(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Acta Sanctorum"






C' C( ■ 



< «-ifiCi: «"^SiC^rC^^^ 






-S^CScV « « ci<r 



cc<<-/i 



f(!ft?cCCi 



■ «:<r r C" ' 
^ <<(CC' 

' «v^cfC 

.•"cc^crcc 



,r«r^r(^c^r^ 



'^fi%^-^f- ^3^ c?r.r^c«|icc-« 

C^'C 0-^,^X1 












CCC( ' 



c«c<x: 
(^Cc c- 



.'^''CCrrt 






rcc cr<j ' 
4.cfc<r<i'" 
?«?cc<^ 

i:c<cG?c ' 
'(CCCt<C 



<_^jgt:cccCC«CLC< 

<^x«ccrc«icc 



CC 
Cc ' 



LCC^ 
:cc c ' 



VILLANOVA COLLEGE LIBRARY 

Villanova, Pennsylvania 



This book was donated 
3-4-49 

by 
afi.v. ..M....5.ulll.van,...0...S.»A.. 



::vC<r< 



:!-iS5r 



«^ 



CtKcft' 






drcCf 



(imc- 



' • . crc, ' 

(mm'< ■ .r C < 

CCcCf"C' ^CCC 
Ticc ccr'(«r'i cc<c c 
""CccCCT ccccc 

CCC"<^C cccc < 
' «; C'. ff ■( CCC V 
■^ ; '^'^^ (i CC<C< ' 

■vc. cCcCC 



. rcccC(C 
CC^..crc <..C't<C' 

cccfcc cc<«: 
«Sic<: ccc 

^^^CCc 
tm^ c C^ 

<L ^■■■'•si,««< . 

'/ c <cc.'C:c«:C3 



C 'CC- 



SQGt 



CC<^C 



,k.ccc: c^-^"''-^ 

"~r_c((«C' 



CC«Cf< c 

'• «,■ ^ 

C^'«;«,«:rC(' 
'tCkTcc 



«|[L<C"'''r , 

c«:c"'.-r 

<^^'«,\C(Cr 






cr m.-- 

z tm^'' 



:(-CC 



^C<-C^^<^ 



cc2i 

CC' 
,<^ c 



^- c<v.Ci, ^ > 

^ 'yCC^c 

«B. C 






CCi^ (■'- €S 

Ccc','''^''^ '• 

Cc- ^'t. 

Cc f 

.., <^,vv. 

" c^-i Cs^' •?: ■ ■ 

C c: 

'' CvvC-iv,\ . 



Q 
CCi 

Cc 
<' 

c::' 

t"j,cc 

■£Ci 

K C<f 



<Cc< 

<;cc.cc. 



y,^ 



^cc 



<i3'*CL 



^:^'''«c^ ^: 



<SJ:.CC^, 












v<<- 









^" - C Ot^^^^i 



m^C'( 5 



Ciccr. 

c;«<: .■ 



cr-gr^^' i0C<(c^c< 






c cT 



c< 



C C' 

: c c 



Lc<a& 



•rC^"<C^<^- ,^r 

^ C 
Cr<r 

C C 

XC 



C<Cf'< 



^cc 

:£r^ 






C CC'"?*' 
^CfC 



^c c 

,^-. - ^^cc^^r 

' cmc 



rcc«c c , ' cr^r:*^/ - 



■rcc^c.'?' c c iicc- 



SbsC" 




^^aTW 



_.CV(gSCt«- 
' .'Ct.«^C.C^ 

^cccrd 

<«cc «^d 

'Cc<c<-Cl< 

: c< c " 

;CJC'< 

(^ «S.cc^i ^^ 

3 c«k:.«5^ c«; 



■'« «t C-iJ^. c«<l 



-/'5^^ccr^-\?r^c 

. '^'f ccr^rccc.^ _ 

> ^^ 'CCcrC'«'^ ^ '■^^''" ^^ "C " 

-m, S<<'-f" «C' 

^fc^^r «^-o<.< ^*'' 

■ CCL -f-c ^^^rC'<c< <?Cr'' «•;■ 

<.*£c;^vt<c' ' ir"i. '«c^ cifc: < 

f 'c« «"^ ':C(' . 



S ^ '<^r^ ;«^ CC CSC' ' ■■ ' < 

f* "-«cnc crcC; ^ ■ ' r_ 
i'r^C 'CC<:C<f/'^cc<\c 

rar <«^i rs*- ^ .^^ ^-« <? . <ac:c CC 



"o..(^ V 

C' C&.-« 



( '^^ CC<3Cl '-<C C 



c^CfCjCc < 
^C ccd < 



<j,<'<a.^C-cC c 
«-C <4. CC '^^^e;^ ^ 

(<rC Cl^CCcCC. C 

<'/€^-'<3'^s''^C' <r 

c CCVC. t<r .t^( ^; 



.><'CCCc. 
ic CCCC 

:^ c<:cc 



jC C-*^: ,-S!A cCC.^ V <icv .^ ( 



L «^^kX tuK9^&9 



<sr^ ; 

ca^ ^ 
ccc< < 

ccc < ^ 
r «^ 



<:,ccc ^c«cg:^ 
<:c':crcc«LC<^' 







cc 






«-^ti 



Cc 



■1 



ACTA 



S4NCT0RIIM 



i:X TYMS V. (.nUPV. VU C. MlANCllCliF, 3. 




"'" 'y„. 



-^^^^ 



ERV 




PaKISIIS cV Ro^L^i.APA^D VlCTOKKM PALME. M. DCCC.LXVI. 



ACTA 

SANCTOUUM 

quotquot toto orbe coluntur, vel a catholicis scriploribus celebrantur 

EX LATINIS ET GR^CIS, ALIAHUMQUE GENTIUM ANTIQUIS MONUMENTIS 
COLLECTA, DiC.ESTA, ILLllSTnATA A 

GoDEFRiDo HENSCHENIO e. Damele PAPEBROCHIO, 



1, SOCIETATF. JESlj. 



EUITIO NOVISSIMA, CURANTF. JOANNE CAKNANDKT 



APRILIS TOMUS TERTIUS 



QUO ULTIMI XI DIES CONTINENTUU 



PR/EMITTlTOli EXEOESIS PR.IiLlMI N ARIS DIATKIBAM DE TRIBDS DAGOBERTIS OI.IM IvOIT.lM ISNOVMV.-i HT STAIlII.IEN> 
SOBJUNCONTOR ACTA CR/ECA AD EOSDEM DIES PERTINENTIA. 




PARISIIS ET ROUE 
APCD VICTOREM PALME, bibliopolam. 



1866 



3/ . 



AMPLISSIMO AC REVERENDISSIMO DOMINO 

MACARIO SIMEOMO 

CELEBERR1M.E ECCLESIyE 

S. MICHAELIS 

CANONICORUM ORDINIS PRi^MOlNSTRATENSIS 

A B B A T I 



Dum conlinuus Tuus erga nostram JESU Sociclalem aflcctus 
Amplissime ac Reverendissime Pr^esul, et ad liistoriae sa- 
"^crse elucidationem promoveiidam zelus singularis, fincm nullum 
< faciunt bene merendi de hac nostra Antuerpicnsi Domo, in propriis 
^Socielatis muneribus si qua uspiam occupatissima; dcque studiis 
.^nostris, ad Sanctorum Yitas eruderandas destinatis : sequum pro- 
^fectoesl, ut neque nos pra^termittamus ullam testanda' gratitudinis 
<^occasionem; quando hoc demum solum cst pulchrum intcr Patronum 
^clientesque certamen, quo pars utraque contcndat vincere, vinc 
^gaudcat. Ergo Aprilis mensis, novus laboris nostri fructus, in pu- 
■^ blicam proditurus luccm, honorcm ambit Patrocinii Tui 5 majori 
|. eliam quam Martius pra^gressus fiducia, quod non solum Prsemon- 
^ stratensium Reatorumac Beatarum numerosiorem complectatur cho- 
A rum ; scd titulo ctiam signatiori, quod intcr seo censcat Herman- 
1( NUM-JosEPii, illum Amplitudlm tu/e Reverendissim.e penc dome- 
^'Sticum Sanctum : cujus ipsc Rcliciuias, Stcinfeldia olim acce- 
^^tas, ad tulamen solatiumque carissimi Parthenonis, liberaliter 
Adivisisti : ut lectissimarum Yirginum ca'tum,quem corporalibussub- 
^sidiis multipliciter fovisti, spirilualibus ctiani cuniularcs ornamcntis. 
vMeminit adhuc Urbs Antuerpicnsis univeri^a, quanto cum publicse 
•^pietatis incitamento, certantibus Prsemonstratcnsium utrimque Tuo- 
rum, hinc Religiosorum, inde Yirginum sludiis, pcracta solcnnitas 
sit : cujus ut memoria cum Aclis ipsius Sancti perennaret in opere 
.jpnih T. III I nostro. 



4 1 



nostro, brevi sed dilucida narratione, prfestare curavimus. Belgium, 
orbis Annulum, vocavit nonnemo ; et Annuli illius Gemmam, An- 
tuerpiam. Prsemonslratensem Ordinem Annulum esse, quoCoplorum 
Reginam, Regis coelestis Matrem Mariam, obstrictam sibi habet Ec- 
clesia, si dixerit aliquis ; dicam ego, Annuli istius Gemmam esse 
Hermannum-Joseph. Dicamautem eadem loquendi formula, qua usus 
Joannes Cassianus, quando de eximio Ecclesise Docfore Ambrosio 
lib.7 de Incarnatione cap. 23 asseruit,quoda tnanii Doniininon re- 
cedens ,in Dei semper digitoqmsigemma rutilavil. Rutilavitvidelicet in 
Dominae digito, quasi candoris pra^cipui gemma, Herjiannus-Jgseph \ 
cui jus secundi istius nominisDeipara Virgo dignata est confirmare, 
quem pridem habuerat carissimum filium, adlegendo sibi in castis- 
simum sponsum. Hanc Tu Gemmam ipsi Annulari orbis Gemmae 
AntuerpifB tam solerter apteque conjunxisti, ut plus fere honoris 
hic recipiat in parte, quam alibi in totius corporis sanctissimi com- 
page ; et Virgineo Sanctimonialium Tuarum contubernio, ita pro- 
prium dedisti Patronum, ut comparaveris grande prsesidium Civitati 
universse, quse Dei Genitricis potcntissimo Patrocinio fulta, eidem 
tanto magis curae futuram sese deinceps sperat, quanto impensius 
colet Mauij; Delicium, Herjiannum-Joseph. Nunc autem ejus honori, 
in celeberrima tua S. Michaelis Basilica, novum ex marmore altare 
moliris, qno magis domesticum ipsum Tuis facias, alteram prsedi- 
ctarum Reliquiarum partem in eo veneraluris. Ipse vero, uti Tibi 
acceptum refert novum cultum, sibi Antuerpise deferri tam magnifice 
coeptum, ac porro magnificentius deferendura ; ita libenter videbis e 
coelis, sua quje gessit in terris Acta novam lucem accipere sub au- 
spiciisTuis. Ipsius igitur justissimse voluntati parerenos credimus, 
cum Reverendissim^ Amplitudini Tmm partem offerimus operis : quod 
totum poteris vocare Tuum, quatenus omne id quod difficilioris inqui- 
sitionis aut disputationis prolixioris fuit, prius quam manum ap- 
poneremus cxtremam, dignatus prsegustare legendo, socium quo- 
dammodo pii jeque ac curiosi studii Teipsum nobis commodasti ; 
maluro discerncnsjudicio, et indicio sincero notans, si quid minus 
clare probatum, vel obscurius scriptum invenisses, aut alia quavis 
causa refingendura. Ea Dignationis Tuse coraitas, ad nostros cona- 
tus adjuvandos tam familiariter dimittentis sese, opportunissima 
sanc huic Mensi fuit ; in quonon tantum occurrebant multa perplexae 
indaginis arguracnla; sed aliqua etiam tractatu aspera, propter ni- 
rais incensa quorumdara studia, raodis oranibus satagentium, ne cui 
liceat libeatvc scribere diversum aliquid ab opinationibus, inter ipsos 
affectu raagis quara ratione firmatis. Indignura erat vim inferri veritati, 
ne comperta eloqui palam posset : indignius eam inferri ab horaini- 

bus 



bus, qui ipsara ex nobis se requirere asserentes, scriptum bene lon- 
gum implerant querelis, de nostro non tam judicio quam silentio ; 
quasi non etiam amoris sit tacere quse displicitura creduntur, cum 
apparet dici nonposseplacentia. Etenim hoccuravimus semper, ut 
lucubrationes nostrse quamlongissime recederent a falsitate, caritati 
vero apud alia sentientes incommodarcnt quam minime. Ab hoc 
animi proposito ne abduceret manifcsta indignitas fallacium rationum, 
ad clarae veritatis purissimos radios deprehensa ; neve aliis quibusvis 
respectibus negarcmus oculos, plena? luci affixos ; adhibenda mo- 
deratio fuit, quantam vix tolerasset forma defensionis, licet justse 
ac necessarise.ltaqueconsiliousi Tuo, elegimus inhserere argumento, 
.ultro se ingerenti, nec sine nota prsetereundo ; ipsumque pertractare 
consueta nobis methodo, quasi provocasset nemo, nemo Isesisset ; 
rati quse in eo solo comperissemus vera, deprehendissemus falsa, 
satis fore, ad cuivis non hebeti, et litis nobis intcntata? conscio, pro- 
bandam rationem prioris in Martio silentii de similibus argumentis. 
Hujus temperamenti, diligenter servati, uti habuimus auctorem et 
laudatorem Te, ita et defensorem speramus ; si quem forte prsejudiciis 
occupatus animus abriperet ad quereIas,prioribussimiles, et indignas 
viris litteratis, nedum religiosis, unamquc veritatem spectare pro- 
fessis. Neque difficile Tibi erit, utqucrivolentibus notum facias, quam 
promptos nos inveneris semper, ad mutandam in rcbus controversis 
sententiam, quantumvis alias prudcnter fundatam, statim ac solidior 
aliquaauctoritas mutandam persuasit,undecumque ea vel quocumque 
animo aut modo nobis esset oblata ; proinde curandum iis potius ut 
meliora proferant ipsi si possint, quamut scripturisca sola qu« vera 
probaverimus molestias objiciant, nihil profecturas. Hancanimi no- 
stri prseparationem, prompti ad cam tenendam partcm a qua steterit 
veri similitudo major, si necdum in prioribus mcnsibus satis agnoscere 
potuerunt, convincet eos posita in limine tcrtii hujus tomi Exegesis 
Diatribam olim editam, detribus Dagobertis Francorum Regibus eo- 
rumque Genealogia, ita innovans atque stabiliens, ut antea nihil sta- 
fuisse nos temere, nihil nunc sustincre perfinaciter appareat. Exege- 
sim porro istam vel ideo praemitti oportuit huic tomo, Tu^ Amplitudini 
dedicando ; quod sit veluti continuatio qusedam ejus Tractatus, quem 
Nomini Tuo adscripsimus in Martio. Qui si approbationcm a Tc haud 
modicam retulit, quamvis opus necdum perfectum afferret ; majorem 
merito nunc sperare audet, quando rcs eo perducta videtur, quo sin- 
cerus veritatis amor, conjunctus diligentia; sumnia;, eniti potuit. Suscipe 
igitur tot modis debitum ohligatissimse affectionis obsequium, unaque 
nostrumacSocietatis Antuerpiensiscommunevotum, ut qui Sanctorum 
Acta tam efficaciter proraoves, f ara libenter legis, tara studiose iniitaris ; 

sero , 



sero, nec nisi annoruni ac meritorum plenissimus, eorumdem consortiis 
socicris. Audiant Deus et Sancti pia vota, quse iterum iterumque et 
millies facimus Antuerpise MDCLXXV die Vll kal. Aprilis. 



REVER. AaiPLlTUDlNl TVM 

ObUgatissimi famuli 

GoDEFniDiis HENSCHENIUS, 

Daniel papebrochius. 

Societatis Jesu. 



AD TOMUM 111 APRILIS 

EXEGESIS PRELIMIIVARIS 

INNOVANS ET STABILIENS DIATRIBAM OLIM EDITAM 

DE TRIBUS DAGOBERTIS 

FRANCORUAI REGIBUS 

ET EORUM GENEALOGICO STEMMATE. 



CAPUT I. 

Introductio ad hanc innovationem. Synopsis Chronologica Diatribee praedictae. 



Trium Re' 
gum Dago- 
kerliirum rfi- 
sfinctio. 



a nobls 7mUo 
prxcio au- 
clore consti- 
tuta. 



ab omnibus 
admittltur : 



Cum pn.st edita in luccm Acta Sanctorum 
mcnsisJanuarii, incumlio.rcmnn ActisSan- 
ctorum Feliruarii pnvlo parandix, eorum- 
quc pars cccusa esset; ob quasdam ohla- 
tas occasiones, scorsiin edidi dupliccm Dialri- 
l/am : priorcm anno jmr.Liii fle lipiscopiUu Tni- 
jectensi, Episcoporuni Rcgum(Hic Eranciic iis 
coa'voinm Clu-onologiii, ct populis diaxesi illi 
subjectis : postcriorcm vero ile tiibus Diigober- 
tis Francorum Regibus, in qua lioruni Itcgum 
ac successorum genus, tempus, acta iiiclicanlur ; 
Dagobcrto II, S. Sigeberti filio, regnuui Au- 
strasiorum vindicaiur ; et Chronologia cx Con- 
ciliis ot Episooporura gcstis stabilitur. Ilnjus 
poslerinris Diatribtc imprimcndic facultatcm 
concessit anno mdliv /(. P. Thomas DcUcns pcr 
Flandro-Bchjicam Socictalis nostriv Privpositus 
Proviiieialis ; qni deinde aceii>icns libri excusi 
exemplum, sibi eum ilcbito grali animi ajjcctu 
oblatnm, atquc in ejus frontc lcgens vcrba ti- 
lulijam indicala,-vclut solicilus dc futnra cru- 
ditorum approhatione , multa ihi pivmitti dixit, 
intcroriavitque tium eliam secnrus ■ e.fsem dc 
rei succcssu. Eijo vero snb hac similitudine re- 
spnndi : llcr primus confcci. per viam nullis 
anlecessorum signatam vestigiis, aspcram, inar- 
cessam ; per nirem, pcr liitnni : atquc ad tcr- 
minum perveni desideratum, mnltn ciim labore 
nec ahsquc pulvere : si vesles alicubi inquina- 
vi aut calceos, id nemini mirum vidcri debe- 
bit : ncque ipse omnino speravi derne,forcut 
nuspiam pes impingeret. Terminum viiv statni, 
et, sicut confido, attigi, trcs Dagohertos Ileijes , 
quos licct primus securus tnmen, post mille fe- 
reannos (listinguendos doceo. Iloe ditm ago et 
perago, mcrebor veniam, si non omnia primo 
conatu illustrala explieatavehahcns, ail aUiptam 
temporis allerin.sve rci circitmstantiam ojfcndi. 
Iler ijisc Dco Opt. Max. favente releijam sic- 
pius, et alia monumenta hactcnus non visa, qwc 
frustra ex Anglia expcclavi, forsitan pnstca 
obtinebo, aut ah aliis prodncta discutcre polcro, 
et excutere pnlverem hac vice contraclum ; ne- 
que, milii tantum, scd aliis ctiam, qitam niinc 
aperio viam, facilem reddcre ct expeditam. 
Placuit similitudo : et eccc, qttod pricsagicbam, 
evenit. Trcs Dagoberti Itegcs uhiqitc, et potis- 
simum in Galliis, upud viros cruditos cttm appro- 
Aprilis T. ni 



batione cxccpti sunl : neqnc his tolis viginti an- 
nis invenlus fuitulliis, qiti rcijnum Austrasio- 
rum, Dagohcrto II vindicatum a me, vocare 
vellet in controvcrsiam : tpitn etium anliquos 
nnmmos suh eo citsos invenerunt nlii, cclijpo 
milii submissn. Interim mtdta ad rem eanidcm 
.yiectanlia proprio crudcrari liihorc, nonnnlla 
alii sugijcsscrunt, quibitsbcnc ciriita stabiliriac 
pcrfici, ininus rccle dc/inita corrigi ct emendnri 
posscnt ; iptod nitnc fiicere aijgrcdior, et reipsa 
comproharc tpiam vcrum sit vulijarc provcr- 
binm, A£'jTspai fpovTKE; (jocfojTsp^i. 

2 In .\iiigulis anlcin trinm Diiijohcrlorum in- 
novo ct inunulo nliquid, tribus conscqucntcr ca- 
pitibus explicandum iic comprohandnm. Daijo- 
bcrti primi lcmporit niivo nindn diijcro. ex coiisi- 
dcralionc dici, qtio tricnnio iiost cjus mnrtciii con- 
secrati sinittl sunt SS. Auilncnus et liliijitis, xiv 
Miiji, annoric.w,. Sccundi Daijobrrti,ad rcgnum 
rcdncli uliqnnd iirgiimcnlum dcsnmiKCram cx 
Vita S. Mllfridi Arcliiciiiscnpi libnraccnsis : scd 
ipsiim iwn habcham, nisi qttulis citaln Ilcddio 
Slephuno, auctore coicvo, a Malmcshiiricnsi 
cxhihetur. Mnltis igitur litteris inslili ajiiid 
nostros Patres in missione Anglicana dcgcntes, 
ut ipsa oriijinalis Vita in Anglicanis bibliotliccis 
mihi quarerctur ct Iranscribcretur. tcrum illis 
iib tiiranniilcm Crnmircllianiim vix aitdcutibtis 
pvodirc, ncduiit citm bihliutbrcarunt ciisliulibus 
heterodoxis traclare nctjotiitm, impetrari pnluit 
niltil. At reslitulo in rcijnnm paternitm Carolo 
ct pacalis maijis rehus, invcnta cst dicti S. Wil- 
fridi Vita jicr Kadmcntm scripla, quam infra 
XXIV Apriiis damits illustralam iirout rcccnter 
eilita esl in Actis .Sanclortim Ordinis Ilcnedi- 
ctini, curn fraijmento Vittc mctro heroico a Fri- 
dcgodo tcminire Odonis Cantttaricnsis Archiepi- 
scopi scriptic : cujns ordincm ac methnditm ila 
scquitnr liatlincrus, ttt soluin vidcatttr in solu- 
ttim verlissc nralioncm, ac planinrc sttjlo cluci- 
Jassc, qtiit; ille metri lcijihus illigarat. Uti- 
nam ctitim prior pcr lleddittm inreniaturl 
Interim ex jttm ullcijatis auctorihtts, iptnd Ita- 
ctentts nescicbatitr, crutlur tcmpus, Inciis ct gcnus 
mnrtis dicli Daijoberti II. Denique Diiijober- 
lum III ct ulitmitm alias ccnsuimus, Ct adhuc 
sustlncmus, pitrvulum et impuhcrcm obiissc, ul- 
timosque Ileges stirpis Merovinijicie non ab hoc 
II Dagobcrlo 



Sitnc gn,ritnm 
circumstantiir 
iitnovanlur 
In Ilaijol/er- 
10 I. 



ci UI 



Chrttnohfjiit 
prloris fim- 
dttvifnfum 
fuU 



Ifomliitcjr 
aritp llfiffa- 
tionra cuvi 

1 '. ma f( 
fiii. :i. chto- 

(lilVVi 'l. 



n EXEGESIS PR^^LIMINARIS AD TOMUM III 

Daiinlicrlo III, ned a jiriiirc Diiiinbcrlu II fui.sse typii excusorum, in quHiu>i ail xiv Maji ordina- 

proijcnitos, quod uovis prohulionibus, conlra lio ulriusqne, et xxiv Auijnsti dcpositio S. 

rcccntiores quosdam udhuc duhitanles, slabilie- Audneni assiijnatnr? 

lur matji.s. l lloc crgo fundamcnto posito, inquisitum 

'.i lloc iiutem loco opcrip prclium vidctur, ut fuit, qnonam unno dies xiv Maji, incidcrit in 

qwcniibis ralio tcmporis hnrlenus in Aclis Fe- Dominicam anle lioijaliones ; sive ut censehant, 

liruarii et Marlii usilata fueril, paucisc.Tpimani. ante .iscensioncm Domini, cui posset aplari an- 

Fundamcnlnm lotius Clironohiijiic Daijohcrtinu: nns tcrtius rcqni Clilodovei II. Ac priino .iuctor 

dcsuniptum fuilex anno ct dic, quo consccrati Chronici Fontanellcnsis, qui snb Ludovico Pio 

fucrunt ICpiscopi .SS. liUijius ct Audocnus ; quod Impcralore poruit, respcxit ad auuum Christi 

oplimc iiiilnit scire ipse Audoenus, quiin ]'ila BCXWV, qnaiido njcloLnnicw, Siilis xwui, lillera 

S. Kliijii a sc scripta leslatur, amhos sc Apo- Dominicali A, Pascha cclchratnm fnit die ix 

sloliciiiii liiMicdiclionem iimruissu co tcnipore.ciuo Aprilis. ac fcstum Asccnsionis die xvni Maji, 

apnil Ciillias a cuncto populo Rof;ationos cclc- adcnquc Dnminica privccdcns requisito die 

braliiinlur. 'Jum, iiiquit, convcnieiitcs simul iu w\ Slaji; cthuic annorum calculoaptavit fun- 

civitatc Rotiiinagcnsi, dccinio ipiarto die monsis datinncin Fonlanellensis civnnhii, annoi vitie et 

tcrlii, id csl Maji, ilio Doniinicoanlc Lilanias, morlis primorum Abbalum SS. Wandrcgi.iili , 

intcr catorvas populi, intcr aginina ("lcricoruin, Lanlhcrli, Ansbcrli et aliorum, non ahsquc 

inlcr (lioros psallontium, consecrati sunius gra- variis mendis per similes annorum characlcres 

lis al> Kpiscopis pariter Rpiscopi, cgoRotomago, m illorum Acla inlrusos; quod el ab cisdcm Fon- 

ille vcro Novioino. Ilivc S. Audocnns. Edidil tanellensibus faclum cst in jam citatis ActisS- 

hanc Vilam Lucas .■lihcrius tomo b Spicilegiie Audocni, inqnihus annis ordinulionis ejus lcijitur 

vetustis codicihus Corheicnsict CnucJieusi, quam intrnsusjamdictusncx\x\,qundS.Wandrcijisilus 

et nns habcmus cx qunluor anliquis .MSS. suo a S. Audocno sacris Ordinibus initiatus, in ejus 

tcmpiirc cdcudam. Fadcm confir -maluxre d'mccsisuum monaster'iumconstrux'isset, ultola 

Act'is MSS.S. Audoeni, ad diem xxiv Augusti mctlwdus chronologicaislaruin ditionum coha:re- 

illu.^^traudis : in qiiorum allis, qiiic Fridcgodo ret.VcrumquiaDagohcrtuspalrisuoChlothario II, 

trihuuulur, a Coinlio, ista Iradnnlur : Pcrye- anno m;\\\m vita funclo, succcssit, et diulius 

nions Audoonus Rotomagum, Ordiiioin Ponti- quamquinqucunio rcguavit, non vidcbatur aliis 



ab aliquibus 
relutus ad 
un. 635 



, cjus rcferri possc in dicm xix .lauuarii 



licalem, secundum Ecclcsiasticuin et Canonicum obilus cjus re 

dogma, una cuni bcatissinin Eligio suscepit. aiini iicxxxm. Ilincalii conjcccrunl oculum in 

Siipiidem sul) uno dio apud Rotomagum ambo annuinChrisli uc\l\i, quandocyclo Lunw i,Solis 



pai'itor oidinati sunt, S. Audocnus ejusdem 
urbis Archiopiscopus, Eligius vero Noviomagcn- 
sis Kpiscopus... Uilodovci Regis, fllii Dagolicrti, 
qui tiinc regiii 1'rancorum apiceni tcneljat, anno 
tertio, pridic Iduuni Majarum, dioDomiiiicoante 



XI, littcra itcrnm Dominicali X, Pasclia, ut su- 
pra,convcnil in diem ix Aprilis, festum Ascensio- 
nis in xviii Maji, ct Dominica pnccedcns in xiv 
Maii, el conscquenter ohitus Dagohcrti I in 
diem XIX Januarii anni ucxLiv. Ilunc calculum 



a plurimis 
ad an. G4C. 



Letanias .//«'c ii;. Aliacjusdcm S. Audocni.icta annoruin a.tsumpserunt pnccipui et exactiores 

hahcmus anliquiora, cx pcrvetustiscliam codici- hujus seculi scriptores, /Egidius Buchcrius, ad 

bus.MSS.iu quibus Auclor privfalur,se a.\)lk\\inm Gesla PoiUijicum Tunijrcnsmm, Trajccten.num 

Vita; cjus liistoriam intactam relinuisse, et ob- el Lcodicusiwn : Jacohus Sirmondus,in anliijuis 

sccutionis sludiiim in su.t! locutionis scric non Galliiv Conciliis; Dionysius Pctavius, in Doctrina 

iudovolum exliibui.sse. At deinde tempore ordi- tcinporum ct Rationario lemporum, tertiumab 

nationis isla liabcl : llbitonipus sacrisadfuil Or- ipso recognilo; Andrcas du Chcsne, in Scripto- 

dinibiis opportunura, urbc in eadem Rolonia- ribus llistoriiv Francorum ct aliis opcribus, Phi- 

gensi, uiia cuin vcucrabili Eligio, 1'ontiflcalem Uppus Labbc, Aulbertus Mirivus, Joannes Bu- 

susccpit bonorem... regentcregnum Krancoruin zclinus, Chrislophorus Hniwcrus. At Sigehertus 



Chlodovoo Dagobcrti Rcgis lilio anno terlio, 
pridio Idus Majas. Ilivc ihi : ad qua- advcrlat lc- 
lor, ubique nolari diem docinumi quartum Maji, 
scu pridie Idus Maji .- cuimlcmque conjirmari 
in ci.vUin ulrisquc Aclis, dum isla dicunlur : 
Rexit aulcm beatiis 1'oiitifox Audoenus Rotoma- 
genscm Ecclcsiam ainios tres ot (piadraginla, 
menscs tres ct dies deceni. Nonagenarius mi- 
gravit ail Chrislum, sub dio nono Kalondaruni 
Scplemhrium. Is csl dics viccsinius quartus Au- 



ac Ilaronins, nnlla habila ralione .ictorum SS. 
Eligii et Audocni, retulerunt ohilum Dagoberti, 
ille ad annuin dcxiv, hic ad annum dcxlvii. 
Ego circa annuin quo mortuus Dagobertus I plu- 
riinum dubitavi, ct cum nonnullis viris cruditis 
consnllavi, co quod priores auclorcs aniios xvi 
rcgiminis Dagohcrti as.mmerent ab obitu Chlo- 
iharii patris, ac necessario inducerent annos sex 
in Fredegarii Chronico oblilcratos e t plane 
omissos. Ilac tamcn duhitatione, et dubitandi 



gusti.iyiii n dccimo quarto .Maji dislat inlcrvallo eausisnon obstanlihus cnm non occurreretcertior 
triuni meiisium cl dccem dierum, alque hac progrediendi melhodus, et successorum tempora 



ralwnc ccrltssimum est eos fuisse ordinalos 
die XIV Maji, ncque hunc dicm expuniji pn.'!.\c, 
aul scimrari a dic consccrationis ; quod nupcr 
lladriunus Yalcsius cl Carolus le Cointe lcnta- 
runt, asscrcntes cos die xxi .Maji consccralos: 
quidni etS. .iudocnum mortuum es.scxxxi .in- 
gusli ; cnulra fulcin clinm omninm Actorum et 
Martijrnlngiorum lam mauu cxarutorum, quam 



suffragarcnlur, eamdcm quam isti viam inwi, ct 
dicin XIX Januarii anni DCXLiv c(iam assignavi 
moricnti Dagoberto primo. Cui in j\euslria et 
Burgundiasuccc^isit ejus filius Chlodovcus II rc- 
gnavitqnc annos xviii, qnos cx Chronico Fre- 
deijarii supplelo, testamcnto Lcobadi .ibhatis S. 
Aniaui, aliisque monumcntis firmavi. Conscquens 
iijitur erat, ipsum vita funclum cs.se aitno 
DLxii, CblothariuinniKem.Qlium nalu majorem, 

illico 



cx ilto ftin- 
ilamento mors 
Ilagoberti I 
hutabatur 
an. 644, 



chtodovei 
an. 662, 



C/ilothani 3 
circa auiiuin 

670. 



S. Slfjiherli 
apjid Au 
strastos «h- 

no (i3,"i, 



DIATRIBAM DAGOBERT INAM INNOVANS. m 

illico suscepisso regnum sub tutehi S. Batliildis rum mjmimdcldliim est ad Daijohcrlum II, sed 
matris, limiU in hiijiii Vila aiiclor antiquiiisi- iiivito Tlieodorico : iiiide iiiler iitiiiiiuiiic exor- 
mus. llujiis porro Chlotharii lcriii iii Neustria et tum est heUiim ciiiile : hiiic aliqiiiimdiu simul 
Burguiidia rcgno rindicavimus {et qitanlum sci- cos rcijnasse conslabal Dislidi crijo ohitiim Da- 
miis, oinnino urimi ) annoi quatuordecim. cuin goberti in aiinum dc.lsxww, aiioil iliclo uiino 



el con^rtfiifii- 
ter oritiim- 
bantitr reij- 
iia Cliitde- 
rict 



et Daijolierti, 



tum Cliilde- 
rici in i\eii- 
stria reijnan- 
tis cxdcs. 



Ttieodorici 
negts anni 
qualuorde- 
cim. 



oliilus DaijO- 
berti //, 



passim sulum qiiatiior Irihuerentur :\statitiinusque 
vi.xisse usque ad lincin anni uclxxv aut initiiim 
sequentis. 

5 Hauc tcmporum ratiimcm cou/iriniihaut 
anni Regum, qiii titne impcrahant Aitstrusiis : 
ex qiiihus iiriinus crat S. Siijebertus, Daguhcrti 
priini (ilius natu major. cujus Vitam aurtore 
Sigcberto Gcmblaccusi dedimus primo dic Fchrua- 
rii, in qua (/(fcdd-obiisse KiilcnilisFebi-uani anno 
ab Incainatione Domini sexcentcslnio sexagesi- 
mo secundo, qui nobis annum a mense Janitario 
inchoantibus cst aunits scqiicns nc.i.xrM. EratSi- 
geberto lilius Daguhcrtus II, qui iu Clcricum 
attonsus, pcr iujuriam ab Opliinatihus iii lliber- 
niain ablegatus fuit, in cjuiquc locuin assum- 
plus in Rcgcm .iustrasiorum /ilius Grimoaldi Ma- 
juris-Doinus, noinine Cliililebertus . Veriim lioc 
Regc expulso, creatus statuehatur anno dclxiv 
Rcx Aitstrasioruin Childericus, sccunilo gcnitus 
Chlodovei II, ct fratcr Chlotharii III , tum iu 
Neustria el liurgundia rcguantis. Intcrim adju- 



iiicipiant anni vi!,'inti scpteni, quibus Pippinus 
HcrstaUius rexlsse populuiu Francoruni, potissi- 
mum Aitstrasiorum, traditiir in .iiinatibiis luil- 
dcnsilnis, Mctcnsibus ct aliis. Ad liuiic ergo aii- 
num m-.LXXxvii retiileram obitum Daijoherti Re- 
()is, quia ccrtiorcmhujusmiirti.s uotam nusquam 
tiiuc polui rcperirc. 

G Tbeodoricus crgo Monarelm facliis, a mortc 
sua hahiiit surccssoret /ilios suos, priiiio Chlo- 
doveum III ; coquc aniio dcxc.viii mortuo, Clill- 
dcbertum ; cui anuo mxxi .surccssit /ilius, Da- 
gobertus 111 juvcnculus Rux, qiio siuc licrcdc 
mortiio, .■iuhroijalus est Chilpiiricus /iHiis Chil- 
derici : isto rern anno ih.cxx inortuci, aC.arohi .)/«)■- 
lcllo iii Sedein rcgni constiliituin ruis.se Theodo- 
ricum, traditur in Aunaldiiis luildciisibus. At 
quo patre hic iiatus fiterit plurimum diihitaiii- 
mus, et forsan patrc Chililcrico natiim fratri 
Cliilpcrico succcssisse iiisinuurimus : sed postino- 
diiin iu Uxeijcsi prwlimiuari ile Stcmmate Daijo- 
bcrtino, antc tomuin 3 Martii cdita, statuimiis 



ct utlimoruin 
Iteiium Mero • 
rinrjlcoruiu 
\uimsio. 



vante S. tVilfrido rtrcrsus est Dagohertus II, et dictiim Tlicodoriciim, patrc Diiijobcrto II Rcije 

partcm reijni .iuslrasioritin adcptus , paci/iee Aiistrasiorum prngnatum fnissc, qitoil iufra coti- 

cum patrucle siio Cliihlerico reijnaeit, et ainbo /irmabimus. Dcuiqtic ah hoc Tlteoilnrii-o iiatits 

cum Chlothario III iu Neustria et Ilitrgitnilia rc- traditur ultimiis stirpis .Meruviugiciv Rcx Cliil- 

ijnuntc. Primus liurum triitm Rcgum morlitus cst dcriciis, cum /iliu Theoderico abdicatus : in 

Chlolhariits , non rclicto lcgitiino hercilc : ad cu- citjus locum assumptus est Pippiniis palcr Caroli 

jus sceptrum assitmptus cst Theuiluriciis tcrtitis Miiijni Iinperuloris. 

et junior, Cliloilovei II filiiis : qui, projiter libroi- 7 llivc diijcreiidi tcmporis ratin, iiobis eatenus 

num Majorcm-Domus Fraiicisodiosuin, amntits constiluta, initltns liahiiit scrlntorcs, cainquc 1'lii- 

est ct monasterio inclusus : in cjitsque lociim lipjius I.uhhe ita approhavit ut scciindum illain 

subrogatus Childcricus, lunc fratcr seiiior cum dircxcril annos in Cunciliis Gencralilius , ab eu el 

anno xii rcgnaret apiid Austrasios : alquc ila, Gabriclc Cossartio cditis, eostpie aiinos in Sijito- 

exjam statuto hujits regni initio, necessario in- psin Chrnnnlngiciim histnriiv sacriv ct pru/univ, 

ferebattir aunus Cliristi or.LXWi, cjusque civdcs, qiiain quatunr partihus nun diu aute uliitiini suitm 

cum trienuiu monarchiam tcnuisscl, ad annum anno muia.xv Gallico idiomate vulijavit ad umus- 

DCLXxix adscribchatur. Favcbaut Thooderici, sim iranslulcrit. Vcriiin lioc non ohstante aliqua 

fratris tunc assiimpti. anni legni quatiiordecim, occurriint inuovanda, mutundn, et ad mcliurcm 



In Itis attqua 
imtanda. 



assiguati in Ilistnria jussu Chililehrandi scripla 
et ad Clirimicon Frcilegarii subue.xa cnpilc 101, 
Illi ttutcin anni (|uatuordecim c.rprimuntur in 
dictu Chrouico cx bibliotlieca Laurcntii Ilochclii 
Parisiis aiino Mucx excusu, itein in corpurc Ili- 



mcthodiim rcdigciida : quiv c.rcmplu uinuiiim 
scripturitm . imn ct quoruinciimqnc Iribuuu- 
liuiii, dcquivstionc fticti jiidiciiiin fcrcntium, Itic 
prnpiniimiis, dcsiilerainiisqiic iih critilitis lccturi- 
bits letji coufcrriquc . (Jiiodiit fucilius piissit /icr 



stoTue Francicce tijpis IVechclianis aniio .mucxiii in adjunetn schcmate slcinma Dagnhcrti ijenna- 

Ilannoviw imprcs.so, ac tandein ab AnJrca dii logicum cxhihcmus : pruul aiitc toinuin tertium 

Clicsne tomo primo Scriptr>rum Itistoriie Francu- Actortim mensis .Martii dcdimus, anuis duintit- 

rum, el sic statiieramiis Tliciiiioricitm rcijnassc xal quornmdam Itcguiii paitbi iilitcr iiutalis : 

ab anno dclxxix usqiie ad annuin mcxcill Porro quo /acilius possil l.ector Acta Saiictoriim in 

ciiin regnitiii Ncustriie cl ISurgundiw a ctede Iribus prim''s mcusihus eilitn ail dchitam Cliro- 

Cliildcrici accepil Tlieodoriciis, totiim Austrasio- uolaxim et hicstiibilicndam dirigere. 



STEMMA 



STEMMA GENEALOGICUM 

POSTERIORLM REGUM STIRPIS MEROVINGIC^, 

iiovissiiuc recognifum et emendatum. 

, DAGOBERTUS I . 

REX IN AUSTRASIA CONSTITUTUS AN. DCXXII, IN NEUSTRIA AN. DCXXVIII.FRANCICI 
IMPERIl MONARCHA AN. DCXXX, MORTUUS AN. DCXXXVIII. 

Ab hoc procreati fuerunt 



Ex Nanlliildc anno (13.3 



Ex Ragnetrude circa an. 629 



2 CHLODOVELS II 

a morli' jinlrin Re.r iii IXnnnria cl Bnrgundia : 

obiil anito 01)6. ]io&l liitnc Tcgnavcre filii 

ex S. Batliilde 



:i 

CLOTIIARIUS 

III 

u (150 uil 070 

E 

CHLODOVEUS 

credititn Chlliarii fi- 

UuxasKnmituriiliAn- 

■5(ra.«!i»(iimo07S. 



CHILDERICUS 
II 

licx in A tiHtrania cir- 
cu ObO, in J\'cuslria 
rl Burijnndiu ah un. 
671,'ofr/.vu,s fl».67J). 
hiijnsftlin.^i allcr,Du- 
ijoberio Illsulfcclnn, 



THEODORICUS 
III 

aiino 071 vtonuntcrio 
iiKlusns,rcccj)tu6an. 
iil^.inonarcbuaban. 
080.mo)7iiusaj!.093 
biijus filii, pueri ac 
parvuli. 



DAGonr.nT. 

CMlll ;ifl/lT oc- 

cisuii ct scpnl- 
ttis liotomagi 
aS. Awlocuo. 



9 

CUILI'EIUC. 
II 

Ii.r Clcricn 
Rcx nn.7i0 
ud 7 2lla7iaic. 





ciir.ODOV. 

III 

parvuliisab nii 

093 ad 698 



MAJOHKS-nOMUS, 
cx (|ui))us lioges sccundee stirpis- 



B. PIPPINUS DE LANDIS I 

morluus ciira annnm 6i0 
Ititic nali 

ox B. Itla sivc Iduberga 



7| K 
CniLnKBEUT. 

III 

succedit mor- 
tuoFrntri us- 
qiic iid an. 
711 h\iiusfi.li~ 
8 j L 

DAGOBKRTUS 
III 

Rex juvcncu- 
lus fl 711 ad 
715 «Trat? 



S. Gertrudis 

AbhatissaNiveUensis 

obiit anno Christi 

G59,c"/(fHr dic 

17 Marlii. 



GRIMOALDUS 

ob Dagobcrtum n ab- 

legatum, ct intrusum 

illius loco filium,oc- 

cisiis circa an. 659. 

c 

CIIILDKBERT. 

Rcxyhistrasiis obtru- 

sus a patre cum 

eoque dejectus. 

Ex Alpaide 



S. SIGEBERTIS III 



B 



ab anno 632 Rc.c iii Aiistrusia comlttttliis : 

obiit an. GB8. IIiijus lilius fuisse demonslratur 

ex Imnichilde. 



DAGOBERTUS JUNIOR 
II 

a morte patris per Grimoaldnm Majorcm-domns in Iliherniam 
ahlegalns, intrusoinejiistocumChildebcrlofilioipsivsGrimoaldi 
IlisdejectisetChilderico Rerje conslitulo, rcrertilnr ex Iliber- 
nta, ope S.IVilfridi 001 .rcgnatijue in ProvinciisAdrhenanis ; 
dcin an. 0"S, occiso Childcrico in reltqua Aitstrasia, et occi- 
ditur ipsc an. 080. Idcni vcrosimilitcr iiui ut Murlijr colilur 
Sathanaei. Filii cx Matltildc, aut, siiiua fuit, secunda uxore 



SIGEBERT 

IV 

morilur cum 

patre vel 

paulo post. 



M 

CLOTHAR 

IV 

anno 718 

Rex ad bre- 

ve tempus. 



10 |N 

THEODORIC. 

IV 
extinclis Clotto- 


K L 

o ^ 


Adela 
nupta 

N 


6 
c 


vci postcris a 
TiO ad 737. 


5 e: 








CAROLUSMART. 

abnn. 710 suliRcijc, 

sincRctjc nban.Til , 

mortmts 7'il. 



S. Begga 

n upla Ansiijiso Diici, 

filioS.ArnulphiEp, 

Melcnsis, obiil 095. 

colilur 17 Dec. 

|3 

PIPPINUS 

Ilerstallius 

nb uii. 087 ad 714. 

fllil 1'JltS 

Ex Plectrude 

Grimoaldus 

Drogo Dux 

Cunipnuicnsis dictus, 

obitt 708. Ex qtto 

nati 



CHILDERICUS 

ultimus 

Regum Mcroving 

assutn.7i',Salidic. 

751 , obit 754. 

filins 

Theodoricus 

m monasl. Fon- 

tancllx atlonsus 

anno 731. 



6ENERATI0 PR^TERIT. 

ET GENERATIO ADVENIT. 

Eccle. 1. i. 



Albricus 



S. Gregorius 
Adminislralor 
Eccl, Utlra- 
jccl. a 754 ad 
776 



S. Albricus. 

Ep. Ullrajeclinus 

obiit anno 784 

5 Avgusti. 



ex 



ante nwrlein palns 
Qccisus an. 714 
qno natiis. 

|4 



ririMNis, nKx 
Zachari.v Papx per 
missn n»i,752, 



C.\ROLOMANNUS 

dimisso sccuto factui 
monachus Casini. 



Aniulph. Dux 

5. HugoRoiom.et 

alii. 



T HEOD ALDUS 

mortuus airai; an. 
715 aut scquenti. 



ADVERTAT LECTOR, 

Ordincm, quo regnatum est apud Austra^ 
sios, signari littcris a, b, c, Regnum 
vero Ncnstriorum seric7n a Dagoberto 
primo ct Majormn-domus cijfris 1 , 2, 
3, denolari. 



DIATRIBAM DAGOBERTI NAM INNOVANS 



CAPUT III. 

Calculus annorum rcgni Dagoberti I ct 
liliorum Sigeljei'ti atquc Chlodovei inno- 
vatur. Dominica ante Rogationcs et Canon 
Paschalis pro consccrationc SS. Eligii 
et Audoeni, examinantur. 



I 



Cbronolotjia 
otim sfabittta 
iii majoitbtis 
Datjobcitt I 
servatur: 



hir creatur 
Rex Austrasio- 
rttm anno (12?, 



ducit Goma- 
tlntdemin an. 



nUitim noviK deductionis siiinplnrns a retino 
Dagoberti primi, ijaiicis indico Chroiiokyiam 
inajoriim ejns Jietjum, recle slahilitam ad IV- 
tam filii cjiis S. Siijchcrti, Kalendis Fchrnarii : 
ubi iiiijirimis slalui ctcomin-obavi, quod Daijo- 
bertiavus Chilpericus palri suo Cliloturio l, aii- 
no itLxi defuiiclo, siiccessit, ct cum trihus fra- 
tribus Charibcrto, Cnntliramno ac Sigeberto, et 
dein cum hiijus filio Chihlcbcrto regnavit . is- 
toriimqnic oinnium Itcgum anni interse et cuin 
annis Christi firmantur §. 9, ex variis liehdo- 
madic fcriis, cgclis Paschalibiis, et SoUs Uinic- 
que cclipsibus : confirmatiirque ad Vilain S. 
Guntliramni Rcgis, \x\m .]fartii illnstratain. Ibi- 
dein nolatur discrimen nniiis anni iiiter Grcgo- 
rium Turoncnsein et Frcdcgariuin, quod illc an- 
nuin DLXi, quo Clilothariiim vita functiim dixi- 
miis, totiiin illi relinquat, ac filioriiin Chiliierici 
et aliorum annuin regni primum anspiceliir a 
■lanuario aiini sequenlis nr.xii ; qucm regiii illo- 
rum secundnm staluit Fredcgarius, primum cum 
fiiie anni priccedcnlis absolvens :quod et in se- 
quentilnis licgibus observnndum. Chilperico suc- 
cessit Chlolharius secnndus, paler Dagobcrti, 
anno dicti Childehcrti ix Christi Di.xxxiv, qiiem 
Chlotharii primum numcrat dictus Fredcgariiis, 
ejusque dein annos accurate observat , potissi- 
mum abanno regni xxx, quo faclus Monarcha 
solus regnavit. 

9 Hic Dagoherto filio suo dedit rcgnum Au- 
strasiorum, cui an initium anniis octavus an 
nonus supra trigesimuni, varie apud Auctiires le- 
gitiir. Annus xxxix habelur apud Monachum S. 
Diomjsii de Geslis Dagoberti cap. 1-2 ct Aimoi- 
niim lib. 4 cap. 8, interiin ambo vcrba Frcdc- 
garii describunt : apud qiiein iibique iii libiis 
excusis annus xxxviii Chlotliarii liuhctur, eliam 
juxta Andream du Chesne, assercntem se usuin 
duobus vetustissimis codicibus MSS. quorum 
unns servatur in bibliotlieca Alexandri IVtavii 
Senatoris Parisiensis ; alter, iincialibus litteris 
exaratus, est Jacobi Sirmondi Societatis Jcsu. 
Verum postmodum codicem 1'etavianum, cum 
esset Serenissimic Christiinr lieginic Sueciic ipsi 
eonlulimus citin editionc Chesniana, ct rcperimus 
annuni xxxix Chlotbarii ihidein cxaratum. Pric- 
terea }'alesius lih. 18 licruin Francicarum tcs- 
tatur, sc in tribus codicibiis MSS. rcperisse no- 
tatiim annuni Chlotliarii xxxix, qucm propter tol 
convenientia tcslimmiia planc retinenduni nuiic 
arbitramiir : quo aniio, inipiil Frcdcgurius, Clilo- 
tbarius filiuui suuni Dagobertnni consortem regni 
lecit eunifiue super AusUasios Hcgcm inslituit. 
Est hic annus Christi ucxxii, et cuin illo primiis 
regni Dagobcrti absolvi tur. Anno dcin Chlotharii 
XIII, Christi Dcxxv, Daijobcrtus aiino rcgni iv 
duxit in uxorem Gomadrudcm, sororemSiclidthc 
novercw sutc. Deniquc aiino regni sui xlv Chlo- 
tbarius nioiitur. Ita Fredcgarius cap. 3G. 

10 Erat liic annus Cliristi ucxxviii, regni 
Aprilis T. 111 



Dagoberti vii. Tiinc, inquit idem Fredegarius 
cap. ,')8, Dagobertus, cuni jani anno vii rcgna- 
rct, niavimani parteni rcgni patrls oblinuit, re- 
llcta Charihcrlo imrtc proiiinciic Aquitaniic. At- 
que ita cousequcnter annos Dngobciii, prout illi 
cwperant apud Austrasins numerari, usquc ad 
obilum ejus continuat idcin Fredegarius aiictor 
cowvus: qui Chronicon suum ciim anno Chlodo- 
vei IV, Christi nrxi.i finit. Eodem anno vii rcgni 
sui Dagobertus, post mortcm patris sui, Gonia- 
drndeni, co quod essct stcrilis, reliquit, et Nan- 
Ihililcin in Rcginani sublimavit. Aniio viii rcgni 
sui Ragiictrudcm stratui suo adscivit : dc qua co 
anno, is est Chrisli dcxxix, habuit lilium, no- 
niinc Sigebertnm. .tniio ix Dagohcrti,Cliristi dc- 
XXX, Charibcrtus, qui Sigebertum do sancto la- 
vacro susceperat, niortuus est ; ncc post moram 
Chilpericus lilins dcfunclus est ; et omne regnnm 
ditioni sua! subegit Dagobcrtus, factus monurcha. 
Anno XI, Cliristi ncxxxii, cuin Winidi rcgnuni 
vastarent,Sigebertuin fdium in Auster regmmi su- 
blimavit... Anno xii, Christi dcxxxiii, ci filius 
Chlodoveus dc Nanthilde natus est, ot pactio cum 
Austrasiis flrmata, iit Neplricum, idest Neustria, 
ct Bnrguudia ad regnum Chlodovei rcspicerent, 
Auster vero adrcgnuniSigcberti in integritatc de- 
berct rcspiccro. Factum id fortc Mi)gunti:n, ubi 
pridieNonasAprilis,anno rcgnixii diplninalc siio 
confirmavit el auxit posscssioncs monasterii S. 
Mnximini, qitod diploma illnslriimus in Propij- 
Iwo Antiqnarin anlc tninum priccedcntem cap. 
2. ncniqiic anno regni sui xvi, Dagobcrtns pro- 
fluvio ventris icgrotare ccrpit, exindcque ad lia- 
silicain S. Dioiiysii dclatus, post paiicnsdics emi- 
sit spiritum. Ilicc Fredegarius cap. 79. .idilunt 
Monachus S. Dinngsii ct Aimoinns cap. -'(.3 liu- 
manisrebus excmptuui essc xiv Kal. Februarias, 
scilicct anni ncxxxviii. 

11 Post Dagobcrti disoessuin, inquit Frede- 
garius, filius siius Chlodoveus sub teiicra ajtato 
rcgnum patris adscivit. /F,ga vcro cum Regina 
Nanthildc, quaiii Dagobertus rclii(uerat, rcgebat 
palatiuiii. S. Andocnus in Vita S. Fligii Clo- 
dovciim appcllat juvenciilum Regeni, uatum 
aHHo Dcxxxiii, qui jaiii XIX Janiiarii iinno dcx- 
XXVIII, iiccdiim quinqtte uiiiins vidctitr coinple- 
visse. Ilujus dein anno iii rcgni, Christi dcxl, 
SS. Eligius et Audocnus pariter consecrali fue- 
runt Episcopi die xiv .^laji et Dominica ante Ro- 
gationes sive I.itanias. Qtii chtirncleres simul 
juncti hactenus torscrunt ingcnia virortim eru- 
ditoriim, adeo ctiaiii iit Ilatlritiniis falcsius, li- 
bro 20 liernin Frttncicuruin, cxtlictis Actis a S. 
Autloeno scriptis cxpunxcrit dicm xiv Miip: Ca- 
rolus le Cuiutc vcro, ail httnc anniiin di.xl, dictiim 
XIV Maji seitartirit a die cnnsccrutionis. Sed vc- 
rentlum cst, nc. duin moliuntur tcdiculiim cnn- 
struere, hasilicam tlcstrttant. Alli, ut .mpra late 
dcduxiinus, retulerun lliortim Episcopnrum ordi- 
natiimcin ad annitin dcxxxv, ulii dcnique iique 
viri ditclrina pricstanles, clctjcrunt anniiin dc- 
XLVi. Vcruin ittomniu in sua integrilalc .lerventur 
etcompimatiirannus tcrtiiis Chlndovci lieijiscum 
ordinutione ilictorum Episcoporum in anuitm 
Christi DCXL, prnitt iu Chronico Fredetjarii elci- 
tatis Actis cxigitur: iluplcx nccurrit melhodus , 
quam bcucvolo Lcctori proponimus. 

\i Prior e.si (/«oi/ Doiuinica Rogationum sive 
3 Litaniarum 



.MXTOHE G, II. 
retfuat in jVeiw- 
Iriaet Bitrt/Un- 
rfio (1(1 011. G-38, 



on. (ilOualtm 
Sigebertuiu, 



slaluil Hegem 
Austrasiontm 
an. C,n 



el morUiir au. 
U:)8. 



succetllt Ctilo- 
(torcus t[. 



liitjus anno 3, 
CArlsdlilll 
consccriintur 
/:[iisco/3i SS. 
lilitjius fl 
Aiidoeuits, 



ArcTORR n. II. 



(lixlmtu II hn 
iittiiicit Itnijii- 
tiiiiiiim, 



liiil li Miiji 



VI EXEGESIS PRiELIMINARIS AD TOMUM III 

Lilaniaruni .«( (lislin/juenila a Doniinica ante Ro- ilie xxv Aprilis : In Galliis vero Turonenses cum 

wationes sive Lilanias. CuiUehnusDurantcs, sive multis civitatibus sanctum Pascha celcbrasse xiv 

Duriinilus, cx Aunlio Aposlulit^ii in ['mbria ct Kalcndas Majas, id est xviii Aprilis et octiduo ci- 

Dccano Ecclcsiii- Carnotcnsis, creatus anno mc- tius , testalur Oreijorius tunc Episcopus Turonen- 



ci.xxxvi lipiscopus Miinalcnsis scti (iahalilanus 
in Aifuitttnia priina, ac proinile vir oplime in- 
lellitic.ns usurn lutlesiarum (inllicanarum, inler 
alia tipt:ra cilitlit Itiitionule Divinorum oljiciorum, 
libris iicto compreliensuin, ipiod liabcmus aiinn 



atit fortf Pos- 
clia oclitltio cj- 
^1(1.« ccletira • 



sis, lib. 5 Historiic Francorum cap. 17. Eodem 
modo, (juia anno dcxl Homani cum variis popu- 
lis, etiam Lutjdunensibus iii Gallia celebrarunt 
sanclum Pasclia xvi Aprilis, si Turonenses cum 
Rotomatjcnsibus dicantur celebrasse octiduo ci- 



MCr.cci.xxviii imprcssum, ac dcindc sti-pms re- tius, die ix Aprilis, tunc Acta SS. Elitiii et Aii- 
cusum : ubi cuin libro (i C(jisset de solennitate doeni cum antiquis Marlijroloijiorum tabulis 
Pascltali cjustiuc fcriisac tiuatuoi Dtmiinicis pro- manerent inconvulsa, ct foicnl tlicli Episcopi 



.Timis, ilcin proptmil Hubricam : Do Diiniiiiica 
Hogatioiiuin, ita illidicla, propter dies Uogalio- 
iiuiii, (|iia! aiite Ascensioncm Doiniiii fiunt. En 
Doininica sivc lielxlomas lloi^alioiiinn, sivc Lita- 
iiiarum, tpitc alitcr qiiinta post Pa.scba appclla- 
lur : in tpia Evuntjclium cum relitjua Missa Ho- 
ijationcm satis indicat. lino quoil ijisa Doinini- 
ca inchoarctur solcnnitas lloijtilionuin in ditccesi 
Rolommjcnsi trtiditur apud lliijorduin, Hobertum 
Antissioilorcnscm, cl Martijrtdotjos: tluin S. 
(Juillelniiis apud Pontisaram die x Maii dicitiir 
sul)ito dcrunctus, cuiii populo Litanias ante As- 
consioncm Doiiiini peragens, aniio Mr.xcii, qiio 
Pasclia fitit cclcbratnm tlic tpiinla Aprilis, ct 
festum Adsccnsionis xiv Maii, et Dnminica priv- 
ccdcns iliclo X Maii : ad tpic.m dicm litcc latiits 
c.r.iionimus. Praierca vitlctnr in mure ftiisse, ut 
jamdicla Rotjationumsolcnnitas, inclioanda Do- 
minica tiuinta imst Pasclia, annuntiarctur pu- 
pulo Dominica iirtccedcnli , id cst (piarta ; qutv 
proptcra fiicril, Doiniiiica anlo nogationos .vcu 



consccrati anno tcrlio rciini Chlodovci, die xiv 
jVaji, et Dominica Roijationum . ?iolandum aii- 
tem est, ab /Etjidio Duclierio, sub finein capitis 
X in .mis Commcntariis ad fictorii Canoncin Pas- 
clialem, obscrvari, qiiod aliqua (ialliic pars non 
ante tempora Pippini Regis aul Caroli inaijni in 
Alcxandrinorum jdacita concesserit. 

14 Viileanl eruditi viri, quoruin ulteriori dis- 
cussioni Ikcc olfcrimus, iitram rationemprobent 
rctincndic diei xiv, qua anno Chloilorci 11 ler- 
tio, consecrati .simul sint SS. Eligius et Audoe- 
nus : utravis recipiatur, subsistet qiiod diximus, 
quoilquc calcnus jam certa Clironoloijia exigit, 
de morte Dagoberti I, ohita die xix Jamiarii 
anno t)i:x\\\in: et .tuccessione filii cjiis Clilo- 
dovei II, ciijus rcqniquoquc anno tertio, Christi 
Dcxi. inqiiil Fredeijarius, .Ega Major-Domus in 
Clippiaco villa vexatus a febre, mortuus est.... 
Post ciijus discessum Erchinoaldus, qui con- 
sanguliieus fuerat de genere Dagoberti, Major- 
Doinus pabitii Cblodovei eilicitur. Eodcm etiain 



Litanias uuncupta,^ el a qiiaindictione, quia anno videtur Dux Pippiims Major-Domus S. Si 

tjeberti apud Austrasios obiisse xxi Fcbruarii, 
quodicejus fitam dedimns, et liinc ibi siqnatum 
annum mortis corriiji cupiinus. Eral is pater 
SS. (icrtrudis ct lieqga:, quorum illa in sua 
virijinitate ex correcto jam computu sancte mor- 
tua est anno dclix, xvii Martii, ad tpiem diem 
.icta cjus illustravimus. At soror cjus S. Bcgga, 
niipla .insitjiso, liito S, Arnulphi, peperit ci 
Pippinitm Ifcrstallium, et tandem anno dcxciii 
die XVII Decembris ad wlernam gluriam mi- 
gravit. Ilarum frater Grimoaldas Major-Domus 
Pippino patri succes.iil. Anno reijni Chlodovei 
XI . Christi DCXLViii cccpit S. ^Vandreijisilus 
monastcrium FontancUensc, dicto Erchinnaldo 



animi populornm nd casrilc cclcbrandas prtcpa 
rabanlnr, ccnsebantur Kogatioues .tcu Litaiiiic 
inchoari : eo plane modu, qiio ctiamnuin Dedi- 
caliones ccclesiarum, quiv potissimitm in Domi- 
nicis celebranlur, a Dnminica prtccedcnti solcnt 
indicari : quando ctiam vcxilla ciiin assutis tin- 
tinnubulis c summitate turriuin cxjnmuntur : ct 
ab omnihus circuinquaqiic dicitur ibidcin Dcdi- 
calio ccclcsiticclcbrari, licet solcnnilas ip.sa pust 
octiduiim incliocliir. Simili etiam modo prn 
nundinisannuis, intciiro ante carum inilium ac- 
litlito, ptiblicatur libcrtas ftn-i, cnin immunitale 
dcbitiirihus cnnccssu. Sic erijn Doiniiiica i| larta 
post Pascba, ob jutcviam dcnuntialionem Hoga 



tioiium, diccbattir Dnniinica ante Rogationes qiitc locum ilonantc, construerc ilic Kalcndarum Ma- 



lunc vclut iiuiiDari censebantur. Et htvc Doini- 
nica (piarla post 1'ascha, sivc Dominica aiile lieli- 
domadam liogatiiimiiii ,?ii'c Litaniaruni tlicto an- 
no m:\t.convciiicbnt m docinimn i]uartuin ineiisis 
tertii, qui uliis tliciluv pridie Idus Maii sivc dios 
XIV Maii, ct crut aiiiius terliiis (Iblodovei Rogis 
filii Dagoborli. Atquc ita Itabcntur omniu rcqtti- 
sita in Chronico Fredetjarii, Aclis antiqnis SS. 
Elitjii et Auilucni, cl vetuslis Martijrolotjiorum 
tahulis Ecclesiasticis : ideoquc liwc rtitio inaxi- 
meplacet. 

13 Altera mclliodus omnia cnnciliandi fnrct. 



jarum, prniit cain Chrunolnijiam latitis deduci- 
inns \iv Apiilis ad yitam S. I.antberti secundi 
Abbatis, qui dicta S. tfandregisilo suhrotjaius 
fuit. Eodcin aul scqncnti anno Rcx Chlndovcus 
in uxnrem assumpsit S. ISathildcm, ex iiua gc- 
niiit Chlntliarium, Cliildericuin el Thcodcricum, 
postmodum succcssive Reqcs. Erchinoaltlo mor- 
tito succe.isernnt .Majora-Domus Rudobertus aii- 
no rcqni xvi, Christi dcliii, el dein Ebroinus. 
.it Chlodnveus Rcx cum annns uctudecim regna.s- 
set, vita functus cst anno DCi.vi, nescitur quo 
mcnse aut dic: ncc ctiani an et quot menses ul- 



.'Egano siicce - 
dil Ercliiiioat- 
dus Ma)or-X)o- 
mus. 



Pipjiiiio Gri- 
mooldus. 



si dicttt anno dc.xi. upiid Turoncn.scs, Rotoinnijcn- tra dictos annos fiicrit supcrstes. Solum ex I ita 

scs ct vicmos \cnstritc populos diccretiir .solcn- S. Wandrcijisili vidciimr posse colliijerc quodan- 

nitas Piischulis fuissc cclchrata octiduo citiiis, le xxii Jtilii, quo liic obiil regnum au.spicalus 

qiiam Homani et tdii GnUi circa l.ugdunum polis- sU Clilolharms III, lunc circitcr annos scx natus, 

simum eain ohscrvurint : eo .scilicct inodo, tpio sub tutela matiis S. Ilalhildis Rcginw. .\ani dic- 

factum fuissectmstat tinnn Di.xxvii. qnandn Ro- iiis S. Wiiiidrogisiliis mortuus traditur anno ro- 

inani cum aliis Orientalibus Pascha eclchrarunt gimiuis decimo uono, mouse quarto, die prinio 

et 



Erckinoaldo 
Riidobcrtus 
et Ehroimis. 



Cfilodoveo an- 
noi'ybi3.tuccedi( 
Chlolkarius 
III. 



S. Sigebvno 
tittno tij8 
iiioittto, 



Dttfjobttto 
tii exittitnt 



ChiMeherto 
expitliO, 



Chitdericns 
ftf Rex Ait- 
strttsicf tiii. 
659 



DUTRIBAM DAGOBERTINAM INNOVANS. 

ct viccsinio, ct Clilotarii tcrlii uiKlccimo, (/n' c\l 
Clirisliaiiniis nci.xvi. Aniiincloileciin,quosniime- 
raui el Clilotloiiri retiiio atlrilmi^e.rpriinunliira 
Mnnaclio Snnrlioniisiano in Gestis Daqolicrli cap. 
51 el 5-2, Cnnlinuatore Fmleijarii cap . 91, ller- 
mannn Conlraclo aliisqiie. lliis nuleiii aiinos xv- 
III, in rcgiii administrationc conipletos fiii.^ise, 
Iradunt nuclnres Clironicornm Dirionensis .S. Ile- 
nifini, Itesucnsis .iblhitiir, et aliornin. Aec dn 



ru:n ilicla sufpciont : circa qu(P tempora in re.gnn 
.\eustrin' ct liurqnndiir Khroinus Majnr-Domiis 
lijraniiidem e.rcrechal, quaudoS. .\nucmuudiis, 
coqnnmculoDiil/inus.ireliieiji.scnpusl.utiduuensis, 
jussu dicti Ehroini occisii.'! cst : ciijus intcrim 
ciedcs S. nathildi, Inuc iirn /iliorctiniim gulicr- 
nanti, fuil periieram Irihuta. Iluic Arcliiepi- 
scopn S. Wilfridus Unina rcilux Irihiisannis /idn 
socielale adhascral, alqiie intereiujitum dehilo 



ArcTORR c. H. 



hilomus quiu lii anni x\iii lcijendi siut in Viln cum honore scjielieral. Inde erijo in .iufjliamre- 
S. Dathildis, licet ex incuria scriptorum unico dilurus,eritnritqiiantum'licuitrcijniimChlotarii 



A S. WUfH- 
tto Archte}.. 
Eboraci nsi 



numeio omis.io, ut siepiiis adrertimus lcfjantur 
anni wii. 1'nrro anno rcgni C.hloilovcixviii, l.co- 
(leboduni, Alibatein S. .\niani ot fuiidatorem nio- 
nasterii Kloriacensis, laudabilis Vita; cursum san- 
eto fine conclusisse, lecjilur iii nutiquis monu- 
menlisedilis n Cnrolo Snussaijo lih. \ Annnlium 
Ecclesiw .iurelianensis cap. 1 num. 14. 

CAPUT 111. 

Dagoberti II cxilium ct reditus. Regnum 
ejus Adrlienanum , dein Intius Austrasiai. 
Caedes ejus et martyrium Tempus. regni 
Childerici. 

X arcii(fs Daqoherli II fuerunt S. Siqchcrtus 
Hex .'iuslrasiorum, ct hnncchildis, nb nnno cir- 
citerTiiXiy cnnjuqali. Ilx liift priu.'' e rila deces- 
sit Siqchertus : ciijus ohiturn SiqehcrlusGcmbln- 
eensis in Chronicn rctulil ad aniium nci.vi, in 
Vita autem S. Siijebcrti adaniium vr.i.xu. .\eu- 



et ditmiuatiim lihronii, et pcr rcijnum Austrasio- 
riim iter confecil, alquc cuin pluriinis Optiina- 
tum fniuilinrcin nmicilium rmitruxit, Untle uut 
lum cornm, nul imstcn per Hlternsvel suhmi.isos 
uuutins n)(/a(ii.s/((l)ai;ohcrtumliercdom rcp;nirM- 
rnrct tutn .mlimitti, illud dilitjeuter prirstitit : 
eumque ut .icla ejits xxiv Aprilis liabeut, i-\ Hi- 
bernia adductum, inagii.i benevolenti.-i secum ali- 
quaindiii tenuit, ab omni periculo prolexit, atque 
nalivo solo iiicoluinem ac tiitum restitui posse 
donavit. Factum id arhilrnmur circa aunum uc- 
Lxi, quo tcmpnrc S. \\'il/'ridus crat carus Itcqi 
Ostrio, cjusque/ilio Alfrido nc reliqiiis reiini Pro- 
cerihus. ul fncdiiis polucrit Dnijnherlo nu.Tilinri. 
Iterei-sux erijo Dntjiihertus.nunnrumcircitcr ipiin- 
decim ndolesccwi.secessit e.r direclimic matris in 
Tliurinijinm. Tiiuc illa apud Chihlericum, quin- 
que fcre nnnis Dnijohertojunifirem , qiii .\cuslrio- 
rum qrntin suhnixus cnm ca reiicbnt. itn eqit, ut 
Alsnliaiii et prnrincias Tran.\rheuniin'i Datjoherta 
pnlrucli siin nc letjilimn requi hcreili cederit. 



DftgoUerlits 
remlllltiir 

ttiiiio r>r>i 



ter anniis mfiiln plncel. nt plncct niinus dci.viii, Qaod et fnclum cst, et ainhn paci/icc iiitc 



qun Kalcndis Fehriiarii ohiissc cum infraex siic- 
cessorum tempnre cnn/irmntiir. Filiiiscjus ct be- 
res reqni supercrnt Dnfioberlus ll.nnnos circiter 
duodecim nnlus. Veruin hicex insidiis el faclio- 
ne Optimatum retpii Austrasinruin iu Cleririim 
altnnsus est, ct prncul in Iliherninm nmandnliis: 
inquc ejiis locum Cliildeherlus, /iliiis Griinonldi 
Majori.i-Domus intriisus, et Rex Auslrasiorum 
proclamntns : dnplici per ditiones Austrnsioriim 
sparso rumnre, sciliccl Duqohcrtum morluum es- 
se, ct diclum Childehertum a S. Siqeherto suc- 
cessorem reqni in simili casu ndoplnlum /uis.se. 
Tum Imuechildis vidua, orbuta marilo, ct iii exi- 
lium ahduclo /ilio ,videlur Farisios fuijisse, opcm 
conlra rctjni invasores implorulura : et plurimi 
ex Optimntihus reijni cum ca conspirarunt, lliuc 
anno cdlix Grimouldus caplus, 1'arisios deduc- 
tus.carceri iuclusus, pcrqiie rarios crucinlus vi- 
tam finivit, et in locum Childeherti, for.san oc- 
cisi,suhstitutusest Rcx Aiislrusiorum Cbildcricus, 
octo circiter aniios natiiSi fraler secundo fjeni- 
tus Chlotharii III : et quemadiiiodum hic rcfjnum 
Neustriir el Biirijundiir siih tuteln inalris siiw 
Bnlbildis ailminislrnhul, iln cl Childericus stib 
tutela Imnechildw Hcijinir ct amitir rcqimen .1«- 
strasifc susccpit : qui mox anno reqni ii, Christi 
DCLX suh die Kalend .iuijusti coiicesseruut S. 
Amandn llnrisiacum iu fiqro l.uuduneusi, cujns 



■eqnarunl, et cum Chlothurio III, ipii in Neu- 
stria et lliirqundia imperabat. 

\~ Dntjoberlus crqo in reqnn stahilitus circa 
annuni lir.Lxuiuuxnremilnxit Macblbildem Sn.rn- 
niim Ducissam, ex eaqiic qenuit S. Irmiuain et 
alios lihcros, ile quihus iii/rn aqemus. At mater 
naqobcrti Imuechildis permunsit ruin Cbildrri- 
co, ct ab boc ctiam conjuiicm llilichildcm duci 
vidil niit forle curavit. Illustre hujus rc.i lesti- 
moiiium nppnrct in diploinale, quo donntioncs 
monuslcriis Sltihulcnsi et Mnlmundarirnsi a S. 
Sitjeherln /'acltr cou/irmantur. Illud tliploma de- 
ilimus lul Vilnm S. Siijcbcrli jiiiq. i:i,"i rjusque 
pars nliqun extnt in Diutrihn Daijnhertina lih. 2 
cap. 3. cxordium est liujusmodi : (^hildericus 
Rex Francoruin, Kmnechildis Regiiia ct liilihil- 
disRegina, el sub /iucm istn hahentur : 1)1 haic 
perceptio iiosirain membraiiis coiiscripta, lirma 
et immobilis perseveret, niaiiu nostrasiibter eam 
decreviinus adlirmare. .Si;;iium gloriosi Doimii 
Childeriei Rcgis. Si^iiuin liimechildis lic^iii,i!,Si- 
giium Rililiiliiis Rcgintc, Sif^iinm (Miiidiiini Ducis. 
Data c[iiaiido lecit incusis Septenibcr dics vi, an- 
no VIII regiii Doiiiiii Cliilderici Rcgis. Trajecto 
febciter. Annus dirtus vin ronrcnil iu annum 
Christi Dci.xvi, quo Childcrirus aniws sedecim 
circiter iriutis huhchal. Iliijns donulionis mc- 
mincruut lumCbilflerici fralcr Thrfjilcricus llex. 



Hex Atthre- 

r.aitits errti- 
liir. 



tlitci' itrorein 
iiiltio (i(i2. 



itri Chilticri- 
cus ttit. IJCG 



donfitiouis dipltima incipil : Childericus Rex et ejusque /ilius Chloiloveus III, tum Impcratores 

Imnccliildis Regiiia,e( suh /inem ista addil Chil- Ludovicus l'ius, Olto II, et llenricus II, ac l'ou- 

dericus : Ego, dum propter inibecillam ictatciu ii/'ex Itomanus S. Lco IX, cujus Aciu fledimus 

miiiime polui subscribcrc, iiianu pmpria siibter- ilie ,xix .\prilis. 

signavictRegina subleisignavit. SigiiuiiiCbildc- is Cum dciiidc Chlolharius III, uli Acta S. 

rici Regis. Imnecliildis Rcgina subscripsi. Wandrctjisili habciil. aiinis rpiatuordccim rexi.s- 

16 Fi hirc de perturhatioue rcyni Austrasio- setpopulumOccidentaliumKrancorum, consortiis 

Aprilis T, III 4. subito 



an. (iTO reg- 
not Theode- 
ricus. 



VIII 

subilo caruil liimici 



EXEGESIS PRvELIMINARIS AD TOMUM III 



AIXTOnK G II 



ct eo pulw 
Clillilnlnis 
onito l."l. 



occisus nim 
/lllo fioijo- 
bnto aiiito 
0-i, 



rl (jiiiilein ex calculo jam 
xuhiluclo iil fiwliim forcl lahciilc amio dclxx. 
Ilnic tunc Hubroijalus esl junior frater Theode- 
ricus, pcrmaiisilqnc cjns Major-f)omns Eliioi- 
nus, seil FnmrisoilioMis, i|uia i|uii(l jicr riiindeni 
.snh Kege (^liliitliario sustinueranl ponderis jii- 



1 9 llis inlerpositis ad Daiiohertum 11 regre- 
ilimur : cnjus filins, a S. Arhogaslo Episcopo Ar- 
ijcntoracensi acl vitam rcrocatns dicilnr , sivc is 
vcrc mortuus fnerit, sive siiltcm lethali inorbo 
lahoraril. Tiinc ctiain varia a Daqohciio Eccle- 
sia' Arijcnloratcnsi cl monasleriis Sclinllerano 



gum, ilcruni ct forsan rjravins mctiiehant, uti el Sarahurfio fucrunl donala. Praicrca eliam 

in VitaS. lAioileijarii Vrsinus auclor coivvns cx- filiw cjnsdcm Daijoherli, opc S. Florentii, visus 

ponil. Tnnc tcsle Italderico in Clironico Came- nc loqiicla rcddita traditur, ac Kirclieminm alia- 

raccnsi cl Atrcbalcnsi lih. i cap. 20, It. Vindi- ipic loca monaslerio Ifasclacensi attrihuta. At 

cianusejusdein Kcclesi.i? Sedeinregendam susce- jmsl cirdcinChilderici, etClilodoveo fictitio Rege 

pit, tcinporihus Theoderici liegis, quipost Chlo- ainoto, inlefirum Ausirasiorum regnuin ad Da- 

thariiniirialrcinsuniniainregiiisiiscepit, renitenti- gohcrluin II fuit delaium. Ilinc nala occasio 

lius pliiriniis c\ l''i iincoruni Principihus.inaxiine bcUi, qnod inlcr ipsuin ct Thcodericnm liegem 

priipterF.liriiinnni, ipii Majoi-Domus regiic, illis ijeslnm rcferliir in Vila S. Salahergw xxii Scp- 



Post fli'c fltit 
Dagolierlus 
II Hex loHiis 
Austraslx 



perniolcslus erat. llnde ulrosrpie monaslcrio rc- 
cludunt, et Childeiicum fiatrcni, ipii in Austra- 
siis |)artilius inipcralial, super ciinctuni rcgnnm 
.suscipiunt. Iliic ibi. Vitam S. Vindiciani dcdi- 
mus XI Marlii . scd clironologia e.t colculo liic 
/msito esl reformanda, Annum Cliildcriri as.mn- 



temhris. Inler loca porro liegibns Austrasiorum 
suhjccta fuernnt Dncalus Campaniic , el in hoc 
dicccescs Remcnsis ct Catalannensis : in hac 
vero d ioccesi primus Episcopus fuit S. Memmius, 
ciijus Vila MS. danda v Augusti insigncm tne- 
moriam conlinet Dagoberli. Postquam, inquil 



pti in regnum Ncustriw ct llurijundiiv slatui- aHCfor, tantiseffulsit signiset miraculis Deus per 

servos (Memminm scilicet, Donatianum et Do- 
mitianiim, de quihns aclum crat) claiuit quoque 
novissiiTo tempore, in anno secundo sub Im- 
perio Dagoberti (ipse est, qui post longam pres- 
suram reversus est ad propria regna) in mense 
quinlo, .■<ive .liilio, in qninta die mensis, seeun- 
da vigilia noctis. Narralis dein miraculis sca- 
turienlis ex S. Mcmmii scpulcro fontis, et aliis 
suhsccnlis, conchidit istis vcrhis : Vernm ea qu86 
vidimns ha!c scripsiinus et narramus. Videlur 
diclns Impcrii annusu mcnsc Julio, spcetare ad 
annum Chrisli dclxxvii. 

20 Annis sequenlihns S. Irminam filiam Re- 
gis Dagoberti in primae cetatis flore Hermannus 
Comes silii desponsaverat, sed ante immalura 
niorte piwreptus. Tunc illa Christum in sponsum 
elegit.... Unde Treviri, in loco qui dicitur Hor- 
reum, ecdilicato monasterio aggregavit sibi coe- 
tiimsanctimouialium, qiiaruni facta est Abbatissa. 
Ila Theofridns Eplcrnacensisin cjns Vita xxivfle- 
rcmhris. Quic pleraque arbilramur peracla anno 
DCLXxix aul scqncnle ante obiium Dagoherli stib 
fincm anni dclxxx , ul mox dicelur , occisi : 
cuin S. Irmiiia annornm circiter (etatis seplem- 
dccim csscl Diligeliat ea, testc eodcm Thcofrido, 
pra-cipue sanctissimum Dei virum Wilibrorduin, 
quiejnsliheralitatc ]trovocatus,Eptcrnaccnscmo- 
nastcriiim ronstruxit. Donationcm diplomata si- 
ijiiata fncrunt Kalendis Novembris et Kalcndis 
Deccmbris anno iv Childeberti Regis, id est 
Chrisli hca, cumS. Irinina esset annorum orto 
et Iriginta. Soror S. Irmintr fuit Adela, alia 
Dagohcrti II /ilia, quiv posl marili ohilum, Ir- 
ininiv e.tcmith 1'alaliolum monasterium ad Mo- 
scllam construxil ihiipic Ahhatissa Palatiolen- 
scin Ecclcsiam hcrcdcm institnil; idqne {si cre- 
di in hoc pntest snpposititio illiiis Tcstamento) 
Kalendis Aprilis auno xii Theoderici Regis, 
(7inA(( aiiiio Dccxxxi, a moitc Dagobctir II pa- 
tris sui Li. Et hav qnidcmantc tomitm ii .ipri- 
lis plenius dedncla snnl ; hic vero solius chrono- 
laxis cansa sufjicit ila hrcviter percurrisse. At 
quw de adventu S. Wilfridi. accessu ad hunc 
Dagoberlum el hnjus inisera nece apud Fridcgo- 
dum, et Eadmerum in Vita S. Wilfridi xxiv 

Aprilis 



mus ncLxxi, citm anniim xii aijcrct iii regno 
Austrasiiv, qno anno xv Kalcndas Aprilis dc.dit 
S. Ilumbcrlns Maricolensi ctvnohio a se funda- 
10 varias posscssioncs : ciijus diploma, cnm ori- 
ijinali cjiisdcm llmiiherti sigillo tnitnilo rolla- 
lum, cdiiliinusad Vititm S. Ilmnberli \\\ Mar- 
lii. ubi inler slipiilitlionis leslcs idrncos adbihe- 
lur mcmoralns Episciipns Vindirianus. Ilitnc ait- 
lcmannnm xii Cliildcrici in rcgno Aitstrasiiv, 
csse ejn.idcm primuin in rcgno .\custria' cl liur- 
gnndiiv, ostcndimus ad Vitam S. iMnlberli, Ah- 
liatis tiinc Fiinlanellcnsis xiv Aiirilis. Re,r, crijo 
Childcrirns Iripliri rrijno politns, poslmoditin 
siiper oninein doiniim S, l.codegariuin PoiitiH- 
ceni siibliniavit, ct.majorcin Donins in omnibus 
fccit. Ita 1'rsinits in illiiis Vita, addcns Iribus 
liene annis liegcni suh ejus dircctione iiniicias- 
■•ic, univcr.sim iinn plciie qnaliior annis in Ncus- 
trin regna^i.ic, uti lcgilur in VilaS. IVaningi lo- 
mo 2 Arlormn Sanrtornm Ordinis Hcnctliclini 
pag. 971. F.ranl aitlein soleniics vigiliai Pascli*, 
anno Childcrici in rcgno Ncuslritv quarto, Cltri- 
sti DCi.xxv, iptando S. Lcodcgiirins, advevtcns 
Rcgis animum mulntnm, scccisit Lnxovimn. 
(Jiia adliur ivsialc Childericns Rcx, cnm coiiju- 
ge sua Bilihililc lilioque noniine Dagoherto, 
vita et regiio privatiis leijilur inritata \'ita S. 
l.anlbcrli. Iliirmn rorpora a S. Audocno fuissc 
Roloinngi scpiilla Iruditur in Vita postcriore 
S. Audocni , scd loco Dagoherti lilii Childeiici, 
inlriisum cil nomcn Dagobcrli lilii Sigeherti : 
uli iilura alia in.^.ciia siin!, qmv in anliqniore 
Vila dc.innt. Mahillon r conlra ad Vilain S. 
I.anlberti nolat. Childcricum in Parisiaca hasi- 
lica S. Germani sepultum fiiisse ct detectum 
fuissc aiino Jinci.vi tumulum ipslns ct liilihiUUc 
nxoris, cum innnla liaiid dubie lilii Dagoherti, 
foiie corporihus postca Pari.sios lianslalis. 
Childcrieu ociiso, ii( in Vita S. I.rodcgitrii legi- 
titr, Irater ejus 'Ihciidcricus ad sccptra regiiiper- 
venit. Tunc Kbroimis Austrasios sihi aimcos as- 
civit, immaiiissinianiquc exercens tvrannidem 
de quodam Chlodoveo, queni, falso quasi Cblo- 
tharii 111 liliuni, Rcgcm fecerat, ad Theoderi- 
cum rcversus, In prisliuum statuui restituitur. 



cjus ftlia 
S Irinina 
monaslerium 
Horrense 
conslruit cir- 
ca an, 679. 



benefacit S. 
Wilttbrordo 
oniio 701. 



Adela soror 
Palaliotum 
dotat unno 
731. 



DIATRIBAM DAGOBERTIiNAM INNOVANS. 



AOCTORB G. H 

S. nVfrlrium 
Sede Ebora 
censi ex- 
putsum 



Dagobertm 
benigne ex- 
cipit an. 679 



qui obtenta 
l.omx causa 



eum ibi an. 
680 Conci- 
lio 150 E]ii- 
scoporum 
inlerfuisset. 



AprUis Irailtintiiv . cJi^ticanda siiiU latius. 

21 lieatus igitui- WlHndus {vcrba sunl /{ad- 
mcri) Episco|iiilis Calhediw Ebui-ucoiisis di- 
gnitiUeprivatus a«Ho ncLxxviM, Rouiaui iturus, 
mutato veulo pulsus est Fresiam, ubi a barharis 
ac Rege Aklgislo honorilice suseeptus, niulta 
millia verbo veritalis instituit, ac fonto salutari 
a suorum peccatoruni sordibus libenivit, in ipsa 
provincia totani cum uova Dei plebe biemem 
feliciter exigeus. Deinde aniio dclxxix pergendi 
Romam iter repetiit, et Galliamperveniens.iiota 
sibi Regis Dagoberti ma^nia subit. Quem ipse 
Rex mox recoguovit, eumipi.> multa cum laititia 
hospitio suscepit, et vocatis hominibus suis, hac 
voce alloquitur : Virum hunc magnopere com- 

mendo Hujus etenim probitate et industria 

vobis i-edditus, vobisque regia suni diguitate 
preelalus. Explicata dcin siiacximlsioiic ,cujussu- 
pra meminirnus, Sedcs, diguitates et varia dona 
eiofiert.... Sanctusautem sui propositi meuior, 
sociato sibi quodani Praesule, Deodato nomine, 
a Curia discessit. Ilivc ibi. Curia Dagoberli tunc 
in urbe vel Mclensi vcl Trcvirensi fuil : sub 
Trevirensi aiitcm mctropoli degcbat Dcodatus 
Episcopm TuUcnsis, qui Romtc, ut inox dicctiir, 
ConciUis hoc et sequcnti aniio habitis interfuit. 
IndeVilfridus Campania3 Ducem, vocabulo Bor- 
therium adiit, et ab eo nobiliter susccptus esl : 
sicque multiplicatis rebus ac sociis gratiosus dis- 
cessit. Ihec ibi Eadmerus. Campaniae Remensis 
scepius meminit Greijorius Turonensis, et Dro- 
go seu Drocus filius Pippini Ilerstallii fuit Diix 
Campanice, scd post lempora dicli Hertlicrii. 
Itcr aulein Romanum Trevirii ac Metis, per di- 
ctam Campaniam Dagoberto Regi subjcctam, op- 
time dcducitur. 

22 Romam vero perveniens Wilfridus dicto 
anno dclxxix, adductus est ad Agalhonem Pa- 
pam, in cujus ac plurimorum Episcoporum pra;- 
sentia causa ejus est venlilata. Fitit id Coiici- 
lium menseOctobri, in qiiofuerunt Episcopi xvi, 
Presbyteri xxxv ; Malmesburicnsis appellat Con- 
cilium quinquaginta tam Episcoporum quam Ab- 
batum. Iluicab initio m(er/'H;( Deodatus Episco- 
pus Tullensis, ac ileindc admissusS. Wilfridus, 
universorum judicio, Episcopatu diguus esse 
comprubatusest. Missus tiinc m Angliam Joan- 
nes Abbas moitasterii S. Martini, et citatus Theo- 
dorus Archiepiscopits Cantuariensis, ut cum suis 
ConcUio Romtc cclcbrundo inlcrcssct ; ciijus ad- 
ventitm diu cxpcclalum fuisse indicalur in cjii- 
stola Agathonis Papie et cxxv Episcoporum, 
inserla actioni quartic Concilii OEcumciiici 
Constantinopolilani. Fuit uulcw habitum Roimv 
Conciliuin in irslate anni dclxxx , undc tunli- 
tas Missorum Coiistantinopolim excusatur : quo 
isti vcncrant die x i\ovcmbris; el mox die xviii 
discessum est Illaclicrnas, cwptiiinquc Conciliuin 
OEcumenicum. At Romtv in Concilio inler ccu- 
tum viginti quinque Episcopos scdit quadragc- 
simus noiius Adeodatus Episcopus I.eucorum 
supra Deodatns Episcopus Tullensis , ct qitin- 
qiiagesimus Wilfridus insulw Britannia' Lega- 
lus. Apostolico igitur, inquit Eiidmerus et 
Synodali decreto in Episcopatum rcstitutus Wil- 
fridus, iter Angliam venieiidi repctiit. 

27 Ecceaulcm, extra quam putabatur, latro- 
num manus ad interficiendumparata, viro Do- 
Jprilis T. III. 



reperil Da- 

tbertum 
occisum : 



miiii haud grala processione occurrit. Erant ele- 

nini, qui Rcgi Dagoberto insidias tetenderant, 

et ghidio in inguiue mcrso necaverant. Hi ergo 

viro Dei oocurrunt... quoruiuunus militi Christi 

couvitiabatur. Delalor, inquiens, patria; petulans 

et moribunde viator, tu Gallicam libertatem in 

servilutem rcdegisti, cuni tyraiiuum, a nobis 

jam oliiii cxilialum , tua instaiitia iu regnum 

constituisli. At ipsius quidem credulitas justis- 

sima morto punila, te quoqiio ulpote maximum 

suai mortis auctorem, to, inquam, eadem morte 

puniendum esse declaniat etc. Eadmero prici- 

vil Fridegodut, dum accedcntem Wilfridumila 

salulatnm cecinit, 

Conglomerata suisfurunt collogia signis 

Noxia, Rogali (ceu fortur") sanguine fuso 

Civiles etiain Dagobcrtus Marchio ' dextras 

Seiiserat, et rigidum capulo tenus iiiguine 

ferrum. 
Prailia vibratis intentant cominus hastis, 
Arduus excusso quorum convitia telo 
Unus 1'ontifici, fcrdo, sic ingerit orc : 
Delator patria' petulans, moribundo viator, 
Gallica tu prideni violasti sceplra, relato 
Qui periit ca!sus, quem jure sequere , tyranno. 
28 En Dagobertum II sitb finem aiini dclxxx 
suis, in suo regno, ex insidiis, gladio in in- 
guinc merso, occisum : ctquod oliin , sed miiltitm 
dubitando, nim ausi fitiinun asserere ; jam miilto 
securiores et ex certiori multo conjcclura aii- 
demus pronuntiare, liitnc ipsum Dagobertiim 
Regem, vidcri martijrcm coli Salanaci, de qiio 
MS. Martijrologium Adonis, quod auctiim exlat 
iu monaslerio S. I.aitrentii juxta I.eodium ista 
habet xxiii Docombris : Eodi'm die passio S. Da- 
goberti Regis Francorum, qui quadam die per- 
gens venatum in saltu Vauronsi, plenus Spiritu 
sancto, in loco qui dicitur Scortias, tribus mil- 
liaribus distante a fisco Sataniaco, in quo ipse 
morabatur, afiliolo suo, nomine Joanne, x Ka- 
lendas .lanuarii niartyrizatus est, ct ab Angelis 
deportatus estad societatcm Martyrum. IIiic ibi. 
Ac priiiio locus civdi accomiiiodatus assignatur 
in ejus ccr/iio Scortias, in Saltu Vaurensi, prope 
S.itaniaoum sive .Salhanacum aut Stenajuni, vul- 
go Slenay, itrbcm ctiainnum iiinnitam citin arce, 
ail .Mosam Ituvium, in qita proptcr bclla cum 
Theoderico Regc, videtur etiam subindc moratus; 
ibique inlcr vcnauduin ex insidiis a .loanne fi- 
liolo ad id ab aliis coiiducto, cuin de illo mino- 
rein pcrfidiw suspicionem liabcret, ijladio in 
inguine merso, inlcremptus: cumqueileindemi- 
raculis clarerct, inter Marlyres cultuni Eccle- 
siaslicum obliniiissc. Dics passionis habctur xx- 
III Decembris, lino in vita cjusdcm apud Alexan- 
drnin Ifiltliemium, pr.eceporuiit Episcopi per 
singulos aniios oelebrari solonnilor diem marty- 
rii X Kalondas .laiuiarii; ol celebratur alacritor iSeptembris. 
a circummanontilius fidelibus Christianis. At di- 
ctits Willliemius advcrtit jam celebrari iv No- 
nas Septombris Sathanaoi, Longwici et in tota 
dioecesi Voiodunensi, et varias illi dicatas esso 
ecclesias. Forlassis ob uliquam corporis reliquia- 
rumve elcvatioiicm, cujus distinctior memoria 
non supcrsit. 

2.T llivc sunt tempora dc qnibits in Ilistoria 
jussu Childcbrandi .scrijita et Frcdcgario aniiexa 
cap. 97 i.ita lcijunlur : In Austria, mortuo Wl- 

5 foaldo 



foite 13 
Decembri 



et euin qui 
Mttrtijr co- 
litur Satfia ■ 
naci 



EXEGESIS PR^LIMINARIS AD TOMUM III 



AUCTOBR i;. 1 

Eotlfm fcm- 
jiore 1'iflettiy 
Stgfbrrtus 
fitius ot^iisse. 



Stil) T/iro- 
flerico Hcre 



tl litmiim 
Mnjore-Do- 
miis, 



S. Leodeija- 
riiis ait. iJSO 
occiditur. 



Etiroino 
sticceitt; 
Wariiilo 

ati C.^l 



S Aiitloetius 
ol>ll an. G83. 



foaldo Duco,ManinusDiix el Pippinus, [iliusAn- 
sigisili quoiulam rranci noliilis, (l(inii::aliantur. 
Dcfuiiclis Hcgibns, comniissis invicem Piincipi- 
bus, Ebroiiio Martino at(pie Pippinn, adversus 
Theodericum Kcgcni cxcilaiitur ail bclliiin. Iliir 
ibi iihi inlcr defitni tos Itcijc.i arbilramnr ccnscri 
(lirliiii) Vatjobcrlnm ejustiite /itium Sigcbcrtum, 
forsnn. cniii inleqrn Auslrasia esset iialri snl- 
jccla, in Hcgem roroiialuin, nti aitbi latiits 
iliximns ; sciHcet Sigebcitiim Dagobcrti Regis 
ex Machthilda Saxonum Ducissa filiuni S. Ar- 
bogasti orationibus a mortuis suscitatum: cmn- 
dcmiiiie viilcri cssc. (pii in Vila S. Aldetjundis 
anliijuiorc llex appclUilnr, snb qiio ct S. Atlcl- 
triidc corjms diclic .Mdcijnndis Malbodium fitit 



rein Mnjoris-Domus suscei>it ijener ejiis Hertlia- 
rius, liomo lcvis ct sitorum contcmiitor. Coittra 
(jucin vicissim Franci Piitiiinum coneitarunt. 
Vommotis crgo exercitibus, anito dc.lxxxvii 
commissum est i/rielium Tc.itrieianuin, iuter 
Quintinopoliin et 1'eronam, iii (ino victi fittja- 
titjnc fitcrunt Rcx Theodericus et Berlharins 
Major-Doinus, qiti dein ab adidatoribtis falsis 
ainicis intcrfeclus est : et Hiiipinns victor Ma- 
jni-atuin Domns reijitc cxercttit in nniiicrsa l'ran- 
cia, cjitsque tribus reqnis, sciliect Aiistrasia', 
Neuslriiu el llurijimtittv, cl ab Itoc anno dclxxx- 
VII et mciise Jitnio, initium sutnunt anni vigiuti 
seiitem ejits 1'rinciiiatns, finicndi cum obitu ejus 
ad anitiim dc.cxiv. Piiiiiintis itjitiir viclorin sitam 



Cippinm 
art. C87 
pr.ttto victor 



annns Prin- 
apnliis in- 
clioal : 



translatum. Consulc dicta in Exegesi JI praiti- Aii.^^trasiam rcversiis, bella multa cum Saxoni 

hus, et maxime cuiii Ratbodo Frisionum Rege 
fortitor gessit ; et , nti liahct Paulus Diaconus 
lib. 6 llistoritv Lonijobardorum cap. 37, et tes- 
te Beda lib. 5 cap. 1 1 citcriorcm Fresiam, ex- 
pulso iiido Radbodo Rege, cepit. ///hc SS. VVil- 
librordus, Svitbertus cl eorum socii, in Frisia 
non admissi, divertentes ad Pippiiium Ducera 
Francorum, grataiiter ab illo suscepti sunt : 
qu(c latiiis expitcamus ad Kalendas Martii iii 
Vita S, Sviberti, iibi § 6 pielatcin Pippiiii dedii- 
cimus, nstendimiisque ab eo Plectrudem num- 



minari anlc lomum Marliinum. 24 efi.i. 

C.APUTIV. 

Tempora Theodcrici Regis cjusque filiorum 
et ncpotis Dagobcrti III. Hujus successo- 
rescxChildericoet Dagobcrfo 11 Regibus. 



S. Willebror- 
tlllltl excipit ; 



H 



isce de regno, nece, et veneratione Dagober- 
ti II relatis, ad Tbeodericum ejits patruelcm 
regrcdimur, post ctedem Cbilderici fratris in 
Regem Neustrio' et Burgitnditc, ut iliximits 



anno dclxxv assumptnm, lluic .Mnjor-Domus quam divortio separatam fuisse. Ilisce addi po- 



adlttcsit Ebroinus, cujusmarltinationc S. Lco- 
degarius captus est , etocitlisevulsis apnd Waij- 
meriiin Ditcein Campanitv adscrvattis : sed ab 
eo ad Ebroinum, in Neustriain fttgientem, ab- 
ductus. in quodain monasterio pcr aniins circi- 
ter duos latuit, usqiie ad annum dclxxviii, 
quando lingua etiam exeeta traditus esl S, 
ffaningo ; in citjus monaslcrio Fiscano pcr 
bicnniitm ferc in Dei landibus resedit, usque ad 
aitnnm dclxxx, qtto capite plexus cst ilie se- 
ciinda Octobris, iiti lcgilnr in gemina vitic ejus 
historia. exarte descripla tib auclorihus cotcvis, 
quibus lianc tcmporum corrcctinitcm aptare me- 
mineris. At Dagoberto II sub /iitcin anni DCi.xxx 
occiso, non continuo poluit Tlieodcricus Austra- 
siam oblincrc , scd Pippiiius Ilerslalliusct Dux 
Martinus adversus Theodericum Rcgcm exci- 
tanliir ad bclluni, anno dclxxxi, qnando perQ- 
de Martinus cum sociis ab Ebroino iiiterfcctus 
est : sed non diu post Ebroinus paMias luit, ab 
Ermenfrido confossus, uti plurilnts in histnria 
jussu Cbildehrandi scripta Itabetitr cap. 97 et 
98, ex qitoet setpienti capite sequentta cnnstant. 
In loeiim erijn Ebroini sitccessit Warado, sive 
Waratto, in Neustria .Vajor-Doinus, inter nitcm 



tcst cliarta muni/iccntiic erija tumulnin S. Ar- 
nitlphi avi sui, signutain x Kalendas Martii auQO 
XII, regni Doiiini"TheodericiRegis, cujus prima 
verba sunt, Ego Pippinus ct uxor mea Plectrudis 
cogitantes de salule nostra etc. Reliqua possunt 
legi apitd Meurissium Madattrensem Episcopum 
in Ilistoria Episroporitin Metcnsiuin lib. 2 cap. 
29. .\nnus is erat Cliristi dclxxxviii, cum jam 
tuin Theolericus Rex trium regnorum innnarcha 
haberetur, sicut Pippiniis in eisdem Major-Do- 
inus erat. Pltira his similia dedimus Ith. 3 Da- 
gnbertinn cap. 2. Ilic autetn Rex Tlteodericus 
pluribus rcgnavit annis quam quatuordecira, 
praut supra cx Uistoria jussu Cliildebrandi 
scripta et Fredegurio annexa diximus haberi in 
omnibus codicihus imprcssis, etiam apiid ,in- 
dream dii Chcsne , testantcm se usum antiqitis- 
simo codice MS. Alexandri Petavii, postea ad 
Screnissimam Chrisliuam Iteijinam Sueciw trans- 
lato, iu qtin tamcn nos poslmodtim reperimus 
annos Itegni ejiis trihui .septenidecim ; e( hoe po- 
sito calculn statuimus Theodcricum obiisse sub 
/incm anni Dcxcii aut initium scqiientis. 

27 Quic ejits uxor fuerit disputant auetores. 
Anongmus ftbultilor de geslis Francnrum Chlo- 



T/ieoiIericus 
regnat non 
annos 14 



seil n. 
oblt itn 092 
aut seg. 



et Pippinum pax aUqtia dittis ohsidibits /irinuta thildeni nppcUat. In epitapliiu, quodin monas- 



esl. Postca Warato a C,islemarn /ilio siipplanta 
tur, sed en uou diu in vita persistcnte, pater 
priorein dignitalem reccpit. Tuiie S. Audoentis 
ut sinccrtv et paci/icic concordiic auctor cssct 
Coloniam prnfcrlns, ac pace stabilila ad Itegcin 
Theodcricum ct n'aiadnncm anno iiclxxxiii re- 
grcs.\its, in vtlla rcijia Chjpiaco pmpe Parisins 



terioS. Vedasti Atrebati ipsi ac marito positum 
legitvr, vncalur Doda. itrimque sane auctori- 
tas cxigiia. Nam qitam falso isle se Itegihus his- 
ce sijnclirounm /inijit ; tam certo prvcdicltim epi- 
tapliinm tempnris cst rnulto recentioris, cl cnin- 
ponitnr nrto versihiis Lcoitinis, oh in.signes he- 
mistichiorum rgtltmos adco cxcellcntibus, iit 



mnrtuus esl. Ilunc anno dcxl diximtis xiv .Maji post tvtalem Leniiii, Regtilaris antc annos (piiii- 

' . ^ . . - gcntos in monnstcrio S. Victnris prnpe Parisios 

Canonici, exaratum fuisse merito renseat le 
Cniiite. Pntcst tamcn utruinqtie nnmcn duurum 
surccssivc eonjugum fuissc; nec refert ex utra 
/ilios nalos dicaiuns, inndn cns quisuccesserc fa- 
teamur in nbilu patiis fuisse parvulos. 

28 



Episcopum ordinatuin, rexisso Ecclesiani Roto- 
ni.igcnscni amios tics ct triginta, nicnscs trcs, et 
dies decem, ac nonasenariuin migrasse ad Cliri- 
stuni, sub die noiio Kalendarum Scptembriuni, 
s«'exxiv Attiju.sti.ertjn jam dicto anito dci.xxxiii. 
26 Mortuo anno scquenti Waradoue, hano- 



DIATRIBAM DAOOBERTINAM INNOA^ANS. 



Clthdoveus 
parviilits 



27 iSam, ul lcgilur iii rlicla llisloria jitxnu 
Cliililebraiuli scripta ca/i. 101, inorliio Theoclo- 
rico , Clilotlovouni fjus liliuui IVitvn.cM clc- 
gerunl in rcgnuui. Non \iost nuilto.s vero iinuos 
[jrEediitus Rc\ (Ihloilovcus y'gi'otiins niortuus 
est. Rcguiivit auteni annos quatuor. (Jbservei 
lector Chlodovcum ab aurlore cowm non piu'- 
vum, sed parvulum njipcUnri, et non mullis an- 
nis aiite obiluin patris naliini. Aiinos etinin re- 
rjni qiialuor passim liistoriri ailiniltiint. .iilililiir 
in .)[S. Tiliano upurlChesiucitm : Obiitin ijuiiito, 
aileorjue anno Cliristi Dexr.vii. De co in Aiiiia 



Itjtjtts fiiiter 
CliildeOeytus 
regnat usque 
ad an. 711 



fllium relht- 
qvens DitqO' 
bertum Ilt : 



Domus clegerunt, et Carolus .Martcllus a Plec- 
truilo sub custodia (lctentus, liberatus est. 

29 liodem tomijore Diigobertus Rex obiit re- 
gnaviti|ue annosquinquc. Ila riialn lli^itoriaChil- 
dcbrniulina cl alia Chronirn, in qitibwi rlicitur 
mortlius aiino nr.r.xv, alque itn in Chronico brevu- 
siino ex .ffS. Tiliano Irartitur regnasse annos iv, 
obiisse in quiuto. /HC/iroiiico fo)i(aiie//r^».s! ca/^ 
(> suminaliin intlicalur donatio, f/im Dagobertus 
Rcx junior Bcniguo Abbati largitus ost quartam 
partem de Ariauuo foi-estc, anno quiuto regni sui 
suggeroute Theobiddo majori-domus regia) cu- 



ALCTOBB C. (I. 



et Da^obertus 
III anno 715. 



libus Mclensibus isla /ejuiidjr : Theoderico jus ihnationis diploma, licct yninime rjeiiuinum, 

mortuo, filius ejus l>.\nvuLcs, nomino Chlodo- 

vcus, a Pippino ordinatur in Regem, qui duin 

quartum iu rcgno oomplcsset , innoccntem vi- 

tam linivit. Exlanl cf^rjics Rcipiin francorum 

a Jacobo ilc llie Chalcorjrnpho ex inonuincntis 

sejjulcralibus, nliisque cimcliis rcrjiis collecta ex 

mri insculptn, in qiiibus diclus Chlodoreus lllct 

gazophijlacio Itcqis cxhibctur fnrinosa facic in- 

.ilar adolcsccntuli oclo aut suminuin dcccm an- 

norum, cum corona rcgia cnpili imposita. Quod 



qiioad chroiwlogiam tnmcn rcctissimc proccdit, 
dum cditum dicilur a pra^fato Rege Dagoberto 
amio Incarnatinuis Dominica! dccxv, Indictione 
XIII, quinto Iduuin Juniarum die Dominica; ct 
mox additur. Eoilcra anno ipse Dogobcrtus Rcx 
morluus est ; congruunt cnim oplime characte- 
rcs, sciliccl cgcliis SoUs xxiv cl lillcra Domini- 
f«/'.v F. Dixi lamcn minime genuinum fiiisse 
quod chronicic aiirlor priv ociilis habuil, qiiin 
ex co funrli donati /incs omiics accuratiin qiiam 



juvencuhis, 
iillimu.% in 
linea Tfieo- 
derici Heqis: 



argumenliim aliis adjnnclum aliquod saltem pro Merovingicorum Itegum consucludine desi- 



pondus addit. 

28 Sed esto in morte atligeril annum rctalis 
rluodccimnm, tum frater ejus junior et regni 
hrvres Childebertus potcsl censcri habuissc annos 
letalis decem : De cujus rcgno et obituin dicla 
Historia Childebrandinn ista lerjuntur : Grimoal- 
dus filius Pippini cum Childobcrto Rege Major- 
Domus palatii super Francos clectus est... Mor- 
tuus est Childebcrtus Rex et sepultns Cauciaci 



gnavit, et temporis notas illis nequaqiiam usila- 
tas expressit. Qiiod autcm in Chronico S. Petri- 
vivi dicalur Dagobertus Rex junior qui regna- 
vit in Francia annis quinque, obiissew Kal. Fe- 
bruarii, perpcrain ad hitnc trnnslntum cst a Da- 
goberlo I, lali dic defiincto. Qua rvtate obierit 
ultiinus, nemo quidem definite cxpressit; injam 
dicto lamen FoiitnncUensi chronico rap. 7, pro 
anno regni sui primo, appellatur Dagobcrtus 



in basilica S. Stephaui Miirtyris. Regnavit autem juvenculus Rex ; ileinqiie in Vila Bcnigni .ibba 

tis toin. 3 Snncloriim Ordinis Jlcnediclini parte 
1 paq. 443. I.iquet etiain ex supra diclis, quod 
licet paler ejiis, rvtatis rinno xvi, duxisset uxo- 
rcm; filius lamcn hic illius obilu non potuerit 
fuisse nisi juvenculus, oclo circiter annorum : 
variiAnnalcs breviores, lomo ■iHi.florire Fran- arleoquc anno regni sui quinto debuerit adhuc 
corumex divcrsis MSS.ab eodem Chesnivoviil- cadebs imo impubcsobiisse. 



annos trcdecim. In Chronico Medardensi mor- 
tuus tradilur xviii Kalendas Jlaji feria iii Pas- 
chae, ubi fncili librariorum crrore fcria ii legi- 
tur. Esl is annus nr.cxi, (juo Cltihlcberlum e 
vita decessisse referunt Annales Metenscs, et 



sub fioc Pip- 
pinns anno 
714 niortlur 



gati. Annos is tum ivtalis haliuisse videlur cir- 
citer viginli Ircs, cl diicta uxorc rcliquil /iliuin 
regni hrvredcm Dagobertum III, qucm a Pippino 
solita pietatc iii Rcgcm ordinatum anno dcixi 
referunt Annalcs Mctenscs. Tum Griinoaldo 
moi-tuo, Theudoaldus Olius ojus parvulus Major- 
Domus ctfectus cst ; cl rcijnante Dagoberlo Prin- 
ceps Pippinus, e morbo decumbeus, S. N\ illi- 
brordum Suestra pra^dio donat, atquo ut iu ne- 
potuin, Grimoaldi et Drogonis flliorum, sit tu- 
tela cavot. Cum autom proplcr morbi magnitu- 
dincm subuotaio uon potuisset ipse, Plectrudi 
conjugi dat iicgotium ut ipsa doiiationem sub- 
scribendo corroborct. En I'Ieclrudis,uli scmpcr, 
ita ad cxtrcinum siiiriluin colinbiliiiis sito iiinri- 
to. .\uUa clinin Carolo .MarlcIIo, sed IUiis Ori- 
moaldi ct Drogonis lutrla coiiimissa. In pace 
dein obiit Pippinus Princeps inmo dccxiv. xvii 
Kalendas Januarii. Roxit autem po|iulum Fraii- 
coruui aiinis xxvii et inensibns sex. lln Annalcs 
Metenses, iisriuc con.icnliunt Annalcs Fiildciises 
et passim alii. Post obituin cjus Ploctrudis ma- 
trona suo consilio atquo rcgimiuc omnia facic- 
bat : sed Thoudoaldus nliis TlicobaUlus, adhuc 
pucr, minime tantum roguum digiic giibornare 
pra)valebat.//i)ic Fraiici .\cusirasi ciim Iturgun- 
dis cjus jiigo excwiso, Raginfridum Jlajorem- 
Aprili.i T. III. 



30 Profecto si ci lilius obvenisset quanlurn- ™i si proies 

* 1 • r • . n ■) ; fittsset, more 

cumriuc parvus, Iiic fuisset a Proceribus regni \„„j„^i„„ 
in Rerjem subliinatus, morc scmpcr apiid privce- succcssissei : 
dcntes Iteges obscrvato. Itn Sigehertol Rege Au- 
strasiorum mortuo, Childcbertum ejus filium, 
vix lustro «tatis niio peracto, die Natalis Domi- 
nici regnare coepisse, lestnlur Grerjorius Turo- 
nensis lib. .'i cap. i, qiiamvis Ires Iterjes ejuspa- 
trui potuissenl sibi regimeii assuinere. Ita ctiam 
Chilperico mortuu subrmintus esl cjiis liliits Chlo- 
tliarius II, liccl seliiin iiuatuor mcnsibus natiim 
asscrat idcm Turoncnsis lib. 1 cap. 7, et rciji- 
mcn iioluisscnt assumcrc Gunthramniis palritits 
cl Childebcrtits patrucUs. Privtcrca Dagoberlits I 
liliii siio Siijcberto, rvtalis aniio sccundo, Iradidit 
rcqiiuin Austrasioriiin, cl Chlodovco II altcri li- 
/(osi(cces.vi( jnvciicnlus Chlotliaiius 111, in rcijiio 
^ciislriiv el llurguiidiiv, ct fralri cjiis Childcri- 
co,cliam parvido, dnliiincst rcgniim .iuslrasiiv. 
/)ciH'7»cChludoveuslllparvulus(7cc(Hve.v(i« Itc- 
ijcm, iili cl juvcuculus Dagobcrtus 111, de qiio 
jam egimus. Ilitic crgo si liliiis fiiisset. ciim Ite- 
rjcm Proccrcs crcussent, eliain piirvulum ct jn- 
venculum, iino ct si vix /hvOioii wlatis uiium 
pcreijisscl, aitl quatuur l.inliiin mciiscs nalus fiiis- 
set : ct ipsi intrrim Prorcrcs tulclnm rjits el re- 
ijimen ^custriw atqitc Uiirgiinditv. cum Itcijina 

6 malrc 



AUCTOnE 0. 11 



scd ca (h'/ici- 
eiitc iL^sjiin- 
p/us a .\cii- 
sfnis csl 
C/n/fictictis, 



ex stirpe 
CMlilcrtci, 



malre ct Knijanfrido Majnrc-Donius, sttsceiiis- 
sciit. Cum iijilur itl facliiiii iion sil. ojiorlct iil 
fatcamiir in Dngiilicrlo III CTtincltim fnixsc slir- 
pcm Tlieoikrici : cl qitiu cx Tlicotlcrici frolrc 
majore Cliiltlcrico, snjKrcrat Cliiljicricns, iilco 
Ininc, tamtiuam snntjuinc proxinmin , e moiias- 
terio educlum ut rctinum capcsccrcl. 

31 Huic aiijnincnto infirmando mirum csl 
olijici nli le Coiiilc Oaijohcrtum II ct jnm dictiim 
Cliilpcricum, nctiuatiunm immcdinlc sujfectos 
pnrcnttliusi : (Juitl cniin in liis actnm lcijilimc nc 
mnrc majortnn f Dagolicrtuin lulnr Grimnaldus 
amandavit in llilicruiam mox alqtic abiit S Si- 
iicbcrtuxjmtcr. rel piiuln antc: ct sparsa mortis 
cjus fama filiuni stiiiin Pseudo-Cliildcberlum 
snbstituil, id \e fticcrc dictilans ex suprema Ite- 
tjis deftincii volunlatc. Nnn tulcrtint quidem rci 
intliijnilalem Francici proccres : sed rcro lieredc 
amisso, ijuid trtjiiius faccre polerant qtiam pro- 
ximiini atjnatnm in reijnum evclierc '! nccmiruiii 
si linc jani paci/ice rcijnante, non stntim sc com- 
morcrinl nd famain Daijoberti cx Uibernia post 
unnns Ires rctjrcssi, alqtte a mtitrc siin qiitc Cliil- 
dericum reccperal facilc per.siiasi ut tantispcr 
licrctlitutis aliqun partc conlenlus viverct in pro- 
vinciis Adrhenanis. Qnid tiutcin Cltilpcricus ? Hic 
Cliilderico palrc, matrc, ac fratrc Darjobcrto oc- 
cisis, iie ct ipsc pariler occidcrcliir citin illis, ab 
ariasuaS. Ilatliilde abditus in ctcnoliio, ibi intcr 
monastcrii piicriis tamijnnm nniis cnrtitn dclituil 
et servatns fuit. Ilaquc quiimvis illi. mnrlnis qiii 
sibt fiicraitl siihstitnti, tandcm rcccpti siint in 
debituin sibi retjnnm: cortim taiiicn mcmnria us- 
qiie atleo apud posteros obscurnln ftiit, ut al- 
teruin oinnino regiiasse sciverit neino, doitec id 
priniiis cijn in Diatriba demonstrasscm : tiUerttm 
Childerico patre natiim fuissc ignoraverint dili- 
ijentissimi alii Francicariim rcrum scriplores 
Sirmoniltis, du Cltesnc, Petaviiis aliiqne tlonec 
td receiiter cx diplnmalis apparitit. Tale qiiid 
Theodcrico tdtimn iiceidisse, si fiiit lilius Dago- 
herli III, quo mitttis palri morttio statini suc- 
cederet, oslendat nccesse est, qui diiorum pcr 
viin atil tnctum Inlenlitim cxempli canlra nos tiii- 
tiir; ut hnbetilur simililutlo. Dtim niitcm nihil 
ejusmodi probntur nec probnri jiotcsl, aiti'acter 
nffirmn, qnod defieienle ctim Oiitjoberlolll slirpc 
uc liitea Tlicoderici, pioiiinquiur tiliquis ad jits 
succcssinnis tpiam cssct Tlicoilcricus IV qun-sitits 
titventusfjtie fucrit, scilicct prtemcmnraltis Cltil- 
pericus biijusnnminis II, Tltcoderici III cx fra- 
tre Cliilderico iiepns: qui ne cnin patre, malre 
ac fratre aute aniios qtiadraijinta occidcrelur, 
ab avin S. Hnthilde in monasterio Calcnsi per 
cam constrticlo, occullutus, in Clericuin altun- 
sus, et miitatn nominc Daniel appcllnttis, intcr 
monachos tamqtium moitachtis vixerat et udnlc- 
verat. Ilunc ertjo Franci Aeii.strasii cl Iltirtjiindi 
iiiIU'gciii, ciipitis Ciraaiie civsceiite, olcgeruiU, 
alque Cliilpeiinum iiuiRupiuuut. Iltijtis plnrima 
extant diphmata, in iptibus aiinoscunlur proa- 
vus Dagoljeitiis 1, avus Cblocioveus II, geuilor 
Cbildencus, avunculi, id cst iialriii, Clilolarius 
111 et Theodciicus etiam III, ccnsobrini sive 
patriielcs CIiUmIovcus 111 Cliildebcrtus III, el de- 
cessorDiigoberluslll. 

32 llic erijn Itex Chilperictts ctiin Itaiinnfrido 
Majore-Dotniis cuntiuua feie bella contra Au- 



EXEGESIS PR^LIMINARIS AD TOMUM III 

strasios et Cnrohim Martelltim tjessit, ab lioc 
dcvictus Vinciaci iii pago Canieraceusi, die Do- 
niinica in Quadragesinia, xii Kalendas Aprilis, 
anno nccxvii. Contrn //HiicCaroliis in Auslrasia 
aniio nccxviii Clilotliarium Rcgeni opposuit, po- 
tiusnomine qiiam poteslate. (Jntvritur, qiio palre 
iialiim '! l.c Coiitte, ncscio qutc postcrinrum itjno- 
ta scripta scquens, vtill Theoderiei filitim fiiis- 
sc : .■icd coittra id redit argtimentum, iitiod su- 
pra niilitavit contra filiuin Datjoberto III male 
Iribntnm. Sicut ctiim co privlcrilo non fuisset 
Hcx constitutus Chiliicrictis , soltim ex Tlieode- 
ricifralre nnHts, sic ncc fnissct Itex constituen- 
dus, moricnte quamvis nbsqne lilicris Dagobcrto, 
si patruus ei fuissct Clilolarius prirmcmoralus , 
ntlcoqtie retjitc succcssioni prnpinqttior . Quid 
iijitur '! Ccnsemtis potius Dngoberli II filitim fuis- 
se: quein co juslins potncrit Carnlns Itctjem of- 
fcrre .iustrnsiis , contra Neustrios ct Chilperi- 
ciiin , qiin tcqtdns ridchalur ut , saltcm post 
mortein Thcodcrici, ct lotam illiiis stirjiein ex- 
tinclani, .iustrnsitr rcgnum, Dngoberto II ttna 
citmrilapcr itcfas ablalttin. alicui filiorum cjus 
reddcrettir, potius qiinin ftlin Childerici Cliilpe- 
rico : nam Childericus, licet ip.w quoqtie rex 
Austrasioriim fttcral , id tamen soluin factum 
crat propler fnmnm spnrsam de Dagoberli exitl- 
anlis mnrte, quein ubi vivere compertum est et 
Childerictis occisus. in paterni jurissolidam in- 
teijrainquc posscssioncm .iustrnsii sitsccperant : 
sic eiiiin hnncslissimus Cnrolo esse potitit prcetex- 
lus reptidiandi Cltilpcricum. Sed Brevis Chlo- 
tliario httic vita in regno fitit, siquidein eodem 
quo evectus est anno obitt : nec diu post, anno 
scilicet Dccxx etiam Chilpericus cxcessit, in qito 
lincam Clilodonci II funditus extinctam arhi- 
trnmur. 

33 Rcgein igitur, cx retjia stirpe, et sceptro 
proximum, volenlibus Francis ; confugicndum 
necessario fttit ad poslcros, si qui craiil, Siije- 
hcrli Itegis, eodcm qtio Chlodovtcus II pulre, 
scilicct Dagoberto I nati : ex cttjus filio Dago- 
bcrto II videtiir, snperfiiisse ftlitis nlitts, tcqne 
prtfmcinuitttus Chlutharius aptid Aiistrasios, 
eiiutrittts, tpiein non Neuslrii aut Ilurgtmdi ele- 
tjerttnt, sed Curolus MartcUus Retjcm fccil, sicut 
tintc Chliilhitrinin. Dc eo ita Annalcs Fiildenses : 
Anno Dccxx inortuo Hilprico, Cailus Teotricum 
iii Sedeni regiii constituil. Ilistoria Cltildebran- 
dinu cap. 107, Chilperico mortuo, Theodericuni 
Regem statuerunt, qui nunc lcciim solii regalis 
obtinet, et aiinos vit» simul praestolatur, pruut 
ea in 3IS. Itcijinie Suecitc leguntttr : et innx atl- 
dunturbcllu Carnli, nnn cuntru Thcodericum Re- 
tjcin {qiiem a se consiitnlum dcfcndebat) sed con- 
tra Rtiijunfritlttm ct Acustrios, Eudunem cl Atpti- 
tunus: ct, si Francicis variis scriptoribns fides 
esset liabenda, contra cvucatos in Oullias Sara- 
cenus. qitos aniio nrcxxvi Caroltts prustravil : 
anito seqticiili liurgundinin pclcns lAigiitttittm et 
cirilutes rcliquas sutc ditioni siibegit : ac post- 
inodiim Eutlunc mnrttio, Aquilaiiitc provinciam 
sun ditioue recepit. Qutc aliaiptc cjtis citcomia 
celebrantur iu siepiiis citatis .\iinulibus. Interim 
Tlieodericiis Rcx confirmavil varias monasteriis 
et ecclesiis donalinncs factas , ac tandcm anno 
reijni xvii, Cltristi nccxxxvii vivere dcsiil. De 
ejus genilore qmesilum a variis : et qttia Dago- 

berti 



a Caiiih 
Mitrlcllo ile- 
vlcliis, 



el coitfra ctim 
Clilolliarius 
4 cieatus. 



Hls moltuls 
Theoderictts 
Rcx facttts 
aiitto 8'^0 /lllus 
Daijobcrli II, 



mortuus an. 
737. 



EXEGESIS PR^LIMINARIS AD TOMUM (II. xv 

scriplorem istum aljicta sint cjus 



Ifon obest 
ammtjtmts 
fabttlatof de 
Gestis Biijum 



berti junioris censebalur (ilius, ncque atjnosce- 
renlur nisi duo Regcs Datpbcrti, conlinuo abs- 
que ulla letatis congrncntia considcrata, conclu- 
sum esl esse Dagohcrti ultimi lilium : quem 
ostendimus supra ciclilicm ct impiilierem mor- 
tuum esse. Debelmnt illi animadrerlisse ijuod 
inter Dagobertum III ct hunc Tlieoilcricum Cliil- 
perictis solum quinqiie annos retfnaeit ; ac proin- 
de, si aliqiianto scnior /inqcrctur Dagobcrtus, 
et ab eo progcnitus Theodcricus ; planc piter cl 
juvencithis rciinnm liic adeptus fuisset, qitod 
lumen antiqiiorum nullns dixit, neqite dicere 
potiiit, si rcra sunt quif de ijrandi lilii Cltilde- 
riri ivtatc qiiando nnno dccliv ipsc liliitm adul- 
tum hiibcns attonsits in moniicliun csl, dixerunt 
auclores infra nominandi. tirundiori qiioque ejus- 
dem TiieoJorici ivlati conftrmandtr crcdidimus 
aliijuando su[l'raijari siijillitm qitod ex Saniitonij- 
siano archivio cjlitbcl prircitatus de llic, fron- 
le aileo ritgnsa et specie tam virili, ut ipsiits 
Daijoberti non filius sed patcr aut etiam avtts 
censeri tlcbeat giti ibi re privsentatur . Vcrum 
ctim animadrerti quotl inler Sandionijsiaiia di- 
plomata apitd Doubletium nullnin ullinii Tlieo- 
derici sit diplnma, sed ejus dumtaxat qui vere 
Dagoberti pueri avits fitit, pro anno rcgnicjus vi 
id est Cltristi ne.L\\\ : vereri cicpi, ne cjusdem 
quoque sit ipsnm sitjilliim potiits quum poslremi: 
eumqite illitd refcrul meitus, qitam ]'edastina 
monumcnta ttna cum epilaphio circa seculum 
XII sculpla. lloc 'ujilitrdimissoarijitDtento, cliro- 
tiologicis ratitmibussolis inliwreiis, nitctorumquc 
de Ditgoberti pueritiu conscnsu, pcrgo negare f,- 
liumexeo iillum esse natum, aut nasci po- 
tuissc. 

34 Objiciitnlur verba aucloris. qiti Gesta Ite- 
ijum Francoritm cdidit, et sub ftnem scribit, 
Theoderieutn, Cula monaslerio enulrituin, et fl- 
lium Dagolierti junioris : ^iui usque nunc in re- 
gno snlisislit. Verum ea, quie ex supra eitata 
JlistvriuChildeln-anilina, Tlieoiierico virente scri- 
pta, desumiintur, indubitata sunt : ethujus imi- 
tationc se etiam tunc vivere aiictor iste l'inx'it, 
qucm viri eruditi iion immerito anonyinmn fa- 
bulatorem appcllant. Ilic omnem htxnrife et in- 
conliiienliic infamiitm a Dagoberto I in Clilo- 
doveum liliuin, marilumS. Itatliildis , Iransfcrt. 
Jlie S. Sigeberlum et Cblodoveuin facit frnlres 
gcrmanos et uleri.ios, ex eadem Nanthikle uutos. 
llic iradit Dagobertum regnasse aniios xxxiv et 
quidcm Mouarehani in totis tribus regnis. Ilic 
Theotlericum libuin Chlodovei as.seril in Austra- 
sia in regiuim elevatuin. qitod fratri eo senion 
Childericocontigil. Ilic Chlotariiim III soltimm- 
nosquatttorregnasse scrips'it,cl habtiit Itactcntis 
as.scclas plurimos, cum liice clarins conslel an- 
nos quatnordecim imperasse. Ilic deniqne Fran- 
cos, repelilu iiiilc a Trojanis oriijine ijcnlis, per 
Taiiaim lUimen palndcsqne Mwotidas ud conlinia 
Pannoniiiriim tleducil, ibitpte dicit icdilicits.se 
Sieainbriitm, indcqitc a \'ulcntiniano Augiislo 
pulsos in fiiiibus lihciii jlnminis kabititsse. Qtitc 
omnia, licct a miiltis deineeps iraiisctipla, citm 
fabulosa jitdicel ipse le Coinle, et qitoUptot ciim 
eo facitint : mirum est ipsos iwn iibserrasse qitod 
.simili prorsits pcrsonarum confiisioiic el fuliitlun- 
di liceulia, eaqitte eoiiliijeriint Danieli Clerico, 
in moniislerio Calcnsi apud S. Hatltildem aviam 
Aprilis T. III. 



ArOTORH C. II. 



Theottorici 
fllius anno 
lilS. 



cnutnto, pe, 
succcssori. 

3.) Obiit hic anno Dccwwn, et Carolus Mar- nortuoca- 
tellus per reliquiim vitiv tcmptts absquc ullo Ite- ">'" Marieilo, 
ijc imperavil, itsque ad mensem Oclobrem anni 
Dccxi.i quo 1'arisiis morliius est, et apittl S. Dio- 
nysium sepitltns : cui monaslerio, xvii Scptem- 
tris anno quinto post defunctum Theodericum 
P.egem, privilcgium indulsisse credilur, qiiod 
recitat Diiublelius pag 690. Vnde [si ipsum ge- 
nuiniim ac siiiccrum est , de qtto merito ainbi- 
gimus) consequeretur Theoilerieum anlc mcdium 
Septembrem anni Dccxxxvii e vita deecssisse. 
Celeritm noinen Cartdi Marlelli, eni turpissimam 
teterniv damnalionis nolam aljinxeratit aliqui, 
vindicavimns \\ Febriiarii ad yitam S- Fttehe- 
rii Fpiscniii Aureiianensis^. :!, .1 et o. I'ost ejus 
aulciti obiliim lilii ejns Carolomannus et l'ippinus, 
sub obtentu Majordomatus, totius Francias re- 
gnum suseipiuntet interse dividuut. Ila Annales 
Fulilcnses. Ab his, dominalionem sitam regii no- 
minis umbra palitttntla ratis, sitb iuitium anni 
nccxi.iii assumptus in liegem fnit Cliildcricus , 
ciijus annum sceunditm die vi .Varlii conveni.s.se 
in annum dccxliv traditur in Concilio Suessio- 
nensi tiinc liabito. Patrem Childerici Rcgis novis- 
simi cx geiiere Merovingoruui fuisse Theoderi- ^^^ 
cinu Regeiii ulfirmalur cap. 8 Clironiei Fonta- ciiitiirricus 
ncllensis , iii fita S . Ilngoiits Arrhicpiscopi 
Rolomagensis, a nobis illusirata ad diem ix 
Aprilis : et idem conlirmatur iu Genealogia 
Francoritm, aptid Chesnaum pag. 79:!, ubi di- 
cittir, Theoderieus genuisse Hilderieiini, qui in 
Sitliio monasterio constitutus est . .Sequunlttr pas- 
sim alii ct iiovissiiite Carolus lc Cointe sitb liiiem 
tomi quarli Annaititm Fcclc.siasticontin Fritn- 
corum, as.serens ChiUlericum a Theoderico in obi- 
tu relictum in tenerruna wtate. ycritin wide hane 
lenerrimam a-tatem habct ! nisi ex supposiw /;- 
gmeiilo, giiod Tlieodericus fueiit lilius Dagoberti 
ultimi, qito moriente aniio vr.w seripseriil eiim 
in cunisrelictum, adcoque mtn-titum annotrlatis 
XXII atit xxili ; ncqite putuissc liuberc lilium nisi 
tenerrinia^ a'tatis cum ipse morcrctur, Ex eodem 
ftgmenlo Ilitdriauus yalcsius, lib. 25 Iterum 
Ftiincicitritm. scribit Childericum, pucriim ad- 
nioduin et vix deceiinem, nomen Regiiim csse 
consecutum. \'criim Iti.sce oppono Ipcrium Ab- 
hatem Sithivensem, qtii ex monnmenlis .sui mo- 
nasterii Chroniron confecit ilcrtinianitm, ct Ca- 
pittilo 6 asserit, Hildericum Regem, Sknf..m in 
monacbum attonsum. in nionasterium istudS. 
Bertini in Sythieu detrusum, et a Nanthariu Ab- 
bate susceptum in nniuachuni ; ct sub eo, tcm- 
poro secundic eoronatiiuiis Pippiui Regis, llil- 
derieum monacliuni hujus EcclesKO obiisse . Ilac 
ibi. Magna elitim ejits ivtas colliijititr ex Cltro- 
nieo Fonlanellensi „ex ciijiis cap. i:! secith 3 
Itencdiclino par. 2 m Vila Aifilrulft Ablmtis, a 
Miibdlottc isia repctitntur : Hililericus Rex. Me- 
rovingorum ex genere ortus, dcpositus lonsustiue 
ac innionaslericu S. Auilomari, quod dicilur Si- 
thiu, trusus est. Cujus lilius, nomiiie Tbeoderi- 
cns, in lioe nionasterio Clericns clVecbis, colloca- 
lus fuit. Ilae in dicto Chronico Aiiclor tcmporc ;.;;'„■„; ^^^. 
Uidovici l'ii Imperutoris scripsit. Ilcritm Mitbil- cium.. 
lon ad \ilam S. Lamberli Fpiscopi Trajeclcn- 
asserit ct Cbiltlericum et Theodericum in 
7 monasterio 



tiinc ininime 
piier. 



et senex in- 
trus'ts in 
monasterium 



{ilittm /ta- 
tttiit Tlieode- 
ricutn Cte- 



SIS, 



AUCTOnS G. II. 



Chronotasis 

iiltimotum 

Hegum, 



male confimi 
ab aliis, sine 
catisa Chlo- 
dovanm puo- 
non fiiisst' 
neganfibiis, 



qiiud ab au- 
tiquis asscr- 
tum hodivi' 
nis confii- 
matur ej 
tmjjlis . 



XVI DIATRIBAM DAGOBERTINAM INNOVANS. 

in mon.iclios allonsos. Qiiid nd liivc Cointiiis no Chiisli hivcxxwiJiet ilcrilis enlciitis cotijiigii 

loiiw .'), qiieiii jjiojitcr subnrla licllu a nobis em- anno .\xv fucril prognatus; ita ctiam hic credi- 

ptiiin necdiim potiiimiis obtinere. libcnter vide- mus inimcrilo ncgari jidem auctorihiis cocrvis, 

himus. Fortc ciiin Viilesio hiinc /iliiim Tlieode- asserenlibusamorte TheoderieiChlodoveumfuis- 

ricum silent.o involvet, acdicct cliam cum illo, se pueruliini, qiieiii ctiaiii Anonymus de geslis 

(^hildeiico, Meroviiiijoruin Regiini ullinio, ca^li- liegum, ciii ipsi adhibent /idcm.pmrum nuncu- 

bi adolesceDlulo, circa aiini dixi.i lineni initiunive pat. Hinc porro deduximiis atatein Childeberti 

iiisequentis regnuni abrogaluni, tonsoque eum fratris, cui successit Dagobeilus jiivenculus, m 

capite monastcrio incliisiim. Qiio egregio figinen- quo adolesccnte defeeit linea Theoderici, ct suc- 

to cunclndit suam llistoriam falcsius. cessitclinea Childeiici istius fratris Chilperi- 

36 lli.ice statui /Incin huic Iractatui impone- cus ; quo eliam sine prole cxtincto, siiccessit 

re, ac proindc moneo leetorcm, si alia in luceiii Theodcricus a Carolo Martcllo ex .iuslrasiis as- 

/)rodierint monuinenla, ex quihus alia judicandi sumptiis, habiius Dagoherti /ilius, seil ex stirpe 

ratio cunslabit, sempcr forc rctrartandi locum. .'». Sigeberti plane ditcndus: qui jnm tum vir 

.\cc dnbitaiiim, qiiin idciii libcnlcr pricstabiint senex /ilium hnbchal Childericum, ullimum lie- 

Curolus lc Cointc, ct lladriaiius Valesiiis, alii- gcm creatum ,cum et liic essct maliirusatatc; ut- 

qiic antiqiinrum historiarum scriilatorcs : in qiio- pote qui eliam /ilius erat satisadiiltus in Clericum 



ruin fjrnliiiiii .iijnopsiin tcinporum et ivtatem /? 
lioruin Thcoderici anno ucxr.ll aut seqiieiiti 
mortiii rcpcto. Dixiinus Clilodoveum III, /ilium 
ejiis, iii murte palris /uisse puerulum; et addii- 
ximus tcstem cowvuin scriptorem Ilisloriic Chil- 
dobraiidinir, dque conscnlientein Auctorcm An- 
naliuiii Metcnsium. Opponit le Cointe anno 1 \'i 
num. 32, Theodericuin jiost regnura Ncustriiv 
et llurgundiiv [qund ciim anno dclxxv assecuium 
asseriinu-^i) potuisse, uxore mox dueta. filios su- 
scipere, Cblodoveum aiino proximo, Cbildeber- 
lum deinde. liespondeo, oinnino potuisse fieri 



attonsiis, anno vii rcgni cjus. I)e anno 1'ippini 
iii licijein assuinpli, uccuratc cgiinus in Propy- 
ln'o aiitc toiiiuin ii .Aprilis. 

38 l'or: o innovata in liiinc modum trium Da- 
gohertorum ac suecessorum chronotaxi, inno- 
vatur consequenler etium ea qiiic Majorcs-doinus 
attinct, cx quibus sccuiidiv stirpis licges jluxere. 
lirgo sicut lain diximus II. Pippinnm dc Landis 
obiisse circa anniim nc.xi. : cjusque /iliiiin Gri- 
moaldum annu dclix : ila qiioqiic diccndum de 
ejus /iliabus Sanctis Gcrlriidc ct Ilcgija: ambas 
scilicetmatre siia Itta, quiv niigravit post obitum 



iit miix duxerit uxurem : sed non con.starc qiiod viii aiiiio xii, orbatas fui.^^se patre anno Chrisli 

Ua fecerit : aiit si fccit, quod cx ea contiinw dclii : ct Gcrlrudcin i/uidem 

suscepcrit libcros: iiut si suscepit, quod hi pa- 

reiiti superstites fucrint, ip.\i cjiis succcssores 

Chloduviviis el Chililcbertus; quuruin istc xviii 

annuruin adolescens pcireniens ad regnum, ne- 

qiiaquam puerulus vacari potuissct. Cur aiitcin, 

ctium jiosito lam inaluro matrimonio liherisqiie 

ex eo susceptis sed privinorluis, ncgabimus post 

genitos pucrulos succcssissc! Atimquid non liac 



irtate Lcopoldtis Impcralor et Carolus dieqtio crul Sancla ohittira cuimiltiis, dicitu 



II llispaniarum Ilcx, ctcinenti.s.^imtis Dominus 
noster, quibus diiiturnum ac feliccin ritam co- 
ptosumquc postcrttatem utinain concedat Dcusl 
post plitres unlc se natos et morttios fratres 
sucecsserc, ille iurcnis, istein pticriiuvtate'l 
37 Neqtie dicas diversis uxuiihus ijcnitus hos 



et istos : fatelur cniin ipsc le Cuiiite ad 
num. 2 duplex ab aliqiiibus Tbendoiici conju 
giumstatui, uuum cuiii Clilotbilde, cujus meiitio 
til iu geslis Fraucuvum; allenimcum l)oda,cimi 
quaiiirpilapbio apud Aliebatum scpultuslegitur. 
tjtiid tijiiur si prior stcrilis ftterit , idcoqite rc- 
ptidiata , vcl sultcm absqtic lihcris mortua, et 
post hune dticta IJoda parvttlos /iltos 
servarit! Si parva est epiluphii uiicloritas, parva 
est etiain uitctoris Gcsiortim : /ieri tuinen potest 



ut utrobiqiie vcritm divcr.wrtim el succes.sivc dii- 
ctuvtitn tixorum noinen liuhentur . Sed deintis 
fiitsse unieam et lianc Chlnlhildcni uppcllatam, 
ut viilt le Cointe; niliil tniiien ex lioc contra ait- 
tiqititatis consensttin scqtti, probuhit rccensin ip- 
so Frniicia- regno exemiiluni. Dnxit Ltidovictis 
XIII Itex vcneriiHdivmcmuriifanno jincxv Aiinnin 
Mariam l'hiliiipi llispaniurum Itegis /iliain,ex 
eaque suscepit priiitoijcnittiin Liidovicum \IV 
Regem, cui omnia fcliciu cxoptaintis : sicut ta- 
mcm iiide non recte conclitderctnr Ittiitc anno 



sctpienti a ntipttts ftiisse ijcnitttm. ctim soltim an 



au. 092 secuudo post reditttmad propria, peirectis om- 
nibus et bene dispositis, circa monastcrii cx- 
structioncin et urdinutionem , per Surures Ni- 
vella adiluclas, puta anno dcxcv exeunte mi- 
gravit ad liomiuum. l'osi nun muUos vero dies 
vcnit ai/idcninionasterium Adula, ct interro- 
ganli: quali die enit leslivitas S. Gertriidis, re- 
rnarito pundclttr Quiiita hebdoinada in Quailragesima 
1'eria sexta, utiqttc anno ddxcvi hissextiH, qitando 
littcris Dominicalibtis II A cijclo Ltiniv xiii, 
Sulis v, Pa.scha celehratum est xxvi Murtii et 
festttin S. Gertrtidis in fcriam vi antc Diimini- 
cam Paltmiriiin cadehat,tit niltil curriijcndum sit 
(qitcmadmodum iiubis tintchac visum, aliter 
tcinpuva ordinantibtis, in Vila S. Gertriidis ad 
ntiin. 19; sed iimnia apte coliivreant ct .■icqttan- 
ttir, in hac innovatachronotaxi. 

39 S . Ileijijiv /iliiis Pippintis llerstallius, aitiio 
DCLxxxvii, .■.ttccc.ssit dcftiiiclo fVulfoaldo Majori- 
Doinus : ttt dictitm in Diatriha iih. 2 cap. Ij 
et in Excgesi Dngobertina ante lomtim 3 Marlii 



Ex illa qnx- 
dam comguii- 
liir (iica SS. 
GDlnideiii 
el Brggam 



quuicm, quiv pntrc mo- 
rietitc aitiqcralannos iclatis xiv, etobiit aHatis 
suic anno \xxiii die Dominica xvi Kalendas 
Aprilis, codcm qtio fraicr (jrimcaldtis anno cx- 
cessissc, quaitdo Cijclo Luna' xiv, Solis xxiv, lit- 
tcra Dominicali F. Pasclta cclcbratum cst xiv 
Aprilis, ct Dominica iii Qttadruijcsimiv ctim xvii 
Murtii concurrit. Corriiji nutciit dchct in Vita 
num. 8 libraritim .sphulma, qiiu S. iliunus, de 



respundissc, Hodie decinius sextus Kalendas 
Aprilis cst dies, craslino aulem die... est migra- 
tura : lcgcndumenim e.sHlccinius septimus Ka- 
lendas Aprilis. Ad S. Ileggum qttod spectat, 
vcnit ca Nivcllum anno xxxiii post obituin B. 
Gertrudis, adeoque anno Dr.xcii : aiiuo autem 



circa Driif/i)- 
nis fiiiQs 



nuin. 32,quodltic dentio voltii iiiculcatttm, si 

forte 



EXEGESIS PR^LIMINARIS AD TOMUM III. 



fl Hetjem 
1'iltjihium 



fnrte in aliquo Schematix genealogici cxemplo 
non satis corrcclus essel tijpographicus error, a 
nobis jussus antc cditionem mulari, quo lcgilur 
notatus annus G76. At quod in eodem Schemate 
Pippinijam dicli ex Plectrude conjugc filius 
Drogo, morluus arat; dicatur, non typographo 
sed lapsui memoriw nostrw imputandum venit : 
quem crrorcm corrigcndum esse, monuit S. Hu- 
gotiis 1'rimicerii Melensis postea Archicpiscopi 
Kotomagensis testamcnlum , signalum anno v 
Dagohcrti Itcgis juvenculi seu ultimi, et illu- 
slratum ad diem ix Aprilis, uhi is avum Pip- 
pinum, patrem Drogonem nominat, Ducem vero 
Arnulphum suum fratrcm, nen non Pippinum ct 
(•odefridum, quos etiam Ilugonis fratres censcnt 
plerique. Denique circa Pippinum Regem, Her- 



stallii ex Carolo Martello nepotem, non tantum 
confirmamus, quod in Exegesi prwcilata evi- 
dentibus cowvorum aurlorum testimoniis proba- 
vimus, ejus primum annum numeralum fuisse 
eum qui erat Christi dccui, sed alteram epo- 
cham, in anno [tcci. positam a vulgatis Chroni- 
carum auctoribus mullis, quam pulavimus ali- 
quo scnsu posse teneri, inducti quarumdam 
monasticarum charlarum teslimoniis, omninn 
rejicimus in Proptjlao anliquario ad hujus 
mensis tomum 2, ugnila fraude et suppositione 
manifesta carumdem chartarum.Si quid aliud 
post hac occurrcrit emendationis indigum, sciat 
leclor eadem qua hwc scripsimus ingemdlate 
declaraturos, quippe quiomnialio respectu posl- 
habitouni studemus veritati. 



ADCTORE r.. 11. 



INDEX SANCTORUM 

AD IX ULTIMOS DIES APRILIS. 



Abdas Persa Ep. M. sub Sapore 19 e.r So- 
zomcno 21 d 

22 Abiliesiis PersaEp. M. siib Sapore 19 
ejc ^ozomeno 2 1 d 

22 AbdiesusPerta Diac. M sub Sapore 19 exSmo- 
meno 21 c 

22 Abrabamius Per.-a M. sub Sapore, an Ep. Ar- 
belorum ? 19 ej-' SosomcHo 21 d 

22 Abrunciilus sive Aprunculu.s Ep. Trevir. Tem- 
pus Seiiis, Sepiillura, Reliquiie variis locis 30 

22 Acpp.^-imas Persa Ep. M. sub Sapore 19 Acta 

martyrii ex Sozomeno 20 a, Alia Auctore Si- 
meone MiHapbraste 21 Cap. 1. Virlutes, ca- 

plivitas, interinenta conslantia 423 cap. 3 

Nova: qu;e.>tiones et tfirmenta. Inedi.i tneima- 
lis. Marlvriuin 25. Acfa Gra;ca ex MS. Me- 
liiv.vo Refjta Gitllia^ 11 

23 Acliilleus Diac. M. Valentia; in Gallia 98. Vita 

auctore coajvo 99 

23 Adalliertus EpiscopusPrasensis Marlyr in Prus- 

sia §. 1 Tenipus vit;e et mai'tjrii. Corpus 28 
(iucsnain delatum ad illiiil peregrinatus Otto 
3 Iinp. 176. §. 2 Acta vitae et martyrii du- 
pliiia edita : ali,i varia indicata 167 §.3 
llidinuiai variis in templis, menioria in sacris 
Fastis 179 et 999 f Vita anctore motiactto 
Coxvo. Ciiii. 1 Ortus, educ:itio, stinlii Magile- 22 
burgi peracta. Reditiis Pragam. 180 cap. 2 
Epiacopalis digiiitas : exercitia virtiitum 182 30 
fu/i. 3 Iler Rouiam, Casiniim et od S. Nilura. 
Moniistiea vita Roniaj. Miracula 183 ru/i. 4 28 
Reditus ad Epi.-copatuni. Resuiiipta vit:; iiiu- 
nastica Ronia,' 185 cop. 5 Ultimus reditu- ad 
Episcnpatuin. InstructioOttoni 3 data. Ob s;e- b 
vitiain Uohernorum discessus ad Polonos 186 
cfl/i. 6 discessus inPrussiam : martyriiim 187. 22 
Alia Vita nuctore altero mottacho coitio. Cnp. \ 
Naialcs.ediicati" electio in Episco|miu 189 22 
.Cd/i.SDignitas Episcopalis, exercitia virtiitum 
190 cap. 3 Iter Romam , Casinura et ad S. 
Niium. Vita mouastica Roma; 192 cap. 4 
Reditus ad Episcop ituin. Hungari instructi. 
Resumpta vita monastica Roiiia; 193 cap. b 
Reiiiissio ad Kpisciipatuni : peregrinatio ad 
pialoca. Cffides quinqiie rratnim 193 fu;). 
Iter iii Pnissiam: niartyriura 197 cap. 7 Mar- 
tyrium completum. Coipus Duci Poloiiorum 
venditum 199. Miracula e.e AtimtWtts Bolie- 26 
itiorum el Cltroittco Ilaijccii e.tceipia a Boltitlao 
BaWtno 200. Historia Tian.'latRmis ex Histo- 
ria Cosmnc Pra!ien.-.is 203. De Relatiiiiio cor- 
poris Prapam dtsserlulto Balbin 204 et 1000 a. 

22 Adelbertus Coines Ausirobaudiie in Helgio 73 

Viiio compeudiiim ex lcciionibus Ecclesiw Do- 
noniensLS 73 22 

30 Adjiitor Monachiis Tironeusis Ord. S. Beiiedicti 24 
in Noriiianiiia 823 Vita ex Leitiontbus 0/!icii 28 
propril 82; Mir.icula ex GulUco Joannis Tlie- 
rotiile 825 30 

23 .Kgidius Assisias tertius socius S. Fr.incisci 27 

Ord. Minorum Perusii in Urabria 220. Acto- 
riim l'ars i ex MSS. Ferusinis. Cap. 1 \ ita; 30 
^lprilis T. III. 



Religiosip exordia et peregrinationes. Victus 
manuiim labore qu;vsitus 222 cap. 2 Gesta Fa- 
biiin , ReateetadCastrura-Diriita224 cn/j. 3 
Spiritii:iles consolationes et raptus. Obitus 
piusi^O. 1'ars 2 Aurea verba 13. /Egidii ex 
MSS. Cup. 1 Collationes qiias ciim Frulribus 
habuit 228 lap. 2 Altera pars 231 cap. 3 Alia 
dicta234fo/i . 4 Dict i ex soloMS. Antuerpiensi 
235r(i/>. oRehqiiadicta ex MS. Silesitico237. 
Pitrs 3 Facta et consilia .•edifirativa ex MS. 
el aliis. Cnp. { Prudeutia ejiis consilia 238 
cap. 2 liona prophetiae, intelligentiae et sa- 
pientia' 240 cap. 3 Extaliraa conteiuplationes 
et pius obilus 243 Pars 4 de sipnis et raira- 
culis ex MS. Periisiuo. Cap. l Varise infirrai- 
tUes curatai: mortiia suscitata, energiimena 
liberata, puerpera adjuta 244 et 996 d cap. 2 
\ ariai sanihites atqiie eliani raors ex voto im- 
petrata- 246 et 990 e. cap. 3 Moriliiindi ser- 
vati in vivis : Alia hencficia 218 30 .'Emilia- 
nus miles M. in Numidia 754 Vi-ione coe- 
lcsti recreatur. ex Aclis 757 

Afrodisius, C;irilippus .^gapius, Eusebius, Mar- 
lyres Tarsi iii l'ilicia. Cap. 1 Notitia ex an- 
tiquis Martyrologiii; 573 cnp. 2 Qua ralioue 
sint urhi Bilerreu-i in G.illiaadscripli 574 cnp. 
3 lideiii Hi:;p;mia? nuper ail.-cripti et Olficio 
Ecclesiastico honorati 575 

Agas Per^a Ep. M. sub Sapore 19 ex Sozmneiio 
21 d 

Agapius Ep. M. in Numidi;i ex Actis et Martij- 
rolugtis 574 

,Aga[ius Lector M. Tarsi in Cilicia ex Mariijio- 
liitjtts 573 Gallise et Hispaniae cum Afrodisio 
adscriptiis 754 

.Agathopodes, Diaconus .\ntiochiae, ex Epistolis 
S. Iijnnlti et Mivlt. Roinano 362 

Agdelas Persa Ep. M. suh Sapore 19 ex Xozo- 
meiio 2 1 c 

Aithilas Persa Presb. suh Sapore 19 ex Sozo- 
ineno 21 c Acta auctore Metapbraste... cap. 
2 Captivilas. constantia inter verbera institu- 
tio data 24 cap. 3 Novse qusestionps et tor- 
inenta. Inedia triennalis 23 cap. 4 Constantia 
inler tormeuta Abductio Arbelam et incar- 
ceratio 6 nicn^iuiu 26 cap. 5 Inter nova tor- 
menta constaniia27 ro/). 6 Flagellatio ilerata, 
raartyriiim,se|iultura, miraciila 28.\cta Gra'ca 
ex MS. Medicxo Reijis GnUia: 11 

Alda sive .\ldobraiidcsca viilua Senensis, tertii 
Oriliiiis IIuHiili;iioruni471 Vila ex ItilicoOre- 
gorii Lombariletli. Cap. 1 Nat:iles, matrimo- 
niuiu, viduitas, 472 cap. 2 Pueiiitens vita in 
suburbana solitudiiie, ccjelestibus favoribus 
cuiiiulata 473 cap. 3 Extreina viia in hospi- 
tali Scuensi, uiiracula, sepultura 474 

Alexander M. Lu^duni 7 Acta ex iiereelusto MS. 7 

Alexauder M. in Africa ex Mitrltjral"t]iis 268 

Alexander M. Lesinie in Apulia. Inventionis et 
tianslatioiiis Acta 581 

Alexiuder Diac, M, ex Martyrologiis 758 

Alpiiiiaiius Presb. iu Aquitania 485. Vit;i ex 
MSS. 4«6 

Aiuator Presbyter Cordubfe Mart. ex S. Eulo- 

8 gio 



gio et Mnrlyrologiis 
27 Anasla>ius 1 KonianusPontifex. Cnp. I Exor- 
diuin Sedis. Zeliis pro fide rontra Orit;enis- 
las 496 Ciiii. 2 Afri adjuti contra Donalistas. 
S. Paulinus recrealus, alia; res gesta;. Oln- 
tus, sepultura, Keliquiffi 497 

23 Anatolius M. apud Gra'Cos « Menxis et Actis 

S. Gemoi' M- 1''^ 

25 .■Vnianus Epi,-c. .-Mexandrinus ex Mnrhjrol. Eu- 

.schio et Ei>ttjrliio Patriarcfia 361 

27 Anihiuius Ep. M. Nicomediffl 487. .4cla rxJ/V. 

G,,,,„ ^ 489 

24 Auselnins Ma-imensis Polymartii in Etruri:i, ex 

/•'erriirni et Brantio 318 

27 Anlipaler M. Cyzici ex Meiiol. Ba.-.ilii Imp el 

Grnris ' 1624 

30 Anlonia V. M. in Nuinidiai'.r Murlijroloijiis 7o4 

el e.t Arli.i 7S7 

26 Antoninus M. Rnnifc e.r ge.^iis S. Morcetlini l'u- 

pir et Murtijrologiis 416 

27 Antimius Presb. Ereniita Luca; in tolia 476 

Acla ex MS. 481 

30 Anti.nius Ordo Ereniit. S. Augustini Monticiani 

in Etruria. 841. Vila et Miracula m iWS. 

842 Appendix de cultii et beneflciis coUatis 

ex MS. Ilulico 843 

22 Apelles Ep. Sniyriue ex lxx discipulis Christi, 

e.r Fiisit\ Grircis i 

30 AphrodiMus Prosb.M. Alexandrisecril/ro//. 753 

26 Apdlliauis M. iu .\fiica r.r Mamjrologiis 420 

28 Aquilu M ex Mroll. Ca>.siueiisi 377 

22 Arj.[or M. ex Murlgroloiiin /Iirrougtiiiaiw 10 

29 Arteniijs M. C\'in\ cx Meiiol. Basilii Itup. et 

Gneeis ' 624 

28 Artlieniius Ep. Senoiien. in Gallia ex Greij. 

Turou Sui-ssugo et aliis 384 

23 Athaiiasius ex niago Christi.-inus et Mart. rx 

Meitais el Ait s S. Gcorijii M. 163 

29 Atticiis M. apud (;ra;ciiS e.r MSS. Metiais 024 

27 Attiis Diiic. M. Antiochia; : ex Martyrologits 493 
29 Ava Virgo Di'niinii in H.umonia. ex Bulilrrico 

el Molaiio 63S 

29 Angii>tiis M Perusii r.r Murtyrologiis 623 

20 Aurelius M. Knma; cx Murlyroloyiis 419 

22 Azailes 1'ersa Eiiiiuchus M. suli Saporeiu' jl/in//. 

19 ('( Soznmetio 20 £ 

22 Azes .-eii Azadanes Persa Diac. M. sub S;ipiire 



INDEX SANCTORUM 
81S 



ez Mroll. 19 etSozometia 



B 



21 c 



Jjarachiis M. A]e\iii\i]v\ie ex Muriyrologiis 267 
22 lisrb.isymes l'ers;i Ep. M. sub Sapore 19 i'.r 

Sownieiio 21 d 

22 Basiliii M c.r Murlyrol. Hieronytniuno 10 

26 Biisileus Ep. AniasciE in Cappadncia. M. Nico- 

niedise 420 P u's enromii rx MS. Griero 'i27. 

Acta Mariyri; auctore Joaune Presh. Nicu- 

medieiisi e.r MS. Graco 422 .^cla Gra;ca i.vi 

29 Rasiliiis M Nicciniedia; rx Murtiirolugiis 622 

22 Boihies.iilii.-Iiicor, l'-p. M. siibSapore ex .l/ro(. 

19 et Soz.omeao 21 

29 Bononus sen Ben^nia M. Perusii ex Mmll. 623 
24 Biiva Abbiiiissn Remis in Gallia 285. Vita i'X 

MS. 280 Cap. l.Grtus m.bilis, educatio, vita 
nionasiica ; ninnita ab eaAbbatissa sanctimo- 

niiilibus dala 287 cnp. 3 Documenta varia 

Iradita 290 cii/i. 4 A S. B;ililerico fratre con- 
foilatii. lutet iuejus obiin 290 cup. S PiusS. 
Bovai obitus 292 

30 Bubatus Mariyr cx' Martyrologiis 7S8 
29 Budentius M. NicoinediK cx Marlyrologiis 622 



l^aius PapaMart. Cap. 1 Elngia antiqua, Gesta 

circa SS.Sebastianiim.Tiburtiumet aliosMar- 

tyres 13 cap. 2 Gesta circa S. Siisaniiam ne- 

ptem el alios Martyres 14 cap. 3 Ciillussacer 

Reliqniie 16 et 982 b. 

20 Caleiidiiiiis M. in Africa c.r Martgroloiiiii 420 

25 Callista M. Syraciisis ex Meuxts et Mrnll. 362 

27 Capliis seii Castus Diac. M. in Castello-Ajoviue 

ex Murlyrolngiis 492 

22 Carilippus Pre-b. M.Tarsi in Cilicia ex Mnrlijro- 

lugtis 573. Gallia; et Hispani;» cum Afrodisio 

scriptns S'^ 

27 Carpiis seu Cyprus M. in Castello-Ajovi;c cx 

Murlyiilngiis 492 

29 Carus Ep. M. .Uini ex Ughello et aliis 621 

30 Cassius M. in Niimidiacr Martyrnlogiis 754 
27 Castnr M. Tarsi in Cilicia e.r Matiyrologiis 487 
30 Catharina .Senensis, A'irgo de Pienitentia S. Do- 

minici 861. Vitaauctore Rayiuundo Magistro 
Generali, ejiis Coiitessario, ex MS. el auttiiuu 
edilione 1 Prologus 862 Prologiis ;ilter 807 
Pars i. Cop. 1 Natales, piieriiia pia, Chrislus 
spectatns, soliludo pctita, votum virginit;itis 
einissum 868 f«/>. 2 Maler modeste correcta, 
orualus mulieliris admissus, et deploratus ; 
niipti.-v repndiata; c;ipillitiura resectiim, nio- 
lestia; idcirco tolcrata; 872 ca/). 3 Hahiliis S. 
Dominici promissus : libertas vitae ccelibis in- 
dnlta, et cum poenitenti;o rigore institiita 873 
cap. 4 Habitus Sororuni de Poeniientia con- 
cessus 879 (•(i/). 3 Discretio spirituum a Chri- 
stotradita; .\uctor certior factus de Veriiate 
miraliilium e;us 882 cap. Dnctrina de noti- 
tia sui ac Dei hausla a Chnsto. Fiducia in Deiim ; 
judiciiim de ainore Dei et odio sui 885 cup. 7 
Tentationes supei'at;c.Coinmcrcium cumChri- 
slo, B. Viigine et Sanctis, desponsalio cuin 
Chrislo 883. Pars ii. Cup. I. Vocatio ad vi- 
tam ;ictivani, nfficia humilit;\tis obita, raptus 
mentis, ignis iniinxie loleratus 891 ra;A2Va- 
letuilo divinitus reddila ad eleemnsynam fe- 
rendiun ; Christo nieiidicuni siraulanti propria; 
vestes ilala; : ova divinitus illse-a et viniiin au- 
ctum 895 cup. 3 Lcpra coiitrarla et depnlsa ; 
a;j;ra Peo conciliata, domim noscendi arcana 
h^iicap.i. ohsequiiimcan' p) laboranti iinpcn- 
siini. Spinea corona a Chrislo oblata ; capiit 
ca'lcsti lure irradiiitim • polus ex latere Cliri- 
sti pra-bilus 900 cup. 5 Usiis frequens Cnm- 
munionis. Vita siiie alio ciho tradiicta, ca- 
lumnia; ideo toleratae 903 cnp. 6 (jor ciim cnr- 
de Cliri-ti commutatiim ; inira circa sumptin- 
nem Eu(diaristi;e ficta 907ra/i.7StigmataviiL- 
neriim Christi impressa variivpie extases 910 
cu/i. 8 Vita prolnngata sensiis dolnriim Cliii- 
sti communicatus : mnrspro temporeex vd.e- 
meiitia anioris oliita : aliqiiis a sputo sanguiiiis 
liberalus 913 cap. 9Insignia misericnrdia;spi- 
ritualis niiracula proximis impensa 910 cup, 
10 Aiia; singiil.ires peccatoruin conversinnes 
920ro/i. 11 Mir;;cul;i jiivandis corporibus im- 
pens:i922('<j(<. I2.\lias:initatuin impetralarnra 
exeinpla92o cup. 13 Potestas contra daemoues 
exercita928 eup. i4l1onum proplielia; ad pro- 
xinii cnmniodum 931 cap. 15 Spirilus e,us 
prophelicus defensusetaliis experiinenti? pio- 
batiis 933 f(i;i. 16 Pane- et vinum divinitus 
multiplicaia936 cap. 17 Eiicharistia freiiuen- 
tersumpta,'a Chri^to porrccla etultro delata : 
favores ;id Corpns S. Agnetis de Monte-Poli- 

tiano 



AD TOM. III APRILIS. xxi 

tiano accepti 939. Pabs iii. Cap. I Cum Catlia- 24 Datiiel Anarhoreta, M. Gerun(la;in Hispania 269 
rina Romam prnfectiis Ra_vmundu,s , indeque Viia (|uadaintenus raliulosa aut suspecta 270 

alilegalus, enumorat qiios lieatEe mortis testes 22 Daniel. M. Laude Pompeia in Italia « Ughrllo 

" " et Fevrario. 1 7 

22 Dausa^ Persa, Ep. M. sub S.ipore 19 ex Sn-.a- 

iiierto 21 e 

21 Deoilatus, Ab. Ble-ensis in Gallia 275 Compen- 

diiim Vita; ej: MS. 276 Alia Vita e.t MS. 277 

orin Tliro- 

neiisi 787 

30 Dpmetriiis, M. Alexandriai cj- A/(ir(i/n)(o()iis 7.^3 

30 Demetrius. M. in Numirliacj .Maitijrotofiiis 754 

30 Desiileriiis. lip. Caliilon. r.c /'iM .S. y'/riji! 7S7, 

788 c d 
30 Diodrus Martyr e.r Marlijioloiiiis 7S8 

27 lliosfoius, M. Nii-omeili;e e.r Mnrlijroloijiis 493 

28 Didvmus et Theodora, Martyres Alexundriee 
578 Passiu ex Aeiis Proeoiisulnribiis .^79 

24 Doda saiictimonialis, Remis in Gallia 28.") Vita 
e.r AIS. 286... c«;?. 2 0rtiis, educalio, etspre- 
tis nuptiis vita monastica 288... eo/i. 4 A S. 
Dalderico coiifoitata, in ejiis obitu luget 289 
cap. 5 PiiisS. D..d*nbilus 292 

28 Diimitiana M. crMro/. (,'().<i"en.« 577 

30 Donaius, Ep. Euroeie in Epirocx Vita MS. M--- 
tiiris et So-.omeiio 773 

23 Donatus, M. apud Griecos. cx Meiiais el Ariis 
S. Ceoriiii M. 1 66 

24 Donatus, M. Alexandrise cj.- *l/a(/(/r(i/c(/i(s 207 
24 Doiiatiis alter, M. Ali"Xandria rx Mnll. 
28 Uiinalu.i, M. in Numidia f.i Mnrtijroloijiis 
30 Doiiatus, M. in Niiiniilia cir Mortijrokijii 
30 Di.rotheus Presb. 

793 



267 
577 
754 



habuit 944 eoji. 2 Efficacia ]ireoum pro Eccle 

sia et Ponlitire nrantis : ingens de^ideriuin 

aeternorum 948 cap. 3 Suprerna morientis nio- 

jiita; liicta cuin da^mnne. mors 752 caji. 4 Fe- 

lix transitus ad Superos revelatus auctori et 

malrouiE ciiiil.am 954 i^op. 5 Miracula aiite et 30 liesideratus , Presb. Cabilone ex Grcjoi 

piist sepultur.im 950 cap. 6 Patientiain tole- 

raiidis impedimentis, in via spirituali objectis 

959 cop. 7 Patientia in obsequiis segrotan- 

tiuin, iii iniiiriis. in doloribus, et vexatiduibus 

daemonis 902 cap. 8 Labores pro pace Eccle- 

siastica componenda .su^cepii 964. Epistola 

Banlucci de inorte Sancta» 967 Epistola Ste- 

jihani Oarthusiaiii Cap. 1 Notitia cuin San- 

cta iiiita, et directus nd Ordinem Carlhusia. 

niim 909(0/1. 2; Exlases Catliarina;. Morbi 

depulsi 971 (■((;). 3. Effiracia sermonum et mi- 

rabdis abstinentia 972 cap. 4 Scientia rerum 

spiritualiuiii iiifnsa, proliata a Tlieologis : li- 

beralitas in pauperes 974 Analecta. Cap 1 A- 

pud Mombritiuni cr vita jier fr. Tliooioin cotte ■ 

eta 975 cap. 2 Auctore Bartholoma)o Senen. 

c.r Vita B. Sujilmni Afocroni 976 cop. 3 Reli- 

qiiia; variis in loris 979 cop. 4 Bulla Canoni- 

zationis a Pio 2 fiictaj 981 Miracnhim e.t MS. 

Ullrajectmo 9HS Aliuda Nicol m Biirgf-nsio cui 

contigit descriptuin e.c eilitioiie Veoela. 
23 Cafulinus, M. in Africa ex Mnvlijrolmji.^ 100 

29 Cercyra, V. M. Corcvrensis ex Meiiol. Basitii 

Imp. et Men.ns ' 620 

22 Chrysotelus Piesb. M. Corilula; in Perside e.r 

Mroll. et Ailis S. Linirrotii II 

23 Chorus, M. in Africa cx .1/(jr(i;io/(<(/iis 100 

25 Chirentius, Ep. Viennensi iu (^allia. Cultus ex 

Mroll. et Breviariis. Teinpus Sedis, Reliquiae 
Pr.iga 376 

26 Claudiiis, M. Roniaj cjr Ac(/s S. Marcelliiii Papa: 

ct Maviijroloiiits 416 

30 Claudius, M. Alexandria) ex Mortijroloijiia 753 
22 Cleinens, hp. Sardibus, ex i.xx discipulis Chri- 

sti, ex Fuslis Gnrcis 4 b 

30 Ciemeiis, M. Alexaiidriae ex Movlijroloiiiis 753 
30 Clemeus, M. Apbrodisise cx Moi(i/ro/o</ii< 759 
30 Clemons. poela ei Confessor apud Orieco- r.r 

Menxis et Leoite /Jllatio 796 

29 Clerius Tliaumaturgiis, apud Gra-cos c.r Me- 

nxis 018 

20 Cletus Papa C((/i. i SS. Cletus et Anacletus di- ,- . j- , si r< , 

versi Poiitifice.. Prioris veneratio .sacra 413 30 Erc.mwaldus, Ep. Lc^ndinen. et Ab-_CI,ertese.v. 

co/i2T('in[iusOidiiiationis iii Episcopum. Pon- 

tifiiaius : alia ejus gosta : Ridiqiiiiu 415 

29 Ci'doniaiius M. Nicimiediie c.r i/.dtj/ro/oi/iis 622 

30 Culesus, M. Alexaniliia' cr Murtijioloijiis 753 
30 Concordiiis, M. in Numidia c.r Mioll. 754 
24 Curoua V..M. Alexaiidriio f.c Mroll. 207 et 

1004 e 
30 Cotidia, M. Ali'xamlriffi ex Marlijrolmjm 753 
28 Cronanus. Ab. Roscreeusis in Hiliernia 585 

Vila exMS.Cop. 1 In Coenobio vitam religio- 

sam cum discipulis ducens cl iret iniraculis 

586 cop. 2 Alia alibi miracula. Rn^creeiisis 

moiiasterii fundatio 587 ca}>. i Reliqua vila 



M. Alexandrise c.r Mroll. 
30 Dugdus, M. Alexandriae c.f Murtijnhnjiis 753 



E, 



gbertus Presbyter Anglus, post vitam in Hiber- 

iiia actain mortuiis iit insula Hyensi 315 et 

1004 f Vita cir Hi.Mria /ieeles. Beilse 315 

24 Elisalietlia, Virgo Tliauinaturga apud Gra-cis 

c.r .Meiiol Basiiii Iiiip. et Oilis. 275 

27 Elpidius. M. in Lydia ex Martijrologiis 492 

30 Enielianus , M. AplirodiMa! c.r Martijrolinjiis 

759 

30 I^miliaims, M. Alexandria) ex Murtijrologiis 753 

22 Kpip idius , M. Lusiduiii 7 Acta cj.' pevvetoMis 

MSS. " 7 

27 Epji^iis. Presb M. Melitina) r.r Maitijroloijiis 

492 



Roscreie acta 
30 Crispinus, M. in Numidia r ai Afar/!/io/(i(//is 
30 Crispiuus alter, M. in NuniidiacJ Mtoll. 
28 CyrillusM. ex Miol. Casiiiensi 
20 Cvrillus M. Axiopoli in Mysia ex Mroll. 
II 



D 



M. Aplirodisia; c.r Martijroloijiis 



588 
754 
75.'i 
577 
419 



75 9 



ensis iu Aiiglia789. Vita cj- Capgvavio. Cop. 
i Natales ejus et S. Eilielliurgic snroris (Jiiie- 
dam miraciila 790 co/i. 2 M^rs et sepultiira. 
Scpulchrum ab ignc diviniliis servalum. Tian- 
slatiocorporis 791(0/1. 3 liiceiidiiimresiinctnin, 
morbi sulilati. Profnantes ejUNf;slum |.uniti 
793 riip.i Aliaqiia'dam beucficia pra^stiia 794 

25 Ermiiiiis, Ep. et .\li Lobiensis iu Belgi" 378 
Vila auciore Ansone Ab. Lobiensi ex MSS. 
378 

20 Elhemia, M. in Africa cj' Miirtvohgiis 420 

27 Evaiithia. M Nicomed'iB c.r Mortijrologiis 493 

26 Evasia. M. in Africa c.r M.irujroloijns 420 
«7 Eubviiis. Xenudochiis Constantinnpolilanus ex 
' Menieis ^99 
25 Evo.lius , M. Syracusis c.r Meii.V's et Mrull. 

302 
29 Funlirasuis, cx lalrme Martvr iii ins.ila Cnrcyra 
' exOriecis «^0 

24 Eusebius, M. Nicomedia) c.r Actts S. Geurgii 

Meiiologio Biisilii Imp. cl aliis 



265 



38 



28 Eusehius, Ep. Cibali in PannoniaBTI Acta pas- 
sionis e.T MS. S72 

28 Eusebiu» Euniichus, M. Tar.^ii in Cilicia, ex 
Mroll. 573 Gallia; et Hispanias perperam ad- 
scnbitur ^68 

28 Eusebius, M. Corcyra; in lonio mari. Ex Mnio- 

hgio Basilii ct Menxu 574 

2G Eiilhymia, M. Aiitiochiae ex Marlyrohpis 419 
30 Eutropius, Ep. Santonensis M. Fabnlosa multa 
rejeita. Aliqua (1antur.'3- Gregorio Tiironcn.^iis, 
el PelTO (k Xiilalitiits. Cullus : Reliqnia? 742 
Mirarula cr .VSS. fn/i. I Varii a subnier.-iione 
et igiie l.bcr.ai 744 ra/). 2 Captivi ex carceri- 
bus liLerati 74C cn;). 3 Proliinatores festi 
puniti : enerjimueni liberati 748 cnp. 4 Alia 
beneficia 750 

29 Eutjchius, M. Cyzki ex Menohgio Bnsilii Iini>. 

el Gnecis 6ii 

27 Eutycliius, M. in Lyilia r.r Mortgrohijiis 492 
20 Exi.perantia V. Trecis in Gallia ex Mrol.Trece.nsi 

cl aliis 427 



X asilns, M. in Nnniidia c.r Mroll. 754 

29 Faiislianus, ex latrone Marlyr in insula Corcyra, 



ex Grsccis 

23 Fauslinus, M. in Africa f.T 7I/ar(i/ro/o(;iis 

24 Fanstinus, M. in Africa ex MarlijrolDgiis 
24 F:iu^tus, M. in Afi-ica«J Martgrologiis 

26 Feliciu, M. in .\fric;ir.r Miirlgrologiis 

27 Fclicia. M. ^\con\eAm^ cx Martijrologiii 
26 Felicissiina, M. in Africa cx Martijrologiis 
23 Felix Pivsb. M. Valentia; in G:illia 98 

auctore coirvo 
23 Felix. M. Romas cx Marlyrologiis 
23 Felix, M. in Africa e.r Murtijrologiis 

23 Ft-lix alter. M. in Africa cx Murlyrohgiis 

24 Felix, M. Alexandrite c.r Mnrtyrohgiis 

26 Felii. M. in Afrifacj; Marlyrohgiis 

27 Fclix, M. Nicnmediae M Murlijrohgits 
30 Felix, M. Ali^xandriae tx Martgrologiis 
30 VAw ^\\.or, M. Alexundriie ex Martyrohgiis 753 

25 Fidelis, Hispelli in Umbria cjrAnna/iiius ifif/w/- 

lensibus 377 

29 Filocastus. M.Nicomeliffi ei Murlgrologiis 622 

29 Filocosus, M.AIcxandrise cj: il/.irli/ratojiis 623 

24 Firianus, M. Alexandrice ex Murtgrotogiis 267 
98 Firmianus. M. Lesinffi in Apulia. Inveiitionis ct 

Iranslatinnis Acta 581 

30 Flavius, Ep. Cabilonen. a Joanne Papa VIII 

Sanctis adscriptui. 787, 788 d e 

25 Florebertus Ep. Leodien^is ex Mriitt. Ctnoiiirls 

et atiis 380 

30 Florentinus. in Numidia ex Mnr(;/rrt/»i/ii5 754 
30 Flori:inus, M. in Numidia ex Murtyrologiis 754 
24 Florianus, M. Alexaiidrirer.r .Viii-l^/ro/ui/iii 267 
30 Funinnanus, .\blias W.dridiori in Belgio Ord. 
S. Benedicti KIG. Vita auclore Roberto mo- 
nacho Wali-iodorensi. p.r MSS. 817 Cap. 1 
Natalis, Episcnpatus .ibdicatus : mare niira- 
culo trajectum, Abbatialis dignitas suscepta, 
aegri sanati, inors etc. 817 ca/i. 2 Corpus ejus 
jussu de centiiis humatiim. Energunieni et 
alii aegri sanati 810 cup. 3 JEgev sanatus, 
naufragus servatus. Epilogus 822 Alia Acta 
ex MSS. Ctironico Walciodorensi 823 Cap. 1 
Monasterii S. Micbaelis aliorumquc cu-nobio- 
rum et demum Walciodorensis fuiidatio, et 
pia fundatoris vita 824 cap. 2 Adveutus S. 
Forannani, sub quo monaterium Metensi Ep. 
subjectiim.et Hasteriensis coenobii accessione 
auctum 826 cap. 3 Testamentum et pia mors 



INDEX SANCTORUM. 

Eilberti Comitis ae S. Forannani 829 

24 Forianiis. M. in Africa ex Marlyrohgiis 268 

24 Fortunata, M. in .'Vfrica rx Mariyrohgiis 268 

23 Fortunatus Diac. M. Valentias in Gallia 98 Vita 
auctore coitvo 

25 Fiirtunatus, M. in Africa c.r il/rir(i/ro/oj;/5 364 

24 Fortunns, M. Alexandris ci il/ro//. 207 

24 Fortuiius altcr, M. .Mexandriai rx Mrott. 207 
30 Fortunus, M. Alexnndria! c.i Martyrologiis 753 

25 Fraiica V. Abbatissa Ord. Cistcrciensis Placen- 
tiae 383 Epistola Lanfranci Prioris de ejus 
gloria cuidam revelita 384 Vita auctore Ber- 
tramo Reoldo cx MSS. 386 Cap. 1 Natales, 
vita rcligiosa. Pra-latura S. Syri : dispositio 
ad fundationcm Cisterciensem 388 cap. 2 Cis- 
terciensis parihennnis institutio, et in ejusre- 
gimine reliqua vita et fclix obitus 391 cop. 3 
TiMnslatiocorporisduplexetmiracula393 cop. 
4 Aiia micula 396 cno. 5 Aqua ex ossibus 
scaturiei:s: ciecis visus, infirmis sanitas red- 
dita 398 rap. 6 Reliqiia niiracula399Sprmode 
Mnnasteriisexhoc prodeiinlibiis 402 Appendix 
1 de postrema translatii'iie, ciillu, sacellis, et 
niiraculis posieriorihus 403. Jppendixi Gra- 
tiie recentiiires e.r MS. ItulKO 405 

22 Francisrus, Ord. Minorum, Fabriani in Piceao 
89 Vita ex Annal. Francisc. Cap. 1 Vocatio 
ad religioneni et iu ea profectus 89 cap. 2 Mi- 
raciilain vita, piusobitus9l cup. 3 Miracula 
post mnrtem et varia; corporis tran,sl:itiiines 
93 Alia Vita auctoreNe]ioler.r MS. 992 Cup. 
1 Syniipsis Vitae etvirlutiim 992 ro/). 2 Mi- 
raciila inVitapalrata 994fo/i. 3 miracula p^st 
mortem et translationem 996 Hymni 999 

24 Fuscinus, M. Alexandrije cr .A/ai/jro/ojm 2li7 



620 
166 
268 
268 
490 
493 
420 
. Viti 
98 
106 
106 
166 
207 
4 '20 
493 
753 



VJfii^er, M. in Numidia cx Mortijrohgiis 754 

30 Gajanus, M. in Niiinidia ex Miotl. 754 

27 Gennnsa. M. Antiochia? ex Murlyrotogiis 493 
27 Genesius, M. in Lydia, ex Martyrologiis 492 
23 GeorgiuF Megalo-Martyr, Lidd^ seu Dinspoli in 
Palsestina C^ommr/i). pra^r. §. 1 Acta vetustiii- 
ra, Latina apicryplia, Gra?ca melioris fiiiei 
101 . § 2 Acta rerentioraet minus sincera tara 
apud Gra>ci'S quara apud Latinos 104. § 3 
Pugnacum draconeSS. Georgio etTheodoro 
afficta, occasione iraaginum exprimentium vi- 
ctoriam de diabolo 105. § 4 kn S. Georgius 
fuerit primus deciiiiie perseciitionis Marfyr, 
ab Eusebio sine nomine commeinoratus 108. 
§ 5 Cultus statim ab inilio diflusus, sedifica- 
tione teinpliiriim et Rplii|uiariim distractione 
HO. §OHereticoriim cnntra exi^tentiam ejus 
blaspherniffl confutantur 114. §7 Postcrinres 
transhiiioiies Reliqiiiarum, et tenipla acmoin- 
teria iis locupletata 115. Acta exMSS. Grxcis 
ct Liiwnnno. Ciip. 1 Persecutio a Dioidetjaiio 
excitata, Genrgiigenerosa confessin, tormenla 
primsediei 119.rop 2 .Nnva lormenta et mira- 
cula: victiiria de Athanasin mago 121. cap. 3 
Extrema de tyranno victoria 123. .\cta Gra;- 
ca. Ez bibtiotliecu Florcntina Magni Ducis ix". 
Alia Acta sola Gi-Eeca auctore Metaphrastc. 
Ex MS.f^aticano xv item Hncomium ,'\uctore 
S. Andrea Archiep. Cretensi. Ex MS. f^aii- 
eaiio XX. Encomiiim unctore Georgio Cyprio 
Putriarclia CP . Ex MS. Grsico 124. Co;i. 1 
Patria, parentes. oblatio ultronea et prinia 
coram tyranno tormenta 124. A snpplicio rota: 
et vivfficalcis lossa illsesns exit 126. cap_ 3. 
Crepidis ignitis calceatus redarguit tyrannum 

128. 



AD TOM. III 

128. cap. 4 Veneficia .«^uperala.mortui susci- 
' tati 129. cop. 5 Extreraa de iilulis victciri.i: 

capilis .supijliciuiii 131. Epilcgus 132. Earlem 
GrEccecr MS. Valiciinu xxv. 
Analectci. Ciip. i TraMslatio c.apitiset bracliii Vene- 
tias 1:23. cnii. 2 Tr.inslalio ali:irum Keliquia- 
rum in Helpium 135. ciip. 3 Miraculosa libe- 
ratio pueri P:iphhigonis e captivitate Gulga- 
riea. E.r MS Grircn, inlerprelr Pclro Possino 
S. J. 137. Ea.(km Grsce. ExMS.VuHcino 
XXXV. cnp. 4 Alia miracula vetustiora. Ex 
Menxis Orxcorum et Adam nano Sciito 143, 
cap. 5 Sariceni injuriosi punitio, couversio, 
et marljrium 14S.c«;j. C Violatores ulii ili- 
vinitus puniti 147. cap. 7. Georgiani auxilii 
(levotc implor.iti etlicacia variis exeni|ilis de- 
raonstrala 150. lap. 8. S. Geortrius Tpoiraio- 
cjiifo; et Christianiirum exercituum ductor 
iS3, cap. 9 D.' Onliue S. Georgii in Austria 
156 CMp. 10 Orilo Periscelidis Anglicins sub 
patrociiiio S.Georgiietalilji alii 159. 1 cop. 1 
S. Georgii palrocinium et specialis cultus in 
Anglia 162. Aliiid miraculum Grscum. Ex 
MS. liibliolhecx Ambiosionx x.x.vix. 

23 Georgius, Ep. Svelli in Sanliuia 21S. Enco- 

mium C.X Joanne de Arca Vim aiirtore Paula... 
ExtMS. 216. Appeiidix de cultu in SarJinia. 
Ex Dima Seipis 1000. 

24 Georgius, M. Tliehiius Pinaroli iu Pedemunlio. 

Ex Eerr^rio ef Braitio. 
23 Ger.irdus. Ep. Tulionsis ad M.ifellam 207 et 
lOUO il Vita auctore Vindrico Altmte S. ,/pri 
Ciip. I Naiales, profectusin virtntibus. Onii- 
natio Eplscopalis 208. cap. 2 Virtute^ Epi- 
scopales, teuipla «recta, translatai Reli.iuine : 
iter Romanuui : aipia in vmum vec^a 209. 
cij;;. 3 Furina et panes ub eleemosynas raul ■ 
liplicati.; alia iniracula et opera pia 2tl.ca/). 
4 Gr.ivis ps/rsecutio tolerata : pius obitus 
duobus Sanctis rcvelatus 213. Appendix ex 
Clironico Scnonicnsi 21!) 

27 Genuana, M. Nicomediae, Ex Martijroloijiis 493 

28 Gerraaua \ . Corpus et cultus Henniuci in 

Bcl.-io 883 

30 Gemini duo, MM. in Numidia. Ex Mnrti/rol.TSi 

et .'lctLS 757 f 

27 Germauus. M. in ^gypto. E.c Martyrologiis 493 

29 Germaiius Presb. M. Alexaudriae f.r Martijrol. 

022. 
29 Germaiius. M. Nicomedia; ex Mnrtyrolmjiis 622 
27 Germelina, M. Nicomediai. Ex Marnjroloijiis 493 
26 Germianus, M. in .\frica. ex Martyrolojiis 420 

23 GljCiM-nK, M. apud GriEcos. ExMenteis et Actis 

S. Ge.irgii M. 166 

29 Gondcliertus, M. Avenn:ici in Territorio Meteusi 
627. Vita ex aiitiqiiis Leclionilnis ofjicii pivpni 
030 

25 Gramatius, Ep. Metensis. E.c Martyroloijiis et 

Warnelrttto <17- 

29 Gratus, M. iu Africa ex Mortynilogiis 623 

24 Gregorius, Episcupus Illiberitanus in Hispauia. 

Ex Mar!yrologiis,S. Hieromjino, Eusebio fer- 
cellensi et aliis 272 et 1004/' 

30 Gu;;lfardus, si litarius Verona; 830. Vita c.r MS 

Veronensi 837. Trauslatio Reliquiarum Ve- 
rona Augustam Vindelicorum ex MSS. 840 
30 Gududus, M. in Numidia ex Murlyiologiis 754 
24 Guilielmus Firmatiis, Muritonii in NornKmnia 
336. Vita auctore Slephano Episcupo Redo- 
nensi c.r jV/S. 336. t'iip.1 Initia, secessusin 
eremum,peregrinatio in Orientem 337. cap. 2 
Reversio in Galliam. Vita in solitudine acta. 
Miracula et proplietiai 338. cup. 3 Habitatio 



APRILIS. xxin 

ad Rhodanum. Iteditus Mantileium. Obllus 
341 cop. 4 Historia translationiset miracuiu- 
rum342. Khytlimus seii Sequentia 343. 

26 Guilielmus Pater et Peivgrinus (iliiis, Antioclir- 
ni, Fojigia; in Italia 469. Vila ez MSS. Ec- 
clesin- l'oijgiensis.l'ais \ E\ lectionibus a.! 
Matiitiiium recitatis 469. Pars 2 Ex hjiniii.^, 
respoiisoriis et antiphonis 470. 



He 



H 



.eleiia, vidiia tertii Ordinis Eremilarum S. Aii- 

gustini , Utini iii Ducatii Foro-.!ulii 249. Viia 

aiiciore Fr. Siinune Romauo. Ex MS. Itolico. 

230 Cap.l Maritovicluata suscipit liabitum S. 

Augu^tiui, et vit,am instituit austerissimam 

251. cap. 4 P:uipertas. taciturnllas, patienliii 

in adversis 253. cap. 3 Visioiie- et miracula 

23S. cap. i Oliitiiset sepuliura 2.'iB. Alia\'iia 

aucture Jacobu Philippo Bei-i:oinensi. 2S7 

22 Helunas Presb. M. Ci.nluhe ui Perside. Er 

Martyrologii.t et ,'lcti.s S- Laurentii 1 1 

2i Ileb 'ractus, iii AnL'lia. Ex Mtirlyrologiis. Inqui- 

situm quis fuerit : nuui Abbiis Wirensi.s? un 

Magisler B. Alcuini ? 293 

2S HHribaldiis, Ep. Autiss^oduri. Ex Manyrologii.i, 

Monacho Auiissiodorensiel LnpoFerrariensi 382 

, 27 Hernies, mile-, M. Melitins:. Ex Maityml. 492 

2S Hermcniplius. M. in Africacj- J/.irti/ru/ii;;ies 364 

25 Herniugenes, M. Syracusis. Ex Menxis et Mnr- 

tijrologiis 3(32 

27 Herniogenes, M. Melitiine. Ex Martgrnltujiis i'.)'2 

24 Herus, M. in Africa ex Mattijroloijiis 268 

30 Hihlegardis Regiiia, uxnr Ciiroli M.-igni. §1 \\- 

ta; sanitit.is, inveiitio ip-ius et fili: Ludovi.i 

Pii 797. 5 2 Matrimunium SS. Caruli et Hil- 

degardis : luijus maternu.n genus ex Suevis : 

paternuin anex Francis? 799. (J 3 Fuuditio 

et restauratio Canipiiloneusis cieuobii 801. 

Acia a nionacho Canipidoiiensi IS seculo coi- 

lecta. Ex MS. 802. Cap. 1 Matriinunium : 

fundatio Campidonensis ; murs pia. Liidovicus 

Carolo p;itri succedit 802. cap. 2 InveutiuSan- 

ctoruni c.rporum, pust varia ad iiivocationem 

eorum miraculaSO 3. cap. 3 Ca;ci, siirdi, mu - 

ti , paralytici sanati 8 06. cap. 4 Energumeni 

liberati, liydropici et cuntracti sanati, mortui 

suscitati 809. Appendix ex Jnnnlibui, Stieci- 

cis Marlini Criisii 811. 

27 Hilpidius. M. Melitinai ix Morlyrohgiis 492 

22 Hoiiorria V. .M. Kom;iua. Corpus Aiituerpiaj. Er 

Bttltis translatioimm 17 

30 HoHoratus, M. .nlexandriser.r /l/nrtj/rafo./m 753 

30 Honoratus alter, M. .Mexaudri.e. Ex Martgrol. 

753. 

24 Hon..|'ius, Ep. Brixien. 279. Vita n Bernnrdinn 

Fayno Ilalice scripta 280 Cap. 1 Genus nc- 

bile, Vita eremitica. Alacbis Ducis ct Longu- 

bardorum couversio 280 rop. 2. Gestain Epi - 

scopatu 281cn/). 3 Translationes corporis ei 

veneratio apud Brixiauos 282 

30 Hunoriis, M. .^lexaudria; ex Martyroloyiis 753 

22 Hormisdas Persa, Ep. M. sub S;ipore 19 ei So- 

zomeno 2 1 d 

30 Hoylilis Virgo Deo devota. Trecis in Campani;i 

782 \'iia<-j- MS. camobii S lltiglilis 783 

29 Hugo, .-Vbbas Clunhicensis. ^. I Decessores ejiis. 

selas, discipuli. i.-i memora mabiles 636 §■ - 

Imperatorum etRegum, ergu eumobservanlia 

637 ^'. 3 Fundatio Marciniacensis, cultiis .^^. 

Hugoiiis, scriptores Vit;e 640 Vita auctoro 

Hildeberto Ep. Cenomanensi 641. Ca/i.l Na- 

talis, susceptio babitus mouastici, dignitas 

Abbatialis: 



27 



1 



Abbatialis : virtirtes in ea 042 cap. 2 (Iratia 
apud Henriciim II Imp. L^gatioin Hungiina. 
Concilium Kemense Alpboii>us R. Hispan. 
lilmratus. Cosnobiiim Marciniacensp 041 cop. 
3 ,\rcana animorum in^pecla et fuli:ra \>rie- 
dicta 04G cap. 4 Morbi cnrati 048 ciip. 3 .\n- 
geloruin tiitelamala, depulsa. Liberalil:iscom- 
pensata 030 cnp. Multi ad vitara innnasti- 
camadducti. Templum amplilicatum 032 cnp. 
7 jMors praescila et pie obita : receplio in c(E- 
lum revelaiaCbS. AliaVita.AuctoreRaynaldo 
Ab. Vezeliacen.-i, dein Arcliie]i. Liigdunensi 
ex. MS. GSG. Cnp.i Adolescentii pie tran- 
sacta, tirocinium vitse monasticie, digniias 
Alibatialis, liberalitaNin p.iuperes, familiaritas 
um Cliri^to, potestas in da-nionia 65G cap. 2 
(lefunctus a picnis, gegri a morbis Itherati : 
te:iipla et camobia extrucla aut reinrmata 67 
c.ip. 3 Secreta animoruin cogiiita, liitiira pra'- 
dicla, moibicurati 6S9 raji. 4 Conciliuir Rlie- 
mense celebralum : sclii>n)a compnsituni. Pius 
obitus 600. Synopsis Vitoe metrica. Aiictore 
eodein Raynnldo c.r :l/5. 001 EpitomeVitai ab 
Eielone et Giloiie ab obiiu scriptae cr MS. 
063. Aiialecla. Cap. \ Ex epislola Hugnnis 
ninnaclii OGS cap. 2 Ex vila pei eun.dem Hu- 
gonein 667 cnp. 3 Ex collectione aniioyini 668 
Husandus, M. in Castello A|Ovia; i'.i Mintijcoln- 
giis ' 492 



I. 



INDEX SANCTORUM 

27 Joannes Conf. Hegumenus monasterii Catbaro- 
riim, sub Lenne .Armeno pluriina passus, cz 
Menoloijio et Menitis 301 

27 Joannes, M. Nicomedi* c.r Marlijriilnjiis 493 

38Joannes, Ep. Caliilonen. ej Siiliniw Apollinari 
778, 779 a b 

22Jocundus, M. in ,\fi'ica c.r Miirlijroloijio Cor- 
beiensi 304 

30 Jocundiis, M. Alexaudria! cx MarUjroloijiis 733 

22 Josepbus Persa, Presb. M. sub Sapore 19i".rSo- 
tonieno 2l c Acla Auctnre Metaplicaste. Cnp. 
2 Captivilas, con^^ianlia inler verbera, insti- 
tutio tada 24 cop. 3 Nova^ quaistiones et to- 
rnienti, Inedia triennalis 23 cap. 4. Constan- 
tia iiiler tormenla. Alidiu-lio .\rbelam etinca- 
rceratio 6 inensinm 26 cnp. 5 Iiiler nova tor- 
menia coiislanlKi 27 cap. 6 Flagellatioiterata, 
niarlyrium . sepullura , niiraciili) 28, Acta 
Griecii c.r MS. .Medua-n Reiji^ Gnlliiy. 37 

22 Jiilianus, Ep. Vienn:e in Gall. e.r Mroll, el OHieio 



EccleiiiasUco 
20 Juliiis, M. in Africa c.r Miiriijrolugiis 
27 Jiiliiis M. AicomedifBc.T .IJarUjrvhijiis 
30 Julius, M. .\lexaiidria.' e.t Mnrtijroloijiis 
26 Justa, apud Griecos c.c Mernris 



Let 



barus, Episcopus Hibernns, cx Aciis S. Alibani 
S. Palririi el alifs 173 ct 1000 e 

30 Igiieus M irtyr ei- Mnrlijrologiis 734 

30 Iiidalelius, Ep. Urciianus in Hi.spania 731 Acta 
Translaiioms auctore Hebretlimo (^liiniaceiici 
733 Par- 1 Pi^rquisitio et inventio Corporis sub 
Abbate Si.nctio' 733. Pars 2 Translatio ad 
nionasleriuin Pinnitense 737 Miracula rx 
Jlist. Pinnatensi Joaimis Bik 739 

20 Inisclicdus, ex lairone Martyr, in in^ula Corcyra 
c.f Grxcis 020 

22 Isaacus Persa, Ep. M. sub Sapore 19 e.c Som- 
meno 21 e 

J 

Jacolius . Ordinis Minnruin observantium S. 
Francisci, ii'tecti in Apulia532 Proressusde 
sanciitaie et niiraculis ex MS. Cap. \ kcio. 
praeliminaria anni 1628 et .^equeiilis 533 cuii. 
2 Syll.ibus testium cit itnriiin et auditoium 
534 cap. 3 Re^pousiones ad IX articiil.s pco- 
p 's tos 336 cup. 4 Mii-aciila iisque ad auuuin 
1019 facia SiO cnp. 5 Miiarula usque ad aii- 
nuin 1023 inclusive 842™;). 6 Reliquami- 
r.iciila iii jiidicio exhibila 34S cap 7 MiiM pnst 
conclusiuiiem Processus descnpia 547. Ap- 
peiidix ex .Scripinrihus receniioiVnis imprcssis 
549 
22 Ja.Mhus Persa, Presb. M. suh Sapore 19 ex 
Mroll. et Sotoineno. 29 b 

22 Jacobus Pci-.-a, Ep. M. sub Sapm-e 19 i',r Sn:o- 
meno 21 d 

30 Jacobus Diac. M. iii Nuinidia ex Jclis et Mioll. 
734 dire cruciatus et visione aniinatiiv rapiie 
plectitur 75G, 757 

24 Janu;vrlus, M. in Africa cj Marltjrolnijiis 208 
2Q J.iuuarius, ex latrnne Martyr, in i))Mila Coi-cyra 
ex Grxcis (j-20 

22 Joaimes Pcrsa, Ep. M. suh S:i|iore 19 ex Snzo- 
meno 21 c 



39 
420 
493 
733 

482 



493 



•tissima, M. Nicomodije ex Mroll. 
30 Laurentius. M. Pre-b. in Cisal|iinis ex Novaria 

sacra Carnli a Basilica Pelri , OUiciis propriis, 

e.t Ferrurio 772 

26 Lectissiinus, M. in Af)'ica c.i' MarUjrolngiis 420 
29 Leo Episcopus, cxinsula Samo Venetias Iran-la- 

tus, ex Petro ile Natalibns et fnslis 633 

22 Leo, Episc. Sannnen. in Gallia. Tempus Seilis. 

,\cta ex Ijectionilhis Eccle.<ias. 31 

22 Lennides, pater Origc)ii>, ex Ensehio ahisque 

Gr.ccis ct fastis Liiljnis 10 

26 L"onid»s, M. .\nti..chia; i'.r Marlyroingiis 419 
2i Leontius, M. Nicoinedise ex Aclis S. Genrgii 

M. Menol. Bnsilii Inip. el aliis 203 

24 Liheralis, M. .\lex:iiidir.i' c.r ,'l/di-/(/)'e/o(;»s 207 

27 Liboralis, Altini iu tcn-iiorio Tarvisino 49'i Vi- 

tffi symqisis c.r MS. 494 alia cx Ferrario 495 

29 Liheriiis. Ep. R iveiDi::'. ex Hvbeo el aHis 621 

27 Lnlion Junior. M. apud Gra;cos c.r Menxis 494 
24 Longinus, M. Nicomeiliajca: AclisS. Georgii M. 

Menol. Bnsilii Imp. el aliis 265 

22 LuciiS Diac. M. Cordula: iii Fersidu c.r Mroll. el 

Aclis S. Laurenlii \ 1 

28 Luchesius seu Lucensis, 3 Ord. S. Francisci in 

Etrurin 600 Epiton)e Viiie aniii|uioris ex MS. 
602 Viiaai)cto)'e liirlliobunwode Tolomeis ex 
MS. 004 Cup. 1 Kalio vita) anle et posl con- 
versi neni : caritatis officia proxiniis impensa 
604 rap. 2 Oi'alinnes, ext:ises, mortificalionis 
et piupertatis stiidium 608 ra/i. 3. Hi)iiiilitas 
et patie))tia, )i)ors, inii^acula 610 c«/j. 4 Rcli 
qna mi)'aciila 013. 
28 Lucianus, M. in Nuinidia ex Martijrolngiis 577 
28 Lucianiis, M. in An-icaci Murtgrnlogus 577 

30 Lucianus, M. Alexandiia; ex Muruirulmjiis 753 
26 Liicidus , Ep, Veronensis ex Jlistoricis Veronen- 

sibus 428 

30 Luciiis, M. Apbrodisiio ex Marlyrologiis 759 
22 Luiius, Ep. Laodicea! ex lxx discipulis Cliristi 

ex Juistis Graicis 4 

24 Luciu--, M. inAf)-icaix.Vor/;/iW(j;/m 268 

30 Ludovicus, M. Corduba; ex S. liiilngin cl 

Mrnli. ,si)j 

30 Ludovicui p'ier, a Juduis occisus in Suevi.i 

pag- 



AD TOM, III APUILIS. 



rag- 987 

27 Lupicinus, M. iti Lydia ci Manijrohgiis 492 



Ma 



M 



laare"^ Persa, Ep. M, snh Sapore 19 rex Som- 

min\o 21 j 

2S Maralleiis, Ep. in Cniarlachia Hibernia; ex Vita 

S. Brigida- et Mroii. Iftbernicis 369 

28 Macedoniiis, Ep. CP. Cap.X Minu.s lionesta initia 

purgala insigni confHs^ioue 'iTicap. 2 Insidix 
structse, e.xilium 'iTicap. 3 Obitu.-, miracula, 
cultus 375 

23 Maclialdus, Kp. in i-nsiila Hiberniaj Maniiia ex 
Vitii S. Pttlricii ct Colipitio 309 

29 Maculus, M. Perusii ex Marlijroioriiis 623 

29 Magnus, M. Cyzici ex Meiiol. Basilii Imp. et 

Grxcis 624 

30 Majorica, M. ApliiYidisia" e.r Martijrologiis 759 
30 Majorica, M. Alpx.indi:e ex Murlijr.>loijiis 733 
28 Malina, M. Tarsi in Cilicia ex Martijroloiiiis 573 

28 M^inilius, M. in Numidia ex Marlijrolofjiis S77 

29 Manilus, M. Permu ex M..'riijrolojiis 023 
22 Manreandes Persa, Cliorep. M. siib Sapnrp 19 

ex Soi.omevo 2! e 

25 Mansuetus M. rx notilia Corporis Romx allali in 

Galliiis , 366 

29 M:iniinius, ex latrone M.irlyr, in insula Corcyra 

ex Gr.rcis 620 

26 Marcellinus Papa M. Cap. 1 S. Marcellinns a S. 

Marcello diversus. Tempus Sedis, alia gesta 
416 rnp. i Illiiis lapsus , pcenitentia, marty- 
rium : cultus Reliqiiia>. tempus sucre^sionis 
S. Marcelli 417 eap. 3 Olijecta contra lapsiim 
ejus et pcenitenti.im, et contra Pontificatiim 
S. Felicis 2 Papie rejiciuntur 999 

24 Martia, M. in Africa, ex Marlijroloijiis 268 
26 Marciana, M. in Africa ex Mariijroloijiis 420 

26 Marcianus, M. in Africa ex Mariijrolaijiis 420 

27 Marcianus, M. in .Epyptc ex Martijrolocjiis 493 
29 Marcianus, M Alexandriffi ex Mroll. 623 
29 Marcianus, .1/. Periisii ex Miriijroloijiis 623 

25 Marcus Evanficlista, E|i. Alexandrmus M. §. I 

Veneralio apud Latinos , Gra;cos et vEgy- 
ptios. Acta vidc et martyrii varia 346 ^'. 2 
Tempus vit.T et martyrii. Evangelium scri- 
ptum : alia ilii tributa 347 Apo-tolatus Aqui- 
leiie e.r 2 MSS. 349 et 1005 Api.slolalus 
Alexandrinus et m:irtyriiMii ex 12 MSS. 350 
Appendix ex Fita S. Pelri Ep. Jle.xiinilrioi et 
M. 332 Enconiium Auct. Procopio Diac et 
Charthiphylace Interp. Jo. Francisco Albaiio 
ex MS. Grxco 352 De ciiltu Veuetiis 354 
Histaria Translationis ex MS. Apparitin et 
miracula cx MS. Iiliri Fe.lrt ile Calo 358 Ap- 
pendix ex Breriario Cnrmelitano 1495 iinni et 
aliis 360 et 1007 

28 Marciis plpiscopus martyr Atini in Campani:i(i i 

Vita, p:issio ac sepultura ; Corporis inventio 
553 §. 2 Translatio et cnltns. Qini d;iin ti- 
gmenta rejecl:i 555 .\cta -^uctnre Adenidpho 
Archiep. Capnano e.r MSS. E|iistcjla dedica- 
toria 5;)7 Prologus 559. Cop. I Genus, reli- 
gio, baptisnuis, pvx dic:itio, Episcopatns, 558 
cap. 2 Miracul:! : oratorium et Sacerdotes 
eonsecrati. Gentilesconver.-i. Martyrium, se- 
pultura 560 Hi-toria inventi et tran«lati Cor- 
poris c.r MS. Cap. 1 'rempliim S:incti Hxtrn- 
ctuni et diriitum : junieiita istic ponenfes 
puniti. Corpus et capul repertnm 563 cap. 2 
Miracula dein patrata 565. Versus de eadeni 
rei'x,l/.'?. 506 Miraculiiiu cr MS. Iialico oGii 
22 Mareas Persa Ep. M. sub Sapoie ex Mroll. 19 



et Sozometio 2 1 d 

30 Marianus Lector. M. in Numidia ex Aclis e: 

Martijrologiism dire criici:itiis,visir,ne ani- 

matu-capite pleciitur 750, 757 

27 Marinus M. in l.ydia ex Morlijrnjoiiiis 492 
30 Mariniis, Pre-b. M. Aphrndisia. ex Mroll. 759 

26 Marius, M. .-Vntiochiae cc .Martijroloijiis 419 

23 Marolus Kp. Mediol:ini i!,<; Brevinrio. Eniioilio ct 

alils 174 

25 M:irtia. M. in Afri.a er Martiiroloiiiis 3tii 

29 Mirtialis, M. Nicomeilise ex Martijrologiis 022 

30 Martinus, .1/. Alexandria^r.T .V/«rtyro(ri;/».5 744 

28 Marlyres Presbyteri duo S. Marci Epi>cnpi Atiiii 

In liiijus Actis fiS^ d seipi. 

29 Marlyres iliio Alexamlriie e.r Morhjroloijiis 623 

24 Martyres iv Niconiediaj. sorii .SS. Eu^ehii Neo- 

nis pt alinriim ex Aclis S. Gron/ii, Meiiiil. Ba- 
silii Imp. el aliis ^65 

27 Maityres vi in -Egynto ex Mariijroloijiis 493 

29 Mariyies vi in Afric.i ei Marujroloijiis 623 

25 Martyres vui An ichoretse apud Oripcos ci: Me- 

"•' is 377 

30 Martyres xii .^plirodisi.-e er Morltjrolojiis 7,')9 
2i Marlyies xxiv Alexaiidria' ex Mariijrotoiiiis 207 
31) Martyres xxiv ex Maitijraloiiis 758 
22 Marlyres xxxiv Lugduni, ciim SS, Epipodio rt 

Alexandro 8 

28 Marlyres i.xxii in Niiinidia cx Mrol! 577 
28 Marlyres CLXx Tarsi in Cilicia e.x Mroll. 573 
22 .Martyres Clerici Perss ccl sub Sapore 19 ex 

Mroll. et SiKomeno 21 d 

28 Marlyres CCLXX in Africa ex Marhjritloijiis S'l 
22 Martyres Persae xvi niillia suis noniinibns oliin 

nota, et alii innumeri suli Sapnre 19 cx Sozii- 
tneno 12 f 

26 Miirtyres, sncii alinrum in .\frica ex .Mnll 420 
30 Martyres plurimi Clerici et Laici in Nuniidi:i 

CJ. Martijroloijiis 75i 

29 Marsalius, ex latrnne Marlyr in insula Corcyra 

ex Grircis 020 

30 Materiiianus, Ep. Remensis iu Gallia 766 Vila 

cx MS. Cop. 1 Natalis, educatin, ordiiiaiio 

Episcopalis 768 cap. 2 Miracnla 769 cop. 3 

.Acces-us ad S, Hilarinm, Piiis ohitus 771 

24 Mavenlus, M. WfiAnAciSi ex Maitijroioijivi 267 

28 M.iurilius, M. in NuniMiacr .Martijrolaijiis 377 
24 Mauritius, M. Thebieiis Pinaroli in Pedeiuanlin 

ex Ferrario el Braiiiio 208 

27 Maiirus, M. .'Vnthiochia? ex Martijrologiis 493 
27 Mauriis, M. in Castello AjoviK" r.r Mrntl 492 
30 Maxentia, vidua Tridenti, mater S, Vigilii E". 

y\\s.cxdupVci MS. 781 

26 Maximus. M. in Africa c,r A/nrli/rutor/ii.s' 420 

27 Maximus, ,1/. in .Egypto ex Martijrolojiis 493 
30 M:iximus, M. apud .\siara 740 .\cta Marlyrii 

ex 4 MSS. ' 741) 

30 Maximns, .V/. apud Grxcos p.r; .Wew/ris- 741 

29 Meginus, M. Pcrusii ex Martijroloijiis 623 
22 Mehinius. Ep. Trecis in Gallia cx 6'flmH:n/o, Dcs 

Giterrois el aliis 29 

24 Mellitus, Ei). Lnndinensis et Archiep. Catitua- 

ripiisis 283 Vila ex Ilistor. Eccl. Bedx 283 

Miracula ex Leijeada Capijranii 285 

24 Memmerus, M. in Africa ex Miirlijrologiis 208 

28 Meranon Thauraaturgus, Hegiimenus apud Cirx- 

cos ex Menol. Basilii Imp. Menxis et MS. 
Sijnaxario 584 

30 Meiriii-i:ilis,Ep, Forolivien, Cop. 1 Cultiis, :et:is. 

Vita script;i et exauiinata 700 cr//). 2TraiisIa- 
tiones corporis, Miiacula recensiia. Fignienta 
rejecta 702 cap. 3 Vita ex picturis anliquis- 
siniis adiiinbrat:! ex MS. 763 

30 Meritus, M. .\lexandria; ex .Martijrchgiis Toi 

3t 



XXVI 

2i MRlrona, V. M. Perusii f-i' yiarlijrohgiis 623 

21 Mftturus, M. Alexanili-iae fT Marlyrohijns 267 
30 Meturus, M. Apliroilisiie ex Mnrtijroloijiis 769 
30 Mich.iel ile Barfra Onl. Minoruin observantium 

prope Lucani iii Heli-uri.t e.r //'odinjlio el iiliis 

088 
30 Micliomeres, Tnrnodori in Cnmpania Gallicana 

C.T Officio Ecclesiaslico et Vita S. Germaiii Ep. 

Anlisiiodorciisis 784 

24 MilitPS L^ix Martyrcs, cnm Salia Gotho Diice 

ex Meiiol. Busitii Iiiip. 263 

22 Milles seu Melli^iiu-^ Persn, Ep. M. sub Sapore 

e.r Morlijivtoijiis 19 el Soioineiio 21 e 

22 MociusPers.i, Ep. M. siib Sapore \Q ct So:oni(iio 

21(1 
30 Moinminus, M, in Nmniiiia^a; Mrtill. 734 

22 Mucius Di:ic. Condiilie in Persiiie ex Mroll. el 

Actin S. Liiiircnlii 1 1 

30 Mulier cum ihiobus Geminis, M. in Nnmidia cx 

Mnll. 7S4 et in Aelis 737 f 

57 Mnlfifuiin nniversa ereiris S. Anfhymi, cum ipso 

in;irtyrio aflecta Niconiedia'. In actis itliits 487 

N 



iNa 



166 
166 
267 

Vila 
12 



iHahor, M. in \frica ex Mroll. 

23 Nabor, M. Rnmie ex Mroll. 

24 N'al)or, M. Alexandria! ex Martyrolojiis 
22 Ne.arclius. M. in Armenia ex Mcnoe.is el 

S. Pohiciicti 

24 Neon. M. Nicomeilia' ex .'/ctis S. Georrjii M. 

Menol. Basilii /m/i. ct aliis ' 26S 

28 Neon, M. Corcyree in lonio mari cx Menobi/io 

Bosilii Imp. et Mcn.ri.i 367 

2(1 Nesior tnonaclius, apud Gra'cos ec Menxis 428 

25 Nice, M. apud CriecoscT Menieis 364 

27 Nicephoriis, M. NicomediieM Mroll. 493 

28 Nicia, V. M. in Nuniidia e.r Miirlijrohyiis 577 
25 Nobilis seu Nubilis.M in Africa c.r Mioll 
30 Noinensis >iIai'tyrei'Mor/i/i'ofo(;ii.s 
13 Nonna, M. Komic ex Martijrologiis 











liportnna, Abhntissa Sajriensis in Gallia 62 Vita 
anclore Adalclmo Episc.Siiijiensi 62 Cap. I . 
Ortns, ediicatio. Vita mon.istica. Al)batiss<e 
creata! illustres virtntcs 63 cap. 2 S. Gode- 
(jrandi fratris peregrinatio et martyrium cura 
dolore S. 0]>portun» 64 cop. 3 Mirarula et 
conliniia; preces. Morbas et ohilus 66 Appcn- 
dic 1 08 Liber miraculorum co(/i'm auclore 68. 
Cop. 1 Miriicula a scritorevi^a 68 cap. 2 Alia 
mirarula potissimum a Translalione corpnris 
facla 70. Appcndix 2 Cultus variis loois et 
Reliquia; depositie 71 

24 Orbiiniis NL in Alrica cx Marlyroloriiis 268 

30 Orimentus, M. Alexandrias «Xjl/ar(j/ro/,)ji;s 733 



623 

622 



i ades, U. AlexandriiE ex Marlyrohiiiis 

29 Pagata, M. Nicomedia) c.c Marlyrolmjhs 

28 Pamphilus, Ep. Sulmonen^^is et Cotiniensis in 

Apriitin 589 Vila ex Oljicio praprio et MS. 

Italico 3'JO idia ex MS. Bodeccnsi 591 

22 Papus Persa, Ep. M. sub S.ipore 19 c.r Sozo- 

mcno 2^ j 

27 Papius, M. Nicomediffi ex Mariyrolociiis 493 
22 Parmenius Presb. M. Conlula; in ' Perside ra 

Martyrotogiiset Actis S. Luureiitii II 

26 Paschasius Ratbertus , Ahhas Corbeiensis in 

GaUia 466 Vita auctore Jacobo Siiniondo Soc. 



INDEX SANCTORUM. 

Jesu 467 Alia ab HuKoneMenardoco//rcfa 468 

30Pastor, Ep.M. Alexandri.r cr il/arti/i^o/oi/us 753 

22 Paulus Persa Ep. M. sub Sapore 19 ex Sow- 

meno 21 d 

26 Paiilus, ^L in Xhica ex Marhjroloijiis 420 

27 Paulus,.M in ^F.gypto ex Marlyroltiqiis 493 

29 Paiilus, Ep. Brix;ensi«. V;iria de C'irporis trans- 
lationibus 625 

30 Peregrinus Latiozus Ordinis Servoriim B. Mari* 
Fni'olivii in yEmilia 845 Vita aiictore Nicolao 
Burgesio Eqiiite Seiiensi ex MS. 847 Pro- 
cessus de culln et miraculis r.r nreliiro Foroti- 
ricnsi. Cap. I Proces^us institutio. Sacri cur- 
poris el arc;e inspectio 849 c.i;), 2 Testes 
auditi 851 co/). 3Qna'daminiraculosa; curatio- 
nes 833 cap. 4 Miracula postea puhlica aucto- 
rit;ite descripta 835 Appendix de cultu et mi- 
raculis Barcinone fiicli^ r.rMS. Hispimico 857 
Alia miracula .-.r MSS. ffispnnicis 859 

29Petrus Marlyr, ex Ord. Pricdicat. g.l Patria, 
natales, ingressus inOrdinem HDerctx-i nppu- 
gn;iiiet eorum origo 686 Ji. 2 OHicium Inqui- 
sitinnis demandatiim ; ninrs pro lide illata 
687 §. 3 Canonizatio,ciiltus per totam Eccle- 
siain decreins, et quare in Ordine Scrvorum 
B. Mariic 089 <>. 4 Cultus iii qiiiliiisdam urbi- 
l»ns jingularis. Scriptoies Ailse 091 Vitascri- 
pta per Thuinam de Lenlino i offivum posteaPa- 
triarchani Hiciosolymitiinitni, aucta ;ib .\m- 
brosio Taegio r,r MSS. 694. Cap.\ Natales, 
ingressus iii Religionem, virtutes in tirocinio, 
ahstinentia, rnllcquiacum Sanctis et Christo. 
Conciunes69br«/).2 Mutoloquelarestituta, fu • 
tur;ipr;edicta,oleummultiplicatum.morhumsi- 
niiilanti niorbnsimmissu^698co/).3D.;'iiionl'ii- 
gatus, haeretici Florentia pulsi, pe» restitntus, 
solatiiim a Chrislo e cruce datum, pra,>stigiEe 
hiereticorum dissipalas 700 cnp.i Mutnloquela 
restituta. Sanctitas ctelo prodita. Sereiioca?lo 
nubes indiic*a. Inquisitoiis officium collatum 
et exercitum 702 cap. 5 ''onspiratio in iiecem 
ejus : mariyriuni ; gloria revehita. Mirai ula 
ante Canonizationem 705 cnp. 6 Canoiiizatio 
708 cup. 7 Festum et Officium canonicum ah 
Iniiucentio 4 pripscriptum , corpiis elevatum 
710 (0/). 8 Festuin et vota ei facta. violanles 
puniti 712 cop. 9 Fehri , hydropi^i , aliique 
ninrbolahorantes sanati 7l2ca;j. 10 Varii ad 
vitam revocati716c(i;). II Puer perisfacilitas 
partus indult;» : inlantef a partu ociilis et 
manu dnnati, quidam in periculo morlis ser- 
vati 718 coii. 12 Febris, hydropisis. para- 
lysis depuls.H 720 co;). 13 Contracli, cancro, 
mania, epilcpsia laborantes sanati 722 cap. 14 
Morbiet ditlicultas partus per aquain , S' 
Petri Reliqiiiis sacralam, sublati in Hibernia 
energunieni liherafi 723 cap. 15 Caiideiis fer- 
rum innoxie tractatum : incendiuiu restri- 
ctum, tempestiis sedati etc. 720 

26 Petrus, Ep. Brac;iro5 in Lnsitania et Martyr. Ex 
Taniayo, ftmlerico du Cuiilni, Jacobo de ttosurio 
el oltis coWfcU nwinulla, rejectis fabiilis lOUl 

26 Petrus Teutonicus, Ereniita Camaldulensis in 
Elruria. Ex variis. 477 

28 Petrus M. ex Morlyioloijio Casincnsi 577 
30 Pelrus, M. Cordubffi ex S. Eulogio et Mrutl. 

815 
26 Peregrinus tilius et Guilielmus pater AntinchQ- 
ni, FoggiiB in Italia 469 fita ex MS. /•>/- 
giens 469 

22 Pherhuta seu Tarhula Virgo, cnrn Sorore et an- 
cilla M. sub Sapore 19. Acta martyrii cj: 
A/S.9. Lntinis cl Graris 21 Grffica ex MS. Va- 

MS. 



364 
738 
106 



TOMI III APRILIS 



ticano { 

2S Philippus seu Philippinus. Ordinis Minonim, 

Montalcini in Tuscia ex VaMingo et aliis 407 
23 Philo, Diaconus Antiocliiffi ex Epistolii .9. /jiw- 

tii el Martijrolofiio Romano 36:i 

23 Plenus, M. in Africa p.r Martijrolo(jiis 166 

25 Phoebadius seu Foegadius, Ep. Aginnensis in 

Aquitania ex Sidpilio Scvero, Saussatjo el aliis 
683 
30 Piilyclironius, Ep. ex Martyrologiis 760 

26 Pollio. M. in Africa ex Marhjrologiis 420 
28 Pollio Lector, cura Eusebin Ep. M. Cibali in 

Pannonia. 571. Acta passionis i^x A/5. 572 
30 Pomodianus, Diaconus j\f. e.c Marlyrologiis 758 
30 Postumus, M. in Nuniidia fx Marlijroloijiis 734 

27 Prianus, M. in Castello-Ajoviie « Mrott. 4'J2 

28 Priniianus, M. Lesinae in Apulia. Inventionis et 

translationis Acta 381 

20 Primitivus, M. Romffi ex Marhjrologds 419 

30 Primosus, M. Alexandriai ex Martijrologiis 753 
30 Primosus, M. Aphrodisiae ex Marlyrotogiis 759 

22 Primulus, M. Cordute in Perside ex Mroll. 11 
28 Proba V. M. Corpus et cultus Henniaci in Belgio 

583 
2!) Prosdocus, Diac. M. Alexandrise ex Mroll. 622 

23 Protoleon, M. apud Grajcos ex Menxis et Actis 

S. Georgii M. 165 

28 Prudentius, Ep. Turriasonensis in Arr.igonia. 

Cap.\ /Etas discussa, et eertamen Cistercien- 
siuia montis Laturci et Nageren.^ium de ejus 
corpore 593. cop. 2 Acta fabulnsa ; ex quibus 
recentior eju.vdem norainis Episcopus prodii- 
citur 595. cap. 3 E.«utitur faliula. Acta au- 
tiqua partim indicantur, partim requiruntur 
596 cap. 4 Acta ex MSS. 598 

29 Prudeutius M. Nicomedia; e.r jl/ai/i/rotojiis 622 

24 PuUlius, M. in Afriea ex M^irtyrologiis 268 

25 Publius miles M. Nicomedia; ex Menol. Basilii 

Imp. el Menvis 364 

29 Pudcntius, M. Alexandriaeej: Mflrtyro/ojiis 623 
23 Pusinna, V. in Gallia, translata Hervordiam in 
Westphalia 107 et 991 f Vita i-.r MS. Bode- 
crn^i Cap. I Parentes. sorores, institutiu. vo- 
tum virginitatis 1IJ7 , cap. 2 Vita solitaria : 
e.xiini;e virtutes 169, co/i. 3 Obitus prsesente 
sorore S. Lutrude 271. Translationis histo- 
ria ex MS. Bodecensi 1 72 



"Juintianus, M. apud Graicos ex MS. Menxis 624 
30 Qiiintianus, M. in Numidia cx Martyrologiis 734 
22 Qiiiriacus M. ex Mttrtijnlogio Huronyiniano 10 
30 Quirillus, Ep. Trajenten. ad Mosain ex florario 

et Chnmico Belgico 786 

30 Quirinus Ep, M. in ciemeleri" Romano Prajtex- 

tati ilepiisitus CJ Marlijrologiis 759 

26 Quiriniis M. Koiiiai ex Aclis S. Marcdlini Papx 

et Mamjrologiis 416 



ctoremonachoCentuIensi fi MSS. lib. i mi- 
racula .ib annn 814 patrata. cap. 1 miracula 
sub Herico et Elizacaro Abbatibus facta 451. 
fo;i. 2 Alia sub Ludovico Abbate. Corpus alio 
delatum et relatum. Varia miracula 434. lil). 
2 tempore culmascriptnris factac";i. 1 Altera 
irruptio Normannica. Corpus alin delalum et 
relatuni. Varia miracula 456 cap. 2 Corpus 
theca; argentea; impositum. Varia miracula 
459 Historia relationis f.r4 MSS. cnp. 1 Cor- 
pus ablatum, relatmn et iterum ablatum 461. 
cap. 2 Denuo anno 981 rel.iti;m 462. cap. 3 
miracula postea facta 463. Eaileiu historia 
auctore Angelramno metrice descripta ex 2 
MS. 464 

24 Robertus, Abbas Casse-Dei Ord. Benedictini in 
Gallia 318 Vita auclore Marbodo ex MS. 
319. cap. \ Ortus , educatio, Sacerdotiura, 
desideriura vitse monastica; 320. cap. 2 Socii 
duo asciti ; discessus in eremum 321. cap. 3 
Eleemosyna data et accepta. Plures monachi 
admissi. Miraciila patrata 322. cap. 4 Mona- 
sterium constructum : Miracula varia. Pius 
obitus 323. lil>. 2 Mir.ieula post mortem 324 
liber tripartitus de Miraculis , auctore Ber- 
trando moiKiclin 328. Distinctio i Miracula 
111 vitapatrata 328. Distinctio 2 Miracula post 
mortem facta 3:30. Distinciio 3 .Abbales et mo- 
nachi Casa;-Dei virtutibus et miraculis clari 
333 

29 Robertus. prinius Ab. Molisraensis et Fundator 

Ordiuis Cisterciensis. Coimnentnriiis prxeitts. 
§ 1 Relormationes Cirdiiiis Benedictini. Robe 
rti exordia. Fundatio Molismensis 670. § 2 
Initia ccenobii et Ordiiiis Cisieniensis, et 
transitus S. Roberti ad euindem 672. § 3 
Revocatio et reiliuis S. Roberti a Cistercio 
ad Molisinuin i Ejiisdeiu ;ctas , cultus sacer 
et scriptores Vita; 674 Vita Auctore raonaclio 
Molismensi sub Adone Ab. ex MSS. 676, 
cnp. 1 Natales , tirocinium vita; religiosK et 
Praefectura quajdam 676 cap. 2 Cauiobia Mo- 
lismense et Cisiercieiise fundata 678. cap. 3 
Mors ac sepultura. Miracula ad funus 680 
25 Roliertus, .Ab. Syracusis ex Octacio Cajelano 381 

30 Rodicianus, Diac. M. Aplirodisia; ex Mroll. 759 
30 Rodocianus, Diac. M. .Alexandria; m .UiW/. 753 
30 Rogatus M. .lilexaiidriffi cx Marlijrologiis 753 
30 Rogalus alier, M. .\lexandria; ex Mroll. 753 
22 Ronias Persa, Ep. M. sub Sapore \^.> ex Sozomeno 

20 
30 Ropodianus M. ex Martijrologiis 758 

24 Rulina, M. .Alexandria" r.i Martyrologiis 267 

28 Rulus M. ex Martyrologio Casinensi 577 

29 Rufus, M. Cyzici ex Menol. Banlit Imp. et Grx- 
cis 624 

30 Ruuietina M. ex Martyroloijiis 758 

25 Ruslicus, Ep. Lugduiien. ex MroU. et Vita S. 

Epipliaiiii Ep. Ticinensis 371 



R 

J\eductus, M. Alexandria; ex Martijrologiis 753 

30 Kemisuriniis Jl. ex Martyrologiis 758 

30 Kevociitus, M. Alexandria; ex Martyrologiis 733 

20 Richarius, Fiindator et .\b. Centuleusis in Gallia 

445. Vita auctore Albino Alcuino Flacco ex\i 

MSS. 446 Cap. 1 Ortiis, conversio ail vitaiu 

piain. Sacerdotium. Proxiniiadjuti,etiani Bri- 

tanni 447. rn;i. 2 Gesla cum S. Rictrude et 

Rege Dagoberto. Secessus in silvam Criscia- 

censein448. cap. 3Pius obitus. Corporis trau- 

slatio Centulara ; rairacula 430. miracula au- 

Aprilis T. III. 



I5abas Gothus, niilitura Ductor. ex Meiiol. Basilii 

Iinp. et aliis 263 

29 Sabbatius, M. NicomediaBfjJl/ar(!/roio((iis 622 

22 Sabiiius Persa, Ep. M. sub Sapore 19 ex Sozome- 

no 210 

22 SaborPersa, Ep. M. sub Sapore 19 ex Sozmneno 

21 d 

23 Saliinus, M. in Alrica fx Afar(i/ro/ojiis 166 

24 Saliiniis, M. in Africa ex Martijrologiis 268 
24 Sambacia, M. in Alrica ex Marlyrologiis 268 
20 Saturnina, M. Alexandriae ex Martyrologiis 753 

9 30 



INDEX SANCTORUJI. 



30 Salurnina. M. Apliroiiisiae i'.r Mmtijroloeiiis 7S9 

23 Salurninus, M. iu Africa e.r Marlijrolnijiis 1G6 

24 Saturninus, M. Alexandria^ e.r Maityroloijiis 

2C7 

29 Saturniniis, ex latrone M. in insula rorcjra ex 

Gra:'ei.<: 620 

30 Satuj-ninus, M. Alexandriae ex Marlyrologiis 

753 
30 Salurninus, M. Aplirodisiaeex .A/or/i/rotoi/HsTb^ 
30 Siilurus M. r.r Marlijrologiis 758 

30 Secinidiainis, M. in Numidia ex Martijrologtis 

754 
30 Secundianus, Ep. M. ex Martijrohgiis 758 

30 Secundinus, Ep. M. in Nuniidiacj Martijrotogiis 

elActis 754. Alios Martyros animat 756 

30 Sei-undinus, Ep. M. Alexandria; cj jl/roW. 753 
24 Secimdus, M. in Africa C.C J//jr/i/ro/f)(/ii.s 268 
24 Secundus, M. .\lexaudriie t\x Marlijrologiis 207 

29 Seuanus, Conf. in Anglia ex Maitijrol. Jnglie. et 

el Vila S fTenefridx 627 

22 Senorina V. Abbatissa Bastensis in Portugallia, 
Ordinis S. Benedicti 75 Vita ex Legeiularw Co- 

nimbrieensi 75 c; 983 

24 Seranus, M. .Alexandria' ex Marlgrologiis 267 
27 Serapion, M. Nicoine<liae ex Marlyrologiis 493 

30 Severus, Ep. Neapolitanus 775. Vita ex MS. 

776 i\Iiracula auctore synchrono c.r MS. 779 
30 Severus, M. .Mexandria; cx i</or(i/ro%,is 753 
24 Silvanus, M. .\lexandriiK c.rTI/flr/i/fo/o;/»»' 267 
24 Silvanus alter, M. Alexandriae ex Martyruloyiis 

267 
26 Silvanus, M. in --Vfrica ex Martyrulogiis 
30 Silvanus alter, M. Alexandriae ex Mroll. 

23 Silvius, M. in .\frica c.r Marlyrologiis 
23 Silviiis, M. Romx ex Martyrologiis 
26 Simia, M. in Africa c.r Marlyrologiis 
20 Siniplicius, M. in Africa ex Martyrologiis 
26 Siricu^, M. in Africa c.r Mnrtyrologiis 



27 Sodalis, M 
27 Soilidis, M. 
23 Sulutus, M 
30 Supliin, V, 

Ughello 
22 Soter, Pontifex Romanu 

Transl.ilio 



in Lvilia c.r Marlyrologiis 
.\utiocliise ex Martijrologiis 
in .Africa c.r Martyrologiis 
M. Firuii in Piceno ex 



420 
753 
166 
166 
420 
420 
420 
492 
493 
166 



. Tempus 



Ferrario et 
174 
Sedis, Elogia. 
4 et 982 



30 Spinica, M. .\lexandriae cj: Tt/orryro/ojm 753 
25 Ste|)liauus, Ep. Antiocbiae et M. ex Tlieophune, 

Kieeplioro liliisgue et Martyiologio Rom. 365 
27 Steplmnus, M. Tarsi in Ciliciacj; Mivll. 487 
30 Svibertus, Ep. Verdensis in Saxonia inferiore 

ex Krantzio et aliis 811 



T 

J. arliula seu Flierbuta V. cum sorore et ancilla, 

M. sub Sapore 19 Acta martyrii 21. ActaGrae- 

ca ex MS. Vaticano { 

30 Teleforus, M Alexandriae exil/ar/i/ro/ojiis 753 

30 Tele.^^porus, M. Aphrodisiae ex Martyrologiis 759 

28 Tellurius, M. Lesinne in Apulia. Inventionis et 

translationis Acta 581 

30 TerentiiisPresb M. Aphrodisiae « Afro//. 759 
30 Terentius, M. Alexandria; c.r Martyrologiis 753 
30 Tertulla V. M in Nuraidia ex Martyrologiis 754 

et Actis 7S7 

27 TertuUianus, Ep. liononiensis rx Variis 499 

29 Thaumasius, M. Cyzmex Menol. Basilii Imp. et 

Grscis 624 

24 Theodestia, M. in Africa ex Mnrtgrologiis 268 
23 Theodnra, M. in Africa ex Martijrologiis 166 

28 Thendora V. M. Alexandriae 578 Passio cx Actis 

Procoiisulnribus 579 

29 Theodora V. M.Alexandrije ex Martyrologiis 623 



22 Theodorus Siceota, Episcopus Anasfasiopoli, et 

Archimandrifa co-nobiorum in Galatia 32. 
Vita Auctore Eleusio, Georgioiliclo, Preshylero 
el Hegunieno, el S. Thcodori disci/mlo 34. cop. 
1 Patria, ortus, educatio, litterarum studia, 
jejunia, orandi consuetudo 34 cnp. 2 Pia adn- 
lescenlia, contemptus reruin caducarnin, mi- 
racula 35. cap. 3 Energumenus liberatus. Vita 
arcla in spelunca. Sacri Ordines suscepti 37 
cap. 4 Iter Hierosolyrailaniiin. Habitus nio- 
nasticus ; rigor poenitentiic. Famili» salus 38 
cap. 5 Miracula in hominibus et bestiis piis- 
stita. Mors raatris et aviio : pericula morlis et 
morbus divinitus submnta. 40. cap. 6 Varii 
ajgri et energumeni sanati. Illustres ejus dis- 
cipuli 42. cnp. 7 Iter Hierosolyraitanum alte- 
rum : Miracula. Episcop.Ttus Anastasiopoli- 
tuiius 44. cap. 8 ^'aria miraciiia tempnre 
Kpiscopatus patrata. Tertium iter Hierosoly- 
raitanuni 45. eop. 9 Colloquium cum B. An- 
tiocho eremila. Abdicatio Episcopatus 48. 
Cf//i. 10 Accessus ad Mauritium Imp. Varia 
Conslantinopi.di facta. 50 cap. 1 1 Reliquia; S. 
Georgii accepta;. Itinera ad vicinas urbes : 
varia miracula 53. cnp. 12 Varii a;gri sanati. 
Dffiinones coerciti. 54. cap. 13 Variae praedi- 
ctiones alia(|Ue miracula 56. cap. 14 IterCP. 
ad S. Thomain Patriarcham. Varia miracula 
58. eap. 15. Varije virtutes et miracula. Obi- 
tus. Vita scripta 60 

23 Theodorus, M. in Africa ex Martyrologiis 166 
30 Theodorus, Presb. M. inNumidia cxMroll. 751 
29 Theodotus, M. Cyzici ex Mcnol. Basilii Imp. ct 

Grncis 024 

29 Theognides, M. Cyzici ex Meiwl. Basilii Imp. et 

Griccis 024 

24 Thenn Presbyter, M. Alexandriaj f.i Mroll. 207 

23 Tlieonas, M. in Africa ex Martyrologiis 160 

24 Theoiias, M. in Africa ex Martyrologiis 208 

27 Theophilus, Ep. Brixiae c.r rariis 499 
.2i Therinus, M. apud Grsecos ex Menxis et Actis 

S. GeorgiiM. 166 

29 Theostichus, M. Cyzici ex Menol. Basilii Imp. et 

Gra-cis 624 

28 Tiballus, M. Cibali iu Pannonia. In Actis S. Eii- 

sebii Ep. 571 

24 Tiberins, M. Thebjeus Pinarolii in Pedemontio 

ex Ferrario et Brautio 268 

27 Timia, M. Antiochia; ex Marlyrologiis 493 

24 Tonitus, M. Alexaudria; ex Marlyrulogiis 267 

26 Trudpertus, M. Eremita in Brisgoia 429. Vita; 

Epitome ex Breviario Argentoratensi et alia ex 

Con.^lantiensi 430. Acta auctore monacho TruJ- 

pertino c.r MS. 431. lib. 1 de vita et passione 

431 cap. 1 Vita in Brisgoia. Oratorium cnnstru- 

ctum. 432. cap. 2 Cffides. Martyrii titulus 434 

cap. 3 Sepultura. Trauslationes corporis etmira- 

cula 436. Iib. 2. Miracula aetate auctoris facta 

cnp. 1 Injurii puniti 439. cap. 2 Varia; sanitates 

obtentffl. Alia niirarula 441 

22 Tudianus M. Cordute in Perside ex Mroll. 11 

29 Tychicus, discipulus S. Pauli. An Episcopus et 



quo loco? 



Urbanus, M. in Mrica. ex Martyrologiis 
29 Urbanus, M. Nicomediae cx Martyrologiis 
23 Ursus, M. in Afiica ex Martyrologiis 



\. 



alentinus, M. Alexandriae ex Mroll. 



619 



268 
622 
166 



622 

29 



TOMI III APRILIS 



29 
24 
28 



23 

23 
24 
23 
30 

24 
24 
20 
27 
30 
30 

27 
28 
24 
20 
28 

29 
23 
26 
23 
23 



28 

29 
26 



Valeiitinus, M. Penisii e.r Martijrohgiis 023 
Valeria, M. in Africa i:r MarlijroloQiis 268 

Valeria cum Vitale marito, M. Ravenna; et Me- 
iliiilani 508 Passionis Acta ex MS. 370 

Valerianus, M. in Africa e.i Marlijrologiis 268 
Valerius. M. apud Griecds ex Menx^is el Galfsi- 
nio 168 

168 
268 
106 
753 
268 
207 
420 
493 
753 



Valerius, M. in Afrioa« Morliiroloijiis 
Valerius, M. in .'Vfrica ex Marlijroloijiis 
Veniistus, M. in Africa e.r Marnjroloqiis 
Viator, M. Alexanilriie ex Marlijrologiis 
Victor, M. in Africae.r Mariijroloijiis 
Victor, M. Alexandriae ex Marlyrologiis 
Viclor, M. in Africa ex Martijrologiis 
Victor. M. in iGgypto ex Marlijrologiis 
Victor, M. Alexandri» ex Martijrologiis 
Victor alter, M. Alexamlriie ex Martyrologiis 

753 
Victorinus, M. NicomerliEEp.r .l/iir/i/rofoi//is 493 
Viclorinus, M. in Nuraidia ex Miirtyrologiis 577 
Victnrinus, M. in Africa rx Martyrologiis 2(i8 
Victurinns, M. in Africa ex Martyrohgiis 420 
Victurinus, M. Alexandri» ex Marlyiologiis 

»73 
Victurinus, M. Perusii c.r Marlijrologiis 623 
Victnrns, i¥. m My'ic?i ex Mailyrologiis 166 
Vindeus, M. Antiochise cj- Martyrotogiis 419 
Vitalis, M. in Mnea ex Marlijrologns 160 

Vitalis, M. Rnm'd' ex Maityrologiis 166 

Vitalius, M Corcyrffi in lunio mari, ex Meiiolo- 

gio Basiliilmp et Menxis 367 

Vitaliset Valeria cnnjiiges, Martyres Ravennae 

et Mediiilani 508 Passionis Acta ex MS. 570 
Vitalis, M. Perusii ex Marlgrologiis 623 

Vitus, M. in Africa ex Martyrologiis 420 



W 



24 Wilfridus I Archiep. Eboracencis in Anglia 294 
Vita aiictore Eadmero Cavtitiiriensi inonaclio 
296 cap. i Ortus miraculis clarus. Secessus 
ad monasterium Lindisfarnum. Iter i Roraa 
num. Varia acta Lugduni 290. ca/j. 2. Sacer- 
dotiura. Disputatio de Paschate cum S. Col- 
mano Ordinatio Episcopalis. Varia per An- 
gliara exercitia 298. cup. 3 Episcopatus Ebo- 
racensis. Exercitia virtutum et miraculorura 
301. ca/i. 4. -Ab Episcopatu expulsio. Itcr 2 
Romaiuim. Acta apud S. .Agalhonem Paiiam: 
Dagoherti 2 i-eguum et Cicdes. 303 cap. 3 Car- 
ceris et exilii miseria tolerata. Conversio Au- 
str.ilium Saxonum cum incolis Vect«e insute. 



306 cap. Restitutio in Sedem Eboracensem 
et iterata depulsio. Acta in Concilio Eastre- 
feld 309. cap, 7 Iler 3 Fif.manum. Morhus in 
rcditu. Restitutio in Scdem Ebnracensem 311 
cap. 8 Morbus ohitus, miraciila. Transhitio 
cnrporis Cantuariam. 312. Epitapliium ex 
Seda 314 

29 Wilfridus ^ecundus, Archiepiscopus Eboracensis 
in .Vnglia, «' antiquis scriptoribas Aiiglicaiiis 
638 

22 Wolphelmus, Ah. Brawillerensis prope Colo- 
niam77. Vitaauctore Cnnradomouacho, teste 
oculari 77. cap. I Ortus, stndia, vita monas- 
tica, priefectura varioriira niouasteriorum 78. 
cap. 2 Hsercsis Berengarii nppugnataSO. cap, 
3 Allodiurarecuperalum. Inimicitia;Hermanni 
Arcbiep.patienter tolerat» 81. cap. 4 Eccle- 
siae ornatus. Lectio Scriptura;. Eleemnsynae, 
hospitalitaset ali.TJvirtutes 83. cap. 3 Fralris, 
sororisetfamiliarium virtutes, B. Wolplielmi 
miracula in vita 85. cup. 6 Pncnionitio ad 
morteni , pius obitus, et post eum miracula 



Mueno, Ep. M. in Lydiacr Marlyrohgiis 492 

28 Zeno, M. Corcyrae in lonio mari. Ex Menol. 
Basilit Imp. et Meiixis 367 

27 Zita Virgo, Luca; in Italia 502 Vita Auctore 
COOBVo ex MS. 504. cap 1 Natalis, conditio 
vitEe , liheralitas iu pauperes ; conversio aqute 
in vinum, annome nmltiplicatio 503. cap. 2 
Ccelestes favores impensi : vitae asperitas 
500, cap. 3.Fervens et extatica oratio, favo- 
res alii eamdem cnnsecuti 308. cap. 4 Custo- 
dia virgiiiitatis, liumilifas , mansuetudo, pru- 
dentia, animarum zelus 309. cap. 5 Extremus 
morbus, ohitus, rairacula 312. Appendix, Cu- 
ratus epilepticus, et (piidam post suspenrtium 
liberatus. 314. Miracula a Faiinello Not.irio 
corara testibus excepta. ExMS. cup. 1 bacta 
et notala post elevatioiiera nienseAprili. 315t 
cap. 2 Facta 1 M.aji 817, cap. 3 Nutata 2 et 
3 Maji 320. cap. 4 Excepta 4 et 5 Maji 322. 
cap. 3 Descri[)ta reliquo raense Ma;o 523, 
6 Alia mensibus Jnnio et Julio excepta 327. 
cap. 7 Notata mense .\ugusto 329. cap. 8 
Reliqua illius anni cura ajtpendice 531 

24 Zntica AI. Alesandriae ex Martyrohgiis 267 

27 ZotJCtis M. in Lydia ex Martyrologiis 492 



INDEX 



INDEX 



CHRONOLOGICUS. 



An. 



An. 
An. 
Sec 

An. 

An. 

An. 
Sec. 

Cir. 

Sec. 

An. 

An. 

An. 
An. 

Cir. 

Cir. 
Cir. 



Cir. 

Cir. 
An. 



Cir 



Sec. 
Cir. 
An. 

An. 
An. 



SECULUM I 

nno 68 SS. Petri et Pauli Apostolorum mar- 

tvrio ti^aditur adfnisse S. Marcus Evang. 

348 a 
67 S. Marcus coronafus Martyr Alexandiiae 

344, 34S b 346 347 f 
76 S. Cletus, cedente S. Clemente, fitPontifex 

Romanus il5 c 

1 SS. Appelles, Lucius et Clemens, ex lxx 

Christi discipulis, Episcopi Smyrnas Laodicea 

et Sanliljus 4 

82 S. MaiTus Kp. et duoPresbyleriMartyres, 

Atmi in Canipania 553 

S4 S. Cletus, Pontifex Romanus, obiit MartjT 

sul) Doniitiano . 4I5c 

86 S. Anianus, Ep. Alexannriae, obiit 361 c 
1 S. Tychicus discipulusS. Pauli Apostoli 619 
S. Indaletiu,'-, Ep. Urcitanus in Hispania 731 
S. Anlonius PreM). Eremita Lucse 481 

100 SS. Salurninus, Insischolus et alii v exla- 

tronibus Martyres 620 Cercyra V. M. in 

Corcyra insula, 620 

1 (inl 2 SS. Vitalis ec Valeria Martyres obeunt 

568 

SECULUM II 

156 S. Mercurialis, Ep. Foroliviensis, traditur 
obiisse, an potius 4 seciilo? 760 

162 S. Soter creatur Pontifex Rom. Rustico 
et AquilinoCoss. 4 f 

171 Idein morilur et colitur 22 Aprilis 3 b 

177 SS. Epipodius, Alexander et34socii, MM. 
Lugduui 7 

200 S. Liberius, Ep. Ravenn» 621 Aii 

III SECULIM 



204 S. Leonides pater Origenis, item Arator, 
Quiriacus, Basila MM. Alexandrias 10 

212 SS. Felix Presb. Fortunatus et Achilleus 
Diaroni, Martyres Valentiffi in Gallia 98, 

yy b 

24y S. Carus Ep. Atini Marlyr obit 621 

250 S. M^iximus, Martyr apud Asiam 740 

251 SS. P.iriiieiiiiK, Heiyma., et Chrysotelus 
Presbyieri, Lucas et Mucius Diaconi, item 
Priuiulus et Tudianus MM. Cordulae in Per- 
side jl 

259 SS. Agapiuset Secundinus Epp. Theodo- 
rus Presb. M.irianus Lector. Jac.jbus Diac. 
et alii XX item femina cum 2 geminis et alii 
plurimi Ciriha; et Lambajsa- in Numidia 754 

3 S. Alpinianus Presb. in Aquitania floret 485 

260 S. Nearchus,.M. in Armenia 12 
272 SS. Siibas Golhus Dux et i,xx niilites, Mar- 



Sub 



tyres Rumic sub Aureliano 263 

283 S. Caius ereatur Poutifex Rum. 13 b 

296 Ideni Martyr obit 13 ], 

S. Marcellinus creatur Pontif. Rom. 416 c 

IV SECULUM 
Diod. SS. Mauritius, Georgiuset TiberiusMM. 



Thebaji Pinarolii in Pedemontio 268 

SS. Eusebius Ep. Pollio Lect. et Tibajliis 

Martyres Cibali in Pannonia 571 

303 S. Gei.rgius Megalo-Martyr obit 101 

SS. Eusebius, Neon, Leoulius et iv socii, mar- 

tvrio Nicoinedias' cum S. Georgio coronati 

265 
V.alerius, Anatolius, Protoleon et Athanasius ; 

item Glycerius, Donatus, Tlierinus in marty- 

rio illorum conversi, et ipsi Martyres 165 

et 106 
S. Anttiimus Ep. M. cum universo gregeNico- 

medi;i: 487 

SS. Didymus et Theodora, Martyres Alexau- 

drise 578 

An. 304 S. Marcellinus P.ipa elSS. Claudius, Qi,i- 

rinus, AntoninusMartyres Romae 416 d 
An. 308 Marcellus, cuni Sedes 4 annos vacasset, 

creatur Pimtifex Rom. 418 il 1 

An. 310 Idem ohitMarlyr 41Sd 

Cir. 322 S. Basileus, Ep. Aniaseffi in Cappailo./ia, 

Marlyr Nicomediae nbit 420 42i e 

Post Const. M. S. Daniel anachoreta M. obit Arela- 

te 270 c 

An. 350 Martyres Persffisub Sapore, .^cepsimaset 

alii Episcopi xxm, Manreandes Clioi'episco- 

pus; Jo.vephus et alii duo Presbyteri; Azada- 

nuset.\bdiesus Diaconi, el 250 Clerici; Aza- 

desEunuihus, Tarbulaseii Pherhute V. cura 

sorore et ancilla, 10000 et alii innumeri 19 

4 S. Laurentius, Presb. Novariensis, Martvr 
772 

387 S. Donatus, Euroeaj in Epiro obit 704 

766 

398 S. .Aiiastasius I crealiir Pontifex Roma- 

nus 496 b 

Subfmem scaili 4 S. Melanius Ejiiscopus Treceii.-is 

in Gallia 29 

Cir. 400 S. Liberalis Altini in territorio Tarvisino 

floret 494 

S. Maxentia vidiia, •hiater S. Vigilii Ep. Tri- 

denti obit 78| 

V SECULUM 

Ciren iiiitium 5 Seculi S. Severus Ep. Neapolit. 775 
An. 402 S. Anastasius I Papa obit 496, 490 b 
Cir. 427 S. Paulus I, Ep. Brixiensis obit ' 62S 
440 S. Michomeres, Tornodori in Campania 
Gallica, ubit 7^4 

5 S. Pusmna V. in Gallia floret 
S. Marolus, Ep. MedioUmeiisis 
S. Phuibadius, Ep. Aginnensis floret 
S. Tertullianus, Ep. Boni.niensis 
S. Theophilus, Ep. Brixiensis .,„„ 
S. Hoyldis, Virgo Deo devota, Tiecis floret 

775 
456 S. MaccaleusEp. Cruadachia! in Hibernia 

369 
470 S. Joaunes, En. Cabilonen. ohit 788 c 
479 S. Stephanus, Ep. Antiochi», M. obit365f 
494 S. Rusticus, Ep. Lugduni, excipit S. Epi- 

pbaniumEp. Ticinensem 371 h 

Cir. 



Sec 
Cir. 



Cir. 
Sec. 



167 
174 
308 
499 
499 



Cir. 

Cir. 
An. 
An. 



Cir. 498 S. Machaldus creatur Episc. in insulaHi- 

berniae Mannia 371 d 

S. Gregorius, Episcopus Illiberitanus in Hispa- 

nia obit 272 

Cir. 500 S. Rusticus, Ep. Lugdunen. obit 371 c 



TOMI III INDEX CHRONOLOGICUS. 

An. 746 S. Florebertus Episc. Leodiensis 



An. 
Cir. 
An. 

An. 
Cir. 
Sec. 



Cir 



An. 



Cir 



VI SECULUM 

816 S. Macedonius Ep. CP. obit 372 

532 S. Julianus. Ep. Viennensis in Gallia 30 
5;i2 S. Abruncuius sive Aprunculus, Episcopus 

Treyirensis 30 

540 S. Len, Ep. Senonensis in Gallia 31 

S45 S. Gramatius, Ep. Meten&is obit 372 
6 S. Desiderius, Ep. Cabilonen. 788 c 

S. Ibarus, Ep. Hibernus 173 

S. Deodatus, Ab. Blesisin Gallia 

ruisse 
570 S. Desideratus Presb. 



videtur flo- 
275 
Cabilonen. obit 



An. 
An 



An 



An 
An 



586 S. Honorius, Ep. Brixien. in Italia, obit 

24 Aprilis 279 

600 S. Artbemius Ep. Senonensis obit 584 

S. Flavius Epis. Cabilonen. obit 788 de 

VII SECULUM 



604 S. Mellitus ordinafur Ep. Londinen.283 f 
613 S. Tlieodorus Siceota, Ep. Anastasiopolis 

in Galatia, obit 32 33 d 

619 S. Mellitus creatur Arcbiep. Cantuarien- 

sis 284 f 

624 Idem moritur 24 Aprilis 285 a 

625 S. Clarentius, Episc. Viennensis in Gallia, 
obit 376 

634 S. Wilfridus I nascitur, postea Arcbiep. 

Eboracen. 296 f 

640 S. Cronanus, Ab. Roscreensiis in Hiber- 

nia obit 585 

Pi)s( 643 S. Trudpertus, «remita in Brisgoia, occi- 

ditur 430 f 

7 S. Senanus Conf. in Septemtrionali Wallia 

627 
S. Gondebertus, M. apud Altisalios, sepultus 

Avennaci in territorio Remensi 627 

S. Richarius, Fundator et Abbas Centulensis, 

floret, amicus Dagoberti R. 445 

S.Pamphilus, Episc. Sulmonen. et Corfinien. 

in .Aprutio 589 

SS Bova Abbatissa et Doda sanctimonialis flo- 

rent Remis in Gallia 285 

664 S. Wilfridus wdinatur Episcopus ab xi 

Episcopis -99 e 

664 Ob pestem in Northumbria grassantem 

migrat S. Egbertus Presb. in Hiberniam 

315f 
666 S. Erkonwaldus condit nionast. Cherte- 

789 b 



An. 



Cir 



Sec. 



Cir. 



Jn. 



An. 



seyense , 
An. 675 Erconwaldus consecraturEpisc. Londincn- 

sis "89 e 

Jn. 693 Idem obit 789 e 

Cir. an. 697 S. Liberalis corpus Torcellum trans- 

fertur 494 
VIII SECULUM 

709 S. Wilfridus I, Archiepiscopus Eboracen. 

obit24 Aprilis 294 313 

716 S. Egbertus migrat in insulam Hy 317 c 
729 Idem ibidem moritur die Pasch» 317 d 
737 S. Erminus Abbas Lobiensis et Ep. mo- 

,.itur 378 380 a 

744 S. Wilfridusjunior Archiep. Eboracensis 

obit "sa 



An 

An 
An. 
Aa. 

Cir 



746 S. Florebertus Episc. Leodiensis mori- 
tur 381 d 

Sec. 8 S. Opportuna Abbatissa Sagiensis in Gallia 
floret 02 

Sub finem sec. 8 B.Adelbertus Comes Austrobandia: 
in Belgio obit32 Aprilis 73 

IX SECULUM 

An. 803 B. Hildegardis Regina, uxor Caroli Magni 

obit 798 a 

Cir. 832 S. Joannes Conf. Hegumenus monasteni 

Catharorum, obit 502e 

An. 845 S. Alpiniani corpus transfertur ad cceno- 

bium Rofliacense 485 e 

An. 851 S. Pascliasius Ratbertus, Abbas Corbeicn- 

sis in Gallia, obit 466 468 c 

Post an 854 B. Hildegardis corpus translatum Cam- 

pedonam 798 d 

An. 855 SS. Araator Presb. Petrus et Ludovicus, 

Cordubffi martyrio coronantur 815 

j4n. 859 S. Heribaldus, E])isc. Autissiodoren. m<t- 

ritur 382 383 d 

An. 860 S. Pubinna; V. corpus transfertur Heivi.r- 

diam in Westphalia 167 c 173 c 

An. 864 Caput S. Richarii thecae argentese inclu- 

ditur 459 a 

X SECULUM 

Posl.SOO S. Svibertus, Episc. Verdse in Saxoniain- 

fericire, obit 811 

An. 918 Adolescens captivus in Bulgaria, invocatu 

S. Georgio, in ictu oculi transfertur in Pa- 

pblagoniam abl37ad 142 

An. 944 Walciodorense monasferium cueptiim con- 

strui 825 d 826 d 

Cir. an. 956 S. Adalbertus , postea Episcopus Pr.i- 

gensis, nascilur 176 b 

An. 963 S. Gerardus creatur Episcopus Tullen- 

sis 207c20»il 

An. 976 S. Marci Ecclesia Venetiis a Petro Ur- 

seolo rotaurari ca?pta 1005 d 

Jn. 981 Corpora SS. Ricbarii et Walarici referun- 

tur, agente et humeris deferente Hugone 

Capeto 462 

An. 982 S. Forannanus , Abbas Walciodoren. 

obit. 816 819 a 

S. Senorina V. Abbatissa Bastensis in Pnrlu- 

gallia 7j 

An. 983 S. Adnlbertus consecrafur Episcopus Pra 

gensis 29 Junii 176 b 182 190 

Jn. 994 S. Gerardus, Episcopus TuUensis, moritur 

23 Apr. 20- f 

An. 997 S. Adalbertus. Episcopus Pragensis . in 

Prussia Martyr obit 1 76 e 188 199 

XI SECULUM 



Cir 



An. 



An. 



An 



An. 



An. 



Robertus, .\bbas Molismensis, nas- 

670 f 

postea .\bbas Clunia- 

636 d 



1017 S. 

citur 
1024 S. Hugo nascitur, 

censis 



1039 S Adalberti corpus Pragam transfertur 

204 
1043 S Koliertus consiruit monasterium Cas;c- 

Dei 319.1 

1046 S. Marci Ep. Atinen. corpus transfnrtur 

in Eccl. C.ithedralem 554 .■ 

1U50 S. Gerardus, Ep. Tullensis, aS. LeonelX 

adsciiptus Sancfis, et corpus ejus elevatuni 

207 

An. 



XXIII 

An. 



AD ACTA SANCTORUM APRILIS. 



1067 S. Robertiis, Ab. Casffi-Dei, moritur 24 

Aprilis 310 a 

An. 1075 S. Robertus fundat Molismum mon.iste- 

rium 671 c 

^ln. 1080 S. Indalelii Ep. Urcitani corpus transfer- 

tur :id monast. Pinnatense 733 a 

y/(i. 1084 S. Marci corpus inveuitur Venetiis 355a 
Cir. 109O S. Guilielmus Firmatus Montelei in Nor- 

mannia 24 Aprilis obit 336 

Aii. 1092 B. Wolplielmus, Brouwillerensis prope 

Coloniam 77 

An. 1094 S. Marci Reliriuiarum arca Venetiis ultro 

ostensa . ejusque nianus extra arcam por 

recta, et annulus inJe abstractus 1005 f 

1006 a 
Ati. 1098 Cistercium ctenobium cceptum construi 

673 b c 
An. 1100 S. Georgiibrachium Aquicinctummrinast. 

Uelgii delatum 136 137 

XII SECULUM 

Jn. 1109 S. Hugo, Ab. Cluniaci obit feria iadves- 

pcrasccnte , et sic refertur ad sequentem 

diein29 Apiilis 636 d 641 ab 

An. 11 17 S. Georyius, Ep. Svelli. in Sardinia 215 
yln. 1120 S. Hugo, Ab. Cluniacen. canonizatur a 

Calixto II Papa 606 d 

yjn. 1127 S. GuaHardus, solitarius Verona; , obit 

836 
An. 1130 S. Maxenliseviduaecorpus Tridentitrans- 

ferlur 782 a d 

Cii\ 1131 S. Adjulor, raonaclius Tironiensis Ord. 

S. Benedi.ti, obit 832 

An. 1148 S. Erconwaldi corpus transfertur 784ac 
Sec. 12 SS. GuiliHlmus pater et Peregrinus filiiis 

Patroni Foggienses florent 469 

An. lll)6Cathari hueretici in dioecesi Coloniensi 

•legunt 686 f 

An. I176 1ideni dicecesim Mediolanensem inti- 

ciunt 687 b 

/Jn. 1200 S. Antfinii Presb. Lucensis corpus in^en- 

tiim 483 e 



An. 1273 B. Luchesii cultus probatur a Grcgo- 

rio X 601 d 

An. 1278 S. Zita Sanctis traditur adscripta 502 c 
An. 1279 S. Trudperti EremitiE in Brisgoia vita 

conscripta est 429 b 

An. 1296 S. Georgii brachium Venetias defertur 

13S b 
Cir. 1300 B. Philippus seu Philippinus, Ord. Mi- 

norum Moiitalcini in Hetruria , obit 407 

XIV SECULUM 

Post an. 1300 B. Antonius, Ord. Eremitarum S. 

Aug'U!.tini Monticiani in Hetruria, obit 841 
An. 1309 B. Alda sive Aldobrandesca, viduaSenen- 

sis, 3 Ord. Humiliatorum, obit 471 c 

Jn. 1310 S. Severi Ep. Neapolitani corpus eleva- 

tur 776 c 

An. 1322 B. Franciscus, Ordinis Minorum Fabriani 

in Piceno, obit 22 Aprilis 89 

An. 1320 S. Francae Vitam scribit Bertramus 

Reoldi 383 b c 

Posl 1330 R. Peregrinus Latiozus, Ord. Servorum 

B. Marije, obit Forolivii 845 

An. 1339 B. Francisci Fabrianensis corpus trans- 

ferlur 998 d 

An. 1340 S. Petri Martjris corpus transfertur Me- 

diolani 690 d 

S. Marcus annulum dedit piscatori in festiiuo- 

iiiuin urliis Venetas servatae 1006 b 

An. 1344 Ordn Garterianus seu Periscelidis, sub 

lionore S. Georgii, iiistitutusab Edowardo II 

Rege Angliae 160 e 

An. 1354 Partem Evangelii S. Marci , L.itiiie 

scriptam.ex ItaliaPragam niittit CarolusIV 

Imp. 348 de 

An. 13S9 Transfertur Corpus B. Fraucisci Fa- 

briani 94 a 

An. 1369 Ordo Equitura Montesiae in Hispania in- 

siituitur 101 b 

kn. 1380 S. Catliarina Senensis, Virgo de 1'ueni- 

teiiiia S. Dominici, obit 861 954a 

S. Ziiu: miraculorum 130 collectio de.scrihi- 



XIII SECULUM 

Jn. 1201 Ordo equitumS. Georgii de Alfaraainsti- 

. tutus a Petro II Aragoniie Rege 161 b 

Cir. 1206 S. Petrus Martjr uascitur Verona' 686 a 

A»te an. 1212 S. Robertiis .\b. Molismen^is obit 

673 e 
Jn. 1218 S. Fraiica V. Abhalissa Ord. Cistercien- 

sis, Placeiitia; moritur 383 

Aii. 1221 S. PetrusMart.yrOrdinemPraedicatorum 

amplectitur 686 c 

An. 1222 S. Robertus, Ab. Molismensis, Sanctis 

ad.-criptus al. H..n..rio III , C76a685de 
Aii. 1231 Corpus S. Prob;e V. M. levatum Scalis 

iii diti.iue L.auduuensi 583 c 

An. 1232 S. M.MVUiialis Ep. 

expiisitum 
An. 1232 S. Pelrus Martyr 

occiditur 
Aii. 1253 I.leiii ab Innocentio IV Papa Sanctis ad- 

scribitur 089 f 

An. 1260 B. Lucliesius seu Lucensis, 3 Ord. S. 

Fraiicisci iii Heiruria, obit GOl a 

An. 1262 B. .Egiilii|.4 ab Assisio, terlius socius S. 

Francisci, i.bit 22 Aprilis 220 221 f 222 a 
Aii. 1266 B. Franciscus Fabrianensis ingre.litur 

Orilineui Minorum 993 ab 

S. Francffi corpus ad altare transfertur 384 a 

Air. 1272 S. Ziui Virgo Lucffi in Etruria obit 502 f 



An. 



An. 



An. 



An. 



An. 



An. 



Foroliviensis corpus 

762 bc 

Ord. Prffidicatoriim 

686 689 a 



tur 












503bcd 


1384 S. 


Catliarinai 


Seneu. 


corpus 


transfer- 


lur 












980 c 


1398 De.l 


ic.itur 


ecc 


lesia 


sub 


nomiue 


B. Fran- 


cisci Fi 


ibriani 










992 



An. 



An. 



An. 



An. 



An 



An 



XV SECfiLUM 

1458 B. Helena vidua, 3 Ordinis Eremitarum 

S. Aiigiistini, obit Utini in Foro-Julii 249 
1462 S. Gi'orgii caput ex insula ^gina Vene- 

tias defertur i;)3 134 

1468 Ordo equestris S. Georgii in Austria in- 

stituitur ij)6 e 

1472 Petrus Tectonicus Eremita Camal.lulpn- 

sis obit 477 

1479 B. Michael de Barga Ord. Minoriini Ob- 

servantium prope Lucani obit 988 

1483 B. Jacobus, Ord. Minoruin Observaiitium 

Bitecti, obit 533 b 

1489 B. Aldiibrandesc.-o c.irpus elevatiir Se- 

nis 476 c 

1494 Confr.iternitas S. Georgii instituta et in- 

scripti AlexanderVIPapaetCardin.-desiiem 

Maxirailianus Imp. 158 f 

1498 S. Pauli I Ep. Brixiensis corpus lr..iis- 

fertur ad S. Petri de Oliveto 625 c 

XVI SECULUM 

1547 S. Franca; nova ecclesia fundatur ^la- 
centiffi 403 ^ 

An. 



TOMI III INDEX CHRONOLOGICUS. 



jlii. 1552 S. Laurentii Pi'esb. M. Novariffi Reli- 
quise transferunfur 773 ^, 

i4?i. 1553 S. CatharinajSenensis Vita, a Raymundo 
Confessario scripta. excu(liturColoni;r 8CI b 

An. 1557 S. Franca; corpus reponitur sub altari 
Piacenti.-e 403 d 

An. 1576S. Mprcurialis Ep. Forolivii Corpustrans- 
fertur ad novum sacellum 762 c 

An. 1579 SS. Maroli, Venorii, Gljcerii et Lazari 
Epp. Mediol.ini transferuntur a S. Carolo 
Borroraffio 175e 

An. 1580 S. Zitai V. corpus Luca; incorruptum 
50.1 d 

An. 1.583 B. .\Idobrandesc:e corpus transfertur 
470 d 

^Jn. 1590 Reliquiaj plurium Martyrum Rnma Mo- 
nacliium ad Ducem Bavaria3 delat,:f, eai'um- 
que varia; asservantur in ecclesia Societatis 
Jesu 990 991 

An. 1595 SS Tlieopliili etOaudentii Epp. et Silvia» 

V. corpora Brixiae translata 500 

S. Laurentii Presb. II. Novarise Reliqui<e ele- 

' vaiitur 773 b 

An. 1597 SS. Alexandri, Firmiani, Primiani, Tel- 
lurii Mart. corpora refodiuntur Lesina in 
Apulia S81 c 

XVII SECULUM 

An. 1602 S. Gualfardi Reliquiae Veroni translatae 
Augustam Vindelicorum 840 



An 



An. 



An 



1006 Cultum S. Georgii Ep. Svellen. approbat 

Pauliis V Papa 1003 J 

1608 Processus conditur de B. Peregrino 

Latiozo Forolivii 845 f 849 c ejus corpus os- 

tenditnr ggo 

1614 Corpiis B. Francisci Fabriani ad novum 

sacelliim deportatur 94 f 

An. 1622 S. Caii Papa; corpus inventum in S. Cal- 

listl cirmeterio 16 e 

Jn. 1629 de B. Jacobo Bitectensi Processus for- 

m.atiir 832 c 

Jn. 1630 SS. Guilielrai patris et Peregrini filii Pa- 

trcmorum Foggiie corpora elevantur 409 b 
SS. Sviberti et aliorum sex Episcoporiim sive 

Abbatiim Reliquise Verda; inveniuntur 812d 
1631 S. Caii Papae eccleslaab Urbano VIII re- 

p.Tratur. 16 f 

1638 B. Peregrini Latiozi corpus transfertiir 

Forolivii 84G f 

1646 Corpus S. Honorii Ep. Brixiensis novo 

altari includitur 279 b 

1650 S. Man.^sueti M. corpus Roma in Galliam 
detertur 367 f 

1651 S. Petri Martyris caput solenniter trans- 
fertur 690 e 

1670 S. Petri Martyris cultus sub ritu duplici 
per totam Eoclesiam instituitur 691 a 



An 



.■In. 



An 



An 



An 



An. 



ACTA SANCTOKUM 

APRILIS TOMUS TERTIUS 

Si diernm wtfuali tiumero pnrlicndorum potior nobis ciira essel, iiuam lomo- 
rum pari fere mole componendorum ,• polerant lomis sini/ulis aplissime com- 
preliendi decem dics ler deciiemeri .'tpritis. Sed Sanclorum <iuorumdam, posl- 
remam mcnsis parlcm occupanlium, proli.viora Acla aliler faciendiim csse suase- 
riinl, ne duorum primorummensuram nimium exccderet voluinen ullimum. Ilaque 
diehus undecim in secuudo collcclis, reliiiiios nouem accipe in lerlio. Ilanc aulem 
parlein ijralam libi impriiiiis facicl Meiialo-Marlijr Georijius, ille Chrislianllati 
toli per annos plusquam mille trccenlos celcberrimuscullissimvsiiue, cl idcm dispu- 
latissiiniis his poslremis scculis, felieibusne dlcam, an iiifelicihus 7 iiuibus uli nul- 
lam avitic reliijionis piirlcin iiilenlalani diinisil prtesumptuosa novalorum scio- 
lorum temeritas, qiiam in stispicionem erroris supcrslilionisve non conarelur 
adducere, ne reipublicre ccclesiaslicn; civiliiiue tiirbandie lilulus speciosus dccssct ,• 
itn stiidiosius lahornt i'ere Cnlholicorum solida erudilio, ut iiiinm eerla fundaliique 
sint siniiuln, (luie de Deo iUius<iue Sanclis creilit tradit<iue universalis Ecclcsia, 
fial omnihus ninuifeslum : <iuod et nos, in faiiiosi istius jllhletarchip iic Tropieiiphori 
Marlijris memnrin illustranila, et <inliqua verilale a noviliis fabulis secernendn, 
asseculos con/idlmus. Tii vero, Leelnr, ct istuin et ceterns, fiuorum honori h<ee 
lucubramus, Snnetos precnre ,• ul <iuibus deilerunt tot suarum virtulum mouumenta 
ex lcnebrls erucre ac proihicere in lucem ; iisdcm a suie sanctilalis auclore Deo im- 
pclrenl ipsns <iuadamleuus iuiilandi facullalcm, nc <leni<iuc sccum ct tecum eielestis 
gloriie heatam cninmunionem. 



DIE XXII MENSIS APRILIS. 



SANCTI QUl X KALENDAS MAJI COLUNTUR. 



Snnctiis Applles, Episcopus Smyrn», 
S. Liicius, Episcopus Luodicose. 
S Clcniens. E|)isco()us Sardibus. 
S. S(iT. R, Ponlife.x Ronicanus. 
S. Kpipodius, 



S. Alexiinder, 

Socii xx.xiv, 
S. Leonidcs 

Paler Origenis, 
S. Aralor, 
S. Quiriacus, 
S. liasilia, 
S. Parnienius, 1 
S. llelinias, Presb. 

S. Chrysotelus, I 
S, Liicas, I 

S. Mucius, piac. 

S. Prinuilus, ) 
S. Tudianus, 

S. Ncarclius, .Martyr apud Gra?cos 
Aprilii T. Ili 



Martyres, Lug- 
duni in Gallia. 



M:u-t,yrcs Alexan- 
driae, aut alibi. 



Martyres, 
CordulBe 
in Perside. 



S. Caius, Pontifex Romanus, Martyr. 

S. Danicl Martyr, Laude-Pornpeia in Italia. 

S. Honofria, Virgo, Martyr Romana, Antuer- 

pia; in lielgio. 
S. Acepsimas, 
S. Barhasymes, 
S. Paulus; 
S. Gaddiahhes, 
S. Saliinus, 
S, Mareas, 
S. Mocius, I 

S. Joaiines, , Martvres in 

S.il)rni;l as, Episcopi, pe,.siae 
S. Papas. 
S. Jacohus, 
S. Riinias, 
S. .Marres. 
S. Agas, 
S. Roclires, 
S. ,\hdas, 

i S. Abdiesus 



Episc. 



S. Abdicsus, 

S. Joaiines, 

S. Aliraniiiis, 

S. A<,'(l(.'las. 

S. Salior, 

S. Isaacus, l 

S. Daiisa, ] 

S. Millcs, 

S. .MaiircaiKics Chorcpi 

scopiis, 
S. Joscplius, 
S. J..cobiis, 
S. Altlialas, 
S. Azcs sivc 

A/.adancs, 
S. Alidicsus. 
Sancli ccl Clcrici, 
S. Azadcs Eunuclius, 
S. Tarbula scu Plicrbutc 

Viim 



AD XXII DIEM APRILIS. 

S. Soror, 
S. Ancilla, 



/ Prcsbvtc 
i '•'■■ 

JDiac. 



sub Saporc rege 






ejusdcni i 
1 S. Tarbula;,!, 



ub Saporerege. 



Saiicli .\vi iiiillia, 

Et alii innumcri. •' 

S. Mclanius. Ep. Trcccnsis, in Gallia . 

S. Julianus. Episcopus. Vicnncnsis, inGallia. 

S. Abrunculus sivc Aprunculus, Episcopus 

Trcvircnsis. 
S. Lco, EpiscopusScnoncnsis in Gallia. 
S. Tlicodorus Syccola , Episcopus Anasfa- 

siopolKunus, .\rcliiniandrita coenobiorum 

in Galalia. 

Opiiortuna, Abbalissa, in Gallia. 
B.Adcllicrlus, Comcs AustrobandiiE, inBclgio. 
S. Scnorina Yirgo, Abbalissa Bastcnsis, in 

Portugallia. 
B. Wolpliclnius, Abbas Rrawillcren: is prope 

Coloniam. 
B. Franciscus, Ordinis Minorum, Fabriani in 

Piceno- 



S 



PR^TERMISSI ET IN ALIOS DIES REJECTI. 



S 



ancti Michea; Proplietffi commemoratio, re- 
/(■rdir in Jmbus MSS. S>jna.iariis Parisien- 
silms, ahero Colleijii Claromontani, allero 
Cumbelisii : in plurilms pridic. Kos de eo 



eijimus 



XV .lanuarii. 



B"(linus, aliis Bobinus. Episcopus Trecensis in 
Gallia, memoratur in Martijroloijio Gallieano, et 
iteriim in ejus Sufiilemento. De eo egimus xxxi Ja- 
nuarii. 
S. Vai.f.ntinus, Martyr Romanus, ODieio Ecclesias- 
tico lolitur Gandavi apud flandros, in Ecelesia So- 
eiefatis Jesii, ob corpus Roma eo delotum : ipiod magna 
cum soleniiilate reieptum est anno hdcli cum eoriioie 
S. Cornelii, utidiitum est ad liiijus annuam memo- 
riam, die xvi Februarii. 

Vubricus, Confessor in .Aiiglia, indieatiir a lerrario 
in Catalogo (jenerali, ex Kalendario aut Martyro- 
logio Anglico, ijitale nos non potiiinnis videre : sed 
cst noslro judicio B. TJIricus, sive Ulfricus, Presby- 
ter, eremita in Aiiglia, citjus Jcla illustravimvs 
XX Februarii. 
S. Chorrgandus. Episcopus et Confes.«or, iiidicatur 
in seriiHo Cartliusia- Brv.veUensis auctario ad Ore~ 
venum. Est i& Episc. Metensis, cujus Jcta illustra- 
vimus VI Martii. 

Adelbertus Abbas Tarouca; in Lusitania, memoralur 
in Kalenttario Cislerciensianno 1017 cicuso et apud 
Clialemotum. fide Prxtcrmissos xv Martii. 

AUfri(lus,Episcopus Monasteriensis, cum titulo Beati 
memoratur n Gelenio in Fastis Aijrippinensibus. De 
eo eijimusad Vitani S. Ludgeri, quani scripsit xxvi 

Martii. 
S. .loaiines eremita cclebratur in pervetvslo MS. Ca- 
sinensi. Videtur is ./Egijptius esse ; cujus Acta illus- 
trovimiis XXVII Martii. 

S. Rpgulus, Episcopus et Martyr Silvanectis, indi- 
catur in MS. Roniano Vucis Altempsii, et adjunctus 
est Bellino Parisiis rdita. Vitam dedimus xxx 

Martii. 

Eustacbii. Episcopi Constantinopolitani, translatio 

cuiporis Veuelias, ad monasterium S. Georgii 

Majoris, celebralur a Bellino, Muurolijco, Galesinio 

et aliis; item in MS. Elorentino Senatoiis Stroizi, 



Est hie S. Eulijeliius, uli pluribus ad ejus Vitntn 
dedueimiis ^'i Aprilis. 

SS. Severinus, Tiburtius et Maximus, referuntur in 
MS. Casinensi, in variiswiAprilis; sed loco Seve- 
rini est Valerlanus. De iisagiinus xiv .A.iu'ilis. 
Theogerus, Abbas S. Georgii in Suevia, dein Epi- 
scopusMetensis,eaqiieSe,le relicta, Cluniaci raor- 
tuus, cum titulo Beati memoratur a Mcnardo, cum 
tilulo Sancti a Sniissayo. Eum miraciilis claruisse 
i/i<!(iii' cap. \ Vitx S. f/erliicm Firginis xviii 

Aprilis. 

Joannes. EremitaMassacii, in Piceno, apud Arluruin 

in Marlyrologio Franciscano. Obiit, quando de eo 

egimiis xx Aprilis. 

S. Alexandra Augu.^a, memorutur in MS. Flomrio, 

et a Greveno et Canisio. Nos cum Gra:cis cgimus 

de eadem Tnipcratrice xxi Aprilis. 

Ducenti quintiuaginta Wartyres, Romae cum S. Caio 

Papa piissi, memorantur infra in liujus f^ita num. 

14, de qnibus niliil legimus nisi in uno ibi c\ lato MS. 

S. Sevilianus, Martyr, colilur Bruxellis in ecclesia 

Societalis Jesu, ad quam corpus ejits a Polonia ilela- 

tum ciim corpore S. Honofrix , ii(j lioc die ad hujus 

mcmoriam dicimiis. 

Raphaelis Archangeli, Semidvpl. in Ecclesia et dice- 

cesi Veneliarum. Habet propriam ihi Ecclesiiim , 

OHicium ut in lilello , et Missnm ut in folio : ita 

Ordo divinorum Ojficiorum pro Venetiariim dicecesi. 

Varii dies ab aliis assiguantur ejus cnllui. In Mar- 

tijrol. Hispanico Tainayi refertur 7 Maji, quo die 

ipsum apud Cordubenses honorari asserit. Ast 8 die 

Maji, cum Jpparilione S. Mtchaelis, memoratur a 

Petro de Nataiibus iib. i cap. 141. In tolo Ordine 

S. Marix de Mercede habet officium sub rilu Du- 

plicis Majoris iS Sept. Apud Molanum, Canisium, 

Ferrurium, et alios 20 Novembris . ,■/ alti apud alios 

dies citantur. Quod hic indicasse sufjicit. 

Festum Patris Niti inilicatur in Kalendario Coptita- 

rum sive yEgyptiorum apud Seldenum de Synedriis 

velerum Hebrieoriim, de guo alibi uilul legimus. 

Lucia, Vidua Liigduni, cnm titulo Sanctas, lcgiturin 

Gijneca:o sacro Jrluri de Monstier. De ea infru sub 

(inem Vitse SS. Epipotiii et Alexandri. 

Blatta, 



ANIMADV. 
PAP. I 



B 



AD XXII DIEM APRILIS. 

Blatta, soror S. Theodori Siceot.-e, ut Sanota memo- 
raliirin iliclo Gynecxo. Di ca aijitur infra in istius 
Vila num. 26. 

S. Evenici, eiqiie consfnictiie ecclesise menlio celebrn- 
Inr infra. in Jctis S. Thfodori Siceolx, mm. 'i7. 
Dies ejns cullui sacer nos lificlenns lalel. 

Priscus Episcnpus, et Culdeus Dingwalli, memoran- 
tur in Mnrtijroloijio Scolico Dempsteri et Calahrjo 
generali Ferrarii, n Dempstero mslrucli. Desnnt in 
Breviario Aherdornensi , et in alio Catahgo Sunc- 
torum Scolise, ad nns transmisso. 

Alexaniler II, Pontifcx M.iximus, ob plurima benefi- 
cia, mnnachis Bcnedictinis et maiime, Casinensibus 
pnesiiiu, memoratnr in Menohjio Bucelini cum ti- 
tulo Beati ; sed c;r propria nffeclu. 

Hermannus, Epi.scopns Colonire Agrippin:e, cum ti- 
tulo S.incti proferlur a Ferinrio in Calahgo (lene- 
raH, ciluto in Nolis pelro Canisio, cnjus Mortijrolo- 
(jii edilimiem duplieem habemus, scd nuaijuam memo- 
ralnr diclns Herinannus. Ejus infra menlio fi.l in 
Vila B. Wolphelmi Abbiitis. 

Huljertus, sire Humbertus, ex monaclio Claraval- 
lensi Episcopus Nepi^sinu,s in Hetruria, cum tilnlo 
Beati memnralur in Menologia Cislerciensi Henri- 
quez,'secnlique eum Bnccliniis et Chaleinotus. Fnisse 
virum sanctimnnia vit;e pr:cclarura scribit Uijliel- 
his, sed a liliih Beati abslinet. ' 

Guilielmus, 10 Alibas Cisterciensis, profertnr ab 
Henriquez et Bucelino : ab illo cilalui Knlendarium 
Cisterciense Divione excusuni, in quo releriurZ Ja- 
miarii. 

Oswenrla Virgo inscripia eslGijnecieo sacro Arlnii dn 
Monslier cum lilnh Sanctie, quod infra in Fita 
B. fFolphelmi Abbalis tnudelur iit miracuHs clara 
niim 32. 

RaduIplinsOril. Prsemonstratensis, in eanioliioVico- 
niensi in Hannouia, moiiem obiit variis decoratus 
miraculis, ut scribil Chrijsoslomns vamlr Slerrc, 
inlcr NalalesSanclorum sniOrdinis hoc die,tilulitm 
ei tribuens Beati. Nolns haetenns de co nihit conipcr- 
tiim, quo id probare possimus, neque audivimns quod 
ejiis corpus honestiori quam cetera modo habeatur vcl 
habilum nliqvando fueril. 

Stephani Hung.iri, Minorita^, insigne marlijrinm. in- 
tcr Tartaros anno 133i obituni describit Bartholo- 
mxns Pisanns, et cr eo luin alii tum Artnrns in suo 
Mnrtijroloijio Franciscano ad hnncdicm, cjiis arbitrio 
(ut opinamnr) delectum, cum aliiis nemo diem desi- 
gnet. Non e.vislimamna ab eum Eeelesia vindicatum, 
ut pos4l cnm tituh Beati Marfyris commeinorari 



3' 

In Romano el aliis xxiir 



Philippus a Carpoiieto, J vcl circiter pie defuncti, abs 
Aquilffi anno 1490, ( 



que alia probntione vcl anc- 
toritnte hoc die nihcribnn- 
/iir Beatis in Marlijrologio 



Gaiiriela a Nuzaio, 
Alenconii an. 1530, 
prxcilato. 

Stanislaus de Oporow, Ordinis S. Pauli primi Ere- 
mitiv , in munasterio S. Marite-CIar^s-montis, 
opinione m.agnoe sanctitatis vi.vit et mnrtuus est, 
Opnrovia; in Polonia, hoc die anao I5'2i. Corpus 
iliiesum permanere le.^^talur Martinus Borouius, 
ad Vitam B. Slunislai Poloni Cnnonici Regulnris, 
ad ciijus calcem alios xx Stauislaos enumernl, cosqitc 
Beatos nppellat, inler qiws jam memorutns est dcci- 
jnns sexlus. 

Antonia de Orleans , sive de Aurelia, institiitrix 
sanctimonialium Benedictinarura primse regute, 
sub nomine Congregationis B. Marise de Calvario 
et S. Scholasticffi , mortua anno 1018, inscripta, 
est Menohgiii Henriqne:, Chnlemoti el Bucelinisub 
tilulo piae feminoe , aii( religiosissimffi Principis, 
ai cnm litulo BeatiE Sacro Gynec.eo Arturi a Mo- 
nasterio. 

S. Marolus, Episcopus Mediolanensis , indicatiir in 



Marhjrologio Galesinii 
Aprilis. 
Silvianus, in Africa, primn omniuin iuscriplus est 
apograplio Mniiijrolnijii Hieronijmiani Corbeiemi 
Parisiis cTcnso. In Lucensi et Blumiano codice le- 
gitur : In Africa Hic^ipnli natalis S. Philippi 
Aposfoli, Feritm ememlale ir. antiqui.ssimo MS. £'p- 
ternacensi; In Frigia Hierapoli etc. Hine in eolice 
Corbeiensi repetitum nomen Silviani ex die sequenti, 
ubi Silvi:inus bis est in eodem codice, qni in alits est 
Siivanus, ut dicititr xxiii .\prilis. 

lEgidius Assisinas, Ordinis Minnrum . ct .•■ocius 
S. P"rancisi'i, meniorntur a lerrario in ulroque Ca- 
talogo. Vilam iltnsirainus xxiii .\prilis. 

S. Eutropius Martyr indicatur in Lk'liensi MS. -led 
qiiis sit non liquct. Agimits de S. Eutropio, Mar- 
tyre et Episcopo xxx .\prilis. 

S. PliiIippus,'\piistolus in Phrygia civit.ate Hierapoli, 
niemoralur in apogrnphis Mnrtyrotogii Hieronij- 
minni et aliis. Colitiir i Maji. 

Triginta mille Martyres , Hierosolyma; , qiii sub 
CosrnePersariim R"ge cnntrucidati, cnronantur, 
apud Galcsiiunm : at solum triginfa nionachi indi- 
cantur a Ferrario, citnto Menologio Grxcortim, a 
quibtis GaleMuiiis etiam se aceepisse ait. reritm iion 
reperimus in' Menologio , sive Basilii Iniperaioris , 
sen Cardtnalis Sirleli. Siepc occurrnnl vnrii Mor- 
tijres stib Cosroa occisi, et ex iis \l monaelios in 
Lnuro S. Salix propc Hicrosotymam Martijrio coro- 
natiis dabimns xiv M;iji. 

S.Etlielreda. Virgo in Coldingam, /irrt/^i^nr « Came- 
rario in Mcnolmjio Scnlico Fuit hKc filia Aunx, 
Regis Orientnlinin Sa.ronum, et colitiir xxm Jtinii. 

S. Antonini Mart. Ronia in Bavnrinm ad Solighen- 
thaliam, Ordinis Cistereiensis Pnrtlirnonem prope 
Laitdishulnin, Translalio, facla aniw sidclxviii, hoc 
die recolilitr : de qiia plnribiis forsan actitri suinus 
ad Tronslationcm S. Eugcnii, eodem lemimre et cum 
iisdcm docnmentis traductiad monasterinm Ursiniense 
Ordinis S. Benedicli x .Iiilii. 

S. ClariB Virginis menioria inscriplaest MS. Mnriijrol. 
Carmelilano.Est ea nobis ignota. nisi sit Asmiensis, 
qtiie coliltir xii Augusti. 

S.Agapitiis, Papa Roina;, memorttlur in MSS. Va- 
ticano S. Pcri, Barberino, et aliis variis. In Mar- 
tyridogio Roniano xx Septembris. 

SS. Dinnysii, Eleufherii, et Rustici inventio aniio- 
tala esl in pneciptio codice Usuardi, Parisiis ad 
S. Germanum asservato, nec non in cjnsdcm Usuardi 
ejemplnribtts variis MSS. ct nottnnllis ctrusis. Dies 
natalis est ix Octobris. 

Philippiis Episcopus, et socii Martyres, mcmornntur 
in .hiclario Grcveni ad Uiuardum. Sunt hi Ha- 
drittnopoli in Thracia siib Juliano passi, nb atiis rc- 
Inii XXII Octobris, 

Tbendericus, Presbyter et Martyr, meinoratitr in 
Aitctario Greveni ad Usitardtim. ndettir csse Theo- 
dorus, Presbyter et Marfyr Antiochiffi, sub .lu- 
liano, a Floro et aliis Theodericiis appellultis ad 
dicm XXIII Marlii, et iterum supra relalus x Apri- 
lis; sed utroque loco iiitcr Prxtermissos : et rum 
Romano Maiiyrologio et nliis referendus xxiii Oct. 

S.Nathanacl ApostoUis, qui est Simon Zelotes, sive 
commeraoratio cognilionis, qiia in notitiamCiiristi 
venit, Grxci in Memt-is et Mettohgh ^iileli. El 
iteritm X Maji colitur a ffr.rf/s Simon Zclotes, qiii 
et Nathanael cngnominatiir. Polernnt isia diseuti 
ad Vilatn S. Sitiwnis Apostoli xxviii Octobris, aiit 
ad Vitain S. Bniiliolomxi , qni ab aliquibiis Natba- 
nuel est crcditits, xxiv Aiigusti. 

S.Biristanus, Episcopus Wintoniensis in Anglia, 
memoratitr in utraqite editione Maiiijrologii Aiigli- 
cani; sed, ut videtur, qiiod alius islo die deesset 

Snnctus. 



Saricfm. Seguvnlur viore sito Ferrarius in Cntalogo 
gencraii, et Jlfordus in Annalibus Ecclesix Angli- 
canx ad annum 934 nnm. 8. Et nos quoque siatue- 
ramits ad Intnc diem de ipso agere, uti diximus die 
XXIV Febrnarii inter Omissos. Verum quia MS. 



PR^TERMISSI. 

Martijrologium Ducis Altemjmi, olim in Anglia col- 
lecthm, ef Mardiroiogium Ultrajecfiniim ante annoa 
sexcentos scriptuniy et MS. Bruxellense Ecclesix 
S. Gudilx majoris jwnderis sunt; cum ns //(sum re~ 
feremus iv Novembris. 



AniUADV. 
PAP. 2 



DE SS. APELLE, LUCIO, ET CLEMENTE, 

Episcopis, Smyrna!, Laodiccse et Sardibus. 



ApeJlcs et 
Lncitis in 
Mdrtijrol. 
ttom. 



Apcllcs ct 
Lucius et 
Ctctnens tn 
Faslts Cra.cis: 
B 



fuerunt Epls- 
cojti, Apellcs 
Smijrntc^ 



Liicitts 
Lfiodicex. 



fHcmeiis 
S'iriJibus 



TtibuLr Marlyrohijii Romani lie duokts liic pro- 
positis Sonclis ista htibcnl : Snivm« SS. Apel- 
lis et Lu<-ii. ex primis Christi discipulis. Ad 
qun' Bnronius istn annoliit : At;unt de liis 
Graci, etiam hae die, in Menolngio, qui etiam opti- 
ma ratione affirmant, Lucium iumc alium essp a 
Luca Evanpeli.-ta : adduntque hune Pra;fectum 
fuis.se Ecrlesia" Laodicensi, Apellem autem SmjT- 
nensi. ferba Mcnoloiiii citati, in qno tertius odditur 
Clemens, sunt isla : Eodem die sanctorum Apostolo- 
rum ex lxx Apostnlis, Apellis, Lucse etClementis. 
Hic Apelles mm Heraclea^ fuit Episcopus, sed 
SmvTuae. Lucas autem isle, non fuit ille, qui scripsit 
Actus Aposioloruui, sed Episcnpus Laodiceae Syriae. 
Clemens vero , qui ex Gentibus conversus, factu<5 
est Episcopus Sardorum. Hi nmnes cum ad Christi 
fidem multos conversos haptizassent , tentatinnes 
non p.iucas perpessi, migrarunt ad Dominum. H,vc 
in dicto Menoloijio Sirletus habet et Greecorum Menxis 
qnnrinn verba, ut primum hujus sotennitalis principium, 
expedit jiroferri, et sunt isla : Eodem die sanctnrum 
Apostolorum ex .septuaginta, Apellis, Lucse et Cle- 
luentis. Hic Apelles non Her;icleae fuit Episcnpus, 
sed facfus est Episcopus Smjrnse, ubi in priedi- 
cando Evangelio multura desudavit. Et Lucas, non 
qui Acta Aposlolorum conscripsit, sed Laodicese in 
Syria Episc.opus. Clemens vero, qui ex Gentilibus 
ortus credidit, et in Sardibus Episcopatum gessit. 
Hi ergo multis ad Dei veri cngnitionem traduclis, et 
b.nplisniate alilutis, et ad Dominum Iraductis, et non 
cum paucis ajrun,nisconflietati,adDominum emigra- 
rant. yjildilur in cisdem Menseis hoc diilijchon . 
Tpiac fzaOr.TfLv, (jayrvv^ Aoyou TiaXai, 
lloX^Qvc X«ouc ziXwjvjiy. ^x%vc TrXavKc. 
2 Quse verba sic explicanda videnlur. Trias hsec 
discipulorum, j.im o!im facta est sagena seu rete 
piseatorium Verbi, et attraxit ex profundo errorum 
mullos populos. Hsc in Menieis Gnecis : a quibus 
singuli slatuunlur Epi.vopi, uti etiiim in Menolngw a 
Bnrnnio citalo : sedliic, forsan visis difjicultatibus . Epi- 
scopatus imii.MV. /n Commentario de Pereijrinatwnibus 
SS. Petri et Paiili e Grxco apud Suriiim 29 Junii 
edito, Apelles, frater S. Polycarpi , a S. Peiro 
Srajnia! constitutus Episcopus dicilur. Cnte Pio- 



ex LXX 

discipulis 

Clirisli. 



nius, antiquus scriplor, in Vita S. Polijcarpi Episcopi 
Smyriieiisis , qunm dedinius xxvr Jonuarii, tradit , 
postquam Smyrna discessit Paulus Aposlolus, sus- 
cepisse raunus docendi Strataeam, et quosdam alios 
cum ipso. .i/n ante lios cen.^endus fuisse S. .^pelles, 
qiii ibidcm poluit tuiic docuitse, ctiain Episcopus crealus 
ad inslruetionem Gentiiim, qnos forsan cum diu olihi 
docim.'iet. landem Smijrnae in Doinino quieverit? Cete- 
riim primtis stabilis Sinyrnensium Epi.ieopus censetur 
S. Bucolus, ciijus Acla illustravimus vi Februarii, 
ejusque successor pajisim dicitur fuisse S. Polycarpus. 
Eodem niodo potuil S. Lucas nut Lncius fuisse Episco- ^ 
pus Laodiceie in Syrio , quse appellabatur xmula An- 
tinehi.r, et Clemens Sardorum in Lydia regione Asiae, 
cujus urbis meminit S. Joannes in siin Apocalijpsi; et 
Ep'scopum (qui potuit Clementis successor fuisse) monet 
qnia nnn invenil opern ejns plena. Censentur etinm in 
Syno/isi septiini)inia Discipulornm Chrisii et Apelle 
slalnitnr apud Dorothrvm Episcopus Smyrnfe, in alio 
Catologo Episcopus Eradiae, forle Her.iclea», el dicilur 
is ciijiis Aposlolus Pnnltis meminit in Epislola ail Ro- 
mnnos cap. 16, qnem ver.iu 11 oppellat probum in 
Christo. At Lucius appellaiur Episcnpus Laodicese 
in Syria : et Clemens primus ex Gentibus credens 
Episcopus Sardicas : qui perperam in allcro Calalogo 
sdiriiiYin-postniodiim PnnlifexRomanus, hac de caussa 
forsilan omissus in Martyrolnqio liomano. 

3 Georgius Cardosns, in f/agioloqio Lu.iitano, tradit 
S Lucium hinc, discipulum Christi. cnli officio Ec- Caput alicujus 
clesiastico sub rifu duplici Eboraj apud Carmelitas l/iTLus^ita- 
discalceafos, in ecclesia sacra Deiparas Viigini de "'"■ 
Remediis, eo quai nsservent ihidem sacrura caput 
S. Lu'ii , !.s-(i' cnnvcntni donntum a Doniino Josepho 
de Melln Archiepiscopo |.,horensi ; 7111 illud Roma, 
ulii pro reyiio Eiisitanue furrat aijens. deiulerat. Verum 
potuil cMi' capnt alicijus Lueii Marlyris, pro ciijiis ve- 
nei-atione liic xxir Aprilis electiis luit. quod S. Lucas F 
siiJi' Liiciiis i/ii-/o die referalur m Mnrlyrologio Romnno 
et ibidem citato Menologio Gra-co. Certe sine documen- 
lis ulcumque verosimilihus ciedi non dehet Reliquias, 
qiix liisce seculis Roma ailfeninlur, esse aliunde iUiic 
allutits : marime qiiandn edacuntur recente.r e Romanis 
ca-meteriis, quas nemo prndenter diir.erit aliorum esse 
qvam Marlgrum Rtima: enronatoriim. 



A.NSo i:i.x\i. 



Iii- niutifi- 

cilms ]n io- 
liMi.^ (tclum 
titinse Api-iti. 



DE SANCTO SOTERE, 

Pontifice Romano. 





X Jc: 



jnalur nnnits. 



leWris est variorum Ponlificum Romanoriim 
memoria per menseni Aprileni dispersa : ex 
,/iis seculo Cbrisii primo fltiruit S. Cletiis, ad 
lcujus .Jcln xxvr Aprilis, elium stabilitur tem- 
pus Scdis SS. Lini, Clemeutit et Jnacleli. Altev est 
S. Sutus I, qui seculo Christi secundo successit S. 
Ale.candro, ubi simut ex hiijus Aclis perantiquis confir- 
qvo S. Sixlus prxfuit Ecclesix. Dies 



hiijiis nalntis est se.rlus ^prilis. Tcrtius Pontifex est 
S. Aniceius. xvii Aprilis retatus. ad quem diem late 
discnssn siinl tempora decessoris //ygini et successoris 
Pii, quem obiisse duobus Augustis Consulibus M 
Aurelio Ver-o et L. MUo Vero fratribus, anno ci,xi' 
ex anliqiiis Catatogis Romanorum Pontificum demon- 
stravimus. Huic tiinc successil S. Soter, ,;i<i in anti- 
quwre Catalogo dicitur sedisse annis novem, mensibus 

tribus. 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 



S. Soter 
seflil anjios 
novem. 



mortmts 
an. ni. 



tribus, diebns Huobus *. reliqna, ob aliqnem hiatvtn, 
spcrlnnt ad S. Eiexithcvinm succfssorem. Dicti anni 
novem attribxdi suiit PuntificalHi S. Snieris. snulo 
Christi ferlin e' qnorlo, qnando prior Cataloqiis cnnfer- 
lus est a S. Antern Pupn, el dein od S. Dnmasi tem- 
pora continiiatns. lidem nnrrm nnni referuntnr \n allero 
Cataloijo, qvi seculo Cltrisli sexto ronfeclus est ; nec non 
in tertio, qiii esl .•^eculo octnvo eoncinnalns, ntqve ad 
Stephanum III Papamdediictns -. ncqne ulterins Vitx 
Romnnornm Pontificum in altero MS. Frehert, et 
MS. pervetusto Bcrtiniani 7nonasterii continentnr. 
Poslen Anastasins Bibliothccnrins ail NicoUium Pnpam 
sive annum dccclxvii continuavit Vitns Pontificum, 
easdenique GnitieJmus BilUothecarius ct aUi auxerunt 
vsqne odMurtinum V Pnpam sive an n nm Siccccwxi : 
ab omnibus nulrni anni nnvem Ponlifici Soteri a&si- 
gnantur, uli eliam mngno coimnsu fil apud Luitpran- 
dum de fitis Pontificum Ruinnnornni, item in tibro 
Pontifxcnii. et nntiqnis Brevinriif, Rnmnnis niannscri- 
ptis et excnsis nnnn 1479, 1490, 1522, rl Kii^. qux 
pcnes nos bnbemus : nc demnm in Brcviniio jnssa Pii 
V cdito in quo omissn pnrin ConsHlum, snb qnibusSoter 
Ponlificatnm incepit et absolvit ; qux in atiis Breviariis 
et reliqiiis trnctatthus, maiimo iterum consensu, memo- 
rantur hisce verbis : Fuit a Consulatu Rustici et Aqui 



dere, in eo quod S. Soterem statnat sedisse annos qua- 
tuor minus rijebns duodeoim, ab anno clxxv ad 
annum CLXxrx. ad qvem annum relato S. Soterin ohiiu^ 
ista nddit : Si quis certiorem He armis Suteris inve- 
nerit rhmnoLTapham, qua tamen Cletus e numero 
Rommiofum Pontificiim non eiriatiir, nec iittera- 
rnm Martynim Lugfiunensinm sincenim testimo- 
ninm contemnatnr; hauri inviti assentiemur. /fxc 
Baronins. Reiinemus nos Cletnm in nnmcro Roniiino- 
rum Ponlificum, et ab Anacleto alinm dicimus, nti nd 
ejus Arta, xxvi Aprilis illnstrata, apparet; idqve fa- 
cimvs seculi eu&dem auctores, er quilins tempus Se'li\ S. 
Soteris jam stalntivimns. Prnterra tittrraruin Martij- 
rnm Luijdunrnswm testimonium cuni omni vrnernlione 
ndmitlimus, uli mox conslabit e.r Actis SS. Epipodii 
et Alexandri Martijrum Lugdunensium. Imo hoc tes~ 
timnnio niri , arbUrnmur necessnno S. Elrnllurinm 
a morle S. Soleris, ante mntam in Gattlis perse- 
(iitionem. atiqnnmdiu pra;fni\se Ecctrsi.r, ejusque virtn- 
tes innotui.ssr Chn.',tianis Lvgduiirnsibns; qui drinde 
ob fidrni in cnrcerem ronjecti.nd eum episfnlam mise- 
runi, rcgantps ut pax et concoidia Ecciesia' con- 
servaretiir, T>5; -.w e/.x/y^^jkjv etprvr? svsxa rp-aceuov- 
te;, nti legitur npud Eusebium tib. 5 IIis'orix Eccle- 
sinsticie cap. 3 snb fhiem; et cnp. 4 indicnlur, lilteras 
^ lini nsque ad Cethegura et Ciarum. Diximus supra hasce Romam fuisse drtalas a S. Irenxo, quem asserit 



X) 

ALXTOBE G. I 



consentit 
testivtnniiim 
Maihjrnm 
Lugdunennum 



ffuic chro- 
notaxi 



decessorem cjus S. Pium refrrri discessi.->se exhnc vila 
duobus Augusfis Consnlibus : quilms succes-^irrunt 
anno Cliristi clxii, Q. Junius Rusticns et Vettius 
Aquilinus. Posteriores Consules, Cethegus et Clarus, 
fuernnt anno Ctirisli ci.xx. Et hiec duo paria Con.-.u- 
lum memorari a Damaso in Vita S. Soteris. tr.sintur 
Onuphrins in Commentario svo in tilmim 2 Fastoruni, 
ad anniim Urbis lOHf/i^* 915 c/ 9^3. f^idetur anteni 
S. Soter, ultra hos Cun.sutes, vixissc ad dirm xxii 
Apritis anni .wiuentis cl\xi, quando Con.^nles fuerunt 
Seplimiiis Verus, .S7t'(? Severus, et Hercnnianus, qtii- 
bus Consnlihus adscribitur iuitium Pontificaius S. 
Eleuth>'rii successoris. Sedit ergo in suo Pontificatu S. 
Soter annis noveni, ab anno Cbrisli clxii usque ad xxi, 
aut xxii Aprilis, anni clxxi. De die et mense, qno 
coeperit sedere, uon seqne constnt. Anuslasins pnvter 
dvtos novem annos. tribuft menses tres, qni etiam in 
mcmcratis Breviariis omnibus .^ignantvr; absqne men- 
tionr dierum, qni in Catnloijo antiquiore sotum dno ad- 
dnnlur, in codicibus MSS. Anastasii ex bibtiotheca 
Rrgis Christianissiini, Mnznrmi et EVeheii, item a 
Ptnlinn, Jonnnr Slclla, aliisqvr, dies vij:inti et unus 
juniiuntiir,et sicab initio Jannarii, autdie xx vrl xxii 
ejusdrm cwpissct Ponlifiratum. Verum in srcundo et 
tcrlio Catnlogo, ct in MSS. Geslis, nec non apud Luit- 
prandum rt Abbouem FlurUiCrnsem, menses .^ex:m 
Lilro Puntificnti, menses septem expnmuutvr. Tunc 
aulem initium S. Soleris esset sinluendum nb Septrmhri 
aut Oclobri anni clxi, quo tmditnr S. Pins obiisse xi 
Julii. Neglrclis mensibus et diehus, annos novem S. 
Soteri tribiiunt, e Grxcis, S. Nireptmrus Episcopus 
ConstantinopoUtanus. et Georgins Syncellus in sna 
Chrnnographia; e Lntinis, Nolkerus et alii in suis 
Mnrtijrologiis, infra indicandis. Eusebius in Prowmio 
ad librum quintum Hisioriai Ecclrsin.sta;e scribil, So- 
terem, Romanae urbis Episcopum, post octavura 
Episcopatus annum vita fuucfiim esse. Qux frrr cum 
nlionim senlentia coinridnnl. Srd quam pnrum fiden- 
dum sit Eusehio, in iis qniv speclunt ad Rojnauos Pon- 
tifices, mox apparrtiit, cnm dr S. C-io Poiitifire et suc- 
ce.isorr S. Eutijrhiahi ngrjnus, et wvi Apnlis in Ariis 
S. Marrellini, itbi oslendetnus S. Mnrreiluni, qui ta- 
virn Eusrbii,rvo vi.rit, perperam ab ro omissum. 

2 In his rrijo, qnac siint RomaniH Ecclesia' majo- 
rem fidem esse ejus alumnis quam ceteris adhiben- 
dam, censemuscutn Cordinale Baronio : a qno proptrr 
consensum commnnem omninm secutoi-um cogimur discr- 



Baronins anno clxxx snbstitutum Episaipum Lugdu- 
vensem in locum S. Pbolini, qui anno suj.eriore 
martyrio gtorioso ex hnc vita migrarnt. 

3 ^ntiquissima S. Sotrrvi est menioria inepisloln S. 
Dionysii Cnrintliiorum Episcopi, relnta ab EnsebinUb. 
4. Histnria' Ecclesiastii ;v cnp. 23. Fuif itla scriptn ad 
Rotnanos, qnorum institutum vivendi laudatiir his ver- 
his : Ha-c Vdbis consnetndo est, jam inde ab ipso 
religionis exordio, ut fratres omnes vario beneficlo- 
rnm genere aflficiatis, et ecclesiis quam pluriinis, 
quae in singulis urliibus constitutEe sunt. nece^saria 
vitse subsidia transmittatis. Et hac ratione tum 
egentium inopiam sublevatis, tum fratribus, qui in 
metallis opera faciunt, necessaria suppeditatis : per 
li;cc quse ab initio transmittere consuevistis munera 
morem institutumque Romanorum, a majoribus 
vestris acceptiim, Romani retinentes. Atque hunc 
morem beaius Episcopus vester Soter non servavit 
solnm. venun etiam adauxit, tnm munera Sanctis 
destinata copiose subininistrans, fum fratres perngre 
advenientes. tmiquam liberos ?uos pafer amaiitissi- 
miK, beatis serninnibus consolandt». /fircibi S. Dio- 
tiijsiiis, qni hnc ip.^o frmporr flornit, uti dicluni est viii 
Apiilis, die rjns natali. 

4 Ilisce addimus elogiumexseciindo Catntogo, quem 
diximus srcnlo Christi sr.rto concinnatum. et ita habe- 
inr : Sotpr naf ionc^ Campanns, ex patre Concordio, de 
civitate Fundis. sedit aiuins novem, menses sex, dies 
viginfi unum. Fuit tempnribus Severi, a Consulatu 
Rustici et Aquilini usque ad Cetlieguni et Claruui. 
Hic constituit ut nulla mouacha pallam sacratara 
cnnfingeret, nec incensnm imponeret intra sanctam 
Ecdesiam. Hic fecit ordinationes per mensem De- 
cemb. Presbvteros xvii, Diaconos viii, Episcnposper 
diversa loca xi. Qui sepultns est jnxta corpus B. 
Pctri.x Kalf^nd. Miji. 1'essavit Episeopatns dies xi. 
Hfec ibi, qnw frre eadrm ha!>ent alii supra citali. potis- 
siiniim Ann^la.siu.s, cum panui diffrrrnliu circn numr- 
rum ronsrcratnrum Episcoporum, Prrsbijterorum ant 
Diaconm-iun, et dies, qnihua cessnvit Episcopnlus. Est 
nulem potria S. Snteris Fundi, peranliqun Itatia- cin'- 
Im, via Appin inler Formias et Trrrarinam, in Au- 
runcis, olim Latio ad.^cripiif . dein pnssim iirbs Episco- 
pnlis Canipanne. iiabita, Itoc lempore regno Neapolitnno 
annumerata. Sedit S. Soter lemporibus M. Aurelii 
Antonini Veri, et fratris cjus L. .^lii Veri. Gatenus 
qui eo tempore Romx vixtt, in libro coutra eos, qui de 

typis 



A S. Dinnysio 
Ep. Corinlli. 
laiidatur 
ftomanorum 
i'l 5. Sote- 
ris benevolen- 
tia in pau- 
peres et pere- 
grinoi Chrls- 
tianos. 



Etogium ex 
anfmus Ca- 
tatogts Pontifi- 
cum, 



pafria Fnndi, 



M. Auretius 
Vetm etiam 
Severus dictus 



AtTTonE G. IT. 



cur Marlyr 



piFtnofia 2! 
el 2i Ai-rUls ; 



6 DE S. SOTERE PAPA. 

ttjpis smpnrruvr, uon Vprum s^d Sevpnim nppeUnt, Marhriim ac FraD^ulum. Iuti'{)i'ttin iusrriptiotji^m 
et hnburniut nnibo pronvtini mntrrniim Catilii)m Sevp- eiiiilit Jnamvs Aiitonius Filippions, Librllo df onliijni- 



EJiis sf^iu^tura 



NOT. I 

(. 

TrQintiiliti (ic 
ccrttfiani SS. 
Silmlri cl 
Mattini 



Jn(lvgfr.titr 
cl Ifico a qtio 
conceism f 



rum bis CtinRnlnn; ilatjurcnm Golrno in tHctia Catato- 
fjix tiicitnr Severus. 

5 Dfiiiqn", qnia nuUa ftt apud anliquos ntinilio niar- 
lyrii S. Sotrris. arbitrotnr Oanpbrins, in suis ati Pta- 
tinani annotolionibus, bunc rt nonnul/a.-i olios Ptmlifices, 
et si violenta morte nnn deces^erint, nnilta famen 
a furente plebe et iniquis magistratibus, qui perpe- 
tuiim in Christiano^oilium rctinebant, passos fuisse, 
sed ejiismodi 3 Cypriano Confessnres appcll.iri : et 
in libro vetustissimo bil)liotbecffi Vaticana>, ante 
SPxcentos annos scripto aperte et clare Confe.^sores 
appellari, reliquorum partem Martyi-es ; esse etiam 
aliquof, qui neque Martyi"is neque Confessoris ad- 
jectionem liabent. Mnnoria ejns sacra exlal aii diein 
3iXI el x.\Ii J/iritis. Prinri ilie /Ido in plnribns MSS. 
Notkerus, anctar Betlit snppositilii et Mnlanns in pri- 
ma edilione Usuardi itn botient : Romne S. Soteris 
Papre, qui sedit in Ei^iscopatu annos noA'em, sepul- 
tus in coBmeterio Calli.4:. Hic constiluit, ut nulla 
monaclia pallam saovitam contingei'et iii ccclesia, 
noque incensum pone)'ct. 7ii .'!/,'?. rulicano ccjcsia' 
S. Pctri, el in variis atiis, ai diem fiunc xxii rcfertnr 
nalalis S, Sote)"is Papa? Ivom.'e : apud Bcll.nuni et 
Molauiim, inpostcriarilins Usunrdi, aildititr, natione 
Cainpani. In nonnullis Marltjroloqtis, ante trecentos 
circiler anitos scriplis e.l alits cxcusis, ilicilur )nartyrio 
coronatus anl p.issus sub Marro Antonino aitt Sub 
Aurelio Commodo frotre cjns; quibus bodiernum Ro- 
manum awniilur, cum Breviario jussu Pii T'. Ponli- 
ficis edito. 

6 Scpnllus esl S. Soler, secundum Calalogiim MS. 
Rcginie Snecitc. juxt;i Cu)'pus S. Petri : at secunilum 
Anaslasium cl alios. via Appia in ccEmeterin Callisti. 
Ciacronius Italtet : Kmna; in paee quievil, etvia ."Vppia 
in «emete)'ioqund ipse construxit, et Soteris de no- 
mine suo appellatu)n est. fuit sepultus. Vernni C(C- 
melerinm islud sni nomini.\ appeihilionem a S. Sotere 
Virgine cl Marhjrc acrcpisse, di.cimus ad bujus Fitani 
X Febriiarii j; ]ii, el confirmal Jnaslasius in Vila Sie- 
pbuni 111 Piipx bis verbis : Rpstanravit et tegumen 
coemeierii Sanctie Soteris, qund ceciderat. Consnle 
Artngbum lib. 3 Ronim sublerr.ineie cap. 19, sed isper 
memoria' lapsnm Onnpbrio ascribil, qn.v cx Ciacconio 
produxitnns. Certe. ille in Cominenlaria de Eomanis 
Pontificibiis, el scorsim cl ciim Plalinn crcuso, seribit 
S. Solerent Scjnilinm vin Appia ad Culacumbas, quod 
] 'slea Calisti esl appellnium. 

7 Corpus Itttjus sancli translalnm fuisse a Sergio II 
II'. 'ores colligun: jia.^.sim ex Annslasio, qui in Sergii 
1 /'(. isla babet : Beatissimus Papa, pia devotione so- 
1 .itus pro desiderabili dilectione SS. Sihestri et 
^■ar';,ii, ecclesiam, qiia> sancto eorum fuerat iiomini 
ro':seri-ata, quam ab cxordio Sixcerdotii sui, usque- 
t,i.o :.d Pontificatus culmen deductus e-t, strenue 
giibrnuivit, quffique per olet:ma tempm-a defecta 
vetu-laie marcuerat, rninisque cnnfracta iliu anti- 



tote cl venerolione bttjns ecclesLranuo Mncxxxix excuifo. 
Ante jinucn seciilt scnljtlnm diximits, convicli forina et 
iittegrilote Lnlinorum ehorneteruin tongeque diversi.^si- 
ntorwn nb iit, qiiorum nsiis erattPvoSerjit II; nli eliam 
Judicarunt alii viri Pom.v cruditi, et in talibus versa- 
tissimi. Qtuid iden hic notamits, quia mngnus nlins et 
jirudens scriptor elnbi sibi est pa.tsiis, ijiso Trauslaltonis 
tiict.v temjmre marmor itlud jiositum futsse. Non t.niieu 
negamus ex anliqniori scu marmore scu nteinbrana 
siimjitnm videri fidein Ttnns^alionis jir.vftW. Ast Ser- 
giuin islum constiluisse oinni anno in feslivitatibus 
eorum, ijul nominanlur, Suneloruin, Iudulgeiiliain 
friuni annorum et trium Qiiadragenirum, nmnibus 
ad ea eorpora devote venientibus, quod ibi consequen- 
ter dici videtnr, ncmn jirtidenler credideril : quia mullo 
jmteriorem esse istam Indnigentinrttm conccdendiirum 
firmnm certissiinum esl. Fuerit igilur concessio ista 
Poulficis nlicnjus, seeulo xi setlentis, et fortnssis Sergii 
IV,qni obiil nnno iixn. Citjits cuni diplotna vel inemoria 
httberelttr iu dicla ^cctesin, iion addilo quotns ejus nomi- 
nis Pontifcx Indulgentinin decrcvissel ; nibit pronins 
fiiit tjnnni ut a'dilitorum quisjiiani, seculo X)V vel xv tj< 
iunoviindutn curans antiqnnm inscrijiliimeni, istiid 
adderct dc Indulgentiis, Inniqnntn ab eotlem, qni pri- 
niuin transtiiterut corjiora, concessis. Itn sciinus .S. 
Gregorio Mugno nonuninqnam ntlribulas csAf; Indnlgrn- 
tias, qna' ortgineni bnbiterunl aul a S. Gregorio VII 
i-^liusnominis.aut eliam a X, mnjn.r jinriter sanelitatis 
viro, el pro sanclo ajmd Massitieuse? cullo; aul oliquo 
inter ulriusque niedio. 

8 Toleti in Hispairia Irndittir esse corpus S. Snte- 
ris ; ac jiroplerea in offiriis propriis, Madrili anno jiii- Toteii diain- 
cvii e.vcusis prscscrtbititr ad hniic xii Ajirilis, ofRcium '"J ^'''Ju^ 
duplex de SS. Sotere et Caio celebrandum in ecclesii 
mafrice. Verntn in Officiis projirtis MntirUi anno m- 
ccxxxviii recusi.1, prxscribilur Officium duptex de salu 
S. Sutere, Trnn.tltilo Festo S. Caii in proximum diein. 
Tumnijiis Salnxnr eumdent S.Soterem suo Marlgrohigio 
Ili.^pauico inscrijisit, asserens se in catalngo Reliquia- 
rum sanctfe Ecclesiae Toletanje, in autographn visi- 
tationis, ab Emineutissimo D. Bernardn de Roxas 
et SandovalS. R. E. Cai-dinali et Toletaiio Pi'iesule 
aniio MDC confeclo, bxc invenisse verba, unm. 3. 
Adest fbeca argentea, qua corpus S. Eugenii ;ibs 
Rege Galliae missum, franslafum esf ; in ea recon- 
diiaj sunt Reliquias de cineribus S. Dionysii et So- 
ciorum et ex ossibus S. Eugenii, et de omniuin 
ve.stibus : et Corpus in pulvere S. Soteris Pap^ et 
Martyris. Ex qnibus elicil Tumayus, Cineres S. Sote- p 
ris ante aunum mhlxv, quo corpus S. Eugenii trans- 
latiini est, Toletum devenisse. Jnlonins de Quintana- 
tluegnns libro ile Sanclis Tolctniiis agil de S. Sotere 
Papa;sed quando, uut qua occasione corpiis fiieril tlela- 
Inm ad Ecclesiam Tolelaitam fatetnr se nnn jioluisse 
assequi. Jntuerjiia- in ecclesia Domus-jn-ofessx Socie- 
Inlis Jesu servaliir ossiculum crassum, cum particiilis 




ninnlputi^ Pci ejusdemque beatissimi SilvestriPntsi. 
di-, corpiis ciin beatissimo Fabiano atque Stepliano 
ct Sotere Marlyribus ac Pontificibus... sub sacro 
allari deilica-.^ oollocavit. Hicc ibi. Viditnvs 
in^erijitionevi auir panca secnla niarnior 



de Cuinjio Prouoiario Apostolico ac Bnsilira; Priiictjiis 

Jjiostolorum Cunonico, S. D. N. Pauli Papx. III Cu- 

biculario inlimo : ul putel ex nttestationc, ijisius Didaci 

ijm et Secreinrii AngeliCortadichirograplio firmala. Ser- 

r,i,„, i„e ernt ti, ■ T i, r. . '•" o""".'- ^'""^"' '""">' ^"'■itclse Reliquisc in Ilteroltiecn perqiiam 

cnins i.oc ernl uii lum. Temporibus Dommi Sergii ... - - ' '^ ' 

Jnnioris Pap.v iviondita sunt in boc sacro altari 

corpnr,! B. Silve5'ri et Martini Pontifioum, item 

corpora b-alissimnrum Fabiani Stephani et Soteris 



eteganll atba, curn atiis Sanclorum Mnrtgrum Panlt- 
ficum lipsanis, suo loco ac tempore opjiorluuius com- 
memoraitdis. 



DE 



DE SS. EPIPODIO ET ALEXANDRO, AC SOCIIS QUATUOR 

ET TRIGINTA, 



Martyribus Lugduni in Gallia. 



ANNO 

CLXXVII. 



Mota pcrscm 
tio n morte 
S. Soferis 
Papx, 



defuncti 
aniio 171, 

sjih ejiis 
SHccessoie S. 
Eleulherio 



et auno 
IX Antoniiu 
Ycrl 



iuissi SS. 
Epip''fiii(s 
et Ale.xander. 



Acta dnntvr 
ex MSS. 
et Sario. 



Culfus in 
Marlijiolofjlis 
P'ori lufjdu- 
nensiSt 



Evsebiua, libr. K Ili^torix Ecclesiimticiv, hanc 
pcrsfcutionem in iiallin iintiimdrscripfhrus, in- 
(licat tempus primo per PimtificeR Romimo.t, 
ct yic iticipit Privwiutn dicti Itbri : Igitur So- 
tere, Homanas urbis Episcopo, post octavum Epi- 
scopatus anniini, vita functo;dntt(k'cimus {imo ileci- 
mus tertius) :ib Apostolis Eleutherus in ejus locuin 
snccessit. Dnjniis lioc ipso dic Acta S. Sofrris Piipa', 
quem, c.r antiiiuissiinis Cafalnrjis Pontificum Romano- 
rvm, ostcnditnm scdisse a Consulatu Rustici et A'iui- 
lini. usque ad Celhegnm et Claium. Priorcs Conm- 
les fueriint (ihiw Chri.^iti clxii. posteriores unno clxx. 
At S. Soter hos ullimos Consnlcs habuit intcgro vitie 
suie anno, et superfujt usque ad hunc diem xxii Apnlis 
anni sequent cr.xxi : et tunc, a Consulatu Veriet 
Hereiiniani, sedit S. EleutlieriusPapa, usque ad Con- 
sulatum Paterni et Brafluce, qui ca7n diijnitatcm ad- 
ministrarunt atino cLxxxv. uitra quem videtur vi.Ti.yse 
usqtie ad xxvi Maji anni sequentis, quod iste diescen- 
seatur ejus Nalalis. Alia ratio tetnporis, quo mota est 
persccutio, mogis acciirafa indiciitnr ibidem ab Ensehio 
his verbis : Quo tempore agebatur annus decimus 
septinius Iniperii Aiitnnini Veri, tunc violentior 
mota est persecutio. f( poti^simum utcap. i proscqui- 
lur, in Gallia, in qua du^ prse ceteris insignes prce- 
stantesque urbium matres celebrantur, Lugdunura 
et Vienna. Annus xvii Iinpeni Anfonini f^eri incidit 
in annum Christi clxwu, quando pussi sunl Luijduni 
secunda Junii, SS. Pliutinus Episcopus. Sanclus 
Diaconus. Sancti aliiquamplnrimi, cum illu.stri Iwroina 
Balbina, quorum mo.T Acta murtyrii ad Ecclesias yjsix 
ac Phrygiie fuerunt transmissa, ab Eii--ebio sux histo- 
rix inserta, et iQtius ad dictum diem secundum Jtind 
Ulustranda. Erat tunc annus seplitnus Pontificatus S. 
Eleutherii inchoatus, cujus virlutes notx erant dicfis 
martijriius ; ideoque ali([ui horum S. Irenseum, lunc 
temporis adhuc Presbyterum Ecclesine Lugdnnensis, 
coitimcndaruntmemorato Pontifici per epistolnm, et ca- 
talogiim priorum Martyrum expresserunt : de qua epi- 
stola agit Fiisebius cap. 4. 

2 In hac ciulein persccutione, sed anao scquentc 
CLXXVni, passi sunt Lugdiini SS.Epipodius et Alcdan- 
der, prior Iwc \\i[ yJpvilis, aiter biduo post die xxiv. 
Utriusfiue Murtyris antiinia Jcta, plane conjuncfa, 
suiit ab uno eodemque auctore conscripta, et in Lectiones 
ad nsum Ecclesix Lugdnnensis bifuriam divisa, ut 
posset pars pricr recitari xxn Aprilis, postcrior die 
XXIV. Nos ea simut damus : nam pars prima et iiltima 
spectat ad ulrumque, sicunda ad S. Epipodium, et ter- 
tia ttd S. Ale.iandrnm. Habemus autem dicfa Actam 
antiquo MS. nostro et partim incodice MS. Trcvirensi 
monastcrii S. Maximini, partim ex Passionali Lugdu- 
nensi, ecclesi:e S. Jusli Episcopi, nobis a Petro Fran- 
cisco Chiffleiio transmissa : eaque contuliinus cum Aclis 
a Luurenfio Surio ad diclos dies editts, qui ea graviter 
coiiscripta eenset, et festatur habcri in uuliquis egregiis 
exempiaribus MSS. 

3 Adstipiilanlur Aclis anliqua Martyrologia, e qui- 
bus, priinnm locum merito ubtiitct Flori Ecclc^ix Lug- 
dunensis Subdiaconi Aucfariiim ad Martyrulogium ge- 
nuiinim Bedx, el cuiu eo a nobis edifum anfe tomum 
secundum Martii ubi ad diem xxiv Aprilis ista habes 
ex MSS. Alrebatensi, Tornacensi et Lxtiensi, GalHa, 
Lugduno civitate, passio SS. Alexandri et Upipodi 
cum aliis trii^inta quatuor : quorum Aiexander iu 



crncein cxtensus, i(a ianiatus crudelitate verberan- 
tiiim e.Uitit, ut crnte soluta co%tarum, pateractis 
vi^ceribus, secreta auiin:e panderentur, atque sic 
spiritnm exanimatus emisit. Upipodus vero, toto ore 
phiinbatis confracto. equuleoest suspensu^, et post- 
moduni pladio percussus : Alter nobis te.^tis sit S. 
Ado Archicpiscopus Vicnnensis, cui Lur/dunentin erant 
viilde pcrspicua !<; ad sxii Aprilis itn scribit : Et 
Liigduiio Galli;« natahs S. Epipoilii Martyris. qui 
persecutioiie Antonini Veri, pn^t giorio^os quadra- 
ginta oclo Marlyrum agnne>, qui iu eadein urbe 
passi yunt, cum Alexiindrocarissimo coliega tenfjs; 
ipso interim in carcere truso, prinio os diris pu- 
gnoriim ictibus ca^sus, deinde equuleiextentione ve- 
xatus, martyrinm capitis abscissione complevit. 
Deinde ad xxiv Aprilis isia tradit : Lugduno Galliae 
natalis S. Alexandri, qui tertio post passionera B. 
Kpipodii die profiuctus e carcere, primo ita laniatus 
estcrudelitaie verberantium. nt crate soluta costa- 
rum patefai-fis visreribus, sccreta aniina; pauderen- 
tur, dein crucis affixus patibulo, beatnra spiritum 
exanimatus emisit. Passi sunt cum eo et alii nuinero 
triginta quatuor. Sepulti ambn ex uiroque allaris 
lalere, in crypta, qiue in c<>Ile siqterpnsito civitati, 
pulihro et antiquo opere extrurta est. llxc Ado qiii- 
bus similia hnbenl Uiuardus, yvtkcrus, Auctor Bedx 
supposifilii, Bclliniis, Mourolijcns, Gulcsinius, cuni 
hndicrno Martyroiogio Rotrnno : et uhiqne odduntur 
Socii friginta quatuor, una tunc martyrihm piusi, quo- 
runi tamen in Actis non fit mentio. 

4 Quxue SS. Epipodii et Alexundri scpuhura re- 
tulinius, ea dcsuinpta videntur ex Gregorio Turonensi, 
qui libro de Glorin Mariyrum c. ^O ila scrilnt . Igitur 
ManyriocnnsummatusgloricisusPhotinusEpiscopus, 
qui Lugdunensi pr.i;fuit urbi Sacerdos. per certaini- 
nis nobilis meritum invectus est cceIo ; cui et nie- 
ritoet sanctitate condignus Irenajus successit Epi- 
scof us, per Martyrium et ip>e linitus. Ilic in crypta 
basihc.e B. Joannis sub altari est yepultiis : et ab 
uno quidem latere Kpipodius, ab aKero vero Alexan- 
der Martyr est tumulatiis. De quorum monnmentis 
si pulvis cum fide colligatnr, exfeniplo medetur 
intirmis : magna enim claritas m crypta illa conti- 
netur, qrns, ut credo. meritum Martyrum signat. 
Eosdem Maityres jain uiite cetebrarat S. Eucherius 
Episcopus Lugdiiticnsis, hoiuiHa de eornm venerutione 
et cultu habtln, qux pcrperam Ensebio Einisseno repe- 
ritur adscripta. Duplicia, inquit, Epipodii et Alexan- 
dri troplijea Ecclesia; nostr£e tides, interjecta bidui 
vel tridui di.stinctione, concelebrat, nou adventitiis 
festa Reliquiis. ^ed intemcratis pairii sinus festa 
monumentis.. Nus Beatorum illustre munus totuiu 
atqueintegrum possidemus ; otquod universo mnndo 
possit sufficere, intra gremium civitatis liujus spe- 
cialiter conclusum tenemus : et geminas palmas, 
triumphi auniilas AposloUei, urbi attullimus ; atque 
habentes et nos Petrnm Paulninque nostrum, binos 
suflragatores. cum subliini ilia Sede certamus. Et 
quidem beati Martyres, quorum pretiosus pulvis 
per diversas usquequaque regiones in populurum 
disseminatur salutem, plenum quoque loci cultum 
de honore Dei impensa sibi religione suscipiuut : et 
quanto celebratum fuerit fide ditiori, taiito erit eis 
graliacelebritatis arcepiior. Sedabsque dubio inulto 
eis gratius, multo jucuudius est, si eos ibi potissi- 

mum 



Adonls ViciX' 
nensis. 



ft passim 
atiorum. 



uregorto 
Turonensi, 



tl S. Eucftcrio 
lugduneiisi 



co»ipara>-t<' 
ens cuin SS 
Pvlro et 
Paitlo, 



8 



DE SS. EPIPODIO, 



et txcitnntc 
suos ad ve- 
nerationem. 



ilarfyrum 
friuniphi 
scribenai 
ad poslero- 
rum incita- 
menium. 



A mum fervor excolat pietatis. ubi super eos furor 
incubuit passiouis ; si illic eis supplicationum sacri- 
ficiadeffrantur, ubi inDei sacrificium procubuerunt: 
si illic eis vota fundat praedicanda po.steritas, ubi 
innuceiitem sanpuinem feralis profudit ininianitas : 
si deiiique e"S ille Cliri^tiani noniinis ininiicus ubi 
credidit interemptos. illic videat consecratos. Dul- 
cius. inquam. eis probatur dbpequium, si ibi eos 
laudum concelebret benedictio, ubi super eos tribu- 
lationum deseeviit magnitudo ; Si inde invocentur ad 
suffragiuni, unde primo re^urrectionis signo evoca- 
buntur ad pra^mium. //.rc aUaque plina S. Eiulie' 
rius, circa atinum ccccu\ Lugduni cx liac vila vocufus. 
His addi pnssciu chi/ia iitiiuHjiic in TiKlimto Sancto- 
ru7n Luijdunensium Rainaudo Theopluloa cdita; verum 
quia reccntiora sunt isHc potcrit ea Lector reperire. 

ACTA 

Ex pervelusUs MSS. codicibus recognita. 

l5i merito virorum forlium facla, ail incitamenturo 

postentatis, itiandaiitur annalibus, qiii pro terreiia 

15 libertate vel pro patria inani intenlioiie ceciiieruiit, 

relinquentes carnalium virtutuiu brevia iiionumenta, 

(iuiu perennt: qnantis prapcnniis celebranda mors 

Martyrum est, quiadmirabili ploriosoquecompendio, 

duiu luanus suas ad ccelum porrigunt, fidei et devo- 

tionis exeinpla terris relinquunt, propagantes lio- 

minum vitam mortilius siiis. Neque eniin pro Impe- 

ratore terrestri, sed pro Rege cade^ti a spirilum 

profiiiiduiit siium ; non jiro patria, quie gignit et 

recipit; nnn jiro b patria, quse liabetur ef .imittitiir; 

sed pro illa Jerusalem coclesti, patria sempiterna, 

qua; meritis e:.tconj|rucla Sanctnriim, quaj culi^ina 

suu cadoinserit; cujus incola; raori nesciiint, cujus 

libertas jiigum tarfarese ca|itivitaiis ignnrat, cujus 

libertas cuin immortali gloria et beatitudiiie perse- 

verat. Et licet depra^miis Martyruni])auca perstricta 

sint; quia nequaquam cniidigna; suut passiones prae- 

sentis seculi ad magnitudiiiem glorije ccelestis, qiias 

erit perpetua et sempiterna : attamen bi sunt per- 

petui Sanrtoriim triumpbi, qui merito scriptis pro- 

dili mittiintur ad posteros; ut si eis non contingat 

occupatio passionis, succensai tamen mentes aemu- 

lationis ardore, immaeulatam vit.im, et contritione 

corporis et iniitatioue luartyrii illoruin, consei|uan- 

tur. Itaque beatissimorum Epipodii et Alexandri 

conflictus alque victorias, Cbristo in illis trium- 

phante, referimus ; ut fides credentiura prsemissum 

et desideret et sequatur exemplum. 

(. 2 Igitur Principis Antonini Veri c decimnseptimo 

C Imperli anno, ciim per provincias Gentiliiim furor 

desa;viret, praicipue in Lupdunensi urbe deb:iccba- 

tus est : in qua pro sui raaguitiidine quanto raajores 

degebant populi, tanto etiam Gentilium copiosinr 

rabies icstuabat. Judices, Otficiales, Tribiini, mili- 

delati iii- t^*' vulgiis. certatim, indiscrefo etiam sexu, Chii- 

quiruntur, stianos niuUiplici crudelilate laiiiabaut: qiiorum plu- 

rirai, distinclis passionibus atque nomiuibus,ad suc- 

cedentium memorias pervenerunt; iiinumeros vero, 

qui vftl indiscreta ca^de conoisi sunt, vel vincti in 

ergastulis defecerunt, inscriptos cadestis vita;, liber 

tantum conlinet. Nam post vastissimam Marfyrum 

d sfragem et i/ sicvienfium passionum crudelitatem, 

tldefl carliate de qua etiam Cbristi fainuli, quos tuuc illusfrissimae 

con;«itc(i; . urbes Vienna et Lugduniim tenebant, ad Ecclesias 

Asiffi et 1'brygiis scripta miserunf, rum pene ad in- 

tegrum Cbrisli uomen a Gentililms crederetur ex- 

t.inctura; per proditionem domesticam Epipodius et 

Alexander occulte operam dare Catbolicn fidei cul- 

tui, Prfesidi nuntiantur : quosille indagine solicifa, 

exosse Religionis reliquias in illis exlinguere cupiens, 

prajcepit iuquiri. 



55. Epiprdius 
el Altxander 



ALEXANDRO ET SOCIIS MM. 

3 Verum intermisso paulisper ordine passionis, 
qiiaali qualesve iuerint, coiiveiiit vel leviter publi- 
cari. Et Alexander quidem nalione Gra;cus fuit, 
EpipodiusveroLugdunensiscivitatis inJigena. Porro 
eos parviilns, schola; contubernium; et caritas jam 
virilis, iiipriHia;va ajtate conjunxerat : et it.ilitleris 
eruditissimi, concordia crescente, ad Deum profecti 
siint; ut cum fuerint t^hristiani, et a clarissimis 
parenlibus iijstituti, ad religionis tamen incitamenta 
se rautuo provocarent. Nam sobrietate, parcimonia, 
castitate, fide, opere misericordia;, ita Deo sese 
hostias dignas pra-parabant, ut in consummationis 
meritura profuerit gloria illatamartyrii. Erant ambo 
juventutis flore conspicui. iieque adbucconjugalibus 
nexibus implicati ; sa;viente aiitem perseciitione, 
implentes Evangelica conslitiita, quoniain ad aliain 
vel eliam lertiam civitatein abire non possent, late- 
brain ihi quasierunt. Egressi vero occulte septa 
murorum, in eo vico, qui propter lucisam pptrame 
siliis est, tiigurio se cujusdam religiosse et fidelis 
viihne, etiam sine iillis loniitibus, abdiderunt. Cum- 
qiip illic aliqu:imdiu, tecli fide rauliercula^ et loci 
luimililate, latuissent : tandem sagaxiUns inquisitor 
invenit; eosqup, per angustum cellula' aditunifiigien- 
tes, raaniis infesta corripuit : qui ita trepidi inter 
insilientes irruperant, ut S. Epipodius calceamento 
pedis uniiis, dum pavidus prosiliret, privaretur ; 
qiiod postea tidelis mulier, tamquam tbesauro sibi 
reperto occultavit. 

4 Itaquecaptos, etiam ante discussionem, carcer 
accepit : qnia manifesfi putabatur criminis nomen 
esse,ipsaappeIlatioChrisliana. Deindepost triduum, 
vinctis jiost tergum manibiis, ante Prsesidis statuiin- 
tur tribunal : qiios S2evissinius Judex, adstante et 
f infremente Gentilium uniltitudine, de nomine et 
pn fessione interrogavit. Illi vero et vocabiila sua 
pivdideruiit. et Christianos se esse perspicue te- 
stati sunt. Accenditur ergo Judex, et popularis con- 
clamatio attollitur, et in innocentes siniul omnium 
insaiiia g consurgit. Potestas eos increpat, furorera 
suiim biijusiuoili i lamore lestatnr : Etiara nunc ad- 
versus Deos immortales humana tenieritas perseve- 
rat't Etiamnunc convelluntur Principum sanctiones; 
et in unn eodemque ma.jpstatis crimine Imperator 
impugnatur et nuinina? Ubi sunt tormenta, quae in- 
tulimiis? ubi criices? ubi gladii? ubibestiai? ubi ig- 
nitse lamina;? ubi districtio, etiam ultra inortis ter- 
niinos pnicurata? Exlincti sunt horaines, sepulcra 
non extant, et tamen Christi memoria perseverat. 
puniendi, qiio au^u in religione vetita perdura- 
stis? Jam nunc provesfrse praesuniptionis temeritate 
po^nasilabilis. 

5 Ne se invicera exhortentur. aut inuniant ser- 
mone vel iiutibus, ejeclo Alexandro, qiii erat aetate 
firmior, Epipodius applicatur : qiiem scilicet singu- 
biriter destitutum, diim pro conjectura aetatis tene- 
rioris h aninin judificabat, serpentis antiqui usus 
calliilitate, venenata hlandimentorum artesollicitat: 
Videoenim te, ait, juvenera : et nefas esf, ut in in- 
tentione pravi propnsiti perseveres et pereas. Nos 
immortales Deos coliraus. qiios universitas populo- 
rum, (|uns etiam nominibus propriis sacratissimi 
Priiici|ies veneranfur. Nos deos coliraus, laetitia, 
conviviis, cantinnibus, ludis, comraessatione et la- 
scivia : vosvpiobominenicrucifixum ciii placerenon 
possunt, qui bis nmnibus peifruuiitur : qui licentiam 
respiiit, qai jejuiiiis delectatur, qui, daninalis vo- 
luptalibus, Iristemet infoecundam diligit castilatem. 
Quid vero tribuere beneficii cuiquam valet, qui se 
tueri a vilissimoruin infestafione iion potuit? Qiiie 
quidem omnia idcirco tibi contexui, ut cum oble- 
ctatione et cum gaudio, quasi juvenis, austeritatem 
refugiens, mundi liujus heatitudine perfruaris. 

6 



in latcbris 
reptrimtur ; 



r 

in /tidicio 
Chnsfum 
confessif 



(7 
minls 
terrentur. 



PARS II. 

.S'. Epipodius 

blandifiis 

tenialw, 



generose res- 
pondet ; 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS 
6 Ad hnec B. Epipodius : Non ita me Christi ac 
fidei Cath(ilir,a; armavit affectus, ut sensum meum 
Diisericordias tua; figmeiita permoveant. Pielas 
enim ista. crudelitas est; voljiscumque vivere, mors 
est aaterna ; celerum a vobis perii-e, gloriosum est. 
Sempiternum vero Dominum nostrum Jesum Chri- 
stum, quem crucifixum commemoras, resurrexi.sse 



9 



ore pvqnis 
elistt magis 
a iaimatur : 



gladio OKi- 
ditur : 



suspt^nsus vn- 
t/utis laceratur 



S. Atvrander 
fntluo post 
mrtttus.liinm- 
Itlium et fes- 
luiii (iiiitlicat. 



recenti adhuc cruore respersus, B. Alexandri san- 
guinem sitieb;>t. Quem receplum ex carcere, com • 
perendinato examine, die inlerposito, furori suo 
prajcepit offerri ; ut ejus suppliciis non solum ra- 
biem siiam, venira etiara insaniam comraoti et sa;- 
vientis p.ipuh teiriperaiet. Quem tamen etiam nunc 
liac percunctatione tentavit ; Adhuc in potestate tua 



non nosti. qui moflabih mysterio homo pariteret estut evadas m praidecessoi uin exempla vidrasque 
Deus, famuhs suis traiiiitem imraortalitatis insliluit, qu.ne teneas. Ii.a enim persecuti Chrislicolaa siimiis 
et ad c«.lesiia regna perdncit. Sed ut cr.nimuniter ,i ut pene te solum arbitrer resedisse. Nara prster 
tecum loqnar, quia alla non recipis; numquid ita alias CKsorum catervas, eliamstultitiffi tua; collega 
cscata mens tua est, ut nescias hominem ex animae succiibuit : atque ideo, si tibi consulis, iramorlales 
et curporis duplici constare substantia? Anima; im- deos tliuris accensione venerare. 

10 Beatus Alexander dixit ; Gratias ago Doniino, 
quod dum gh.riosos M;irt)Tum evi.lvis Iriumphos, et 
illala lorraenta commenu.rjs, ad devotionem me 
quofiue confirmas eNemplis. Piita-ne ergo exiinctas 
animas. qunsluilistis? Illjjquidem coelum f ossident : 
sed versa vice persecutores in illo rignne perierunt. 
Fallitenim teopiniolua ; extiiigui nomen non potest 
Cliristiunum, quod ita Deo fundunte firmatiim est, 
ut et vita lu.minum cusiodiatur, et mortibus propa- 
getur. Deus noster cceIos, qiins fecit, possidet ; ter- 
rain tenet, iiiferna moderatur ; et animtis, quas 
interemplas judicas, regniim cojleste suscepit ; vos 
vero cum diis vestris inferna retinebunt. Et quia 
fratrem meura carissiraum in summo gaudio collo- 
caluin scio, seourior o viam devotionis ingredior. 
Ego namque Ghristianus sum, et fui seraper, el fu- 
turus sum in glnriam Dei. Tii vero exerce corpus, 
qu.id pro imbecillitate terrena p sortiltus miindi vi- 
detur addictiim : ceterum animas nostras custodiat 
et recipiat ille, qui contulit. 

1 1 Ad hnec pi-wses, niixto pudore et furore Aesie- 
viens. S. Alexandrum divaric.itum ternisciedeiitibus 
pra,.cepit verberari ; qui nulla humili responsioiie 
iiiter tormenta dejectu^, Dei semjier pr^sidiuni fla- 
gitavit- Cumque longissimospatio, cjedeutiuni succi- 
diia vicissiiudine, non frangeretiir ; Prseses inlerro- 
gat, utrum etiaranum in hac confessione durr.ret. 
Cujus perciinctationi inconcussa auctoritate respon- 
dit, deos Gentiliuin daimonia esse, non numina : 
Deuiii vernomnipotentem, invisibilera, sempiieruum, 
sui prnpositi esse custodem. 

12 Tuno ergo Judex dixit ; Christiani ad istam 
insaiiiam proruperiint, ut prulixitate poenanim glo- 
riam >ibi existiment comparari, etpersecutores suos 
vici^se se jiidicent, quos oportet celeri fine Cf.nsu- 
nii. Quia ergo eo3 iri pertinacia sua et aiidiri nef;is 
esl et videri, idcirco A|px;inder, fixus criici,anifiiam, 
sicut meretiir, effundat. Post quani senteiitiam mi- 
nisfri saevique carnifices acceperunt R. Alexaiidruin, 
s:ilut;irique signo eura, extensis in diversa brachiis 
a.. ni.inibus, nexuerunt. Nec taraen diu beati ^}ar- 
tyris tormenta porrecta sunt : ita enim laniittum 
fuerat corpus crudelitate verberantium , ut crate 
soliita cctariini patefactisi|ue visceribus, secreta 
aiiimie panderentur. Nam dum totus in Christo est, 
q cunupie jam fessus supremis vocibus invocat, bea- 
tuiii^spiritum exaniinatiis eiuisit. 

13 H"S itaque seinper concnides et socios, quia 
mors liiviserat, sepultura coiijunxit, dum furantibus 
Christianis, educla occulle extra urbem corpora, 
abs(.ousa conduntur. Erat eniin in colle superposito 
civitaii r coiicretis densaliis slipilibus locus, ibique 
in mi.dura spelunca; (.oncliisa Irutetis ac sentibus 
vallis latebat, et ut fit, ubi huraor deciduus per 
nalurale miiiisterium infunditur, iuculta foeciiiiditas 
quo in recessu veneratiilia corpora religiosa provi- 
sionedemersa sunt, quia Genlilium furnr, extreniam 
denegans sepultiiram, etiain in corjiora exanimata 
sa.viebat. Postea vero venerabilem locum religioso- 
runi cultus servavit, et prodidit reverentia deducta 

2 per 



iimiB ira- 
perio, corporis servitio inagis utimur. Turpitudines, 
quibus dffimones veslros colitis obleetant membra 
corporis, nientes interimunt. Quae autem iUa vita 
est, iibi partis pctioris detrimenta provpniiint? Nos 
pro aninia adversus corpiis bella suscipimus ; nos 
pro anima adveisus vilia dimicainus, Vobis veuter 
Deus est, et in morem pecudum, post ingluviem 
prodigam, finem vita; praiseniis, niortis judicatis 
occasum. Ceterum nos, qiiicumque vobis perse- 
quentibus interimus, i dum nos temporalia deseri- 
mus vitam ingredimur a.ternilatis. 

7 Judex vero, responsi biijns livore et admiratione 
defixus, iracundiaqiie stiniulante comraolus. adini- 
rabilis eloqiieiitire domicdium, id est, os Miirlyris 
elidi pupnorum ictibus juVt. Ac deinceps S. Epipo- 
dius, illiito dolore constantior, mixtis cruore den- 
tibus, h:ec verba profudit ; Christum cum Patre ac 
Spirilu Sanclo Deum esse confileor, dignu.iiqiie est, 
ut illi aiiimam raeam refundam qui mihi et Creator 
est et Redemptor. Ila eniui niilii vita non toUilur, 
sed mutatiir in melius. Nec iiiterest, infirn;itas cor- 
porea quo fine solvatur; dunimodo anima, ccelis k 
invecta, ad suum revertalur auctorem. Cum liaic 
B. EpipL.dius constanti assertione loqueretur, iin- 
perio truciileuti judi(.is eruleo suspentiitiir, lircum- 
stantibiis hinc inde lictoribus, ut lalera ejus impressis 
ungulis sulcarentur. Tunc subito populi lerribilis 
clamor factus est, petentis, ut sibi deturaul olirue- 
retur imbre saxorum, aut membratim divisus, sk- 
vientium insania carperetur. Ila furore oninium 
tarda erat crudelitas judicantis. Metuens autem 
Prsses ne mngis vim perferret, et per ;.edilionem, 
potestatisac judicii reverentiaturbaretur. ad .sedan- 
dum circumfiiSte multiliidinis pnecipitem et insanum 
furorem, caiissanique coinraotionis extinpiiend;im, 
eductum extra triiiunal. giadio raptim fpiiri jiiliet. 
Itaque quanto infesiior fuit inimicorura tuniiiltus, 
tanfo citius, dispositione divina, eonsuraniatio ;icce- 
lerata est inartjrii ; ut piierum suum. de pass-one 
ac persecutoribus triumplnintem, velociiis Cliristus 
remunerator reciperet, qui est benedictus in se- 
cula. 

8 Beatos / Murfyres Epipodium et Alexandrum 
primuni conjuiixit infantia, deinde in timore divino 
instituit adolescentia, firniavit juventus; donec 
animis merilisque conjunrti, ad martyriuni perve- 
nerunt, qm.d Iribueiile Dei miinere pariter susce- 
perunt. Sed dum Domiiius noster Jesus Christiis iia 
mililura sui.rum victrices dispensat coronas, iit qui 
ei jimgebanfur confessione terapi.rali, dividerenlur 
0C(.asii, inerito nnbis pra^stitiim judic:iinus, ut diipli- 
cata in illis solennitalefruamur. Nam duin et aller- 
nis diebus fesla illorum veiiiunt, et iUos inseparabili 
veneramnr affectu; non sitigulis diebus, sed geini- 
natis obsequiis utrum(]ue b s coliraus. Et siciif nu- 
diustertiana sok.nnitas co.Io insertura S. Epip.dium 
celebravit : ifa hodierua festivitate B. Alexaiidrum 
pervenisse ad regna coelestia gaudemus. Idcirco 
autem nunc revertaiuur ad liistoriam passionis. 

9 Interenipto ergo Epiiiodio M;irtyre, perseculor 
Aprilis. T. III 



EX MSS. 

ohlatus Prx- 
stdi, 



ad defeetio- 
uem tentatur; 



refutat dicta 
Prxsidis : 



inter dira 
verbera 



fidem animose 
profitetur : 



in auee Mar- 
tijr obit. 
F 



PAns IV 
Scpetiuntur 
artibo iii spelu- 
iica vtittis: 



10 



ACTA SS. ALEXANDRI ET EPIPODII MM. 



A per piisteros, et virtutes plurima?, qujc Sanclorum 

Ex jiss. potontiam prodiderunt. 

14 Nam rum, tempore consequenti. iiopulus Lug- 
nw calcfum . , . , .11 

5 Epipo(iii fe- dunensis jias.Min nioi'no .^a*vuMite corrueiet ; adnle. 

bris cutotui- : sceiis quidani ualu nobilis, vi fnltrium valde sticcen- 

sus, per visioneni conimonitus e.-.t, ut remcdium a 

s muliere, x qux* calceamentum Marfyris habebat, 

expeteret. Illa ver<i se medicinas nihil uosse re.spon- 

dit : sed Doinino miseranle, Martyris per exuvias 

bospiiali ope allala, se plurinios curasse nnn nega- 

bal : statiinqueei Lucia henedictionen>, et hospitalis 

t t calicem saliilis, porrexit. Qui duin poculuin et 

remediiim sitis accepit, protinus ita extiucto ardore 

plurima rnlra- convaluit. ut niiii o]ie huniaiia, sed mirahili diviiii- 

cuiapairaiiiur (mjg auxilio, viiffi ac sanitati reddiliis diceretur 

Quae virtus fidci atqiie Sanctorum jier universain 

dispergitur civitateiii, et iunumera niultitudo, duni 

sanitatem corporum recepit, fidei incrementa su- 

scepit ; faclaque est menihrorum atque animoruni 

prajsens et selerna medicina. Sed et pustea in locis 

illis mirahilia ista moustranlur, ejectio dajinonum, 

dehilitatum curalio, restauratio saiiitatum : qu:e ita 

pene quotidiana et iis m:ijoraprpveuiunt, iit credu- 

litas, etianisi sjt spontanea, existentibus luiraculis 

23 extingualur. Itaque fidem diclis afque factis con- 

venit applicari : quiaamica Dei polentia, virtus, et 

dignilas. ut fideles et credulos diligit, ita deserit 

duliilanles. Mcirco non aniligainiis veia esse, qiiaj 

et auditu manifesla duximus et videnius, regnante 

Domiuo nostro Jesu Christo, cui est gloria in secula 

seculorum. Aiuen. 

ANNOTATA. 

a MS. uosinim, Spiritum Sanctum profundente. 

b Sitriu.f, morte. 

c MSS S. Mtix. el noslrum decimo octavo, scilicet 
quo Iti Marlyres occubuerunt : ast decimo septimo 
incepil perseculio. 

d MS. noslrtim, saivitiam passionem. MS. S. 
Ma.v. saivientium passi jnem victoriam. 

e Petra incisa, vulgu Pierre encise, seii mngis cor- 



ritple lierrecise, cttslritm jiarvum urbis muris inlixrens D 
in ilr.rlra Jraris ripa sujmi pneeelsam rupem, nomi- 
nalittn auiem enplintitle Ludovici el Aseanii Sfortia- 
riim el IJiteis yamurcensis. Suul qui rupem istic inci- 
sam pulent ul noiuis Aruri cnrsiis prxheretur, indequc 
nomen mmisisse. 

{ Surius, im|irinienle. g /(femincurrit. 

h Idem teneriorem aiiimum judicabat. 

i Jilem tenipora amittinms. 

k MSS. ccelitus data, 

1 fidentur Itoc nuinero reUtttt, poslmodum fuisse 
iiis'rta per modum atteritis proluiji, ul alio die ad Ma- 
tulinum legereniur. 

m MS. Lutidiitienseet uostriim Praecesseruntexeni- 
jila, qua? tiineas. 

n Suiiits, U^ posniteat te soluui arbitrum rese- 
disse. 

Idem, deludit. 

p Itlem, fuslibus, MS. Lugd. sordibus. 

q Stirius, eum, quem confessus est. 

r Surius, concretis deusatus vepribus. MS. nos- 
triim stirpibus. 

s Greij. Turoneusis de Gloria Confessorum cap. 64 sepultus 
ila inscriltit : de muliere quai Epipodii Martyris cal- Lacix. 
ceamentum collegit, et dein isla refert : Requiescit E 
sub urbano urbis ipsius niulier, quaj dicitur coUe- 
gisse calceamentum beati Martyris Epipudii. qtiod 
de pede ejiis cecidit cum ail marlyriiini duceretur ; 
ad cujus tuniulum sa;[iius frigoritici ceterique iufir- 
mi sanantur. Erasum de tumulo ipso pulverem ipsuin 
hauriunt, inrnlnniesque discedunt. Hanc mulierem, 
S. Luciam viduam appellat Arlurus du Monstier in 
Gijnecxo sacro, cui ad hunc diem inscrtpsit. 

t Videtitr mulier, intinclo in aqtiam aul vinum eal- 
ceo. polum, Reliquiee illius tactu benedictitm, porre- 
xisse; uti etiam nunc itsiiipitt Ecclesiu, el usurpasse 
semper deduclis per secula sinijuia e.templis poterit 
probari ab eo , qui littjus operis indices consulere 
voluerit. 

V MS. nostrum iniraicos, Surius, Amicorum. 
X Surius audita et visa semper diximus et mani- 
festamur. 



DE SS. LEOINIDE, PATRE ORIGENIS, ITEM ARATORE, 
QLIRIACO, RASILIA, 

3Iartyribus Alexandrise aut alibi. 



CIUCA ANNfM 
CCIV. 



Ji 



■0»! bis in Itujus diri principio lautlalu.s uobis anli- 
quus .■•criptor, Ettscbnis Pttmpltili, librum se.ilum 
llislorix Ecclesiasliae a perseculiime Severi 
Imperatoris nuspicalur his a vcrbis; Porro cum 
Sevcrus persecutionem adversus Ecclesias exci- 
tasset per omnes quidem ubique locornni Ecdesias 
s'"ie!i'ii'iX "'' atblelis pro pietale certantibus illustria confecta 
cxEiiscbio, niartyria. Piffiripue tamen.Mexaiidriipincrebuerunt, 
cuni ex uuiversa .-Egypta :ic Theliairle Ie<-tissiini 
piigiles ec dediicerentur. tamquam iu aniplissimum 
Dei stadium, et cujusque modi torinenta uinrtesqiie 
invicto animo perpessi, immortales a Deo coronas 
acciperent. luter quos Leonides, qui Origenis pater 
fiiisse dicitiir, capite truncatus supradictiim filium 
admoduui adi.lesceuteni reliquit. Htrr Eu.^^rbius, qnem 
Kicepltorus Callisius .■.rculus est, et de Itac Severi per- 
seculionc lib. S cap. 2 aijens, ista de Leonide tradii : 
Qiio tempore et Leoniden:, Origenis patrem, obito 
pro Christi nomine martyrio, c vita excessisse tra- 
dunt; gladio videlicet ca;sum, cum filium adinodum 
puerum reliuqueret. Georgius Syncellus in Clirono- 



Qiapbia, agens de Imperio Severi, addit : Leonides 
Origenis pater, orta Alexandria; persecutione, mar- 
tyrio vitam finivit. Dcmiim inier GrMos esl Suidas, 
qui in suis Ifi.-itoricis, sub liltetaOspcundo,sive oiij.iyy:, 
isla Italui : Origenes Leonidem h;ibuit patrem, Epi- 
scopnm etMartyrem : floruit sub Severo Imperatore. suida, 
Verum de ejtis Episioputu itltum alibi esl stleulium. 
Hicc Grxci, quorum fa.^lis necdiim reperimus insertum 
nomen S. Leonidis. 

2 Inter Laiiuos S. Hierontjnius lihro de Scrijiloribiis 
Ecdesiosticis cap. 54 isla Irttdit : Origenes, qiii et s. merouymo, 
Adainantius, decimo Severi Pertinacis anno, adver- 

siira Christianos persecufione commota, a Leonide 

patre, Christi martyrio coronafo, cuui sex fratribus 

et matre vidua pauper relinquitur, annos nafus cir- 

citcr decem et septem. Annus tlecimus Severi. qtiando mt/Htw ei 

persecutio incepil, incidit in annum Chrtsli ccni. Elo- fnrode 

gitini « pnecedentibtis siimplum Itabent Rttl]inus lib. 6 " " 

Histori.r Ecclesiasticx cap. 1 i-r Peirus de Natalibus 
lib. II cap. 23. 

3 lu qtinliior apograpliis Marlyroloijii Hieronymiani 

eodem 



Natalibus. 



in fnslis, 4 
Mjitnruvi. 



ef soHus 
Leonidis. 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS, 
A eoilem plnne lenore. isla legvntur : Et alibi Lsoriidis, 
Aratoris, Qiiiriai'i, BasiliiE : cirra qii.r inridit iluUln- 
lin, ihim fitrw Inro hiijus parliriilx et alilji, non fnerit 
enanlum. Et Alex. qunil si inlrlligrndnm, Et Alpxan- 
ilrinn ; ut inik orrasia furrit snmpta a jmsteris, mnr- 
tijrium S. Lenniilis, pafris Oritrenis, adsrriliendi ad 
hnnc iliem. Nomrn Lennidis, ahsiiiie loco et sariis, in- 
sertum cst Marlijrolagiis MStS. Juquslann S. Udalrici, 
et Parisiensi Lnhhri. Grerenus in Auclurio Usuardi, 
annis ISlb^/ 1S21 excnsn.isla hnhel : Lenniilis Mar- 
tyris, patris OiMgenis. Iilem exdictn Grevcnn irimsscrip- 
serunl, Molnnvs, in prima edilione .mi Auclarii ad 
Usuardum; rt Canisius, in Marlyroloijio Germa- 
nicn. Galesiniiis in suo Marlijroloqin ha-c hnbel : 
Hoc ipso die S. Leonidis Martyris. Hic Origenis 



II 

pafer, pafienfissima cnieiatimm folerantia insiftnis, 
demiMnpriiClirisligloriaoapitemnlcfatiir. Inhodirrna ArcTone o 
Mnrlyrnlogin Rnmam isla .^oliim inJicantur : Alexan- 
dritE nat.ilis S. Lronidis M.irtyris, qui sub Severo 
passus est. Drin in Natis diciiur UiUse pater Orige- 
nis. Si qui JHilice.nl alinin Leonidem a pnlre Oriijenis 
cum Irihns soriis collocnndum, pcr nns licehit, cum snla 
simus prohalnli usi cnnjcctnia. 

i S. L"onide^ Mariyr, pater Origenis celrhrnliir i,„j„s 
die XI, in MaitijroloijioRirhardi Wilfnrtii, olim Anijlirc nnntio ti 
Loudini cjccnso : itrm i Mnrlii a Cuiiuin it Felicin, el ''''"' .'' 
in MS. BrH.rellen.n S. Gudilir, sed confusis rebns jestis 
hujus e.l allerius Lronidis, Marlyris in Thebaide. De 
hoc lalc eijimiis wvniJannarii. 



DE SANCTIS MARTYRIBUS 



PARMENIO, HELYMA ET CIIKYSOTELO, PRESBYTERIS, 
LUCA SEU LUCIO ET WUCIO, DIACONIS ; ITEM PIII- 
MULO ET TUDIANO, 

Cordulge in Perside. 



ANNO CCLI. 



Mrmoria 
in Martyro- 
logio S. 
Hieroiiymi, 



Gesta horum 
excerpla ejc 
Aclis S. LaU' 
rentli, 



Anfiiliiissimiim Martyrologii Hiinofnjmiaiit apn- 
liraiilium Eplcrnacennp, anle milU' prniH'modnm 
annos cxaratum, hurum omnium Mariipum 
memoriam prodit his verlns : Rnmfe Gaii 
Episcopi. Et in Cordua civitate, Parmeni, Elimar 
et Crisuli Presbyterorum, et Diaconnrum Liici et 
Muci : Primuli , Turtliani. In aUi.-i trihus apogrnphis 
ejusdem MarUjrohijii Hieronymiani. omis.a plurima 
parle, ista referunfur : Romfe in ccem;^tei'io Calestini, 
sive CaHi.^^ti, via Appia, depositic S. Gagi Pap-iTp, scu 
Gaii Epi^ccipi, Primoli, Turdiani.sc» Tierdiani. Hinc 
eliam ultimorum Marhjrum, alisqm'. mentiune aliorum 
Preshijtcroritin et Dinconorum, memoria celebrnttir in 
MSS. Augustano S. Udalrici et Pa)isiensi Labbsi ; et 
so//hs Primoli. in MS. Riehenoviensi el Aqui.ujmnfnsi. 
Verum quia ^iusquam eonjunijuntur SS. Primolus et 
Turdianus c»m i*?. Caio Pontifice ; arhitramur juxta 
antiquimmum MS. Epternncense relinquenilos esse in 
socielate prxnominatorum Presbyterorum ae Diacono- 
rum cum pneposilis, licet ipsisnequein Actis mox pro- 
ferendis,neque in aliisMartijroloijiisjunctiinreniantur, 
donec certior alinnde lux ujfulfjeat. 

2 Genuinum Martijroloijinm Bediv, n nobis ante to- 
mnm secxmdim Martii editum, de quinque Sanctit, ista 
prnfert : Eodem die in Cordula civitate NatalisPar- 
nienii, Helyni* et Clirysoteli Presbyterorum, et 
Luca} et Mucii Diaconorum, qnorum primus prascisa 
etiam lingua loquebaiur. Omnes in eculeo suspensi 
et nexibus arctati sunt, deinde laminis ardentibus 
circum lateraappositis usttihiti.et un^^ndis laeerati : 
ad ultimumgladiotruncatisuntprssentepersecLitore 
Decio. Scriplum in passione S. Laurentii. Ha'c in 
diclo Mnrtijrolofjio, accuratius recoijnito. His similia 
tradunlur in Martyrologiis Usuardi, Adonis, Ralmni, 
Notkeriy et aliorum recentwrum. Iiem inMSS. pluri- 
mis, et cum iis m hodierno Mnrlyroloijio Romnno, sed 
mngis eontracte. In nonnullis pro Elyma legitur He- 
lima el Helimena, et pro Luca Lucius. Fuisse lios 
Martyres Babylone, snb Polijchronio Epiicopo Preshy- 
teros et Diaconos, Acta passionis S. Lnurentiiiudicant : 
ex quibus uti nd xvii Februarii. quo die colitur S. Po- 
lychronius. dediinus quaead ipsum Episcopumspectabant; 
ita modo excerpimus ea qux indicant yesfahorum Mar- 
tyrum, et sunt ejusmodi. 



3 In diehn^illisorta tempestatesub Deeio Ciesare, 
multi ('hristiaiiorum in urbe Roma necafi sunt. 
PriesiiitMite in urbe Roina Galba, perpit Decius ad 
Persns, cum belium urgeretur Persarum, Veniens 
in civitate, qnx cognominabatur Ponticum, ?edit in 
ea : hellum tiimen agebatur. Ascendit Decius in 
montem Medorum, et ficto contlictu pugna*. cura 
mihlia Roinana feoit victoriam, et int^irfecit Persa- 
rum niulfitudinem, et obtiniiit civitates has, Uaby- 
lonam, Bictrianam, Hirciniam, * Cordnlim, A"^sy- 
riam : ubi eliam invenit multos Chri-^tianos, tiuos 
suppliciis et atflictioiiibns necavit. Eodem lempore 
invenit in civitate liabyloniae Episcopiim nomine 
Polychroninm, cum Presbyteris Parmeuio. Eiyma 
et Chrysotelo ; et diacnnos hos, Liicum et Mucum. 
Quos cum comprehendisset, jussit eos duci ad sa- 
crificandum idelis... Tunc jussit sibi pr<esent.tri 
Polychrnnium Episcopum. cum duobus Diaconihus 
et Preshyferis suis. quem sic interrogat dicens : 
Tune es Polyciironius sacrilegus, r|iji iiefjiie ileorum 
neque Principnm praicepta cu-^toilis? PoIychrDuins 
autem non respondit ei verbum. Dix.it itaque Decius 
ad Clerum ejus. Obmutuit Princeps vester, Respon- 
dit Parmeniiis Preshyter, dicens : Nou obmutui': 
Pater iiosfer, sed pr.ecepto Domiui nostri Jesu 
Christi a-terni Creatoris utitur, ut noa polhiatur 
os sanctum, juod a Creatore nostro purificatum est 
qnia sic praecepit Dominus noster ApostoUs : Ne 
miserltis margaritas vestras aute pijrcos, neconcul- 
cent eas pedibus suls. et conversi elidant vos. Jus- 
tum tihi videtur, ut qnod semel purificatur, .stercore 
coinquinefur. Decius dixit: Ergonosstercora sumus. 
Et jussit iratus, ut lin;jua ejus pr.ecideretur. Curn 
autem prjccisa fuisset lingua Parthenii, coepit cla- 
mare, dicens : B^^ate P.iter Pulychroni ora pro me, 
quia video in te Spiritum San:tum re^nautem, et os 
sanrtum tunm signantein. et luihi favuin mellis in 
ore distillantem : et occisus est Bdbylonix PoUjchro- 
nius. 

4 Tunc Decius ambulavit in civitatem Cordulam, 
et jussit Preshyteros et Diaconos vinctos secum ad- 
duci. Qui dum ducerentur sic, cadebtnt vincuia de 
collis et mmibus eoruin. Venieus aufem D^oius in 
civitatem Cordulam, cum furore jussit sibi Presby- 

tero 



a Dec'>o 

victore de 
J'ersi.t, 



■ SHpra 

CiirLljiiDi, 



Babijlonix 
capti ctim 
S Pofifchro- 
nio Episc. 



pi quo 
sifenle 
rrspnndtt 

s. Parmenius, 



et abscissa 
lingua iltius 
pa'iociniuin 
imptorat. 



Ahducantur 
hi marltjrts 
Cordutam, 



12 



DE SS. MARTYRIBUS CORDULANIS. 



tutprndiinttir 
in ecuteo: 



h 



A teros praesentari cum Diaconibus. Qui cum prpesen- 
II. tati fuissent. sic eos agf^reditur, dicens : Et vos 
stulli desideratis perire? ei-ce, commoneo vos sacri- 
ficate diis inimoitalibiis. Respundens Presbyter 
Parmenius. ccppit clamare voc-e et dicere : rniser! 
Hiiic nianufacto nos C'im]tellis humiliari ? Infelix hu- 
niihiiri desiderare del>es Christo Creatori oinuiiim 
reruin, non manufaclis diis. Nam peribis tu et dii 
tui tecum, quos injuste colis. Tuiic Deiius ju.^sit 
omnes in eculeo suspendi. Qui cum attr-aherentur 
nervis, cteperunt omiies Grafias aa:ere Deo et diciTe 
ad Parmenium Presbyterum ; Orationein da super 
no>. Hespundit Parineiiius Presbyier : Det nobis 
Deus, paler Domini iiostri Jesu Christi, con.solalio- 
nein SpiritnsSaucti. qui rognat iu secula seoulurum. 
E' responderunt omnesclara \oce, Auien. Tunc ira- 
lus Decius dixit ; Hoc argumentum. h^iminein siiie 
lingua loqui, magica ars cognciscitur esse. Respon- 
dit Parineniusdiceus:Dominusnostei-JesusChrisius, 
qui niutum loqueutem fecit, ipse mihi peccato:i de 
dit siue Jingua loqui. Nain tu duin loqueris, immu- 
tescis. 

5 Eadem hora Decius jussit eos ignibus uri. Qui 
cuni incendereutur, auditaestvoxdecoelo : Venitead 



nie omnes humiles corde. Decius dixit : Vere magica 
ars est istud. Et jussit laminas ai'dentes circa latera 
eor^um puni, et unguibus lacerari. Eadem hora De- 
cius jussit eos (leponideeculeo, etpr<TCepit utcapife 
truiicai-entur. Qiii cumdecollatifuissent. jactaverunt 
corpora in publica via, ita ut cuslodirentur, ne quis 
eos sepeliret. Tunc authente^ subreguii, viri reli- 
giosi, Abdon et Sennes, venerunt nocte, et college- 
runt corpora Sanctorum Prc^byterurum, Parmenii, 
Elymas et Chrysoteli, et Diaconos Lucam et Mucium, 
et scpeiierunt in pra^dio suo, Juxta civitatem Cor- 
duiaiu, decimo Kalendas Majas. 

U //aclenus Acta imssifmis hormn Martyrnm : post 
qnn' snbjtniijelalur captivitiis SS.Abdaiiet Seinies, tlein 
Olijniijiadis el Miiximi, ex i}iiibiis hi ullimi Cordnlx 
ctiam eoioiiitti siint, de qinbiis eijimiis xv ^prilis. Ve- 
rnm Abdoii et Scniies Roniam abdiivli, istic xxx Jiilti 
inte.rfecli sunt. Urbs antem Curdula in MS. Codive 
S. /Jieronymi, Cordula. oliis etium Corduba scripta, 
iioii prociil videtur distasse Babylone, ex q>in urbc De- 
cius ambulavit Cordiilam : de qna et tcmporc marly- 
rii aclnm cst wu Fehriiarii ad Vitam S. Polychro- 
nti, ct XV Apritis ad f^itam SS. Olympiadis et Ma - 
ximi. 



D 

aduninlur 
Inminis 
ardentibus, 
ef ungulls 
lacerantur • 



dccollati 

sepeliuntur 
a SS. Afidon 
€t Stnnes. 



sUus vrbls 
Corduta:. 



DE SxVNCTO NEARCIIO, 



Martyrc in Armcnia. 



CmCA ANNUM 
CCLX 



NcQTchus 
S. Polycucti 
inCmus 
aJnicvs. 



E 



iii hujits 
elotjio 



ilai f'jr 
hul,ilu, 



mierunl senilo Chrisli terlio in Armrnia diio 
^initites, ntnximo iimicilix vincnlo conjuncli. 
iinilio in confei^xione fiitei pahnum rnnrlyrii o.-^se- 
ciiti : horum atter gtndio interemptun, est celp- 
lierrimiis Polijciictiis, fjiiem Grirci die ix Jiiniiarii. 
LiiUiiiwn Februoriiceletiranl : alter est 6'. Nrnrchns, 
qiieii; iijiii consuinptim (jr.Tci venerantur hor xxil 
Aprilis. Uterque Martijr nfinoscitur in eloijio mnrtijrii, 
quodpritfertnr addieliim i\.Jtiniiariiiii MS.Sjinaxurio 
Griico Parisiis in collegw Clart,moaiiino Smieiaiis 
Jesu ilem in Menxis pxciisis et monue.ritralis, et apnd 
Mii.Timuni Ojllierorum Episcopum h (3i'')i; i-jliM. II- 
iud atl dieni xiii Februarii relalum, lirel potissimiim de 
S. Polyeuclo ugot, liic repetimus et est ejusmodi. Cer- 
tnmpn S, Polyem-ti Mnriyris. Hic Dscinet Valpriano 
Iniperatoiibus MHlitina; in Araipnia miles fiiit, et 
prinni-i in paprovinria pi-oCliristo M.irtyr occubuit. 
EiMt namque irapium eilipfum proniulnatum, quo 
pi-a'(ipipb;itur, ut aut Christum ejurarpnt, aut non 
oliedientes morte punirentur. Hic niliil territus, 
(■hii^lum libere nrofessiis est, et ingenti fiilucia si- 
miiliicra, quae ab infidelibus colebantur, confregit. 
Qunrirca cum neque soceri ailhi.rtiitiiinibus ac lilan- 
(iimentis flecteretur, neqiie uxoris lacrymis la- 
menti«que commoveretur ; sed constans in fuuiiere 
cum Nearclio Martyre, amico suo, verente ne ipse 
a fiile Christi descisceret, firniato, in confes-iono 
perseveraret: gladiovitam finivit ; cujus celebritas 
in ipsius Martyris templo sanctissimo peragilur. 
Haribi, quxplaneradcm lequniiir in Novo Griecorum 
Anlboloijio, ab Antonio Areadio Atcbipresbijlcro Sole- 
lani,cx commissione et mandalojitlti Aiilonii .Sanctorii 
Cordinolis conciimalo, elClrnienli Pupa; fllldicalo : 
el ubiqiie in dicto elogio ita Grjce contiuentiir. TCt Si 
MafTupi ^Ejif/M (fi'),u 6'vTi Tsii; tn-jOr./.xc, (SiSjiiiv, 
oiooiY.iiTi T/.v am -ii; 7Ti'cTe(ric Toii y^in-.rix; ekx^y.giv. 

2 Dedimus die xiii Fcbriiarii diipltcia Acta martij- 
rii, S. Polyeucti, alia ex MS. Liilino conlractima, 
alia ex MS. Grseco bibliotliecx Valicanx : in qm ca- 
pite primo describitur PolijeucH, adbuc Getitdis, el 



Nearchi Clirisliani amicitia ; et melus hujus ne ille, 
oli cdicta in Christionns, ab en restliret. Tiim capite 
secundo iailicalur Polijeucti conversio, ejusqiie in /ide 
instruclio per Nearchiim. et edictiim Imperatoris ct 
idoln ah illo ronfrncla. Terlio cnpite describitur invicttis 
Polijeucti animus ititer lamenta soceri ct uxoris : qui 
taiidrm nniicit'a. Ne.archi non oblitus, sed n-xm inliii- 
tus. V.ile Nearche, inqiitt. et foederis recordare. Hao 
viice in^tar ultimi doni ainieo generose relicta; ad 
ensem proc.i-debat, et per eum alacri animo mortem 
siibiliat. Cum igitur hoc tnnilo vitara fliiivisset divus 
Polyeiictiis, qui erant iiiter fiati-es diligentinres sa- 
cruin ejus corjnis Meliteiia! urbe ArmeniaB de|ionunt, 
aeteriiamque sibi h-jreiliiatem acquirunt. Inserviit 
istic qunque NHarchus, accepitqiie Mariyris amici 
sangniueni. nitiiloijue iinpiisitiiin linteo portavit iu 
Civiialem C.inanentariini. conferensillis arma salutis 
et heredilatein vere beatain. ILvc Arto Greeca. At 
Latinu fiiitunlltis i)iT4i,s,-Cnuversus tandein Pnlyeuc- 
tus ad Beatuin Nearchum, utex coiidilo sequei-etur, 
monebat : et illivalelacieiis, gloriosa morteconsuin- 
matus est, 

3 At qumnam sit dirtu Cananeotaruin civitas, in 
MS. Gneco i h.my.-jii,ni',>v ti -),(;, nos Itactenus lalet : 
in Armenin sultnn fttisse, priibahile videtur : el forsan 
Utis Nearchits Miiriji obiit. Ejusiniirtijriiimin Mentxis 
excusis. et MSS Chtfleiitwis, el apud Maxvnim Ctj- 
tlieronm Eiiiscoptim, attinqilur his paitcis verbis ad 
huiic XKii Aprilis : E «lem ilie saiicliis M irtyr Nnar- 
chus, in igue vit.am fiiiit, Conslanlin oero ejui m disti- 
clio adjuncto decliiratur, ditm iia Chrinum alloqneiis 
indticilur : ob inHammatum ad te o Salv,itor, divi- 
num desideriiim. exclamat Netrchus non me ignis 
a te separahil. Si quis lamen hunc Nearchum, igne 
consummalitm, distingiiendum cssc putet a socio sive 
attnca S. Piilyeticti, nuletis definire, quod iste revera 
Mitrtijr obirrii; et distiiictionem diiorum probaverit ex 
aliis documenlis, libenter assenttemur. Hactenns non 
reperimits nisi veneraliimem uniiis, et onus nobis visiis 
est hoc loco sufficere. 



cum in fide 
inslnLrit : 



iii Martiirifi 
adp.iit .• 



!■■ 

accepto 
Sanrjiilne in 
livitolem 
Canuncota- 
Tuitt abit, 

F 



DE 



ACTA SANCTORUM. 



13 



DE SANCTO CAIO, 

Roiiiano Pontificc 31artyre. 



CAPUT 1. 



Elogia antiqua. Gesta clrca SS. Sobastianiim, TiljuHium, cl alios Martyres. 



AHNO CCXCVI. 



£x Calalogo 
Pontif. elo~ 
gium S Caii 
* al. sex . 



tt Euttfchtani 
Uecessoris : 



iempus Sedis 
ab anno V83, 



alnid ex 

Jtosteriore 

Cafalogo, 



Tmpns 6'. Cnii iii Pnuliftrnlu Rnmann e.rplirn- 
!'ir opli.isimo mmlo iii Calalmjo Ponlifiruii 
Rnmnnnrum . lieducio vsqiie ari S. Lihmum 
Pnpnm, dpcrs.snrrmS. Damn.si, nipc cd anniim 
ciiritrr ccci.x, qnrm Catnlogum a S. Dtmaxo ad S. 
llirrnnynum, oh hujus inntaitles preces, juisse mismm, 
alihi laliiis iti^^tramus. hi hoc enjo i.sin leiiunliu- : Caiiis 
aniiisduoileriin, meii^ibii.v quatiior, fiiebiis * sejitem. 
Fuii leiiipi.ribiis rari etCirini, ex die xvi Kalemlas 
Januarii Cnnsiilibus Caro II et Carino, us |Ue in 
X Kalendas M.iji, Diufletiano vi et Con-tantio Con- 
sulibu,-.. JJxcilii. D.TMor S. Ciiii [uil EiiUjrlutnus, 
cujiis chijium uil clariorein expUcnlwnem addimns. el 
ila liahel : Eiilyoliiaiius anni- octo, mensib is iinde- 
ciin, dielius tribiis. Kiiit t.eiiiporibus .\ureliaiii, d 
Consulatu Aureliani iii et Marcellini, us'|ue iii d;eni 
VII Idus Deiembris, Caro ii, et Carino Consulibus. 
Sedil enjo nhau. 67i ri.v/i coLxxv, uiqne ad anntim 
CCLXXxm, quo mnvlnus esl vii Decemhris, aut srqnenti, 
nam utroque dte in anliqttis Murtijroloqiis refertur : 
cvviqiie Scile^ rucusset vuj aut ix diehns [nnm varinut 
in lioc aticlort-s) suhslitii:u.i cst S. Cnius die xvi De- 
temhris, et postqiiam sedissrl aiinis xii, mensibus iv, 
diehuswi, mortuus cslanno Christi ccyLCvi . JJ inc priino 
corriijendus eal /uisehius [cui teinpnra Pnntificinn Rn- 
^innontm non fuc.rnnt snlis persp.'ctn) qui lib. 7 /Jisl. 
Eccl. cup. 32 iin srribit : Qua temiiestate iMiin Felix 
quinque aiiiiis Roinatiani pubernasset Ecclesi.ini, 
Eutychiaiius in ejus locuin .successiL* Qiii vix decem 
nieiisibus iii Episcopatu transactis, C.iio, qui nostra 
sptate \ixit Sedeni sii ini reliqiiit. Hiccuni aiiuis cir- 
citer (iuiiidfciin Ecclesia; prafiiisset, suci-essorem 
iiabuit Marcellinuiu, in ciijus ttiam teuipna incidit 
persecutio. JI.cc ibi. De. S. Murt:eUitin ajimiis xxvi 
Aprilis. Jdein Ausrbins in Chrnnirn, cum indicnsset 
Cousules Probum Augustuni et Viotorinuni, is est 
anmis Clinsli ccLXXXii, ista suhdit : 'Po)|U.ai'wv 'Ezx?.y;- 

Cta^ Ziv 'KTTl^^XOTD^y ny..iOic,VTO zr' it^lT^Ziyyi; li.riV7.^ 

i. MiO' m y.l' Vdiw/oi £Tr, le' Qiiai iln Latiite edidit 
S. JJierontjmtis : Euiycliinniis xxvi Ronianee Ecde- 
siae Eoiscoptituni suscepit, lueiisibus octo, post qiieiii 
XXVII Caius {ulias Gaiaiiiis) aiiiiis qu.ndecim, Etisebi- 
vm sequuut'tr G.onjins .^ijnrrlliis i<t Cbrorographia, 
et Nicrpborits lib. G //«'. Erlrs. cop. 34. i^rruni i't 
Itis, quic snnt Rninniix Etclrsiii', cjits ulumuis :tque 
aniiquis vta]nr jides adbtheudn esr, qitnm e.rternis. 

S i4^/i^r Cttlologus,.tertilo Cbri^li srxio eoneiiinatns, 
et ejc cndice MS Rrijtn.v Stieri.e a iinhis descripitis, 
cuin Enttjcbinttum decessorem di.riiscl ad viii Katen- 
das .'Vugiisli. decessisse. isfa su''dit : Caius, intione 
Dalinata, ex geuere Diocleli ini Imperatoris, ex p:i- 
tre Gaio, sedit annos xi, inen^es iv. dies xii. Fuit 
teniporibus Cari et Cariiii, ex die xv Kalend. Janua- 
rii a Consulatu Cari II... Hic lupit persecutinnera 
Diocleliani. Iii cryptis liabilaiis Confessor qiiievit. 
Hic fecil ordiiiationes iv per uiensem Decenib. Pros- 
byleros xvi, Diaconos vii, Episiopos per loca quin- 
que. Sepiiltus est iii ccemeterio Cdlisti via Appia x 
Kal. Mtiji : cess.ivit Eiiisciipatiis dies xi. Veruia in 
Lihro /'nuiiftcith isla sic rxplicaulur : Hic fugiens per- 
secutioiiein Diodetiani, in cryptis habitans Coiifes- 



sr.r qiiipvjt, martyriii coronatus post annos ncto. 

y/.Tr- |7)|, quir mngis conveninnl Cntnlnqis pmtcriorilms 

Annslnsin irihiii .lolitis, in qvihns ista baheninr : Cains 

natiiine Dalmata, ex genere Diocletiani ex p,atre 

Gaio. sciit annos xi. menses iv, dies noveni. Fuit 

toniporibus Carini.adie xivKalend. Januarii a Cnn- 

sulatu'Cari secundo et Carini, usque iii diein x K,i- 

leiid iruni Ma;aruui Dior-letiann iv et Constanlio ii. 

IIic coiistituitordiiies onines,ut sicin Ecclesiaa<cen- 

dcriMitur.Si qiiis EpisCHpns fieri inereretur, ntesset 

Ostiarius, L"Cliir, Exorcista. Acoljthus, Subdiaco- 

iius, DiiicOMUs. Presbytcr, et exinde Episcopiis ]■: 

ordinaretur. Hic regiones divisii, Di.icondius. Hic 

fugieiis ]ierse<-utic,npm Dioi-letiani in cryptis habi- 

tand", maityrio coron.itur post aiiuos ccto. Ilic 

fecit (irdiiialiones qiMitunr per nieusera De •cm- . „,|aj „„v^„ 

brem Presbyteros .\xvii, Diaconns ' vui , Episco- 

P"s per diversa loca nuinero quinque qui post :m- 

nns XI CU111 Giibinio fratre suo, propter filiara Gabini 

Presbyteri, noinine Susannam, raartyrio corcna- 

tiir : qui etiam sepultiis est in ccemeterio C.illisti 

via Appia IX K:dend. Maji ; et cessavit Episcopatus 

dies XI. J/xc ihi, qu,r eadetn baheniitr in Gestis MSS. 

J'oitliftcuiti et iu nntiqiiis Jjrecinriis Romnnis, eliuin 

ntuitu e.iaruns. Seqnuntur Lttitprand,is, Ahh.' Flnrin- 

crnsis, JHatiua, aliiqtie : seti attnos diiodecim, erprinre 

Cnlaloiio Ineo undrcim sttbsliiuimtis cum Onupbrin, Ba- 

rouin, aliisqtie i\'eeittioribvs. 

3 In Aclis S. Srbtistiuui[quic dedimus xx Januarii, 
arhitniti ea a S. Amhrusio scrtpta fui^se ant expolita) 
mnlta tllastria de S. Caio Pnulifice, ejusquc stipra in- 
dicala fnga bubentur, qua' intle cxcevpta hic repctitnvs, 
etsnutista rupile xviii. et xix. 

Erat Pa]ia Urbis Rcraie, nomine Caius, vir ma- g caius Pupa 
gna* prudeutia', inagnteque virtutis. imperantibus * at .iil 
Carino, Diocletiano et Maxiniiano... .Igitur Carino ""tKui" 
occso • 111 civitateMagunliaco, Maximiauo etAqui- j, 
liiio ('oiisiiiibiis, facta est iiersecutio lalis. uf nullus 
emeiet vel veiiuiiidaret aliquid, nisi qiii statuiiculis 
positis in eo loco, ulii einendi pratia ventnin fuisset, 
thuris e.\hibuisset iucensum. Circa iiisulas, circa 
viccs, circa nyiiqili.-ea qucque erant positi compul- 
sores, qui neqiie eiiiendi darent opiani, aut hau- 
rieiidi aquim ipsain tribuerent facultatem, iiisi (jui 
idolis likissent, Tunc S, Caii Episcojji consilio ha- 
bito, Chrcniatiiis ilJustri» vir oinnes Ciiristianos in 
domo ; ua suscepit, et universos ita fovebat, ut niil- '"'"■ 
lus oninino sacrific:uidi necessitati succumbcret. 
Veruin quia tania vis persecutionis exfilerat, ut 
op.uio ipsa Christianilatis ejus celari non posset, 
ineriiit ex sacro rescripto Chromatius. ut medendi 
gratia in Cunpino litture uuTaretur, in quo erat la- 
ti cesjdtis dominus, tribuilqiie cojiiara oniiii Chri- 
sliaiio ire voleuti cuin eudeiu ad persecutoris rabiein 
decliiiaudam. Tunc orta cst contentio inler S. Po- 
lycarpum et Sebastiauum, qiiis lioruni duDriim iii pimn ciufen- 
Urlie renianeret, et quis iret cuin Chronialio. qui '"""•"i ■« 
tanluiu populuni susceperat Cbristianum. Qiiibus {'"'^'"^^i\^„, 
altercatitibus veiierabilis Papa cujus dixit ; Diini ,/„.,„ii/ 
anibu jiassionis coroiiaui quairitis. acquisitum Do- 
niino popuium desolatis. Uudo laihi videtur. uf fu, 

frater 



( persfcu- 
lionii Diocte- 
ttani 



apud Cliro- 
mniittnt cum 
rhrisltaitts 



14 



A 

wiTonK r.. n. 
siifirti / i>'U' 
ri'us dis- 
cc^siim iid 
J.if/iis Ca/iipa- 
nwm ; 



nh fldfm e/ cc- 
lii/ii S Ti/mrtii 
pr.r f//iii(tin 
l/icrijmn//ir ; 



ret/n/tc/ irt 
t'r/ic ci/in 
a/tls XII : 



■iili iis iil- 
isli/ itlis 



/t mlracutis 
jial r/trt(lis ; 



I trc/tcm exa- 
/limem a .s. 
1'tliurlio sana 
lil:i baptlzat 



frater Potyi:,->ri)e, qui;t et Sai;erlotii rectura tr.imi- 
tem tonps, et scientia Dei repletus p.s, perp.is siniul 
.nd ciiiiforlanilas orwlentium mentcs, et animos du- 
IiiiiS nilifi.andus. At ille his auditisquievit, ct Iilan- 
(liim Papa^ imperium iequanimiter tulit. Vcnit ita- 
que (lies Doniinica, in qua Caius Episcopus agens 
quse Dei suut, intra diunum Chromatii, hac nmnes 
alloquitur voce : Duminus noster Jesus Christus, 
prse.-^cius friigilitati.^ Iiuman:i>, duos in se credenti- 
Ijus constituitgradus. confessionis scilirel et iiiarty- 
rii, ut hi, qui martyrii pondus se posse perterre 
desper:inf, confessinnis gratiam leneant ; et dantes 
latus liellanlibus, Chrisli militiim, qui proejus sunt 
uoinine pugiiatiiri, solicitudinem geraut. Pergaut 
ilaque ipii volunt una cum iiliis nostris Chromatio 
et Tiliurtio, et rnecum qui voluerint in hao urbe 
niane.int. Non enim nos terraruni sp.atia divident, 
qiios Christi carihis nectit ; nec absentiam ve^^trara 
sentient oculi nostri, quia de interioris hominis vos 
inliiemiir ailspectu. Ihec et his similia dicente Papa 
Ciiio, excl.amavit Tiburlius vir claris.^imus, diiens : 
Obsecro le, Pater et Episcoporum Kpiscope, ne me 
paliaris t.ergaperseqnciitibus dare. Milii eiiiui valde 
jucundum est et optabiie, si possem millies pm ve- 
ro Deo occidi ; tantiiin ut illius vilib dignitaleni in- 
veni:im. quam nullus mihi successor eripi:it, cui 
nulla tempora finem imponant. Tunc S. Caiiis con- 
gaudens fidei ejiis. lacrymas effundebat, or;ins ut 
cmnes qiii rem.anserant, certamine victores effice- 
rcnlur, triuraphmn marlj-rii capieiiles. 

4 Reinanserant aiitera cum venerabili Caio Papa 
bi. Mari-ellinus et Marcus, siinul qiioque et pater 
eornin vir clarissimiis Tranqiiillinus, item B. Seba- 
sliarus, el pulcherrimus juvenis sed et niente pul- 
cbrior S. Tiburliiis, et Nicoslratus et Primisrrinio, 
ciim fivitre suo Cistorio et cum conjuge sua, Zne 
nomine; item Claudius, cum Viclorino fratre siioet 
cuin filio suo Syiuphoriano, qiii fuerat a inorbo 
bydropis liberatus. Hi tantum, universis cumCbro- 
niatio proficiscentibus, cum C.iio Episcopo reman- 
serunl. Marcum et MarccUinum Diaconii honore 
sanctificavit; Tramiuillinum vero patrem eorum fe- 
cit Presbyteruni; S. Sebaslianum autem, qui ad 
multorura profectum sub specie militiie latebat, 
Dcfensoreni Hcclesiajinstiluit ; ceteros vero Siibdia- 
conos fei it. Sed quia tutus nullus inveniri jjoterat 
b cus ad latebram confovendain.... erant omnes hi 
moranles cura sancto Papa Caio apiid CastiiUim 
Zctarium in ipsis superioribus palatii, et die noctu- 
que gcmitlbus ac fictihus et jejuniis atque oralioni- 
busoccupafi, exorabantDoniinun>,utdignihaberen- 
tur tiileranlia confessionis ejus in numero Sancto- 
rum Martyrura sociari. Ascendebant autem ad eos 
occultoreligiosi viri et religiosae feiuin<e,eta Sanctis 
diversas sibi sanitalum gtatias impetrabant. Corro- 
boratos namqiie vera3 Hdei firmitate, et solidatos 
fund:imento virtutum, sanitatum gratia prosequeban- 
tur. Nam et ciccorum oculi illuminabantur eorum 
precibus, et san:ibantur infirrai, et ex ob^essis cor- 
poribus dtBinones pellebantur. Ita S. Tiliurlius juve- 
m-m i-a- /i7/).mi e.mnii//e.m miiiiinl, eumque e,t parenles 
coiiverlit. Tunc apprehcndens manus eorum, segre- 
gavitcos a turbis, et indicavit eis virtutem noniinis 
Christi. Et videns aninium eoruin fixum forliter in 
tiniore Domini, perduxit eos ad Papam Caium, et 
dixit : Vencrabilis Papa ac divin.X' legis Antistes, 
eccequos per me bodie lucratus est Chrislus, in ((ui- 
bus fidis mea, velut arbuscula novella, priiuura 
prorupit in fructum. Tunc S. Caius Episcopus bap- 
tizavit eos, hoc est, juvenem cum parentibus suis, 
Peo gratias referentes. 

H Haclemis Aaa S. Seliastiaiii, in /juilnis liujus et 
ulioi-um marlyriu/n tieiuile tUscnbitur absque menlione 



DE S. CAIO PAPA MARTYRE. 

,9 naii .Innus iii/lieatur persecnlioiiislaitx cclxxxvi, 
Consulibus M:i\imo et Aqiiilino sup/'a i/iilicatis, iit 
rideatitiir illo anno aut initio seqticntis nmnes occisi. 
quorum /nemo/'iii er/at in Marlijrnl/>/jio Romano. Re,i/- 
qn// e.rpl'canliir ad Acla S. Sel/astiani. Uiiits e.v xii 
Marlijrilnis fuit S. Ci/sli:liis, qni coliltir xxvi Martii, 
e ciijns .■tclis martyrii, ibiilem e.r vetiisto coilice rt//(!S, 
hirc /lescribi/nus : Fiducialiter ct constanter ipso 
praicipuus Chrisli Marfyr Castulus Dominnm atquc 
Salviilorcm pivxdicaiis, multos quos diabolus sua 
fraude decipiens absoi'buerat, et idolorum ciillura'. 
de.lifos ac maiicipatos lenebal, ab ejiis venenoso ore 
abslraliens. ad veriim Christianilalis Iiinien per- 
duxit. Quns oi-culfe B. Ciistulus deferens iii doiiium 
suam, li.Caio Papa', qui ihidera cum ceferis Sanctis 
latitahaf, pricsenfans offerebaf, dicens : Ecee. ve- 
nerande Pater, suscipe quos Dominus ac Redemp- 
tor noster per me exigiium fimulum tuiim liuTatus 
est. Ipsevero venerabiliii Papa cuiii iiiagno e"S sus- 
cipiensgaudio,protinussingulorumnominibusaccep- 
tis, orancs baptizans, numero Sanctorum sociabat. 
Discessertit S. Poltjcarpiis Presbijter ciim aliis Cliristia- 
nisadlilhis Cainpanwn, qiii anlea quam phirimos hapli- 
znrat, uti ad ejiis rUa/n xxili Febriiarii legi imtest. 

CAPUT II. 

Gcsta circa S. Susaiinam nepteni ot alios 
,Mai'tyres. 



D 

iian alios a 
S. Caslulo 
convcvsos. 



X^iti rim maijna Dei providcntia e ilomn S. Casluliil 
sujuniore parte pidatii, dum lia-c piTseaitio fervcrcl, ab 
aliis Cliristiunii aOdiiclus esl, S. Caius et sic fugil per- 
secutionera Uiot-letiani, et in cryptis huldtans Con- 
fessor quievit, ut siipru ex priorc Cataloiio Poiiiifuum 
indicavimiis. Qiue aiitem iu tlla (luiele peregil, iit plu- 
innum luleut, ({UoU eji.s ijloriosu Jocinora uon repertri- 
mus ab uilo dujestn, eaque debeumns ex aliornm San~ 
cturum Actis colligere. Ex liis possunt censeri Ada 
nnliqua S. Susonme Virijiuis et Murtyris, iieptis S. 
Cuii Pontifuis ex fratre Gabinio ihulem Mnrtijie. Pars 
pruripua lunum Actorum cx tribus veleribus AiSS. et 
Mombriiio a uulis edita esi xviii Februarii^ ad uata- 
lem SS. Muximi Oumilisrei privatx, Claudti ejns fra- 
tris, Prxpedujnx hujus axoris, i*( Alexaudri alifue. 
Cutix filiorum : ex quibus Itxc ad S. Caium spectaiilia 
decerjiiinus. 

7 Pre^bytei' Gabinius lie urbe Roma, fmter ute- 
riniis Caii Episcopi urbis Ronia;, freipiens tractabat 
cum Caio gennano suo : qui nobili ortus progenie 
famatissirne cugnoscebatur, eo quod esset de genere 
Diocleliani Aiigusti : nam et Caius itu vulgabatur... 
Ad Galiiniiim a Di'icletiano mis^us Claudius dixit : 
Sancte frater, nuniquid lu filius iion es Majiitnini, 
cujus et Caius, Episcopus vester, frater famatissirai 
Senaturis et Consuhs, patrui nostri, et consobrini 

Dominorum uosirorum Augustorura '? Diocle- 

tianus Augustus pra^cepit, utfiliu tua, in conjunctio- 
nem filio ejus tradenda, Maximiauo Augusto copu- 
letur. Tunc veniens Gabinius ad filiam suam Su^an- 
nara, dixit ei : Desidero te ad sanctum Patrem et 
germanum uostrum, zium tuum, Caiuin Episcopum 
duci, ut quod in te contuUt Spiritus sanctiis non 
evacuetur. Eodera tempore rogavit ad se venire S. 
Caium Episcopum, et nurravit primo ei omniaquae 
gestafueraiit, et iutrantes indomura dixerunt puellae 
cum lacryrais: Diocletianus Augustus direxit ad nos 
Claudium consubrinuin nostrura, qui veniens ad 
nus. te carissimam filiam filio suo Maximiauo in 
conjugiuni petere declaravit. Respondit Susanna ad 
pati-emsuuraet dixit : Ubi sapientia tua exclu.sa est, 
ut non scires me esse Christianam.sicut etvos Doc- 

tores? Respondit Gabinius Presbyter : Ergo, 

filia, constans esto iii fide, quara tenes. Respondit 
Caius Episcopus et dixit : Et nos raerearaurfructum 

oblationis 



Tn cryptis 
latitaut : 



e.^t ex gene- 
re D ocleliani 
Inip, 



I vocatus a 
.f. Giif}inlo 
fratre, 



S. Susannam 
conforfat in 
fide et casti- 
tate : 



S. Claudlnm 

cjcipit : 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS, 

oblationis offerre Domino Jesu Christo de constan- 
tia tiia : quia soio pietatem ejus in omnes homines 
esse, et nii*^er:cordeni Dnniinuin Jej^um riiristum. 
Respondit Susanna ad Caiutu Episcopnm , Zinra 
suum ; et ad patrem suuni, Gabinium Prevbyterum ; 
et dixit eis : Domini mei ego scio quia de ore tuo 
hoc sumerudit:!, utcastitatem studerem seniperser- 
vare, et pudiciliam Domino Jesu Cliristo exhibe- 
rem... Caius Episcopus dlxit i Ergo si jam seniel 
traditae-t Deo, ciistodi prajcepta ejus. quia sic dic;- 
natus est nobis servis siiis per Evangelicam docli'i 
nam declarare vestigiura, ut cum stabdis ante Priu- 
cipes et Prajsides, non [velitis] prffimeditari qiialiter 
re.-pondeatis : quia dabitur vi'bis in illa hora quid 
dicatis : quia non vos loquimini , sed Spiritus 
sanctus, qui loqiiitur pro vobis. Respoiidit Susanna 
cuin hicrymis et dixit : Sec spero in Domiuum Je- 
suin Cliristum, quia oratiouihus vestris temiilum Dei 
efficiar. 

8 Post tres dies veiiit Claudius et disit : Cognovit 
sanctitas vestia proqnogaudio venerimad vos. Res- 
pondit Caius Episcopus et dixit ad eam : Sicausae 
alia; Eunt, tamen pro genealogiacommuni et geiiere 
nostCte coujunctionis. iios mereinur priesentari co- 
gnatioui. Claudius dixit : Ergo inodo oogiioscat Saii- 
ctitasvestra.quiaDominusnoster DiocletianiisAiigus- 
tus amicitiam vestrie cognationis et affeclum desi- 
derat amplecti Tunc vocata est puella Susanna 



Ofl omnia, 



iium facil : 



19 

redimeoum. Dicit ei Caius Episcopus : Inquisitionem U 

quieramus, si extotocorde credere festinat. Claudius Aii.TOiit: g- n. 

dixit : In vestra nollicitatinne creiln, si r.nmia mihi """ ''"'."" 

laxantur rielicta. Caius hpiscopus dixit ; In uomine prcminnm 

Jesu Christi et Uei omnipotentis oinni.i tibi relaxan- pnniium 

tiir jwccata. Eodem die projecit se in terrara ante 

pedes Ciiii Episcopi, et jactans se et aspergons pulve- 

rem ternp in caputsiium, sic aiebatdicens : Doniine 

Deus, luinen aiterniim, ignosce mihi omnia qua; in 

Sanctis tiiis gessi, qiiia nesciens feci : et idnla, qui- 

bus sacrifici;! obtuli miser, inanis et vacuus respuo. 

Reple megratia tua, ut sciaut ouiiies tilii mei, vel M/w/liimf 

uxor mea, qiiiatusalvas omnes sperantesin te. Tunc 

feciteum catechumenum, et iledit ei medicinam, et 

dimisiteuni. 

9 Claiidiiisautem veniens ad domum siiam, nar- 
ravit omnia uxori sua;. Tiinc uxor ejus Prse- 
pedigna venit ad domum Galiinii Pre.sbvteri , et 
introivit sola ad Caium Episcopura. Virlens eam 
Caius Episcopus gratiiis egit Deo. Quae niisit se 
ad pedcs B. Caii Episcopi, et teniiit pedes ejus, et 
osciilahalur ciim lacrvmis, diceiis : Salva fimultim 
tuiini, et me, et tilios meos. Audieiis linc Siisaniia. 
exiens de cubiculo, amplectitur Priepedignam cum 
gaudio. Suljsecutus noctu et ipse Claudius. cura dun- 
bus tiliisvenit ad ilnmum Gahinii Prssbyteri, et mi- 
sit se ad pedes ejus, dicens : Per Dominum Jesum 
Christum te conjuro, ne metardes una cum uxnre 



iiii ct uxoicm 
1 ' lllias : 
K 



in conspectu Claudii et Gabinii Presbyteri et Caii et filiis meis baptizare. Tunc fecit iixoreiu ejus et 



ct a Su- 
snnnii ad 
osrulnm r'On 
aflmissim. 



Mal. j 1, 2» 



hortatur ad 
ilclcsliiiidfim 
idotolalriam 



Episcopi... Tuuc Claudius videns Susannam, cum 
lacrymis amplecti eam voluit et oscul.iri. Re- 
spondit Susauna : Noli contamina;'e os'meum, qiiia 
Doniinus meus Jesus Cliristus novit, quianumquam 
os aiicilla' tufe tetigit vir :... Non tautumego recuso 
osciilum tuum, sed recusabo, quia de sacrificiis ido- 
lorum polUitum est os tuuin... Pcenitentiam agas et 
baptizeris in nominePatris etPiliiet Spiiitus sancti. 
Claudius dixit ad Caium Episcopum ; Ergo puriflcate 
me, si meliusest homomundus, quicreditinChristo, 
quani iii deos, quos colui et sacrificia obtuli, qiii- 
bus et Priucipes nostri humiliiintur. Caius Epi- 
scnpus respondens dixitadClaudium : FraterClaudi, 
audi nie. Bouum est qiiod te commoneo : hoc autem 
est quod agere venisti. Dominus te redimere vult 
per puellic petitionem, ut salvum sit geiius uostrum ; 
quia ipse Dominus dignatus est in Evaugelio dicere : 
Venite ad nie omnes, qui laboratis et onerati estis, 
et ego reficiani vos. Nulliim onusjieccatoruin pejus 
est, quain ut idolis coinquinetur homo, quem Domi- 
nus Deus fecit ; pro qiio diguatus est aii terram de 



baiiHzalii , 
cufirmiit, 



cisque Inidit 



filiosejus Ah xandrum et Cutiam c;itechuiueiios, et 

baptizavit Claudium.... Eadeni hora B. Caiiis Epi- 

s<'opiis linivit eum clirismate, et baptizavit uxorem 

ejus Praipedignaiii et filios ejtis .\Iexandruiii et Cu- 

tiam, quos tameu Gabinius Presbyter de haptismo 

suscepit.. Tunc obtulit pro illissacrificium iu eadem 

domo, et cousecravit Corpus et Saiiguiuem Doiiiini sdcram /;'«- 

nostri Jesu Christi, et lac, et mel, et loiitem, et '■*<"■'''■"■■' ■ 

participavit cuni omnibus mysteriuin Dnmini... 

10 Claudius etfrater ejus nomine Maximus, Co- 
mes rei privata! venerunt ad Arciis pnrtaj Salaria; 
juxta palatium Salustii, ubi manehat Gahinius Pres- j™"',,".",,,.,! 
byter .. Et dum diu prae gaudio Hereut, niintiatiira accuini 
est S. Caio Episcopo, quia habitaculum ecclesia; suae, 
qiiam ipse fecerat, juxta palatiuin Salustii erat ; eo 
quod ibi maueret. Et cilo venieusadGabiniiiin Pres- 
byterum sperabat quod ad pahnam inartyrii ad eum 
ventuin fuisset, et ide.iconcitusveuit. Qui vero tanla 
anibitione ingressus est, iit iu ingressu ejus omues 
cadereiitin pavimento. Quibus dixit B. Caiiis : .Vui- 

icoii-tantes estnle in nouiinc DiUiiiiii Eaileiu liora „,-„, 



ct /ifrnitcn- 
tiain afjcii- 
flam, 



Llc. 21, 15 



scendere, et nasci per Virginem, ethuiniliari et mori dedit orationem diceus : Oiemus Domine Deus, Pa- !• 

propter hominein ; quem resurgendo ipse Domiuus ter Doraini nostri Jesu Christi, qui omnilmsad salu- 

de iiiferno relevare dignatus est, qui tenebatur vin- 

culis peccatoruiii, hoc est, idnlis servientium ; et ut 

erectusad coeloriimterminuniperduceretur. Claudius 

autem cum gaudio susci|iiens dixit ad Caiuiu Epi- 

scopum ; Vir i'everentissinie, omnia faciain, quaj 

iiulii.s prsdicatis : tautuiu ut petitio Diocletiiiui Au- 

gusti nun tardetur. Caius Episcopus dixit : Tu fra- 

ter, prius fac petilionem uostrani, et oiuuia couce- 

duntur tibi bene precanti.... Utere consilio nieo et 

eslo fidelis Deo, et age pa-uitentiam de sauguine 

Sanctoruni, qiiem efludisti ; et baptismum percipe, 

etomnia miuistrabuntur tibi : qiiia Dominus noster 

sio diguatus est uos adnionere. dicens ; Cuni stabitis 

ante l'r*siiles et Reges, ego dabo vobis os et sapien- 

tiiiin, cui noii possunt resistere onines adversarii 

vestri. Claudius dixit: Et duiii baptismumpercepero. 

delebuutur oinnia faciuora cordis mei'i Respondit 

Caius etdixit : Oiunia lavabuntur f.icinora, tantum 

tu fideliter crede. Eadein vero bora mittens se Su- 

sanna ad pedes Caii Episcopi, dixit ei : Doiniue per 

Christum te conjuro, ne tardes eum baptizare, sed 



ter Doraini nosti 
tem et vitain ajteruain misisli Dominumuostrum Je- 
suiu Cliristum, ut nos erueres a tenebris mundi; 
donabisservis tuisconstantiamfidei,quiaTu regnas 
in secula seculorum. Et responderuiit omnes uno 
animo , Anieu. Et sedentes audiebant verha a 
Caio Episci'|io. Susanua vero numquani voluit cura 
eissedeiesedstansorabat. Tuiic Caius Episcopus 
dixit : Gratias ago Deo meo, Frater Maxime, quia 
dignatusesnosvisitare... Puella ha;cjam Christum 
accejiit cnnjugem a Deo Patreomnipntentc. Respon- 
dit Maximus et dixil ; Quidqiiida Deo datur, sempi- 
terniim cst. CaiusEpiscopusdixit : Erguaccipeet tu 
semternam vitani.... Nos te coninionemus, ut cre- 
das Doiniiiuiu Jesuni Cbristuiii, Deum, Dei Filium 
sempiternum. Quia subliniitas haic quam videmus, 
teniporalis esse cognoscitur ; illa autem, qui.m nos 
priedicamus, senipilerua, innnxiadetineur et amabi- 
lis : .. Nosti, frater, omniaquiB dereliquiiuus, quse 
vobis diximus, quanta vobis cominisiir.usetnihilspe- 
ravimus, quain Domiuum nostruni Jesum Cliristum, 



allfjuitur 
S. .t/oj-tmi" 



per quem vivimus et g 



etgIuriamur...Tunc indixit Ma- 



16 



DE S. CAIO PAPA MART. 



AlirTnftR G. R. 
horltihtr 
ad fitlfm 
suiCiptetidam : 



pctniti ba- 
pH\>nittn 
tndtctt je- 
junlum ; 



et Chriittana 
ei Sfttramenta 
conffrf. 

B 



S. Thrnso- 
nein olim 
Itaplizarat ; 



aecvsnltir 
aptttl Dio- 
cUlinnttni 
qttotl Mari' 
mttni fhri- 
stianttm 
fecisset : 



post necem 
S Susannx 
(n tjns iTfti- 
bus celebrat 
sacra : 



ximujejuiiium et praecepit ut ambularet iii tlomum 
fuatu. Veuieiis uulem ati ilonnim su.iin Maximus, 
tantiim cupiilitate amtiris Caii Episcnpi ct Gabiiiii 
Pre.^lijteri lietinebatur.utmortepra^posit.i Dominiim 
confiteretiir... 

II P.i.st quintam diom venieus ininidus, misit se 
ad pedes Caii Episcnpi, diceiis : Ailjuro te, Dninine 
lui, per ipsum perqueni illiiminasli fratn^m uostrum 
Claudiiim, ne me tardes illuininare, qui.i seiisi rim\- 
punctionein iii corde meoDomini MostriJi-sn Christi, 
qupm tii praedica", a die quo milii digiialus es ser- 
monPin wdiiicationis doiiare. Liicit ei C dus Episco- 
piis : Krijo incliiia cor tiium in invocationem Dotuini 
nostri .Icsu Clirisli.Re-p"iiditMaximus etdixit : Ego 
miser itifelix oro sanctimoniani vestram, uf >alvetis 
animam meam. et eriiatis me de profiindo ididoriim 
tenebraruin. et ad veram luceiii perdiicere dignerai- 
ni. Caius Ep'scopiisdixit, Audi nie frater, si ex toto 
corde credis. et abreniintias pompis aiigeli satante. 
Respniidil. Maximus ; Ego semel abreniintiavi, quia 
vpstro eKemplr. vivere volo. Tunc catecliizavit euni 
Galiiiiius Presbyter, et omnia sacramenta, manifes- 
tavit ei. Kt S. Caius Episcopus fi'cit secundum con- 
siictiidinem ut moris est, et baptizavit eiim, et le- 
v.ato de pelve linivit euni Clirisniatis sacriiiiiento, et 
obtiilit pro eooblationem Domino, et pailicipati siint 
omnes, et copperuntnmnes ab eodeindie simul liabi- 
tare ciim gaiulio et byninis. 

(2 Maximiis autpra omni nocte venumdabat fa- 
cultalem suam, ppr ijuemdam amicum suiim Tlira- 
sonem Cliristiauissimum togatum. qui occulte assi- 
debat piiblico, liabeiis in corde suo cuiu reverentia 
religionem Christianam : quem anie multos annos 
Caitis Episcopus baptizaverat : qiii magis gpsta san- 
ctoruin Mariyrum colligens ornabat, et omnia no- 
ctiirnis teuiporibus pauperibusChristianis erogabat, 
circiiiniens per vicnset carcpres pt custndias .. Pnst 
quindpcini dies Arsicius, adjiitor Comitisrei privatie. 
liiocleii.ino Aiiguslo quasi ad gloriam dixit... Ma- 
xiuius facultates suas transigeiido veiiumdat; nain 
et Cliristianus esse cngnoscitur factus a Caio et Ga- 
binio... Tiinc Iiiocletianus Auguslus jussit Julio, 
pagano crudpli, ut ipse milites dirigeret pt teiierent 
omnes, et tantum Caium Episcopum nnn lenerent... 
jiissit iiiceiidiocnncremiiri.Claudiiim. Pr.ipedignam, 
Alexandruni pt Cuthiam ac Maximura et in iheuma 
jactari. G:ibiiiium vero Pipsbyteriim et Susannam 
fecit in custodiiB vinculo mamipari... Veiiipiis ;iu- 
tcm Siisaiina cuni duabiis mulieribus in domum suam 
introivit... Tunc jussit Diocletianiis Augiistus, ut 
ibi intra dunium siiam, juxta domumCaii Episcopi, 
pladin punirctur : quse percussa intra domum suam 
retldidit spiritum.... Abeodem die coepitCaius Epi- 
scopus in eadem domo introire ubi gladio fuerat 
pcrcussa, et sacrificiiim Domino Deo suo ofterre pro 
comtiipiuoratione B. Susannae populo qiiia doniiis 
li. Gabiiiii Pi-esbyterijiingebaiurdoiniii li. CaiiEpi- 
scopi. Ab eodeiii teiiiporejam tale erat signuni Chri- erectam', sacraque statione celebrem, vetu.-tate col- 



quoii lemiiori ft nobiWali consonum virlelur, inquiri po- 
lcril ad iliem ejus nnlalem xvi .■Jutjusli. 

CAPUT m. 

Cultus saccr S. Caii. ndiquise. 

Uc5. Galiiiiio Prcsbylero fintre S. Cuii, dein Mar- 
lipe, egimus cum Mnrlijrnlaijio Hnmano ad dicm xix 
Fcliriiani. Inlerini ulriusque mnrlyrium ila conjuniji- 
tnr in gcnuino Martijroioqio Bctla- ad ininc xxil Apri- 
lis .Romae depnsitio S.Caii Papa\ qiii cuniEcclesiam 
diiodecira annos, me ses quituor, dipsduodecim re- 
xissef, martyrio cnronatur siib Diocletiano Principe 
cuin Gabinio, fratre, scilicel in enilem DiocleUani 
pcrseculioneocciso, .vd xr KalpiiibisMartii, uli adililur 
apud Notkcrum : qiii Nolkerus cum Usiiardn, Adone 
aliisque idem fere eloijinm liabct. Scd tnm hi quam i.le 
licriieram soluin undecim aiiniis ciira Annslasio Bihlio- 
lliecnrio tribuunl Ponlificnttii Caii; quos duodpcim 
fuissr supra probarimus. Ejnsdem S. Cnii depositio re- 
colilur in anliquoMnrlijrologio S. Ilierimijmi. el pnssim 
aliis. Pridie scu xxi April s nimiiinlur S. Cnius a 
frandelberto el in nonnnlli.i MSS. At cum S. Gnbinio 
frnlre leferlurad diem xix Febrnnrii in MS. Mnriij- 
rolnqio Trrviren.si S. Mnrlinixx Fcbruarii in Miirlij- 
roloqiii S. Hicronifini ilerum i.sln lcijnntnr : Rom;e via 
Appia, in coameterio S. Callisti, dcpositio Gaii Epi- 
scopi : quem etinm ad dlcliiin tlicm bithent Rabnnus, et 
Notkcrus cum vnriis MSS. elforle hxc est corjioris in 
meliorem vcl aptiorcm liicum rcpii^itio. Dcniquc Mar- 
tiirohiijium MS. Divionennc, in ailjnnclis ad Marlijro- 
loqiunt Bedx niile Ttimiim i Martii, mi inorinm cjnsdem 
recolil xxiii Miiji his vcrbis. S. Gaii Papai et idiorum 
diicciitnruni qiiinquiiginta Hcma;. Scd de bis iiihil 
polulmus invenire. 

15 5. Cnii Papie et Martijris Actan Ciesare Becitlo 
Uibinate, Presbijtcro Congvegnlioiiis de Ucbe, notis 
e.Tplicaln excusn sunt Rtmw anno Hncxxviir, ex typo- 
grapbia Revcrendx Camerie Aposlidicse in quibiis ille 
auctor nnrral : sncrunt S. Cnii corpus in liicto S. Ciil- 
listicmmetcrio, aniin Cbrisli micwM die \\i Apritis, 
repcrtumfuisse ; insculplnni autcni scpulcro crat nuntcn, 
hoc miido : CAIO, cuin diiobus PP. inlaterilio lapide, 
in facipm sepiilcr miitato, ciiui palina, et signocon- 
sueto apud Clirisli fideies, incisis, ciim lainina pliim- 
bea, sepiilcri lapidps cnnnectente. Rpperti cuiii cor- 
pore S. Caii, aiinulus illius, et iiiter ossa quidam 
numini airei Dinclptiani. Pnuins Aringbns lib. 3. 
Romx siibterrane^ cap. ii. addit : Superinribus annis 
ab Urbano viil perantiqiia ejusdfiii S. Caii ecclesia, 
eodem plane loco e.-t rcstituta, ubi domum ejusdein 
olini Diocletiiini lempniibiis exlilis-e traditur, haud 
loiige ab ecclesia B. Susann» \ irginis : ibideinque 
sanclissimi Pontibcis ac Martyris cnrpus, religioso 
ad-.prvandum ciiltu repositniu est, cum hoo inscri[ito 
titulo : Urbanus VIU Pont. Max.doiiiuin inUrbe S. 
Caii Papae et Mart. in eiclesiam consecraiara ac 



Cotiturn 
Apritis, 



21 Aprilis, 

19 et 20 
Febru arii 



23 Uajt. 



.5. Cail 
Corpiis in- 
ventum an. 
1022 



ecclesia 
rcparata 
nn. 1631. 



aii elinm 
tiaptiz.nTit 
S. Serenam ? 



tianis : Slatio deputata est in duas domos, quod pst 
usqiie in hodiernum diem. Factum est auteni hoc 
RnuKc iii rcgione sexta, juxta vicum Mamurii, ante 
fonim Saluslii. 

13 f/uctcnus exccriita ex Actis S. Susnnnx et alio- 
rum Martijrum, qiix fcre ornnia dedimus xvni Fe- 
briiarii ciim sua explicatione. Auclurem exceptis ultimis 
lineis censcmus coxmtm et testem oculatiim, ipsum for- 
san Thrasnnem, qni gesta Martyrum colligens orna- 
but, et postmodum et jum Martijr clfectns colitur xi 
Decemb. In bisce Actis dicitur Sercna iixnr Diocle- 
tiani, occulteClirisliana, nocte corpus S. Susaimte 
Marlyris collegisse. etsaiiguinem cum suo velamine 
delersisse. et posuisse in ciipsani argenteara inpala- 
tio suo. Aii Itxc a S. Caio in.»ructa et bapti-.ata fucrit. 



Iiipsam, a fiindamentis excitavit illatisuiie pju>dem 
S. Ciiii reliquiis, tituliim ac statioiiem reslituit aiino 
Sal. «incxxxi, Pontificatus ix. 

IG Eademin Brcviniio Riinmno dicli, Urbnni nnc- 
taritnle recognilo, pnuiis aiiingi iitnr, cl dinlur Ecclesia 
reliquiis decorata : qnin jam ciiatns Becillus ail, cor- 
piis S. Caii cmn nliis rcliqniis, u Oirgoriu XF donnliim 
fuisse /Jlphouso Goningte Rbtiiliornm Arcbiepiscopo, el 
cbartum donattonis xxxi Julii anno miicxxii a .fiianne 
Fcrrino Camer,v Aimslolicir Notario cimfeclam se vi- 
disse, ct corpus Kuvelurinm in (ialliani Cisulpinam 
delatum fiiisse : Inleriliinn vcro Iniiidcin, in quo Cait 
Pnpse nomen insculpinm est aimd .lacobuin Crescentium, 
S. Equiliiapud Nursinm Abbnlcm tidscrvari : duns nii- 
tcm cx nummis icreis Diocleliani, qui in sepukro xnia 

ciim 



Corpus Ifo- 

velnriam 

itetaiutn. 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 
A cum corpare S. Caii reprrti fuere, extare apuil suos in 



J7 



alilil reliquiz, Con<jrr(jalioae Oraloriicum nouuullis parliculis reWiuia- 
rum. Vtiunm Novelaria nobis ali']uis euret millere, Itis- 
toriam et aoeumentn Translalionis a Beeillo iudicatip, 
ul sallem Supiilemenlo operis posl (aciemlo inseranlur. 
Dicunlur etiam Reliiiuue aliqua'. S. Caii esse Bonnnise , 
Bamlierijx in monasterio Bnvarix AmJerensi, et alibi. 
Sednon temere credinius e.ise S. Cuii Papx Roinaui; 
qaia quamplurimi (ueriint Marlijres, Caii nomine ap- 
pelbili, quoriirn quidam etiam Riimse et Bononue passi 
suut. Tuinaijus Sala:.nr Sanetis Hispanix aniiume- 



rat SS. Gabinium et Caiiim, quasi essent nali ma- D 

Ire Serena. filia Philippi Imperaloris, origine His- ■"^"""^ •=• "■ 

pana. De qua reactum\ix Februarii ad Vitam S. Ga- 

binii. Genrqius Cardosns in Haijioluqio Lusilano as- atterlus 

seril aniiieersuriasiilennilnle celebrari festum ejus in C"" ■""'''■ 

monaslerioS. Clarae de Pinhel na Heira : qiwd isiic iSanio. 

adservatur corpus ejiis. a Ptiuh V Papa donalum no- 

bili vero Lusilano, nomine Ilectori da Sella Fatcno, 

atque ab eo in diclo conventu depnsitum. Qux arbitra- 

mur de aliqito Caio Martjre iutelligenda esse. 



DE S. DANIELE 3IARTYRE. 



Laudc-Pompcia in Italia. 



Cnllus 
sacer. 



Aprkitn, 



L 



• an. ConstaD 
lino, 



aus Pom])eia, vulgo Lndi, nris antiijnncst . 
cl Sede EpiscQpah exoniatii, mcdia nitcr Pla- 
nttiiim ('/ Mcdiolaiium , od cujus Ducntnm 
itlinrt. Fcrditiandu.-i Uijliellus tomr 4 Ilali<e 
Sacr,f ejiis Episcnpus rccciisel , uhi in Prnefationc ista 
habet : S. B;issi;inum Episcnpum pro Tiitf^lan Divo 
veneratur, SS. Juliatuim , Titianum, Alhprtuinque 
^ PrsBsules, Martyrem vero Dauielpm, et Gu'ilterum 
Confes^orem. cum aliis Beatorum nomine habitis, 
honorat. S. Bassiani Acta dedimus xix Jariuarii, de. 
aliis suo tempore acturi. Phitippus Fcrrarius in Topo- 
grapliia ud Martijrologiinn Iradif, S. Danielem Mar- 
tyrem coli ad dtem x Aprilis. Verum idcm, in Catn- 
logofienerali, S. Danielem Martyrem LaudePompeia 
Tcfert ad liuuc xxii AprilJs : nddttque sc legisse ip-^ius 
Acta MSS. Lande, sed brevia : cx quibus , in Cata- 
logo Snnctnrum Itiiliw, hoc compcndium confexuic. 

2 Daniel siib " Carolo Magno egregiiis miles, quo 
tempore Pius Imperator Paganos et infidt-les inse- 
t)uebalur, illos e Christianorum finlbus expeliens, 
apud Laudem-Pompeiam in Vicu Cassino, qui nunc 
Kocca-bruna appellatur, pr?elio cum ho-^^libus fidei 
conserto, cum nuilti ex utraque parte corruerent. et 
pse lapide percussus pro Christo Martyr uccubuit. 



Ciijiiscorpii'; cum ipnotum diujacuisset.aCaroloMa- 
gno miracnlo quodam inventum. mirurn suavpinque 
odfirem emittens, iliidem sarra a'de ei extructa. se- 
pelitur. Ciim vero lociis habitatnnbiis desertus fiiis- ^^ 
spt. forpu.>ir]ue Martyris ali(]tiamiiiu latiiisset. nnvo 
mir.-iculo dplectum, Laudem-nnviim in basilicam S. E 
Bassianitranslatiimest, ibique honnrifice conditum. 
JIuc vsque Acta, ad qnx idcm Ferrarius isfa annotat. 
Quod de Paganis hic dicitur parum verisimile est : 
neque enim idololatrae Carolo M.igno Iinperatore in 
Italia. in his prEe*ertim repionibus erant ; nisi no- ^ 
mine Paganorum ha retici (titailquando in Historiis 
Sanctorum aniniadvertimus) intelligantur. Hacicnus 
Ferrarins : ex quihus oninilnis indicamus, ccrtum nubis 
vidcri S. Danielem ibidem Martyrem culi, ejusque 
corpus in Basilica S. Bassiani asservari : quod etinm 
ex ruderibus antiqux urbis crulum cnm cerlis signis 
potuit nqiiosci : imo et ihidem oratorium eidcm ejiru- 
lum fuisse . tempore Curoli Mogni, cum corpiis igno- 
tum diu latuisset, ut snpra diclum : et sic forsan sub 
Cvnsiantino Mogno a Poganis lapidjbus obrutus fuisse 
videietuT posse dici. Sed lnrc viris erudifis apnd Lau- 
denscs exercilationis soluni caussa proponimus : libcnlcr 
ab iis clariorem lucem accepturi. 



DE S. IIONOFRIA VIRGINE, 

Martyrc Romana, Antucrpise in Bclgio. 



Jnannes 

Bolluiidus 

a Aicntao 

Lrimino 

olifhiuit 

ci r/ius S 

llonofnx, 



capite Vitmr 
sermto. 



Trnnslafio- 
nis vt rcne- 
ratluis liuHa 
ali fi/nsrnpiy 
Anliier/>iensi 
concessa. 



-i^ —r-icolaus Lancicius e Socielalc Jesu, vir eximia 
\^^L doctrina HlustTis, utque cnm opinioue suncli- 
^m fntis mortuus , famiUarem, dum vivtret , cum 
J_ 1 Joavne Bollando, operis hvjus de Actis San- 
ctorum uuclore primario, coluit amiciliam, eique omnia 
sua opera typis imprimenda credidit, qvsc hic duobus 
simul tomis curavil excudt, uti latiits ixplicuimus in 
traciotu pm liminari ad lomum primum Actorum mcn- 
sis Martiide Vita, opcribus et vtitutibusdicti Bollandi. 
Jbnlem cap. 5, dcinde cap. 20 indirucimu^, cumdcm P. 
Builundum, dono memorati LancicH, oblinuisse sacrum 
corpus sancta.' Virginis Martijrtsque Honofriie , de qua 
hic agimus. Extat imprest-a Filnx relalio de suppUca- 
tione iustiluta ciim eo allata essent multa Sanctorum 
•'orpora , qux cum hoc Romn atlnlcTal jam memoratus 
Lancicius ; atqne inter alia ibidem servatutn est caput 
hujus SnnciiV : cujiis rcliquum corpus quomodo Antuer- 
piarn cujnaUisSancturum corponbusdelatum fuerit, pa- 
tct cx Gasparis Nemii, tunc Antnerpfensis Episcopi, 
inde postcn ad Sedcm Arcbiepiscopalem Cnmeracensem 
promoti, diplomatc hic inscreudo, quo iinn facultas data 
est e.rponcndi dictas Rcliquias in eccU-sia Dumus-Pro- 
fessx Anliicrjiicnsts Socictutis Jesu : dc cujtis ecclesix 
ApriUs T. III 



Corfus e 
loco Sodallta- 
lis in ecctc- 
stam detatum. 



splendore el variis in eam illaUs reliquns egimus iii Fe- 
bruaru, ad Acta translaiionis S. Fortunati Martyris 
Roniiini. 

2 Cum ergovcnerationi hiijusS.ffonofrise assignata 2 Af>r\l\s 
essct Dumtnica Jubilate, sive tertia posiJ'ascha, qu,v 
anno mdcxlvi, tnciiitl in liunc xxii Jprili\ pridie bu- 
jits diei sac^um hoc corpus, in capsula eleganii, e Soda- 
litalis mferioris oratorio dcportutum esl ad templum, 
pcr aream interposiiam , instiiuta hoc modo supplica- 
tione. Praibant cum facibus ardcntibus Fratres Coad- 
jutores chlamydati, deinde Saccrdoles omnes linteati et 
stolis insigniti : quutnoT habitu D'aconoTum {e quarum 
numero uuus fuit memoralus BoUundus) fereirum por- 
tabani : latera cingebant duodccim adolcscenles habitn 
Angelico. Pone sequebatuT R. P. Conradus de Guure 
Pra-positus , et duo aUt Sacerdotcs pluvialibus induti. 
Interim per tempU fcncslras sonantibus tubis , tibiis , 
aiiisque musicis instrumcntis Siincta honorabatur. In 
medio tcmplo ercctum erat pegma,in quo capsa deposita. 
Canfatum Tebewm Uindnnms,cumvcrsiculo etoratione. 
de Sancta, et in ejus honorem habita brevis concio a 
P. fjcnrico van Olmeu, tunc ecclcsioi noslrx Oratore; 
qui puslnwdum Missionarius in urbe Bredana , ihidem 

3 inter 



«8 



RE S. HONOFRIA VIRGINE. 



22 AiiriUs 
iu fillari 
exponituT 



et argcntex 
cafixr iHf/u- 
dttur. 



Fost advccla 
e Poltiitia 
corjtoi a 



Episcnpus 
Antuei pieniis , 



Jefjit ephtulnm 

Eiiiarnjii 

Yilncnsis, 



guo ajiiiiotia' 
ri/ littiijuias 
varias. 



ct /iilcin 
f.iril ile 
Oritjtitoli' 
liiii icriptii 



legit eHaiii 
litt-ra a t' 
Ltinii ii ~~ 
ad P. Iilcnt- 
Viorciicitiin, 



et ci^tnx a 
Lei/ato l'o~ 
tonico adcec- 
tas aptruilf 



inter heterodn.roR, nim pestileittix htpfi ijrasnart'tvr,pu- 
blice e.rpnsitits, in nliseqnio cximia' caritatis erga Catho- 
ticos,ritam /iiiivit, ipsis ctiatii Acntholicisniultos post an- 
nos iandatissimam. 

3 Postiidie tapsa cutn carporf S. ffimofrix expo- 
sila fnit in summonllnri, cantntttmqne de ca cstsoienne 
Sncrum, uli el prirata Socra omnia cnm Officin Eccle- 
siasticode eadem sunt recitata. A prandio post dupliccm 
concioncm. itenim dc eudcm Sanctn Itoliitam, ciincentu 
vario et Oratione .tnlita conclnsa snlennitns fuit. Acccs- 
sit diinde cnrpns S. Riifinas Virginis et Martyris, cu- 
jns .sntennilas celelirnlur printa Dnminica Septemliris. 

Utrumque nntem dcposiluni , cfiregia Domicetlarum 
Jiout-nppeltariim munificentin , artjcideis duobus mugni 
pnnileiis ct nrtis fercnlis inclusutn , snlenninnlnis festis 
CTornnt altnre Marianisoeclli, qund ab eistlem memnrn- 
bili ad posterns liliernlitnie fundatum, et exoticis lottim 
convestitum marmnribns,inter nuijustiora etvisudiijniora 
Beltjii sacrnrin itutnerattir. Hic eryn subjungiinus di- 
plnma nnle citnlum. 

4 GAS^-^ARDei et Apostolic-e Sedis gratia Epi- 
scnpiis Antiierpiensis. Quoniam qiii S:in.'tis ilefHi-iin- 
tur honores, in Dei Opt. Max. gloriam , afqiie uni- 
versa-EcclesiwrertundMnlutilitatem ; prnpierea quas 
ad eorumdem Siinctonim culium amplificaiidum 
faciunt , sinsulari sludio nobis esse proniovenda 
existimamus. Cum igitlir Reverendi Paires Societa- 
tis Jesu , ad se corpora aliquot Sanctorum , Roma 
annissuperiorilius in Pidoniain deporlata, inde luic 
transmissaasserentes, cii|ierent(ul pidilicae Fideliuin 
venerationi exponi possent) ea nostra auctoritate 
exaniinari ac probari ; eorura piis pnsiulatis benigne 
aunuenles, ad Domum Professani ejiisdeniSocietatis 
Aiiluerpiaj . xx die Julii aniii Mnrxxxvi conveni- 
iiiiis. Hic prinium cor.iin aliqnot veiierabilibiis Col- 
lepii noslri Catliedralis Canonicis, atqiie dicla.' So- 
cietatis Patribus, legimusPatentes litleras Illusiris- 
sinii et Reverendissimi D. Abrahami Wiivvte 
Episcnjii Vilneiisis, datas Vilme xxi Septemb.'aimo 
Mncxxxv , quibiis fidem facit, se varia instrumenta 
puldica etaiilhenlica, Roma? et alibi rite nc legitiiue 
facla, omnique carentiasuspicione, vidisse ; ex qui- 
bus agnnveiit niullas Sanclorum Martjrum, et San- 
ctnrum Virginnm ac Martyrum Reliquias a R P, 
Nicolao Lancicio, provincia; Lilliuaiii;e Societatis 
Jesu timc Pnep. silo, a.Ivectas ex llali.i, esse veras 
ac logitimas Sanctorum Reliquias . rile ac legitime 
aiquisitas, ideoque pro (alibus perPolniiiie amiilissi- 
niuni regnuin; in variis Ejii.scopatiljus, ali Ordina- 
riis locoruin, atque a se taiidem, ad piiblicura et in 
Sancta Uoniana Ecclesia iisiiutuin culiuiu, esse re- 
ceplas,ethiinorificeprocession:iliteraseculari ac re- 
gnlariCleropnrtatas, el in variisecclesiis dcpositas: 
et niioniam alise similes Reliquia. eodeiu modo ac- 
qui- itaj et advectiE, ad propa^andum Dei iii Sanctis 
s.ii- hoiiorein, ad alias quoque proviiicias ab eodem 
R. P. Nicolao Laiicicio missa; esseiit, ad quas origi- 
nalia instruineula ad earuin certitudiiiem iidtti 
non possent; ideo ut illis quoque Reliquiis debita, 
ut pur est, fides haberetur, et piiblicus cnltus defer- 
retur, id se teslimnnium dedisse, sigillo suo muni- 
tum ac manu signatum. Vidimus deiiide varias ejus- 
dara R. P. Lancicii litteras ad R. P. Florentium de 
Mnutmorenc)-, ejusdeni Societatis tunc Collegii In- 
suUm.sis Rectoreni, nunc Prnpnsiti Generalis Assis- 
tentem nuper in Congregatione generali electum ; 
quibus litleris et noniina exprimeliat Sanctnrura, et 
qua ratinne eoruin Reliquia; in cistam ligiieam com- 
pactai, qiiibiis'|ue dignosci indiciis possent, signifl- 
cabat. Aperiri deinde coram nobis jussimus cLtam 
ligneamoblongam, quam paulo ante Excellentissi- 
mus et Illustrissiinus Joannes Zawaski, Capitanues 
Succensis ( qui postmodum Palal.iuus creatus fuit) 



Potentissiini Regis Pnbni^e nd Serenissimum In- 
fantem Cardinalem. Ferdinandiim Austriacum Bel- 
gii pro Calliolico Rege fralre suo Guhernatorem, et 
Serenissimuin Miigna' Britanniaj Regem Carolura, 
func Legatiis, a Palribus Societatis Jesu Gedani ac- 
ceper.it, et huc rideliter secum devexerat. Erat illa 
eidem R. P. Mniitinorencio inscripta, clavis ferreis 
diligenteret Hrmiler compacta, duobus sigillis corio 
nigro teclis occlusa. Qiia^ omnia cuin essent coram 
nobis resignata, reperimiis rotundam pyxidem, ap- 
posito exterius atque interius numero 119, egregie 
clansam, charta etiam obseratis juncturis; quadi- 
cissa acrevulsa, reperinius cnmium capilis, decen- 
ter gossypio invnliitum : quod ex sigiiis oinnibus, 
accuratissime cum epistola congruentilnis , collegi- 
musesse S. Florentii Romani Martyris. Deinde dua; 
alife p3'xidesminores,ol)IongiE, aperta; sunt; iii qna- 
rum altera, numero 18 signat.-i, S. MartiniE Virgi- 
nis et Martyris Rrni.inje crimium, etpleraque ossa 
corporis ; in altera num. 113 S. Hnnnfria; Virginis 
et Martyris Romaiia^nssa pr:ccipua inventa; qiioruin 
ex magiiitudine colligere erat, ulramque non fuisse 
adinodum mngnae slatura', nec forte .Ttatis. Tum 
dua* alia- jiaiilo his majorps cistiila; reseratie; una, 
Dum. (5 signata, S. Seviliani Martyris Roinani ; 
allera num. 8, S. .Authirai Martyris Rnmani, cor- 
por.-i continebant. Neque his in rebiis qiiidquam 
fuit quod non eximie responderet dictis litteris ac 
le^tiinniiiis. Ad majnrein igitiir Dei Sanctnrumqiie 
gloriam, ut -Tut hic, si iisdem Reverendis Patribus 
videretiir, e>poni di"ta; reliqiiia; ad snlennem vene- 
rationera possnnt ;autalibi ab Ordiuariis ad eanidem 
pulilicam venerationem recipi ; ha»c omnia testati 
tunc sumiis, chirographo nostro ac sigillo apposiio 
.Anliierpiic in palatio nostro Episcopali xxi Julii 
aiini Mnrxxxvi. 

Ciim deinde, nt nohis dictfe Societatis Patres si- 
gnificarunt, S. Seviliani Mnrtyris corpus ad tem- 
pUiin Bruxellense S. Micliaelis ejusdem Societatis 
deportaliim esset; ibique solenni pompa honoralum; 
SanctiTura vero Florciitii, Martin.^e, Anthimi Reli- 
qiiia* in prnvinciam Gallo-Belgicam a R.P. Floren- 
tio de Mnnlinnrency supradicto devecta; , et variis 
Sncietalis coUegiis donata; ; S. HonofriiE Virginis et 
Marlyris cArpiis in Donio Professa Societatis in h.ac 
urbeliiicleiiiis asservatiiiii est, majori postea celebri- 
tate proferendum !\d publicara veiieralioneni , cuni 
Belgii unstri status esset tranquillinr. Verum qtio- 
niain coeleslia illa pignora, nnn tain la;tis Reipubli- 
rK> teinporibns ornainenta sunt ecclesiarum ac ur- 
bium.quam iu adversis iirajsidium ac muninien ; no- 
bis recens supplicavit R. P. Conradus de Gavre, 
ejusdeni Domiis Prolessa; Pra^positns, ut ex vi antea 
faclic a nobisapprobationis, publica; Fidelium vene- 
ratioiii exponere ejusdem sancta; Virginis ac Mar- 
tyris Reliquias sibi liceret ; atque Ecclesiasticum 
Officiiim. Miss^eque sacrificiuiii de Virgine ac Mar- 
tyre celebrare, et reliquis Sacerdotibus ejusdera So- 
cielatis in ea Domocoinmoranlibus celebrandura in- 
dii ere : iitque diclam Translationem sive Expnsi- 
tiniiem S. Hnnofria; Virginis et Martyris, Doininica 
Jubilate, sive tertia posl Pascha , qu;e xxii .Aprilis 
dipsluijiis anni mdcxlvi erit, peiagendam ; eadenique 
Dominiia Jubilale deinceps anuiversariam illiiis ine- 
moriara recolendam, saiiciremus. Nos igitur pia 
ejus supplicationi annuentes slatuiraus, utdictae Re- 
Iiquia; S. Hoiiofria; A'irginis et Martyris eo die pu- 
blice exponi possint Fidelium venerationi , juxta 
ritum in samta Romana Ecclesia receptum; utque 
eo die ab omnilius Sacerdotibus, in eadem Dnmo 
commorantibus, vel pro lempore existentibus, OflS- 
cium et Missa de Virgine et Martyre recitari, atque 
anniversaria raemoria Translationis sive Expositio- 

nis 



repprit caput 
s. Ftorenm 
lil. Romani: 



crnnium S. 
Murtina: 
Virq. Mart. 
otsa S. Ho- 
nofiigc, 

corpota SS . 
Scriliani 
el Anthimi, 



H approbat. 



Ablatis 
aHo ceteris 
Heliquiis, 



pcimiUit 
corptis S. 
/ioiiofrix 
coH i/i Eccle- 
sia Antiier- 
piciisi, 
F 



Dominica 
3 posl 
Pascfia 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 
A nis ejusmodi deinceps eadem Dominica Jubilate an- Matris Ecclesise exaltatione 



19 



nis singulis recoli possit , ritu duplici , secundiim 
morem sanctffi Ronianse Ecclcsiae. Ut autem pop^li 
ritudiipUci: nostri animos ad dictse sancttE Virginis hunoraudas 
Reliquias, op-?mque Divinam impensius hisce miser- 
rimis teniporibus, ejus interce-sinue , implorandam 
excitemus, omnibus Christi Fidelihus, qui ea Domi- 
nica ecclesiaitt dictae Domus Professse Societatis 
Jesu visitaverint , et ibidem preces pro hipresiim 
extirpatione,paceChristianorumPrincipum, Sanctse 



fuderint, 40 dierum D 
Indulgeutiain concedimus : iis vero, qiii ceteris per *|'Ctoiie o. h, 
annum diehus Sanctam Virginem Honofriam , pro "„^"J™(,aj 
iisdem Ecclesiip necessitatibus , in eadem ecclesia, 
pi« oraverint, septem dieriim Indulgentiam imper- 
tnnur. .4rlum .\nfuerpiae, in palatio nostro Episco- 
pali. XXVI Martii MurxLvi. 

Si^inaiuin erat. Ga-par Episcopus Antuerpiensis, 
el sigiUiitiim sigillo de cera rubra. 



DE SANCTIS MARTYRIBUS PERSIS, 

ACEPSIMA, BARBASYME, PAULO, G.XDDIABBE, S.\BINO, 
MAKEA, MOCIO, JOANXE, IIOBMISDA, PAPA, JACOBO, 
ROMA, MAARE, AGA, BOCIIRE, ABDA, ABDIESO, JOAN- 
NE, ABBAMIO, AGDELA, SABOUE, ISAACO, DAUSA, 
MILLE, EPISCOPIS; MANREANDE,CIIOBEPISCOPO; JO- 

SEPHO, JACOBO, j:ithala, PRESBYT. AZE SEU AZA- 

DANE, ABDIESO, DIAC. ET DUCENTIS QUIAQUAGINIA 
CLEB. AZADE, EUNUCI10;TA1{BULA SEU PIIERBUTE, 
VIRGINE; SORORE EJUS VIDUAETEJUSDEMANCILLA; 

XVI Millibus Nominatis ct Anonymis innumcris. 



ITorum 
Miirtyrum 
plurimi vi' 
dentiir oc- 
cisi an. 350 



et forsnn 
22 ApriUs. 



Historia 
martijrii 
omnium 
dutiir ex 
Sozomeiio, 

cum aliqua 
diversitate 
apud Aice^ 
p/iorum et 
Casilodorum. 



.VMUADT. 
PAP. 3 



Retulimtis liie prxcetlenli, xxi Aprilis, S. Si- 
meonem, Eimcojmm Selencis et Clesiiiliimiis, 
ctim nliis cenlum, Einscopis, Prcsbijleris nut 
iiliis Clericis, in Perside sub Saimre Reije co- 
ronatum marlijrio: iisque ailjun.rimus Ustliatunem En- 
nuchuni, iiutvilium Reijis Saporis, Abedecbiilam et 
Ananiam Presbijleros, et Pusicium Prscfeclimi arlifi- 
ciim Reiiis, et biijus filiam una cum aliis ob fidem 
Chrislianam iuleremplos, feria scvta hebdomadis san- 
cia"; indeque inlnlimus Id cmiliiiisse anno Cliristi c.c.c,\- 
i.ix. Quibus positis plurimos ex Martijribus jam in ttlulo 
propositos aniio sequenti cccl, enmdem marlijrii cnro- 
nam fuisse assecutos necesse esl; postqiiam ediclum Re- 
gis Soparis crudelissimu m , per universam Persidem mit- 
teuduin, fuerat tlenuo innoratum, ipso die qiio menioria 
passionis recoli solet, adeoque die vi Aprilis ; uam di-to 
aiino CCCL, cijclo Luuai ix, Solis xxui, litierie Domiiii- 
cali G, Pascha fuit celebrulum viii die Aprilis . el pn- 
liierunt pliinmi e Christianis undequaque atlducti, lioc 
XXII Aprilis martijrium suliiisse : uisi malimus dicere, 
quod dies martijrii rarii et tiicerti essent, eos poslridie 
a Martijroloijiis fuisse siniul relulos. 

2 Ilislorinm murtijrii liorum ommiim primo damus 
desrriptam ab Hermia Sozomeno. in sua Hisloria Ec- 
clesiastica ad Thendosium .Tuninrem Imperntorem lib. 

2 cap. 10 et tribus seqnenlibus. Eamdern martijrii bis- 
toriam. sed maqis cnulrnctum, habet Nirephnriis 'ih. 8 
Ilisloriie Ecclesiuticx cap. 37. El qui S. .4cepsimx 
adjungilur apiid Snznmenum J-icob Presbvter, illi Jo- 
seph dicilur, nti Bocchoris et Marpadeso//ci7'Boi-hras 
ct Manriandes apprllantur; el Milas, aliis Milles, coijno- 
minalur mortuorum suscitator. Cassiodorus eliam, lib. 

3 Historice tripartita; cap. 2, ensdem er Snzomeno 
propnuil ; el qiise huic Tarbula est, isli Tharbua dici- 
tur: et Jacobus, Acepsimam secutus, dicitur Presby- 
ter Ponti, quasi legerit ir. t.w-vj, ciim apiid Sa^me- 
nuin legalur, laxwoo; llpefjSijtspo^ ezovtk; EiTtizrj tm 



'Axf 



Jacobus Presbyter sua spnnte sequeb itur 
Acepsiraam. Ex Episcopis dmbus et viginti a Cassio- 



■^ipx 



doro indiciintur snli Mureas et Miclior, bicsupra Bo- 
chras et Boct-lii-ris uiiucuiiotus. 

3 Cussiodnrum cnnlro.rerunt Loliut in siiis Martijro- 
loqiisiul huiic wnApriiis. U>uardus isla hubet: Apud Cuttus saccr 
Persidem sauctorum Martyi'iiin, qui pro Christi no- [Jjm,'"^" 
miue gl.ulio jugiilali .'•unt .-ub Rege Sapiwe, in quo 
fidei cerfainine passu^; Melisius Episcoitus. Acepsi- 
mas Epi.^cnpus cuin Presl'jtei'0 J.acobo, Mareas et 
Bicor nihilnuiinus Episcopi. cum Clericis ferejdu- 
centis et c|uinqu.aginta, Monachis etiam et s.acratis 
Virginibus plurimis: intor quas et Siineonis Episcopi 
somr, nomine Tharbua, cum pedissequa sua, S3rra 
scissa est. Eudem sed uliquanto laliiis deducla habet Adonis, 
Ado insiio Marlijrologio, et tentns ac jugulatos dicil " 
annuo die, quo passionis Dominicoe iiiemoria ce- 
lebratur. Verum Sozvmeuus a^serit eo die exiisse 
edictum Saporis crudelissimura. Adonem aut Usiiar- "'ii""!»» 
dum possim alti de.icribunl. In bodiernn Martijrolo- 
gio Rnmuno i.itn leguutur: Endem die sanctorum 
plurimnruai Martyrum, qui. sequenti anno post obi- et startyrolo- 
tum Simeonis, auuiio itera die, quo passionis Donii- S" «omanl. 
nicse memoria celebrabatur, per totani Persidis 
regionem, nro Clirisli nomine, sub Rege Sapore, 
gladio ciedi jiissi siiut. In quo fidei certamine passus 
est ,\z,ides. Eunuclius Regi carissimus; Miles Epi- 
scopus, sanctitate et miraculnruin gloria in^ignis; 
.\cepsiinas Episcnpus, cuin Presbytern suo Jai^nbo; 
itpin .\itliiila pt .losepho Presbyteris. Azadane et Ab- 
diesn Diaconis, et aliiscompluribus Clericis. Mareas • 
quoque et Bicor Episcopi. cuui aliis viginti Episco- 
pis, et Clericis fere duceiitis et quinqu.aginta, Mima- 
chis eiiam et sacris Virginibus plurimis ; intprquas 
et S. Siraeoiiis Episcopi sornr, nomine Tarbula, cum 
pedisseiiua sua, qua; stipitibus aliigal;p, serraque 
scissae, crudelissiine necat^e sunt. Ilivcibi, in quilnis 
et Jacobus o Soznmeno, el Josephus a Nicephnro in- 
dicuti, li! dioersi reieruiitur. Bi<'or eliam est, qiii aliis 
Bachras aiil Bocchoris est. De Jacnbo, diverso aS. 
Josepho, mox agemus. 



20 



DE SANCTIS MARTYRIBUS PERSIS. 



ACCTnnB r.. i 
An ab his 
alius Abra- 
mius Epi^ico- 
ptLt Arbetn- 
rumei MaT- 



alihi mille 

Afnrtijres 

cementur. 



Tarbuln 
nlibi Taihua 
(f {'fiirliufa 



linjus 


ef 


.\(irf fi. 


' U 'II 


Artii 


Latina, 


alia Gr.rca 


tii (/> 


lilms 


Tlivi 


me is( 


itxiln 





yrlal'i .'» et 
2 A]>ritis. 



i 4 Cetebralura Grsecisilie iv Fi'briiariiS. Abramius 
■ sire Ahnihamius, Episcopus Arbelorum in Perside, 
anno quinto inot» a Sapore Rege persecutioriis mar- 
tvrinm passus, occasioiic ciijus mutta ibidem ile Sapore 
Retjc ejimiue peisecutinnc, et urbe Arbele iti.rimus, hic 
11011 repelemta. Esl el tticti Abramii elogiiiiii iv Fehrua- 
rii in Menoloijio Baaitii Imperaloris lom. 6. Italix 
sacra: ab Ui/betlo eililir. seil liic quxri posset, niim uiius 
itlemque sil Abramius hic inter alios Episcopos et mar- 
lyres cottocntus: fioc aulem vitlelur probari posse e.r eo, 
qiuiii ttcet Soioinenus tisseiat, se uomiiia oinnium .Epi- 
scoporum indicare, qnolquol repereril martijrio corona- 
tos; non tanien vitleatur onines assecutus ; iiain ab eo 
omissus est S. Soilotb, Episctipus Seleucix et Cbrsi- 
phantis uc succe.^sor S. Stmeouis Martyris : cujits et 
sociorum cenliim viginti octo Ae.ta martijrn tieilimm xx 
Februurii : e.T quitms conslat. S. Siiilotb Episcopum, 
}iro.vimo post martijrium S. Simeoiiis aiino, ttileoque eo- 
tliin qiio pleriqiie liic receusiti ciim suis sociis corouiititm 
(ttisse. Hac crijo moli ratinne Aliramiiim Episcnpum, 
hic recensilum, inter nlins Episcnpos retinquimus, quia 
potest aliiis e.-ise a S. Abramio Arbetorum Episcnpn jtim 
indicoto. 

5 Qiia' apud So%mit'num infra num. \. retntn tne- 
moratur multitudo Cliristianorum, quse ne numerari 
quiilem potest, securi percussa, el inter ilhs Az .das, 
einiucbus Regi longe carissimus; in M/nnloqio Bn- 
sitii Porpbijroijeuiti Imperiitoris, dicitur cor.^na san- 
ctorum mille martyrum, cum Azath eunucho, etpost 
repelilnin crdein S. Simeniiis {nam nnte retaln eral) 
ista adduiititr: Deprehensi etiara sunt hi Sanoti, et 
cura ipsis Azatb eunucbus, qui dives eratetin pa- 
laiio primu.;, dilectus pbirimum atque in honore 
hnbiius a Sapore.Persanum Rege. Hi itaque coralii 
Regeadducti, etab ipso interrogati, cum onfidenti 
animo Cbristum confessi essent, fuerunt omnes in- 
terempli. Pcenitentia autem ductus Sapores ob mor- 
tem sancti Azatli, juramento se obstrinxit, ex eo 
temprire nullum Christianum occidendum, et ad ali- 
quod tenipus cust.odivit. Hxc ibi. Jt SnMmenus 
asseiitjii.isisfe enm ut soh religionis nostroe Doctores 
truciilarenlur. //unille Martyres in Meniris Grxro- 
runi niemnrautur Socii S. Simeonis, uti die priece- 
deuii duimus. 

G Quxnpud ciimdem Sozomeiiiim infra imm. 2 mc- 

moruiur 'larbula, sancla Virgo soror S. Simeonis 

Episcnpi. trndiiur cum sorore sua vidtia el aucithi iii- 

leiempta; a Cassindnrn, Usunnlo. Jdoneetnliis Tarbua 

dictlvr, quidui el Tlierbuta unde atiis Pherbiifa nun- 

cupatiir : atque sub tnti nnmine nacli suinus lioma' m 

bitjlmtbera Fnticanti in lo.licc MS. siijuiilo numero 

6187, MarlyriumS. Pberbuih-e Virginis, et sororis 

ipsius, et ancilte; i/iior/ poa Aclanmnium ex Stm- 

nieno rcttitn. infrn damiis: cnltntum cuin MS. Grxco 

eiusdnm liibtiottieaesiqnato 1G60, cuinque ea retalitme, 

./n,'t e.c bitiliotbeca Reipublicx Veneix a Peiro Fran- 

cisco Zinn descriptn et laiine. reddita e.st, el ab Alnysio 

Lipoinnuo lomo 7 Viluriim Saiiclorum Pntrttm exrusa. 

In Itnc, quie ntiis Tarbula, vel Pberbuta aui Plierbus 

liicidir, Tbernie nppettatur; e.t in tttulo soiorejusPheT- 

hwt.iiiiincupatur: et in uirisque Act;sdicitiir tnartyrium 

consummnlum die v Aprttis : ad i/ucm iliem ex Lipo- 

muiioeodem eilidii Lnurenimt: Surius, apud quem videri 

\pnssunl. Ditto Apritis cotiintur in Meuxis Gmonim, 

S. Tliermus iqne comtiuslus item sancta Domina et an- 

citta. gladio accisx. An hx dedermt occasinnem nomi- 

nandi S. Thcrmnm, loco Pherbutx anl Tarbulx, ciim 

Sorore et ancilta, ibidem inqiiirimus, Saltem Theimus, 

ciim sociabus in partcs serra scts.ms, ibidem non tegi- 

lur: se4 in MSS. Meuxis Mediolanensibus tnlitiotbecx 

Jmbrosiaux, el Meuieis cccusis inscriptx sunt die prx- 

cedeuti iv Apritis S. Pherbutha, pedissequa, et ejus 

socia;; sorores S. Simeonis Episcopi, qua? sub Sa- 



pore Rege Persarum, religionis Christianae et vene- 
ficii, quo tentassent Reginam infieere, res, serris 
dessecUTB fuerunt. Post quaruni morlem Regina, sub 
ilTis penilentibus transiens,a morborelaxat.i fiiisset. 
Atiqualiinc trnnstata.iiunlin Menotngium Sirteli, et ex 
hoc in Cutatogum generntem Fcrrarii, 

7 Ultimo toro addimus longiora Acta SS. Acepsimx 
Episcopi, Josephi Presbyleri et Jilhnlx Dincimi, ipix 
Grxce nactt sumus ex MS. coditc Medicxo Regis 
Christianissimi, el cnntutimus cum corumdem Sanclo- 
rum Actis ad diem iii Nnvcmbris retiitis, ab Atnysio Li- 
pomano tomo 5 fitarum sancturum Pnti'um, qiins Geii- 
tianus Hervetus Lalinitatc donnvil. Leo Allntiits, in 
sua de Simennum .tciplis Dialribn, Acln horum Mnr- 
Igruni censet pag. 126 cssi' genuinuin fx'um Simcnnis 
Metnpbrastx : ea Surins e.c Lipoinano reiuiit ud huiic 
diem xxii Aprilis. Al citato iii XovembrU, borum Mar- 
lyruin eloqia coniiiientur iu Afeunltigin Bnsitii Imperoi- 
tnris, in MS. t^^yiinjurio Parisiensi cidtegii Cltirnmun- 
tani et iu tiliis Grxcnruin Meniris; et eorum exemplo 
apiid Moianum, Gnlesinium, Ferrarium. Interiin in 
Aclis rium. 20 dicititr Acepsimas x Octobris finem 
vilaj accepisse. et num. 40 Aithalas mense Junio 
consummatus. Mohinvs in Auclario celebrnt Kalendis 
Septembris memoriam sancti Martyris Aithala;, et 
quittem e.r Grircis. 

8 Cntunt, die x Aprihs Ailhatum, cuin nliis sub eo- 
dem Supnre occisis, Biisitienses in sun Mnrtyrnhigio 
anno mdlxxxiv Friburgi excttso bis verbis: In Persia 
.sanctorum Martyruni Ailhalse et Jacobi, Presbyte- 
rorura. Az.idaiii et Abdiesi, Diaconorum : qui post 
longos carcer-es a Magis sasvissime Cccsi sunt. At 
Orxci in suis Menxis el opud Maximum Episcnpnm 
•Cytberoritm recnluut endem die x Aprilis, sanctos 
Martyres, Jacubum Presbyterum, et Aza Diaciniim, 
sub Rege Persarum Sap- re etiam occisoscH?n otiquo 
etogio : qund e.xnclins extat in Menologio Grceco Bdsi- 
iii Porptiyrngeiiiti Imperatoris ad diem xiv Apritis, in 
quo primo loco exponilur certamen S. Simeonis Epi- 
scopi el socinrum ; dein S. Pliase sive Pusicii, Prxfecti 
arlificum R<'gis cumfilia, de quitnis egimus prxcedenti 
die; poslen agitur de mille Mnrtyrihns cum Auide Eiv- 
nuchii, uti jnm monitimus: ot denique atlditur, cerla- 
men sanctorum Martyrum Jacnbi Preshyleri et Azis 
Diaconi, cum lioc etngto: 

9 Etinm hi sancti Martyres, Jacnbus Presbyter 
et Azes Diaconus, iii Per.sidefiieiaint tempore ]terse- 
culinnis impii Saporis. Cum autem Christuin palara 
profiterentur et pr^dicarent; deprebendi eos Jiissit 
Prsefectus .Magorum, et in carrer-em cniijecit. fame- 
que per dies plures eos vexavit. .\t pcst liaic cum e 
carcere eos educj jussisset, et corain se addiici; 
mandavit iit Christum abnegarent. Ciim vero non 
obtemperassent ; primum quiderasinapi etacetuni in 
ipsorum nares injici jussit, deinde ipsos denud.ms 
et in lignosuspendens, per totamnoclem friiiore ex- 
cruciavit: mane autem suspensos adbiic et nu.l.is 
virgis caedi mandavit, etdemum in carcerein delru- 
di. Poslea iterum e carcere educti, capite truncati 
sunt. Cum vero deinde ad proximfim adjacenleni pa- 
ludem descendisset lictor, atque ibidem enseni ab- 
luisset, illico ipsius paludis aqua in sanguinein versa 
est, atqiie ifa diu permansit, et deinum exaniit. Hac- 
tenus Menotoqium Bnsitii Impeialnris. An Azes Dia- 
coliiis el Azadanes Diaconus supra retatus, sit unus 
idemque Marlijr, non satis tiqiiet: quta de Aiadane 
nutla Acta battemus. 

ACTA MARTYRII 

Ex Historia Ecclesiastica Sozomeni lib. 2. 
cap. \0 el tribus sequentibus. 

i ost occisos Simeonem Episcopum SeieuciEe et 

Ctesiphontis, 



Acta SS. 

Acep^im. 
Jo\tphl it 
Aiffial.T ex 
GiAco MS. 
3 Novemb. 



Aliqui 10 
Aprilts re - 
tati. 



potisximum 
S Jacobus 
et Azas 



iferitm 14 
Apnlis. 



Eloijtum Px 
Afrnot Ra- 
."•1111 Iiiiper. 



Episcopi rt 
Sacerdotf.a 
inqiiintnlur 



cnronanliir 
Acrpsinins 
Episcopiis 
d 



Mlfhalas ei 
Jacofnts Prcs ■ 
byleri, Azaia- 
»cs cf iftrft- 
cnis Diaioni, 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 

Ctesiphontis, et alios sequenti anno eo iiiso die, quo Princeps Mngorum 

memiiria passionis Cliristi recoli solet, cum jam 

celebris dies festus Resurrectionis expectiretur; 

exiite flictum Saporis crmlelissimum in universam 

Persidem, quoil jubeliat ut omnes. qui se confiteren- 

tur Christianos, morti a.lilicerentur. Qiio qiiiilem 

tempore inultitudo Cliristianorum, quas ne niiine- 

rari quiilem potest, securi percussa esf. Siquiilem 

Magi eus ex urbihus et vicis, in quibus latiliibant, 

summa riim (liligeutia eruerunt. Nunnulli autem siia 

inilucli voluntate, neniine eos duceute, se ipsi idro 

Indicarunt, ne .'■ilentio Christum denegare videren- 

tur. Ac dum oumes, qui erant Cbristiani, mnrte 

mulctarentur, plurinii etiam qni in ipsn palatio a^ta- 

tem egissent mactati sunt: in quorum numero erat 

A2;;des Euniiclius, Regi longecarissimus. Quemcum 

Sapores interfectum intellexisset. incredibilem ani- 

mo dnlorem Iiausit; hancque communem cjedem 

sedavit, atque solos religionis nostrs Doctores tru- 

cidari jussit. 

2 Per idem tcmpus Regina in morbum delapsa, 
a Tarbula soror Sinieonis Episcopi sanctaVirgo, si- 
ninl cum ancilla, idem vitai genus culente, et sorore 
qua; post >'iri morlein abstinuit a nupliis, et eam- 
dem vita3 rationem tenuit, coinprehendilur. Causa 
autem, cur ha> niulieres fuerinl. coinpreliensaB, fuit 
falsa criminatio, a JiuUeis in eas conficta: quod vi- 
delicet ob raortcm Simeonis iratic, veiiena Reginse 
insidiose parasscnt. Regina vero(solent eniin a^gro- 
tantes malis oiunihus facile aures jiccoinuiodare) 
caluraniani veram.esse, et maxime quidem, quoj 
erat a Juilaiis objecta, existimavit. Nam ejusdem 
erat ciim Judceis ojiinionis, aJ eoruiii innreni vitam 
inslituebat, et veraces illos sihique maxime benevu- 
los putiiliat. Magi igitur Tarbuhun et reliquas duas 
arrept;is mortecuudeiiinaiit. Ac cum serra dissecfas 
patihulis siiflixissout, efleceruut, ut Kegiiia spatiiiin 
inter patibula iiiterinissum transiiet. perinde quasi 
morhus eo pacto pelleretur. Fertur lianc Tarbulam 
furma valde liberali et Iionesta fuisse : Magiim 
quemdam eam deperisse, mercedeniqtie. uti cum illa 
rem haheret, clain misisse ; proniisisse denique, si 
vellet ipsius parere lihidini, tuni eani tum socias sal- 
vas fore. At illain lianc turpitudinem, ne audire qiii- 
dein voluisse : sed nunfios verbis contiin eliosis 
excepisse, intemperaiitias crlmen cum probro illis 
objectasse, se multo lihentius velle mori, quam vir- 
ginit;item prodere respr-ndisse. 

3 Porro cuiu edicto Saporis rafum esset, uti su- 
pra denionstratuin est, ut suli Sacerdofes et Docto- 
res fidei Christiana> coin|irebeuilercntur, Magi et 
eorum Principes totam Persidem obeiintes, Episio- 
pos et Sacerdotes gravibus afficiunf iiicommodis, 
cum in aUis locis, tum maximeoinnium indAdiahe- 
norum regione, qua; est pars Persidis, tota fidei 
Christiana» dicata. 

4 Sub idem tcrapus Magi r Acepsimam qiioque 
Episcopuin et conipliires ex ejus Clericis iiiia qiiidem 
coiupiehcnduut ; .sed cum Aiitislitem, veliitprffidam, 
per insldiiis cepissent: eo coiiteiiti, ceteros, direptis 
euriiu: bouis, dimiserunt. At vero cl Jacobus qiiidam 
Presbyter Acepsimaiu siia sponte seqiiitur : et po- 
testate a Magis postiilata, in euindem carcerem cum 
eo concliiditur, eique, ufpote ajlate valde pruvecfo, 
lubens inservit : siiblevat quanfum potestejus cala- 
mitates, el pUigarum vibices sanaf. Nam paulo post- 
quam erat cumprehpnsus, Magi luris crudis, quo 
solem adorare cngerent, eum acerbe verberarant : 
sed ubi non cessisset, rursum conjiciebant in vin- 
cula. Per idem teinpus yEithalas etiam et Jacobus 
Presbyteri, Azadanes et Abdiciiis Diacnni, ob Chri- 
stianam religionem in carcere jacuerunt, crudelissime 
a Magis ca5si. Multo aufem jam dilapso fempore. 



21 

um Rege de illiscommunicat: 
afque iiai-tus potestatem eos pro arbitrio suo tor- 
queiidi, nisi solem adorareni. mandafum Siiporis 
illis qui in carcere erant signific;ivit. Afque simul 
ut respondisscnf, se numquam prodifuros Christum, 
neque solem adoraturos adeu > rudelihus fcrmenfis 
illos cruciavit, ut Acepsini;is in fidei confe-sione 
forfiter [ler.^tans mortcm ohierit. Cujus Reliquias 
quidiim ex Armenia, qiii uhsides erant npud Persas, 
fumulo con iidere. Alii autem, licet non iiiinus 
arerbe qiiam ille verberati, praiter orniiium opirio- 
nera in vifa mauserunt; qiii cum in e;idein pcrseve- 
rarent seutenfia, in carcerein deniio compiiiguntur. 
Qiioriim de nuniero 'fuit yEitbalas, cii|us hr.-icliia 
infer vaptilaiidiim sic usque ah hiimeris viulenta 
extensione divuls:i et eiiervata fiiere, ut nianus 
tainquam mnrfuie iiido penderent. 

5 Islo Sapnre regiiante infinita niiillitiulo Preshy- 
terorum , Diacnnnrum , Muiiacliururn, saitctaruin 
Virgiiiiim et aliurum, qui in erclrsiarum ministerio 
versabantur, et eiga religionem pra-clare iiiiimo 
afFccli erant, egregia pije vifa- testiuiunia dederiint. 
Episcoiii atitem, qiios accepi mortein in hac perse- 
cutione nppetivisse, sunt Barhiisynies, Paulus, G;id- 
diabes, Sahinus, Miireas, Mocius, Juannes. Horiiiis- 
das. Papas, Jacohiis, Romas, Maares, Agas, e Bo- 
chres, Abdas. Abdiesus, Joannes, f Abramius, Ag- 
delas, Sabores, Isaac et Dau^as ; qui a loco quodain, 
qui Zaudjeiis dicitur, a Persis captiviis abdiicfus 
fuerat, et illo tempore pro fide ChristiaiKi morte 
multatus una cum Maureande Chorepi.scopo et Cle- 
ricis, qui in ejus dioecesi erant, iiumcro pliis iiiinus 
ducentis qtiiiiquagiiita, qui conipiehensi a Persis et 
captivi abducti fuerunt. 

6 Per id temporis etiam Milles martyrio occu- 
huif; qui piimum optid Persas militaverai, postea 
autem, relicla militia, vttiegeiius pl.ine Aposfolicum 
exculere coe|iit. Fertur illum, cum essef Episcnptis 
urbis cujiisdam in Perside creatus, multos sa^penu- 
mero cruciatus perpessum esse, verbera etiara et 
distractiunes membrorum pertulisse. Ai riim nemi- 
nem in ea civitate posset ;.d fidem Clirisli.ticini 
perducere, a'gre et iniquo aiiinm ferentem, civitatem 
execratuui esse. indeqtie discessisse. Non lottgo 
post tenipore, ciim piiinarii viri illius urbis in Re- 
gem pecciissenf. exercifum cum tiecenlis elephanlis 
eo piofectiiin. urbein evertisse, et vebit agrtitn co- 
lentes iii ea sementem fecisse. Milleni vero peiaiii 
soluin, in qua sacraturn Evaiigelioruin lihrum hahe- 
bat, seciim gestantem, Hierosnlymam preiMtiim se 
contulisse; indeque in ..Egyptum ad visendi'S im na- 
chos, qui ibi anatem degehant, concessisse. Qu:e 
autem, quainque adn.irabilia et quam divina faciuura 
ab isto Miilcedifa luerinf, tcstes sunt Syri, qui ejus 
res gestas et vitam ij Iitteris prodiderimf. 

7 Milii certe satis visiim est Iia^c de en et de liis. 
qui in Perside, regiiante Sapore, mariyiioobipriinf, 
hactenus disseruisse. Non turnienta illis iiiflicia atit 
quinani fueriiit ex qiiove loco, aiit qito ^eiiere rru- 
ciameiitoruiii n.artyrio defiincti sint, aut qiiihus 
suppliciis aflecti. vix a quoi|Uain perccnseri potest : 
quippe ciiin tani varii crucianili niudi a Persis, tanto 
cura sfudio, ad crudelitatem invenfi fiieriiit. Verum 
ut suntmatim dicara, fertur virns ac mulieres, qiio- 
rum noiniiia recensehantnr, niartyrium id leinporis 
pertulisse ad numerum sedeeiin niillium ; at multifu- 
dinein enrum, qui pra^ter hos trucidati sunt, ne 
nuinero quidem com|irehendi posse ; et propferca 
perdifficile visum csse Persis, Syris ef incolis hjles- 
sie. qui multum de hac re laborabant, illorum no- 
mina perceiisere. 



ANNOTATA 



D 

AUCTORB 

SOZOM. 



Episcopi 
hoiiiiiiibus 
expressi 22, 



CAP. 13 
tt Alilles tx 
militt EjJtscO' 
pus. 



XVI millia 
fjtt' ritiii Tio ■ 
miiia nota. 



et atii phtrimi. 



n 



ACTA S. PIIRIJUTH^ ET SOCIARUM- 



cujus Ada aUa 



VI[)E ACTA 

r.:.£CA pAc- T. 



}'herbuta ciim 
Snoreetfin- 
I 'flo nmpre- 
' mUtur : 



sancla Vir/jo, 



f' pu'c?.'rr' 
rima. 



C 
ca!umtiiiivi ric. 
vmeno Rei.inx 
parnto nfi- 
tat, 



e( fidrmChris- 
ii profltttur : 
Utul &.et 10 



adiht nc obS. 
Hhiirnjiis fra* 
tris necem non 
doiere. 



ANNOTATA. 

a Tarbula, aliis Pherbutha dicla : 
sequutitur. 

b Ari hi Martyrea colaiifurG Jprilis. ibidcm inqui- 
"imus, ubi et de Adialennnim rcgionc n(/imus. 

c Acepsimx et Sociorum Acta e.c Mctafihraste sub- 
iun(juufur. 

(1 llic iu Acti.-; ct apud Nicepliorum Joseph dicifur. 

e liic Cassiodoro et aliis Bicor nmcui>atur. 

i Au hic fuent Epi^^copus Arbelorum et 4 Fcbruarii 
occisu.*', ."iupra inquisinnnvs. 

g Utinam ea udhuc uspiarn fxlet, nobtsque comniu~ 
nicata auijerc possit siiltcm Suppiemfntum operis. 

ACTA jMARTYRII. 

SS. Phcrbullia' scu Tarbulai Virginis, et ejus 
Sororis viduai, atque ancilliE. 

Ex MS- Lalinn bihUiilliccx Valicnux collalo 
ciiin MSS. GrcTciscjitsdem cl Vcnelx biblio- 
lliccx. 

X eiiipore persecutionis iiostr.^e, subitoReaina ipsa 
a;grotai'e cuipit. Qnoiiiaiii vero ejii.s aniniiis in Ju- 
da'Os, crncis Cliristi iniinico.s, adniodum erat pro- 
pensus, ac libenter qua-ciunque illi dixissent aiidie- 
b,at; [ieginain cum .liidKi audi>seut, illi suggesse- 
runt, quoniam Episcopus Simeon, cognumento n 
Gnapheus, interfectiis fuerat, propterea illius soro- 
res venena Regina; commiscuifse, quo ipsa morfera 
obiret. Ut vero senno bic ad aiires Imperatoris 
pervenit ; statim /) S. Plierbuthe cum sorore et an- 
cilla sua, comprebensa fiiil. Erat aiitem Pberbuthe 
illa virlulis exercitatioue pra;sfantissima : quin c 
imo non minus ejus soror, quam ipsa, vitae institu- 
tionem in Uhristo Jesu pulcherrimam adepta fuerat. 
Dnct.-E igilur ilte sunt ad p.alatium, ut de re illa in- 
terrogarentur. Exiit igilur Imperatoris jussu Mau- 
ptes, cujus nominis interpretatio est, Pontifex 
Magornm, et duo una cum illo magislralus, ut eas 
mnlieres audirer.t. Ut vero corara illis stetit S. 
Pbcrbuthe una cnm duabus feminis, qnae cum ipsa 
erant, vidcrunt ejus pulcbritudinem {erat enim re- 
vera sancta illa Virgo s|iecie admodum egregia) 
staiinique suo quisque pravam animo concepit libi- 
dinem, inter se tamen talem libidinosam cogitalio- 
nera occultabant. Illis igitur dixerunt : Quare vos 
m.achina'.!! estis veneficia Reginaeet Dominae lotius 
orbis teriarum: ob id nunc morti estis obnoxite. 
Quibus sancta Pberbuthe respondit : Quare eam 
cogitationem satbaiiasvobisin mentemconjecit, qn^ 
a verilate niultum abhorreft et qiiare injuste vultis 
iios calumniari ? si nostrum sanguinem sititis, quis- 
nani est qui probibeat vus eum bibere? si nostram 
CKdem cupitis ecce singulis diebus vestras manus 
coinquinatis ? nos vero propter Deum nostrum, ut 
Cbristianos decet c inorimur, non eum neg<intes 
quoniani ipse est vita iiostra, quemadmudum scri- 
ptum est, utunum Deiim :idoiemus, et illi soli ser- 
viauius, ita enim et laciinus. Quin et alibi scriptum 
est, Veneficus per manum populi sui luuriatur. 
Quomudo igilur nos veneficia macbin.ata; sumus, 
cuni ncn miiius malum hoc sit, quain si Deum nos- 
trum negaremus '? Elenim pro utriiisque peccati 
poena, illis qui bujusmodi crimiuibus obnoxii sunt, 
raors proposita est. 

2 Cum bxc Plierbuthe Virgo dicoret. libentep 
eam uterque audiebat. Cumque ejns pulcbritudinem 
et sapicntiam illi obslupescereiit, loqui non pote- 
rant ; sed quisque secum ita cogitabat ; Ego Regem 



precabor, ut liceat a morte illas eripere ; itaque 
hanc uxorem ducam. Tandero Mauples illi bocdixit; 
Quamvis ut ipsa dicis, non liceat vobis veneficia 
commiscere, ne legera vestram viidetis ; tanien 
fratris vestri inorlein dcdentes, liuc fecislis. Et quod- 
nam malum. inquit Pherbutbc, frater passus esl, ut 
ejus caiisa vilam illara, /"quae a Deo vivente profi- 
ciscitur, nos perdere vellemiis ? Nam etsi vos pro- 
pter vestram pravilatem atque invidiam eum inter- 
fecistis, ille taraen vivit, et in coelesti regno exultat; 
quodregnura vestro imperioag poteslati sic pricstat, 
ut prK illo vestrum istud inane quiddam sit. Ha;c 
cum illa dixisset, jiissit illas in carcerera diici et 
cuslodiri. 

3 Cum aii^eni dies illuxisset, Mauptes ille clam ad 
Pherbutem misit, qni dicerent se paratum esse Re- 
gem prec.ari, et a morte illam, et qiias cum ipsa 
erant liberare; inodo ejus uxor esse vellet. Virgo 
autem illa «9?.o'.f'ipo; f irtis et victrix, cum ha'C au- 
disset, obstupuit. Ad eum autem ;/ [qui b-EC nun- 
tiaverat conversa] Comprime, inquit, os istiid, canis 
impurissime, Dei et omnis veriiatis iniinice, neque 
ampliiis perge impiira ista verba ;ul anres raeas lo- 
qui, neque enira aniinus rr.eus illa palitur. Deus 
avertat ne hoc unquani fiat : qiioniaiu seinel copulat:. 
sum cum Domino raeo Cbristo, et virginitaleni 
me:im ipsi custodio, fidemque et veritatein ei pra;- 
stare studeo. Ille eniin, qiii snlus a peccato liber 
est, me potest eripere ex impiirissimis vestrls ma- 
nibus et snrdidis cogitatinnibus, quas conlra me 
cogitastis. Eqiiidera mori non timeo, neque ciedein 
fnrmido. H;pc enim via, in quam me vultis immit- 
tere, ducet me ad fralrein ineiim et Episcopiini di- 
leclum Simeonem, ut iUic gemitus et airnmnarum 
meariim consnlationein inveniam : quibus iprumnis 
anima inea po-t ejus obiluin affecta est. Siniiliter 
autem et duomagistratusade.am miserunt illud idem 
significantes, qiiibiis irato animo, et asperis verbis 
respondens eos a se repulit. 

4 Cum igitur ulerque se victimi sensisset ac siiam 
libidinem non id assecutam, quodfrustra tentaverat, 
animadvertissel ; tr?s illiconsilio inito adversus eas 
femiuas locuti sunt, et injustum testimonium dixe- 
runt, quod mulieres illae essent veneficae. Cum Im- 
perator liaec audivisset, praecepit ut si solem adora- 
reut mortem evaderent. Ut autem nuntiatum illis 
fuit quod Imperalor jusserat ut solem adorarent ; 
sancta,- ilbe femina; boc responderunt ; Nos efTecto- 
rem coeli et terrae adoramus, ejusque honorera soli 
offerre nolumus; quippe qui ejusDeiopus est, quem 
nos cnlumus : quin eli.im minae veslcie numqiiam 
facient, ut a caritate Salviitoris et Domini nostri 
Jesu Christi unquam separiri possimus. Ut igitur 
biec illae endemque animn dixerunt; Magi voce ina- 
gna clamantes, Dispereant, inquiunt, istae de terra, 
qna; Reginae vcnena pararunt, ut in morbum illa 
incideretet ineriret. Statimqiie tiilissententiacontra 
jllas lata est, ut qua innrte vellent Magi, feminsE 
illae morerentur. Dicebant eiiiiu nefarii atque iin- 
puri Iioraines, quod nisi earum corpora in duas 
partes secta fuerint, et Regina ipsa per medias illas 
parles transierit, curan noii pnterit. Ut igitur eas 
ejecerunt interficiendas, denuo Mauples, dum mulie- 
res abilucerentur, mittens iid sanctam Virginem 
Pherbnlbem; si vis. inquit, me audire, neque tu 
morieris neque puellie quajtecum sunt. Sancta vero 
Pberbulhe magna et aspera voce : Quare, inquit, 
impure canis, ea loqueris, qu;c ego audire non pos- 
sura ? Ego enim perfecte mori cupio, ut a;ternam 
vitam Iiabeam ; nnmquam hujus brevis vitae Ciiusa 
reraissior fiam ne mnriar morte seinpiterna. 

3 Cuin igitur ante urbis portas mulieres illas du- 
xissent, singulis duos palos fixerunt : in quorum 

uno 



vt lilierelur, 
od rtuptias 
ioticitata 



alt se Cttristo 
desponsatamf 



et paratam 
mori : 



ipsn et^oclx 
recusantes 
sttlem adorare 



iitorti adju- 
dicaiitur ; 



stcaittur tn 
ditas partes ; 



psal 12 3 



jier quns tran- 
sU Rcgina. 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS 

A uno collum liganfes, in altero vero pedes, et earura 
unamfiuamqiie illis jirotendentei-, falirilem serram 
inferentes, in tluas partes eas secnerunt. Cuinque ]i- 
gna tria magna hinc et alia tria illinc in terram fi- 
xissent, sancta illa corpora in eis suspendcrunt. 
terribile et Iiorrendnm spectaculum ! o factum la- 
crjniis, cumpunctione, stupore, et geniitilius ple- 
num ! si quis lacrjmas detiderat, veniat, ejulct, et 
prje compunctione corpus lacrjmis madefaciat. En 
ut corpnra jucunda et sancta, velut triiimplius qui- 
dam, in via prripo.-.ita sunt. Corpora, iniiiuim, illa, 
in quilius sanctae femina; per totura vitaj suai tempus 
hoiieslatem et h virginilatem servaverunt. Lilierlas 
data est in opprobrium earuin, qua; mansuetudinem 
et justitiaiii in proprio Ihalamo exercnerunt. En ut 
gloria in ignominiam propusita est I quuntu/ii Dei 
justum illud judicium paliens estl .'•ed cuin exur- 
rexerit ut rationes iiiquirat non ampliiis condonabit, 
neque miserebitur. quantum audet superbia ! sed 
cuni ceciderit nonhabet medicinam, neque coiisislit. 
Vere ligna htec, quibus ^ancta corpora fuere su- 
spensa, fructus justitise sunt: isti autem vere lupi illi 
Arabije, immisericnrdes, duri, et sanguinis vorato- 
res : illi inqiiam, qui ea secuerunt et su^penderunt. 

I' Talem sievitiain be;itus ille Propheta consiilerans 
dicebat : forte vivos degluti.^-sent nos.' Etcuni iriitus 
esset, furor ipsius in nos viventes in infernum de- 
duxit niis. Nuuiquid aliquis re illa terribili la'tatus 
est, aut sequo animo lulit spectaculum iUud liorri- 
bile ■! an aliquis ea sine lacrymis ai-pexit, aut videre 
potuit ? Opinor certe nenio. (Ouod si quis ea videre 
potuit, illum humanae naturie i non opinor esse par. 
ticipem. 

Tulerunt igitur miscram illani Reginam in eam 
viam, feceruntque utpercasta et sancia illa corpora 
transiret, omnisqiie turma eam sequebatur. Illo 
enim die Imperator cen^um recipiebat. Consunimata 
est S. Pherbuthe cum sorore et ancilla quinto die 
mensis Aprilis, in Christo Jesu Dtmino nostro, cui 
gloria et imperium et houor et adoratio in secula 
seculorum. Amen. 



23 



ACTA MARTYRII 

SS. Acepsiintt; Episfopi. Jose|ili I Presbyleri, 
.Eithala; Diaconi. 

Auciore SiiiieiDie Melaphrnsle, ex inlerprela- 
linnc tjeiiliani llerveli iipiid Lipoinanuin et 
Siiriuiii, CoUala cuin MS Grxco Medicxo 
Beijis Christianissimi. 

CAPLJT I. 

S. Acrpsiina' Episcopi virliiles, captivitas, in- 
ler litniieiila nmslantia- 



vinE 



ANNOTATA. 

a Liii<mifinii:i ex Giuco, cognomenlo Joniba- 
phasus, MS. Viiticaiiuni Gia^cutn tov sr.r/.hy lo- 

b /(/«« /.(/Mmnni/.? SiincfaTherme, qiiod stipia cl 
8 Apiilis in Saiicto Tlierrr.o, Marttjre iijiii comlmsto, 
rejeciiiuis. Vatlc.gr. -r,:, ay/Vc ^^i^^irAr, habet in titulo: 
in contextu vero nominaturf, i-/i'z ■pEf/Soiic. 

c Iilem Imo vero omncs crant in Jesu Christi 
fide optime inslilufa', ijiiod siifjra So:onieniis etiain de 
ancilta dixit. Vutic.gr. cxjj.:^',-^^.^! ainbu:, sciUcet so- 
rores. 

d ratic. gr. o faoi).£oi; \ii'j-i.i o if-i-.a {lortasse o; 
eoTiv) ip/iEpEv; -iM ft.7.'iim. Exiit Regis augur, quod 
(vel jwtms qui) est Pontifex Magorum ; infra antem 
iiominiitur 6 Mxun-a^. 

e Ihiilem siinpliliter, XptoTiava/ dnoOavm[j.i^a, 
ChristianEe morimur. 

f Grare iva ot' a-jiov anit 0eo^ tijmzo^ -f.j 'Cutf-j fp.ih'j 
anoAEcoifiEv, ac si diceret, ut propter ipsum velimus a 
Deo vivo privari nostra vifa. 

g Desmit in Grscco ciinledtu, forte supitlendi scnsus 
causa addita ab inlerprete. 

h Pro si/(i scilicet siiigula: statu : cutn earutn una 
vidua [uerit, uti aiiiinde cottstat. 

i Grxce, Naturaj noslrae non est; neque genus 
ipsius ex Adam. 



r urebat in Chrisiiaiios Saporiiis rex Persarum, 
et Magis qui erant piirs Persarnm jussit, ut eos per- 
seqiierentur. Qiii etiam acrius inva/lentes, eos quos 
perspquebant';r, cngehant colore ignem et solem. 
Qua de ciusa Bcatus quoque Acepsimas ab eis com- 
prehen/lilur : qui orfiis quidem ei"at ex patria Naes- 
son, sifa in finibus Persarum : erat autem Episco- 
pali ornatiisdignitale, a?tal« senex, n ut qui esset 
octogiiila annos natus : senex prudenlia, mitis et 
moderatus, ab ira ahenus, abstinentei vitam agens, 
egenos impertlens suisfacultatibus, iutentus oratio- 
nibus, forma elegans, anima elegantior : et exter- 
nis motibus, iis qui illos cernebant, significiins in- 
terniim constifutionem, etfaclis et veibis piefafem 
pnuntiiins, et vifie et recforiim dograatum magisfer 
e(I'ecfus Cbrisiianis. Qiio factum est, ut totam ad- 
versarioriiin aciem, tamqiiam adversus fortissin.nra 
aiitagonislani, in se cnucitaverit. Circa quem qiii- 
dem, etiam antequam comprehenderetur, fit tale 
quid prophetice. 

2 Piicr quiilam dcmulcebat ejus caput, purgans 
a pedfciilis, qui ei afTerebant molesfiam. I/I ergo 
amplexiis, Beatuiu esf, inquif, lioc calvum caput 
ferat enim glabrum) quod qiiidem propter Cliristum 
suscipiet martyriuiu. Ille aiitein Iioc ilicfo fnitljcta- 
tus : et puerum slatim vicissiin complexus ; Fiat 
mihi, oiili, inqiiit, secundiim verbura tunm. Cum 
aiitem qiiidam familiaris etaraicus Acepsimc-p rides- 
set, cum lia-^c dicerentur (erat vero is quoque vicinu) 
civitatis Episcopus) subridens rogavit piierum. di- 
cens : Dic milii, o flli, scisne de nobis aliquid ? Puer 
aufein a Deo inspiralns : Tibi quoque, inqiiit, ail 
tuam redeunti (ivifatem, non licebit eani viilcre : 
sed e vita excedcs in pngo, qul dicifiir ^'F.lhrada- 
rai.. Qiiie qiiidcm anibobus evenerunf, sicuf jiiier 
prsedixerat. Sed ha;o quidem. antequara Mai'fyr 
esset comprehensus. 

3 Ciim autem esset captus, et duceretiir per do- 
nium suam, prope accedensqiiidam ex familiaribus: 
Dispone aliqiiid ile domo fua, ei dixit in aurem. Ille 
vero : Hiec, inquit i.illaiu manu ostendens) non est 
amplius domus mea : ego enimmoxniigro in doniuin 
siipernam.Tum autem fuisset in civitate b Arbel, 
et productus esset ante Principem Magnruin (erat 
vero ei nomen Adrachus) rogavit eiim, an esset 
Cbrislianus. Posfquam autem magna voce hoc fuis- 
set coiifessus : Suiilne ergo, ini|uit, vera qua; laina 
celebrantur. quoil cnintemnas jussa regia : el qir d 
iinum pradiciis Deum contra cdictiim regium ? Hea- 
ta aufera illa senecfus nulln timore aff'ecfa, Qiia''- 
ciimquH, inquit, talia de nobis aiidivisti, suiit vera. 
Uniiin eiiim Deum pra-dico. convenienter iis, quai 
siint apud nos, Scripturis : et eis, qui ad me venti- 
tant, consulo ut boc dogma teneant et fueantur. 
Miigus autem, .i\uiliviinus, inquit, tc aliis prsestare 
prudentia, quffi longo tempore et expercntia com- 
probatiir : nuiic vcro non, sicut audivimus, licet 
nobis infueri : nihilo enira melius es aiTectus, quam 

puer 



Sut 
Hei 



S .Xc-ptli 
mns Efiiieo- 
jni^. 



Mntlijr 
fiilunis Q 
pnerfi prX' 
ilictits. 



ei.rain 
l'i incijie 
.Mnijoram 
l'i ofifctur 

/ii--m ; 



!■ 



ACTA SS. ACEPSULE. JOSEPHI, yEITIIAL.E MM. 



AltCIORH 

METAPIin. 

Ex Ms cn 
irrlrltt citl- 
fiim iolis et 
ignis : 



eonxfans in 
flde. non 
terrefar : 



dtre fla • 
geflulur : 



instruit 
Judicem : 



carcerl in- 
cluditur. 



24 

jiupr insipiens. riijiispst enim sapientire aiit sanse 
mentis, dpcreta Tfgia despicerp, er solem splondidis- 
simiim Pt igneni nolle adorare, qiia? quiilem ipt^e 
qno'iiir' Rex Mdor.it ? Kpsp<.ndit Cliristi Pontifex ; 
A^ilde milii videtiir desiprre iniperium Persarum, 
quod dimisso rreat«>re. sfat.ierlt mlere res creatas. 
Quis enim sana; nicnti^ in animnm induxerit, Dei 
honorem tribuereiis, quse facla sunt a l'eo, sicut 
■vos facitis, vos impie gerentes, et bic ip^e Rex 
vester ? 

4 Ille autem : Nos inipia, inquit, facere audes 
dicere, qui tale elementum adoramus et solem vivi- 
ficum cnlimns. fn vere impie et niigator. et vanse 
defensor relijiionis? Scd nisi tu cesseris jussui Im- 
peratoris, et ndoniveris eos, quos ipse adorat; ne 
senectus qiiidom le liberabit. quo minus patiaris 
gravissima, neque quem colis, Deus crucifixus. 
Deinde divinus senex ; Tibi obstrnatur o:^ scelestum, 
execrande, si putes 1e tuis niiriis mihi posse per- 
siiadei'e, ut deficiitm a patrio dogmate. quod didici 
ab iiieunte a'fafe, et ad hanc cnnservnvi raniliem. 
Si nntem ne.pie me. ut dicis,eripiet senectu^, neque 
Deus, qupin cido. a vesiris manibus : iion ideo id, 
quod est pru?siantiu«, mutabo deteriori. Qiiid enim 
mea iiiteresl vivere Iios paucos dies ? Nam paulo 
postetifim ab>qne vobis a me exigetur comraune 
hoc naturas debitum. Nnn ador;ibo solem : non co- 
I;im ignem. Nemomeam irridebit spnectutem : nemo 
milii daldt vitio, qiiod sim vitae cuptdiis, ut qui brevi 
vita vendiderim lantorum bonorum beatitndinem. 
Propler ha?c ira repletnr sceleratus, Pt sacrosancta se- 
nectus statim Ha^ris ca-ditur adeo graviter, ut san- 
guine quidem totum solum restagnaret, nullus 
aiitnm relictus esset locus corporis illcesus. 

5 Cum vern parum relaxatus esset a plagis, ju- 
heteum rnrsus viiicfum catenis si^ti ante tribunal. 
Diceli;it aiitem : Ulii est Deus tiius quem cohs, o 
Acepsima ! Veniat et te e meis manibus eripiat. 
Deus mens, inquil ille, o sceleiatissime, qui ccelum 
implet et terrani, potest me e tuis manibus eripere. 
Tu antem, cum sis terra et cinis. in qiiem audes su- 
perbire'?sub quo slernetur putrefaclio, cui vita est 
morte gravior, qui viventem Deum non cognoveris? 
propteiea tamquam flos agri exsiccaberis. et vita 
niiserabiliter eversa Iraderis igni, qui non potest 
extingui : ut quem nunc adnras, illic re ipsa penitus 
sentias, nou esse i{^nem Deum ; sed ipsum quoque 
alium nosse opificem, qiii est etiam Deus omnium, 

., qnse cadunt sub aspectura. His majore ira incenso 
Mago, gravi<M'es caien» Sanctum circumligarunt : 
et eum tunc interior accepit carcer. 

ANNOTATA. 

a /fa^c de xtale octoginta onnurim desuyu in MS. 
Gtxco Medica-o. 

b Arbela I» A.s.^r/riH. pra.-lio Aleaandri Mngni et 
Darii, olqne liujut, ciude nobilin. lesie Q. Cnrlio Ub. 4 
de Dario. Plura diximxis k Fehrnarii, in Jctin mar- 
tyrii S. Abrnmii Episropi Arbeluruni siib Sapore 
etiom passi, nuni.A. 

CAPUT II. 

SS. Joscplii.et AiHhalsfvaptivifas, covstantia 
intcr verbera : ijislitulio data. 



D 



Comprchtn- 
dmthir S. Jo- 
sf;»/i Pi e- 
tbylcr. 



autem sequenti comprehensus etiam fuit 
iu.ixime veiieranclus Presbyter Joscph, ortus ex pa- 
go, qui vocatnr Betlilabulia, quod expnnitur, Recte 
scribentis : ipse quoque senex et jam intra terminos 
Davidicos, ut qui esset septuaginta annos natus. 
Senectuti auteni decori erat qu;edein gratia, et 
species venerandos canos reddebat laitiores : cujus 



animaquiiiem zelum spirabat et dognia Christiano- 
rum mir.indum in niodum defendehat. Summe vero 
is deditus erat tempprantiie, -it conlinebritur cor 
ejns metu divino. Pnoterea autcm comprehenditur 
etiam imprimis colcndus Di.-conus ^^Eithahi.s. Eum 
pagus aliiit i;ethno;ul:ira, vir et spiritu fervens, et 
qiii Cliristi carilato valde accendebatnr. Erant au- 
tem ei mores propensi ad ar};uendura, et pleni di- 
cendi libert.ate in.star magni Elia", ut qui vita;, ut 
opinor, sequerentur lihertatem et ani..iiBpuritatem. 
Florebat vero in eo^quEcdem quoqiie gravitas, qua) 
ei conciliabatali omnibiis venerationem. Cum autgm 
amho prodiicti fuissent ante judicem, is torvo oculo 
eos iutuens : t:enus, inqiiit, perditissimum ! cur 
in siniplicinres homines irrejieiites, et vestri.s do- 
ctrinis eorum oculos pr.TStringenles, deducitis ad 
falsam ('hri.stianorum religinncm? Beatus autem 
Joseph dixit : Nos nec uti praistigiis, nec fallere 
liidicimus : verum autem ct stabile dngma defen- 
dentes, eos, qui errant circa rcligionem, deducimus 
ad veiitalem, docentes ailorare unum Deum, qui 
e.st cum idiis rebus Dnnnnus solis et ignis. 

7 Dixit vero Magus : Quodnam autem dogma est 

veritali consenlaneuni ? Iilne. quod Rex totiusterrae 

ipse et ejus Proceres defeiidunt, an quod viles et 

ahjecti homines, sicut vos, qui decepli estis, pra;di- 

cant 1 Viles quiilera et abjecti homines snmus nns, 

re.spondit Christi Sacerdos, hoc jubente Christi 

prfecepto, quoniam nnn in divitiis et superbia visum^ 

est Deo nostro viam hominis dirigere. Et iileo nos 

s;ppe nostra sponte nus huniil,-'S reddimus, facullates 

nostras prodigentes paupenbus, pro iis nos ac:e- 

pturns selernas expectantes diviiias, a et gloriam 

qiiae nuniqiiam defiriet. Tu vero qui oh fluxas opes 

et vanara gloriam intumescis, nt fumus transibis, 

et ut pulvis a vento dfflaberis. At Magus, Vos, in- 

quit, desidiaj servientes, dnmos obitis mendici, 

miseri et in manusallenas intenii : et cujiis rei de- 

bebat vos maxinte pudere, ea re maxime glnriiiniini. 

Diviliffi enim a cunctis hominibus aniore et 

studin dignae ceusentur : quarum amore carere 

quis vos docuit 1 Ad Ii.tc vir bealus. Inertiam nohis 

exprohrasli, niendicosque indigitasti : a sciente et 

perito quod sciscitatus es discito, quod si in congre- 

gandis divitiis stiidium poneremus, tantum ex nos- 

tris manibus commodi perrepissemus, et tantas 

opes collegissemus, quantas nec libi quidem licet, 

qui eas colligis ex pauperibus, et metis alienos la- 

bores. Nos enim prnpriis manibus luborantes juste 

qusesitis pau[ieres impertimus : vos autem soli avari- 

tise dedili et pliira liabendi cu|jiditati, non solum 

nihil ipsi nperaniini, sed pra^terea eliam aiifertis 

aliena. Quoniam vero nos qunque dicis l> amare di- 

vitias : quodnam in eis bonum inesse animadver- 

tenlPS, nos ad eas parandas defigeremus 1 Non sunt 

ea; fugilivae et valde infideles? non hodie quidem 

huic adsunt, cras vern migranl ad alium, priori do- 

mino quodammodo abnegalo? non raagnara in eura, 

qui possidet, concitant invidiam ? nnn labnres et 

bella aperte architectantur ? non latronum et furum 

attrahunt oculos? Quod si dicis ex iis aliquam oriri 

voluptalem aut gloriam, magnum quidesse reputas? 

quidnam ea differt asnmniis et urabris ? Parva at- 

fecit voliiptate : deiiide ciim advenlarit vespera, 

exlincla estet rfedaclain nihilum. Qund si etiam in 

prseseuti vil:\ pariim manserit, mors taraen jam ad- 

veniens, enm qnnque baliet siniul alieuntem : acerba 

autem supplicia eum, qui se his dedidit voluptati- 

bus, tenebunt perpetuo. 

8 H»c cnra sic dicerentur, interpellans splendi- 
dissimeMagus : Has, inquit, probxas mittens nu- 
gas, maxirao Deo soli et igni cultum, ut par est, 
exhibe. Ad haic dixit Christi adorator : Ne erres, 

neque 



D 



et JlUhnlas 
DiaconuSt 



S Jospph 
docel imnes 
ditiUtas et va* 
iiam f/loriam 
mundi, 

E 



negat cultum 
soli et igni. 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 



25 



cntflelissime 
casns, 



includitur 
carceri. 



S. j€ithalas 
con^fans irt 
alincjaudo 
ciiltu solis, 



suppHcium 
immane sw6W; 



npque p;itps tflhoc unquam tuis esse cotitpiinplalu- 
rum orulis : me, inqnam, relicto effeetore s^lis et 
ignis, ijlius opera adnrare, et adeo repugnare meis 
verbis et doctrinae. Crudelissimus autem Magus, 
post(|uam audivit liaec verlia, ira accensus, jubet 
stalim eum extensum verber.irivirgis mali Punicae, 
cujus rami erant spinnsi. Cuni verosacras illas car- 
nes laninrent nlii interitus, Ago tibi gratias, dice- 
bat athleta, in ctelum exlendens oculos, quod di- 
gn:itiis sis me men sanguine finctnm, peccati sordes 
pure ahluere. Lictores aulem, propter ea quae dixe- 
rat. in ipsum niagis ira repleti, eum plagis ita con- 
scidprunt, ut vox quoque ei interrumperelur c. 
Deinds duabus catenis circumdatum, inrludunt in 
c-ircere, ei pulclirum vel inviti solatium duntes 
Acfp^imam : illic enim fuerat prius inclusus. 

9 Ad venerandum autem udspiciens jfiithalam 
Judex, qui erat animo implacabilis : Tu vero dicis, 
inquit ? Implebisne jussum Regis, el adorabis maxi- 
miim solem, et gustabis sanguinem, et cum muliere 
hahehis consuptudinem, et liheraberis ab iis, quae 
tilii impendent, malis ■! an eris eliam, sicut alii, 
coutuniax et inohediens Christi ? autem Martjr JEA- 
thalas, vere semjier flnrens et coslestis plauta piela 
tis : Tuae.inquit, immimdaeet caninae appetitionis est 
hoc munus, sanguinem guslare, et pro Dpo ea qiia.' 
Dei sunt colere. .'\bsit auleni. ut ego adeo ciecutiam 
ccrporis et animae oculis, ut hunc videns solem, in 
ipsoqiic consistens, et Deiim oninino piitem id qiiod 
apparet, et non ulterius progrediar sinceriore oculo 
cogitationis : et Deum quidem, id quod movet; rem 
vero crealam repulem, id quod niovetur. Si au- 
tem mihi sic judicanti et plagas et mortem mini- 
taris, non ideo mihi persuadebis, ut discam tuum 
dogma, et negem veram religinnem. 

10 Propter hiPC iralus impius : Sed nullus, in- 
quit, sana- menfis niorlem vita; prsetuleril, idque 
propter stultam et minime considerafam constan- 
tiam. Qiiamobrem nec tibi credendum est, dicenti 
te paratum esse mori pro tuo dogmate et religione. 
Respondit Sanctus : Vestri, qui avanaspe pendent, 
et niillam aeternae vita> liabent expecfationem, post- 
quam hinc exeesserinf, jure exislimari potuerint 
esse et vitaj cupidi, et amantes corporis : quorum 
autem spe vera et firma alituranima, quod et ea sit 
immorfalis, et sit rursus cnm suo corpure coifura 
post mortis dissolutionem, et ajternas vitae fiitura 
particeps, iis pr^esensvita res est parva et contem- 
nenda, et mors minime terribilis. Verax est enim 
Deus nosteret niagister, qui dicit: Nolite timere ab 
iis, qui occidiint corpns, animara autem non pos- 
sunt occidere. 

M Tunc jubet vir ille ferus ejus quidem manus 
alligari poplitibns, et longura lignimi in raedio 
utrimque transadigi : sex autem viros robusfos utri- 
que slipifis exlrerao insisfenles, fortiter iiremere 
sacrosanctnra illud corpiis, de iudustria factis salti- 
hus, et ossa ejiis confriiigei'e et dissolvere. Deinde 
etiara mali qunque rf Puniceai virgis eum verlierari. 
Indoraitus auteui ille athlet:i, pf cujus nulla re fran- 
gfbatur spiritus. perindeacsi nullum doloreni sen- 
tiret a tam insigni cruciatu. magnoetexceiso animo 
dispiciens arl judicera : Ut videtnr, inquit, corpora 



Eriueti in 
trmplum /tfnif 



Illi vcro, velnti qnodam stimnlo ejus sermnne exci- D 
tati, fam fnrtiter invaserunt, utex gravitate eorum, »' ™nF 
qui lisno insistebant, et ex vehementia eornm, nui !,'"VI"^„ 

, , ' ' E\ M9. on. 

tendebant, etexcmdelifate eornm, qui flagellabant, 
compagps qnidpm cnrporis ei fiierint dissnlnfie ossa projicUur In 
autem sint cnnfracta, et carnes sint discerpfa. Enrn """''""■ 
ergo pnrfanfes, quoniam pedihns minime uli poterat, 
famquara onus aliquod projiciunt vi in custodiam, 
in qiia etiam inclusnm erat illud par Sanctorum. 

ANNOTATA. 

a Ifk mullii siippleiiliir ej: MS. Grxco, qme ilee- 
raiit aiiiiil Lijinmanum. 

b yi(;i'(iir excidisse negntio non : quxsierat enim 
Mugm, qiiis tlncuisseteos carere amore liivitiarum. 

c Simmenus siijira adtiit, raanus tamquam mortuas 
pepeudisse. 

d MS. Gr. Vciietum etliic et infra tium. 34 Malum 
Persicam nominat. 

CAPLT III. 
NovxqiiiesUonesel tormenla Iriiim Martijrum 
InediH Iriennalis inter crudclcs cruciatus, g 
et iiturlijrium S. Acepsimx. 

i_4um qiiinque dies praeferiisscnt, eos e carcere 
eduxerunf, ef duxerunt in locum, qui vocabatur 
Paradisus, prope quod erat templura ignis, qui ab 
eis colebatur. In quo cum praesedisset ille sceleratus, 
Ocyus mihi dicite, inquit Sanctis, an adhuc perma- 
nejtis in eadem stnlla cogitatinne : an consilium 
mufaveritis in aliqnid meliuset salutare.Sancti tam- 
quam iino ore pi'otiuus re^pondernnt : Nntum tibi 
sit Judex, quod quam ab initio babuimus cogitafio- 
nem, in ea ;ulhuc persistimus, et-perpefun persi- 
steraus, nnn niinis, non tormentis, non donis, nullo 
denique alio omniiio inutati : sed unum Deum ado- 
ramus, et euradem soliim esse Dominum omnium 
eorum, quae sunt, cognovimus. Hasc cum audiisset 
Magus, aliud rursus novum excogitat tormentum, 
et jubet eos cingi funibus per axillas et luinbos et 
tibias, in uno quoqiie autem cingulo lignura injici 
et circuraagi, et fune vehemenler torqueri. Quod 
cum factum esset,erat acerbum spectaculuin, et mi- 
tibusoculis lacryraahile. Naraligna quidein circura- 
agebautur : funes autem convertebantur et carnes 
inde premebantur, et ossa conterebantur. Erat novis cru- 
vero valde gravis contritio : etenim iis quoque, qui 
procul erant reraoti, audiebatnr fragor ossium. 
Erat autem id, quod eis dicebatur inter tormenta : 
Voluntati Regis nolite repugnare. Deinde id, quod 
e conlrario dicebatur a Sanctis : Qui Regis vestri 
voluntati cedunt, Dei voluntuti resistunt. Atque 
erat quidein hora tertia, quando ciepit tnrmentura, 
nsque ad sextara autem sic patientibus athletis est 
productum. 

14 Despondpns itaqiie animum Jiidex, jussit eos 
rursus ahduci in carcerem. Qinimohrein fuernnt 
ahducti, nnn suis pedibns, sed, quod ii essent omni- 
no morlui, portati ab aliis. Irapcratura ;iutfm luerat 
custodibus, ut si depretieusus fnisset aliquis, eos 
vel cibo vel potn vel induuiento iuipertiens, isultimo 
subjicerelur snpplicio. In hunc ergn carcerem con- 



ciatibus tor- 
qiientur : 



triennati 
ittedia af^ 
llicti 



Iiominnm, quie discerpuntnr, libi aliquara afferunt jecti Christi milites, omnem afflictionem. 



vnlnpt;item, insfar canuin auf corvorum eis impleri 
cupienti. Scias ergo, me niill:im ducere rationem 
horum tormentorum, quffi a te inferuntur. Aiit 
ergo nova excogifa siipiilicia, aut scito me ea nihili 
facere. 

12 Magus autem statiin cnnversus ad licfores : 

Cur, inquit, miserirorditer flagris csditis impiuni ? 

Videte enim, quomodo dum ei parcitis, ad nos in- 

cessendos confiiraeliis maxima invehitur libertale. 

Aprilis T. III 



vexationera propteripsnmsustinenles, tres annos m- 
clusi permansernnt : nullam ant famis recreaiionem, 
aut maloruin quaeerant in custodia invenientes con- 
solationein, nisi aliqui ex iis, quierant simul vincti, 
eorum miserti, parnin quid nutrimenti eis latenter 
prajbuissent. Qui cnira in carcere assideliant custo- 
des, eoruin qiiidem cidamitatum miserehanfur et 
senectulis : sed cura nihil possent facere, quod ad 
eorumperlineretcurationemproptermetura Judicis, 

4 solum 



ACCTOBK 
MRTAPMtl. 
EX ^IS- (iH. 

siifutUur ad 
tnbunal : 



20 ACTA SS. ACEPSIM^, JOSEPHI, /EITHAL^ MM. 

snlum ex eorum malis dolorera accipiebant, et affe- autem Repis voluntatemneextremis quidem aurihu.s D 

rebant lacrymas commiserationis. 



et 



B 

S. Acepsimas 
covfemnit 
qrincimque 
tornieiita 
tt inniai; 



c 



et crude- 
lissinie c.r- 
sm 



15 Deiiiile |iost ilhim acerliam et diutiirnam af- 
flictionem, ciim esset in en loco Sapnres, (is autera 
dicebatur Biihmada) eos educit e custodia is, cui 
fuerat commissnm, ut ons castigaret. Di.\isses, si 
vidisses, illus esse umbrao similes : longa afflictinne 
adeoexlabiierant. Deinde eos sistit ad tribunal Ar- 
dasalior ; erat autem is princeps omnium Magnriim, 
qui er.-intin Perside. Ille vero statinieis dixit : Quid 
autem, estis Chrisliaui? Sancti vero, Cerle, ilixe- 
runt, Christiaui, et solum Deum vivum adcu-antes 
el ipsi soli servientes. Tyrannus aulem : Videtis, 
dixit, quemadmoilum quae vobis illala sunt tormen- 
ta, attulerunt vobis magnani ufliictioneur; multo au- 
tem magis diutiiriia vexalin et inclusio : e;i enim et 
formam vnbis mul.avit, et eflecit ut ita e\t:ibescere- 
lis. Quaniubrem vubis siiaserim. ut mihi p;ireretis, 
afferenti ea qu:e sunt vnbis cunducibilia, et vobis 
parcatis, et solem lucidum adoretis. Sin minus, re- 
statut gravi.>.siiiia!morf.i sulijiciamini. 

1C Respnndit S. -\cepsimas : Non me latet sum- 
mo esse tibi studio dognia palrium : et hoc tibi esse 
propositum, si modo fieri posset, vel vi vel persuu- 
sione efficere, ut omnes altrahas ad eamdem religio- 
nem. Hoc autem de nobis numquam tibi veniat in 
mentem, ut putes vel bl.Tnditiis vel minis vel aliis 
intentatis malis posse nobis persuadere, ut deficia- 
mus a dograate nobis semel confirmatuetaconfessio- 
ne : parali euiin snmus orania pati potius, quant a 
fide in Cbristum deficere. Non ignoro, imiuit tyran- 
nns, quod cum vobis Cliristianis mors putelur 
esse quies, iimne studium a volis ad hoc ponalur. 
ut iis fruamini, quoriim .spem concepistis : sed non 
liceliitvobis cito consequi id qund desideratis. Nam 
cum prius vestras carnes paulatira consumpsero, 
acerlium vita-' finem vobis impnnam. Cui Sunctus : 
Etjam prius, impiit, a nobis audisti, et nunc id 
quoque certo scias, quod neque tuurum turinento- 
ruin, neque minaruin nos ullam ducimus ratiunera. 
Nara qid in jirfficedentibus nudis nubis nianian pr;e- 
buil adjutricein, ip^e uunc quoque nobis feretopeni, 
et efficiet, ut non difliciliter feiMiuus ea. qu£e nubis 
intent.ibiiiitur : etsi velis facere periculum nustrie 
in iirofundo senio fortitudinis, nihil obslat : scies 
eniiii te h'ustra laborare, et aggredi ea quai sunt 
inuiilia. 

17 Propler haecira repletus jude.\, jubet aff^erri 
flagella ex corio crudo conlecta, et subjici eoruni 
oculis.DeindedicitSanctis : Juro, inqiiit, peripsum 
nuignum Deuin et incljtara forlunam Siipjris, iiisi 
im|ierio ejus ol>edieritis, liis vestr;is carnes coiisu- 
maiu, vestri iiulla motusmisericnrdia.Quod si etiain 
conligerit, utvos citius inoriauiini, duni flagris cie- 
diiiiini, at ego sic quuqiie piiniain vel murluos : et 
iiK inliratim dissectus, projiciam avibus et canibus. 
Sanctus auteni dixit Acepsimas ; Cum per rem 
cre.atara, et nonperDeunijuraveris, etetiam perfur- 
tnnam hoininis, \ereor ne nun sit tibi cura:jusju- 
randuin. et non serves ea, qua; sunt a te jurata. Si 
auteni oaservare oraniiio con^tituisti. ecce tibi no- 
slra corpora : iis ulere ut luliel, nulla, ut dicis, 
nostri motus misericordia, neque iiobis quidquam 
parcens. 

18 Cum sic dixisset, jussit sceleratus judexeum, 
extensis maiiibus, valde verberari in dorso et in 
pectore. Eo vero crudelitatis processeruut, qui fla- 
gellabant, ut nihil oranino interniiserint. ooiiec car- 
nesavulsajab ossibus, simul cum saiiguiue interram 
dcfluerent. Praeco autein clamabat ; Pare Kegis 
voluntati, etvive. Dei vero Poutifex, doiiec erant 
ei vires, contra clamab.it ; Ego potius Dei raei vo- 
luntatem, viribus ab eo acceplis, exequar ; vestri 



Corpus subrl- 
ptlur a CliTi- 
stianis. 



V 



S. Josep/i 



accipio. '.'um auteraetvoxei interrumperetur, 
vires jani paulatim dissulverentur, et mors jamj.-im 
adesset; oculis in ccelnm sublatis, cum in Deum 
confessioneni consei'vare firmam et immobilem an- sanclemorl- 
nuendn asseverasset, in ipsa reruin graviura et '"''• 
difllcilinm tolerantia, invictara illam animam Iradi- 
dit Den agnnotlietBe. 

19 Adbucautem irani spirantes acerbi illi torto- 
res, in corpns jam mortuum sffivieliant instar corvo- 
rnm. Deiiide cum pra?cipitera impulissent, et in pla- 
team tamquam prnfanum aliquid scelerati puojecis- 
seiit, adhibent custodes, ut ne sepulturain i|uidem 
consequcretur ab ullo ex Christi aniantibus, maxi- 
muin nietum da:nionuni iiicutere conteiidenles, qui 
re vera erant illorura cultorespromptissimi. Tribus 
autein diebiispostea occupatis custodibus, propter 
adventuin filise Kegis Armeniorum, quse ut esset 
obses pacis, tuiic d;Ua fuit Itegi Persariim, surripi- 
tur a Christianis revera tliesaurus. qui numquam 
consumitur. 

CAPUT IV. 

5S. Josephi et .EHhalx inter torinenta con- 
stanlia. Mductio Arbelain et incarceratiu 
sex mcnsiun. 

\jum sic ergo B. Acep-imas decirao Octobris, eo 
niudn, quo dictum est, finem vit;u accepisset; san 
ctissiinus .losepli post eum fuit intruductus. Ad queiu 
se propius ndmuvens juilex prufanus ; Vidisti, iii- 
quit, quam acerba niurte amicus tuus fuitvitapri- 
vatus : et tu niinc quoque, nisi meis moiiitis pareas, 
similibus subjpctus suppliciis, eamdem quara ille, 
mortem subibis. Divinus aulem Dei Sacerdos : Quod, 
inquit, prius dixi ei, cui judicandi munus ante te 
obtiger.it, lioc niinc quuque tibi dicam, quod num- 
quam Creatori pr^eferaiii rem creatara ; neque id, 
qund est conditum, adnrabo, sed Coilditorem, quam- 
diu fuero compos mentis. 

21 His dictis, Prseses curreptu^ magno furore, ^ire nagel- 
jussiteum sirailiter extensum atque priorem, flagel- latus, 
lari bnum nervis : etacclamare pr^conem, eumfore 
salvuin, si Regis pareat voluntati. Ille autem, Unus 

est Deus. exclamabat. et prreter ipsum nullus alius, 
in i|U0 et vivimus et mnveir.ur et siimus, cui etiam 
cultum off'eriraus raliunalem, regia jussa parum 
curantes. Cum vero multashoras verberatus, fere 
jam esset niorte afi'ectus ; arbitrati eura esse mor- carceri in- 
tuum. sustulerunt, ct in fornm projecerunt. Deinde ctuditur. 
cum rt-scivis^ent aiiqii;is spiritus reliquias adbuc in '' 
60 manere, includimt iu carcere. 

22 Pu>-t eum autnm tertius fuit introduclus sapiens 
^ithalas. Cui Judex : Vita, inquit, et mortepropo- ■'■ ^"'"''"' 
sitis ante tuos oculns, gloriaque et ignominia, i5e 

eligas deterius, relicto meliori : nec eamdeiu ineas 
viam, qu.im ii, qiii prsecesserunt, qui sua stultitia 
dignum vita; exituin acceperunt. Tu autein meum 
sequens consiliuni, et maxiinos honores^onsequeris, 
etmunera a Rege accipies. Sin miniis. cnm tibi cau- 
sa fueris suppliciorum iunumerabilium, omnibus 
quoque jucundissiina luce per vim privaberis. Divi- 
nus amera jEilhalas : Me, iiiquit, puderet cceli et 
terrse, si cura mei amici, qui et premebantur sene- 
ctute, et 8elatepra;cedebant, fortissiine decertaverint, 
ipse et vit;e cupidus, et tornienta extimescens cou- 
spicerer, qiii sum a;t.ate vegetiore. Non, per Cliristi 
meiraorlem,erovitffibicagendaiCupidus.Nonproiis, guis cx- 
quni videntur, bonis, non pro asperis rebiis prndam iuur, 
pietatem. Prupter ha^c niagna extitit ira Pra;sidis : 
et in Sanctuni illatasunt flagella. Ille autem ipsum 
sordiduni canem vocavit et ignavura, et, Quomo- 
do, inquit, mens tua est infirma et inihecilla, ita 

etiam 



ft misere di • 
laceratur. 



Abducti ambn 
in urbemArbet, 



cnrceri m- 
ctuiuntur : 



nocte in 
domo /jia: 
muliens 
/oventur ; 



et muluo 
alloquio 
recreati 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS 

etiam tormfnt^ ; qure surtt infelicium et abjectarum 
animarum terricula. nonvero fortium virorura.quo- 
rum animi desiderio Christi sunt infliimmati. 

^3 His Jndex obslu; f.ictus, qiii erat mente ca- 
ptus.Qiiid hoc.dixit asse?su:!l»is,sibivult, qund isti, 
qui dicunturChristiani, vitam prassenlem despicien- 
tes, mortem tantopere sitiunt? Illi autera, Qiioniara, 
aiunt. a Patribus traditas attendentes doctrinas, 
crediint alium esse mundum, pra?senti longe melio- 
rem et admiral)iliorem, propterquem vitam quoque 
prassentem despiciunt. Interim autem diim haec di- 
cerentur, et tempnris prolixitate, et ab iis. qui ipsum 
torquebant, vehemenlissima plair.irum illatione. cor- 
poris quidem. quod raultum decertaverat. dissolve- 
banfur cnmpages; carnes vero, quie lacerabantur, 
eura ipsi) sanguine in terram defluebant. Cum 
eum nutemjiississetparum relaxari Jiidex, tamquam 
ejus raofus misericordia : Si volueris, inqiiif, parere 
jussui Regis, sunt apud nns medici. qui plagis tuis 
cito medebuntur. Cui statim Sanctus : Sisoloverbo 
inquit, posses meis medere plagis, otu,quies raente 
et aniraa saucius; ne sic qiiidem tibi animum adlii- 
bereni, cum ea suadeas, quie sunt pUine ^tulta et 
remota .ib intelligentia. Tenfansdixi. inquit Jiidex. 
Nam etiamsi fu velles parere jussui Regi^ , hric tibi 
nihil prodesset. cum plagje jam tibi morfem accer- 
sant. Quaraobr'em ego quideni efficiara, ut sis exera- 
plo onmibus Christianis. ne tam secure magislratus 
afficiant contumeliis. Sed si in aliis, inquit sanctis- 
siraus Marlyr, dixisti siepe aliena et lalsa, nunc, 
etiauisi nolles, dixisti vera, et quod e.st omnino pro- 
pediem eventurum : me enirarevera bonum posferis 
exeraiilura sfatues fortiludini^ et animim.iguitudini'-, 
qui tamquam ad exemplar aliquod adnostrara in- 
tuenfes tolerantiam, facile ferent tua et tui similiura 
tormenta. 

24 His. qua; dicta sunl. fuit obsfupefactus Judex : 
et accersito quqdam ex iis, qiii apud eura raultum 
poferant. qui dicebatur quidem Adesche, orfus au- 
tem erat ex civitate, qua; vocabatur Arl)el : Hos, 
inquit, accipe, et duc ad tuara civifatem, Chrisfiano- 
rum manibus obruendos lapidibus : volo enim fuam 
solerti:im hoc mihi efficere : propter c|uam causam 
nec eis quidem gladio volui mortem affiBrre. Cum eos 
ergo ouerariis jumentis, tainquam iiianiiniim ali- 
quid, iraposiiisset et alligasset, ille profectus est in 
patriam. Quoniara vero non poteraut insiderejumen- 
tis, cum essent eorura membra omnino dissulufa ; 
idcirco humijaciebautur iii iis locis, in qiiibus eos 
oportebat diversari. tamquam mortua corpora : et 
cura adducti essent in civitatem Arbel, eos accipit 
carcer obscurus et teuebricosus. In hoc cum putre- 
facfio carnium eis ex plagis orta esset. efHuebat 
miilta sanies : et Sanctos gr.ivissimi dolnres inva- 
debant. et m ixime, qiiod non permiiteretiir ulli ex 
Christianis ad eos acTdere, et eorum ullain curara 
gerere. 

25 Quiedain autem mulier pia et firaens Domi- 
nura, quae h;ibitabat in flnibus hiijus civitatis, in- 
terapesfa nocte venit adcarcerem : et multis pecuniis 
delinitis cusfodibus. effecit ut Sanctos latenter acci- 
peret, et doraura suam. quje non longe aberat, ser- 
vorum suorum manihusportatos duceret. Deinde iis 
productis, qui nec loqui quidem poterant, eis ab- 
stergit saniem : lenibus autem quibusdam raedica- 
mentis sedat eorum dolores, mundis alligat linteis, 
unguentis ungit preliosis, et in omnibus ostendit 
quam esset pia et Cliristi amans, osculans quidem 
meinbra Martyrum. el eis illacrymans ; sanie autera, 
qufe ex eis distilbabat, seipsam inungens. 

20 Ciim vix tandera .autera ad se rediisset Joseph : 
Tua qnidem, inqiiit, in nos misericordia et munifi- 
centia, o sacrosancta mulier, Deo erit accepta et 



yBTAPUR. 
t.^ MS GR. 



27 

nobis, quiproeodecertaraus : nosautem tam immo- H 
dice deflere, est multum remotum a vera et certa «"'■tore 
spe Christianoriim et nostra fide. Cui honestissima 
mulier : Mihi quidem animus est gaudio repletus, 
consider.anti, quod Christus vobis tantam dederit 
fortitudinem, ut raagno animo ferretis tantam dolo- 
rura acerbitatera : magis autem leetala essem, si vos 
vidissem marfjrio ronsummatos ; lacrj'mari vero est 
proprium huraanffi naturfe, quas movetur miscricor- 
dia ejiis, quod est sibi genere conjunctum. Sed non 
oportettedolore aflici. neque lacrymari propter nos, 
respondit divinus Joseph cum omnino scias. quod 
qu;e propfer Cliristum siiscipiuiitur afflictinnes, 
aeternam concilient hetitiam et regnum crlnrum. 
Die autem illiicescente, rursus latenter restituunfur 
in carcerera. 

CAPUT V. 

fnler nova tormenta Arhel!B illatti tttriusque 
constantia. 



reducuntur 
ad carcerein. 



inensts, 
E 



sistuntur 
Judici : 



amtJ^ne f 
spondeC : 



\jnm ?ex autt^m menses prfeteriissent. deponitur 
qiiidem a mauistratii is. niii Sanctos arceppraf, ut ^*"' ^ 
lapidihus obriierenlur : alius autem eo saevior, ei 
succedil, nnmiiie Nazeroih : cui etian Rex impera- 
verat. ut comprchensi Christiani, Christianorum 
raaiiibiis nt)ruti. interiinerentur. Cutu crgo venisset 
ad civitatein, et Iguis templum esset ingressus ut 
igiiem adnraref, dixerunt ei ignis adoralores : Sunt 
quidara hic jam longn terapore Christiani in futa in- 
clusi custodia, qui prius, ut nobis fuit significalura, 
gravissiinis subjecti suppliciis ac tormeutis, non 
potuerunt indiici. ut suam abneearent religionem. 
Hsec cum ipse audivisset, eos statiin jubet sisti pro 
tribunali, et eis dicit : Cum Rex Sapores munitas 
quidem et validas everterit civitates, et miilias gen 
tes oppugnatu difficiles redegerit in servitutem 
quomodo vos,qui estisquidem in ejus potestate ejus. 
autem terrse h;ibetis usura fructum, perinde ac qui 
aben defeceritis, ejiis jussa tautopere despicitis'! 

28 Ad ha;c Joseph ille .adinirabilis : Si tvranni- 
dem, inquit, et defectionem aliquara inovissemus 
adversus Regem vestrum, oporieret omnino ipsura 
illatis arinis et coacto exercitu nos invadere; aut •''■•'"'«M 
alium certe adversus uos mittere, qui esset et manu 
fortis, et rerumexperientia prieditus. et ad ducendiim 
exercitum idnneus;sed tantumaliest.ulnostalia ag- 
grediamur, utnonaliura,sed teadversusnoseraiserit, 
qui cum fetninis pofiii.s, qua; deguiit in thalamis, 
qu;iin ciim viris piignare sfiidiierit. N'os enim nos- 
ipsos tamipiam oves tradidiraus ad occisionem, ut 
qiii diilicerirauses.se subjecti omnibus potest;itihus. 
2'.1 Dixit Pneses : Me ad ir:ira, utvidelur, pro- 
vocans, ut vitain tibi citius adimam, nos liis infe- 
claris contuiiieliis. Seil non assequeris id qiiod desi- 
deras : longo enim terapore et mnra te protraham, 
et multis torraentis te paulatim consumam. Jubet 
er^n eum extremis pedibus fune vinctis, suspendi 
capite, exiceatis autembnum nervis ei plagas infligi. 
Sic ergo ven.-e apertie tormentorum violentia, tain- 
quani ex fonte priebebant fluxum sanguinis. Qui 
vero circurasislebat populus, Judicein accusans ira- 
maiiilalis, ad misericnrdiam movebatiir et ad lacry- 
mas, slupens sacrosancti senis tolerantiam. 

30 Quidara aiitein exMagis, qui circurasistebant, 
secreto accedentes ad Marlyreui, dic^bant : Clam 
nnbiscura ingredere in nosiri Dei templum, si a mul- 
tis aspici erubescis, et cuin sacriftcaris, liberare a 
suppliciis. Ille autem : Discedite a me. cKara voce 
dixit : Discedite. qui operamini iniquitatem : quo- 
niam Doniinus exaudivit deprecationem meam. 
Deinde cum tres hnroe jam pneteriissent, jubet eum 
relaxatum a verberibus,coram se sisti ; Ecquid, in- 

qoieus. 



suspens^ts 
nervis boum 
Cdditur ; 



Maqorum 
fatlacianl 
spernit : 



28 



ACTA SS. ACF.PSIM^, 



ArrTnnF 

MKTAi'im. 

Ex )is cn. 



e^ prn eon/m 
conversiont 
prat ; 



nnn leiretiir 
mtnis : 



su.spensil5 
flaijelltitiir : 



1/fiiiipft.r/) 
iteficienfe 
iie' ■ 



. (luiens, p.-ires jussui Regis, et vitam m.irti prajfers, 
an non? Respondit Sanctus : Absit, u( ego unqiiam 
eam vitam cupiam, in qua mesol viik-rit silii pntius, 
quam ejus efleetori, tribuere adorationem . Qu:d au- 
tem, Estne tibi, inquit, mors vit;e pi'a;ponenda ? 
Sanctus dixil, Cerle : liaic enim raors mibi vitani 
ffilprnam conciliat, et est nobis causa multi.riira 
lionnruni, qiise nec possunt cerni ociilis, nec audiri 
auribiis, nec nioii*e comprplieiidi. Ad h'FC derisnr et 
cavilbitor ille, velut nuntiaturus morlem Martyri, 
Magnas ergo, inqiiit, nnhis deb-^s agei'e grilias, si 
tam mulla bona tibi conciliaviraus. Oinnino autein 
officies, ut eorum qiioque simus teciim participes, ut 
qui libi fiierinuis ailjutores .ad acquirendam lalein 
bealiiiidinem. Sanctus autem : Ne ironice inqiiit, 
nobiscum .ngas, o Judex : nam nos quidem et inimi- 
cds diligere. et iis. qui nos odio habeiit, benefacere, 
a diviuo praecepto didicimus ; celerum qnamdiii su- 
mus vivi in vita priesenti, Deura precamur, ut ab 
errore discedentes, discatis piet:item et veram reli- 
gionem, ut vobis quoque sit pars et sors in futuro 
in Uni bonis, quaj dici nequeunt. Non est aiilem 
iioliis datum vel asupplicio cripere, velbona dare : 
hoc est enim in solius Dei positura pntesiate, qui 
Imbnt etiam poteslatem judic.iiidi vivos et inurtiHis. 

31 DixitPriEses : Ejiisraodicimtentionibus missis 
in priEsentia, et iis bnnis,qui«a te somnianlur, pare 
Hegis imperin. Te enini talibiis e( tautis subjioiam 
suppliciis, ut per te alii quoque persiiadeanturChri- 
stiani, ea qu c teni^nt mauibiis neqiiaqtiam coininu- 
tare, cuin iis quie spe apprelienderuiii. Sanctus au- 
tem ; Hoc, ut ijise quo [ue nosti raaxirae cupin.quam 
cilissiin'! transraitti ad aeternas mausiones. Qiiod si 
mibi alios inuuiner.ibiles intiileris cruciatus, aut 
etiain post te alins, consummatus inveniar iii Chi-isti 
gratia ; habeoeuim Deum me confirmantein, prnpter 
qusm luec pati constitui. Non ero autein, ut tu dicis, 
Cliristiaiiia adh.irtatio ad negandain pietatem pro- 
ptertua torinent.i,sed incitamen*iiin pntiiisa I veniin 
Dei ciiltuin : ipsi enim ine videntes in tali seneclute 
tuos vilipendere cruciatus, habebunt piilchrura 
exeihplar fnrtitudinis, nec deerit illis, qupm iinitun- 
tur. His auditis, Preses beati seiiis i.iterrita con- 
staiitia ol)4upel'actus, jubet porl.itum ab aliqiiibiis, 
quniiiaiu ingredi nim poterat, rursus inclnji in car- 
cere. 

32 Deinde aspiciens ad B. ^itlialnm ; Tenequo- 
que inquit, invasit, idem stupnr, et inaximi lumi- 
naris reciisas adorationem ? Respondet pi-ieoo veri- 
tatis ; Vivit Dominus Jesiis Christiis. vivi Dei (ilius, 
in querasperavi ;ijuvenl,ute,quodimmutal)ilninhibeo 

■ ciigitatinuem ; nec miliiullus persuaserit, ut Dei lio- 
nnrem tribuam relius ab ipsocre;»lis. Postquam ha>o 
aiidivit ille supjrbus et barbarus, jiibet Sau-lirn 
alligari talis, et lignn appe;idi boiimque nerviscedi. 
llle ant.un m.igna vnce pr.edicabat se esse Christia- 
nuui. Magis erit defessus H.igris Cieleuln imp iis, 
qiiam Saiictus idiquid loquorelur reinissum et iiidi- 
giiura ea, qua pro Christo est ostendenda, fnrtiiu- 
dine. 

'i'i Jubetergo eum de ligno depoiii, et in medium 
adduci Mani,;hajum, qui reruin quai-umdani lurpiiim 
dauiuatus fiierat, et Vide, ait Martyr hunc apnrle 
suiiui abjurare religionem : jiibens ergo torquere 
Manichu^iim, cogebat ad negaudum. Ille autein pri- 
muin qu;dem resistebat, et adversus plagis videha- 
tur decertare ; cura autem violentius verben inten- 
tarent, qui flagellabant, et eum plagae vebemanter 
urgereut, victus a dolorlbus, statim abnegabat, et, 
Anatliema Maneti et ejus dn,'in itibus, exriaraal) it. 
Afferunt itaque ad eum formicam, jnbentes interfi- 
cere. IUe autem eam statira accepit et interfecit. 
Propler quod Sanctus tetitiadiflusus, et ob id, quod 



JOSEPHI, .dilTHAL.E MM. 
factum fuerat, rideus propemodum ; l^ravia passus, 
inquit, defecit adorator Manetis, et cjedein fecisse 
est convictus, ut qui Deura siium iuteremit : ego au- 
tem meipsum beatum exi-timo, ut Paulus; quod 
Christi virtute aperte r rroboratus, qui dixit, Ego 
vici mundum, conservo spiritum et animuin in- 
victum. 

34 Propler hajc ira repletus insanus judex spino 
sismali Puniceaj virgis jubet Sanctiim verberari. 
Plagaj autem sic eum confecerunt, ut prope esset 
mutns, et neo ^eiitiref quidein verbera, quse iiiflige- 
b.intur. Qiiamobreiu ciim euni traxissent, taraquam 
jam mortuum, forasejiciunt. Quidam autem ex Ma- 
gis, cum fnrie illud corpus vidisset nudatum, et na- 
turiTj conteinplatione motus esset raisericordia, panno 
eum operit. Qui vero erant ejusdem, cujus ipse, 
religinnis. ciim adspexisssent quod ab eo faotum 
fueratcriininantnr euinapud Pncsidem : quiacerbis 
statim csditurflagellis, et ab iinmisericordibuseam 
accipit mercedem misericordia». Beatiira autem ,'I<;i- 
thalam adhuc spirantem tradunt in custodiam. 

CAPUT VI. 
Sub vovn Prxside fliigellnl Herala. Marly- 
riiim ulriusque lapidilms obruli: sepidlura : 
Miracula. 

^^iim vero accepissel judex, niaxiraura quercdam 
Prajsidem. nomine Saborium, in siium vicum adve- 
ni^se. qui appelliibatur Macellaria, ei Martyrum 
mandatexaniinationem. Ille autein non ininus im- 
pius et s.Tjvus, quam praecedenles, aspiciens San- 
ctos : Vestrain, inquit, reveritus canitiem, etveslrae 
misertus afflictionis, suaden, ut solem adoretis, et 
gnstetis sanguinem sacrificiorum, uta raorte acerba 
liberati, omnibus jucundam vitam lucrifaciatis. 
Sanoti autem tamquara uno ore dixerunt; Caruivo- 
ris canibus raoi est sanguinem giistare, nnn homini- 
bus : tibi vero potius convenit iis exatiari qui es 
instar canis r.tbiosus, et latras, et efl^eraris in eum, 
qui tefecit. 

36 Postquara auterajussit Sanctos flagrisciBdi, 
eornm misericnrdia moti, qui circurastabant ; De 
coctione, diceliant secreto, gustata loo.i sangiiinis, 
serviimini, et liberaraini ab iis, quie vobis iraminent, 
suppliciis. Illi vero responderunt : Absil, ut vel si- 
mulatione et in specie:n, vel ul!n alio modo inquine- 
raus piiritatem nostrie fidei, et hanc longiBvara se- 
ne;tiitem dedecoi'e affi.'.iamus. Versutus autem ille 
Praeses et admoduin raalus ; At si ad vos, inquit, 
piira caro fuerit allata, ne eam quidem giistabitisf 
Sancti dixerunt; Ex immundn quiduam inundum, et 
expullutistuis manibus quidnam fiierit impollutum'1 
Omnibus ergo raissis his tuis raachinatiouibiis, in 
nos fesiina cito prnferre sententiam ; Irustra enim 
labnras aerera verberans, et per inscitiam euin pul- 
sans, qui nnn pntest doraari. 

37 Cuin ergo communiter cum iis, qui conside- 
bant, consultassent, et tulissent sententiain, ut 
SauctiChristiiinornmmanibiis nljriierenturlapidibiis, 
congregant Cliristianorum inultitudinein, cum qui- 
bus compreheuderunt etiam admirab.lem illam Is- 
d.uidul:eti-uin beituin Jo^eph rursus exportassent, 
sistunt eura iu Prietorio.Sanctus autemanuuit Prae- 
sidi, ut ad se accedat propius, ut qui arcanum ali- 
quid esset ab eo auditurus. Cura is vero statim 
acce.ssisset propius, Martyr os implens saliva, exe- 
crandum illum vultum conspuit : et, Non te pudet, 
inqiiit, o impudentisssime, tam immaniter et tam 
hostiliter in hanc cominunem insultare naturara et 
corpus jara raorte affectura rursus producere ad 
examinationera? Ille autera ab iis quoque, qui coii- 
sidebant, propter hanc nimiam crudelitatera probris 

afiectus. 



Joan. 16, 33 



ifenim /la- 
gellntus. ut 
ninrtuiis 
projicitur ■ 



dein carceri 
includitur. 



A novo 
Pr.T^ide 
amtm exa- 
tnitiatt 
(jeiierase 
respondent : 



flagellls 
ca-ditnttir 



S. JosPiiti 
iil qnarstio- 
neni voca- 
tus, exspuit 
in vitltum 
Pnesidis : 



CUJUSJUSSIS 

renuif parere 
S. lidaiiduf. 



S. Jospp/i 
la/iuldms 
obruUur : 



utfio cusfo- 
dfs coipnris 
subseguifur. 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 

aflectus, et mirandum in modum irrisus, ad suam 
catlicdram redit pudore aflectus. 

38 Cum autem Sanctuui p.iulo longius dimovis- 
sent, et nianus post terjia vinxissent, fossam ei fo- 
diunt, et eum ad iundjos usque demissum, infodi^mf . 
Deiiide comprehensnscircumsistunt Cliri-tianos : et 
pulsantes jubent cos virum inclytum appelere lapi- 
(Id)us. Cum quibus sacrosanctam quoque Islandul, 
ut similia faceret urgentibus, dixit illa ; Nihil un- 
quam a seculo tale fuit au litum, ut cogatur femina 
exlcndere manum advcr.-us viros sunctos, qU"niodo 
vos nunc facitis : qui adversn.-. inimics quidem non 
decHili.!i.v. in nos aulcm arma tollitis, et patriam, 
qua: degit in pace, sanguine et caide implelis. Illi 
vero obelisco Idiiga; aruiidini alliguto, C" Sanctum 
piingere inqierabant. Illa aulem : Absit, 'inquit, ut 
ego id faciam ; nam ego id prius libenter cor<Ii meo 
affixero, quam per ipsiim sanctum corpus vel mini.- 
niuiu adingam. Sic illa quidein virilera ostendens 
constanliain, conspei-ta est potenlior, quam cogjta- 
rant parricidae. Saiictum autem tum densa lapidum 
gramline obi-uerunt, ut cerneretur solum c.nput, 
reliquo corpore obrutn lapidum congerie. Quod qui- 
dein caput ciim qnidaui ex impiis principibus vidis- 
sel adliuc moveri. jubet uniex lictoribiis, ut accepto 
laiiide, quanUim poterat niaiius caperc. in id desu- 
per iriiniiteret. (Juod quideui eiira factuni esset, et 
ponderelapidi.s capiil es-etcontrituin, bcatus Christo 
tradidit pretiosam aniniani. 

39 Atque venerandura quidem illud corpus, ad- 
hibilis custodibus, conservabatur tamquara thesau- 
rusaliquis:curaautcra tresdiespraeteriissent, etjara 
advenisset quartus, extitit magnus et terribilis ter- 
rainiotus. Deinde cum sic apparerent fiilgura, et ma- 
xiina tonitrua cum eis eruniperent, ignis e coelo 



deinissus, custodes quidem redegit in cinerem ; la- L 
pidum vero congeriem eduxit lainquam piilverem , aci.tohb 
Deo oninibus reddente manifestum honoreni in Mar- 1'"""^. 

E\ ilS GH. 

tjrem : cnrpus autein non ap]iaruit, seu qiiod Deii s 
providisset, ut id transfen-etiir iis, quos ipse noviti 
modis; seu qund hominrim manus id sustulissent • 

40 Venerandum autem ^ithalam cuni in vicum , s. Miihalm 
qiii diidtur Pritrias, abduxisscnt; elRciunt ut Chr i- lapidalm 
stianorum inanibus ipse qrioque obruatur lapidibus. 
Cujus corpus rnonac'ii quidara, ex iis, qui illic ha - 
bitabant, noclu advenienles, inscient.ibus custo libu s 
id auferunt, re vera furtum laudabile facieiites, et 
reni luce digii;im non tenebris. Deiude cuin eijust.i 
feciSNeut, deponunt in quodain loco insigni. Quo 
autera in loco Sanctura contigit interimi facit Deus 
aduiirabiliter quidd;im, dignuin et .sua p i tent a e t 
gloria Martvris : Plantasiiiuidem myrti illic enala, , , 
emcituromnegenus inorboruin liberaiiii. Curn quin- iis. 
que er'go annis per hanc plantain sic fiereut inira- 
cula, qui gentium falsam tenebant religionern irivi- 
dia nioti, et non ferentes intueri haec mirarula, ai 
contuiandam falsam eoruni religionem, plantam ex. 
scindiint radicitus, igiiiijue traduiit. Multi vero ex 
lis, qiii erant aniniu purgati, loiigo teinpore vide- IC 
baiii lucem in en loco, et divinas virtutes ascenden 
tes, et gloriaui emittentes ei, qui Sanctos suo-; glo- 
rificat. Consummatus autera fuit Christi marlyr 
vEithalas inciise Junio, eamdein constaiitiara et for- 
titudinem, quam ii, qui ante ipsuin fueruut consum- 
mati, ad inortem usque ostendens, auxilio et gratia 
Chrisli veri Dei iiostri. Quem decet gloria et lionor, 
cuiii principiu carente ejus Palre et sanclis-^imo et 
vivifico S[iir"itu, nunc et semper, et in secula secii- 
loruui. Ainen, 



DE SANCTO MELANTO, 

Episcopo Trecensi in Gallia. 



SUB FIN. 
SEC IV. 



Cnltns "il 
Aprltis, 



xfaSt 



Nicoliiiis Camir.atiis, in Promptuario imcrannn 
antiqiiilQtiim Triciissimr diaccsi,i,)nj:jioinl Ca- 
laliiijum Episcopornin Trfcfnsiiim : intcr qiios 
ivnsetitr quinlus S. Melanius qui tamquara 
inter Cwlites receptus. et in J^anctoriim Ordinem 
coopta'us, iu monasferio Cellensi, conimunibus vntis 
et precibus appellatur : in quo corporeffl ejus reli- 
quiiB in ligneam thecam recouditae asservantur. De 
quarum Iranslatiuue solennis memoria ibidem agitur 
die XXII incnsis Aprilis. Sed ipsius Saricti nat;ilis dies, 
nec in ip.-o loco, nec iilibi, quod sciam, celelir.itur. 
H.rc CinurMius, qnem scciitialii : ac Jonnncs Clicnii 
etuim Sanclum nppellat. Claiidiiis Robertiis istii Italict : 
Quintus S. Melanius. Ejus reliquiie iii monasterio 
Celleiisi a-servantiir nt coluntiir xxiiAprilis. Etnlcm 
repeliint Siimmurtliani. De menwrato Cellcnsi mona- 
slerio apud Trecenscs lnle egimti<t viuJnnitarii, at Vi- 
lam S. Fivilolicrti primi Ahlialis. Ntcolatis Des-Gtier- 
rois sltitiiil emn floruisse cirea annum cccxo, asserit- 
quc se leijissc in vtilile antiqiio Kalendario moiiaslerii 



Ccllcnsis, S. Melanium relatum inter Sanctos, quo- 
ruui celebritas agitur in dictai Abbatiae ecclesia ac 
die XXII Aprilis festum ejus devote peragi, cum Offi. 
cio Ecclet.ia.^tico de Translatione reliquiariiin dicti 
Sancti..\sservariautein ejiislieliquias in tbeca valde 
antiqua et depicia, deposita retro post magnum al- 
tare, in secundo nido ver^us cbiustriim ad Septem - 
triouem; at sacruraejus caput, inclu^uin ligrieo ca- 
piti picto et deaurato, seorsim cullui exponi. 

i IJem Dcs-Gucrrois scritiit Translatioiiera SS. 
Melanii et liubini referri tn MS. Knlendario cjusilem 
Cetleiisis moniisterii, ct MS. Mtirtijroloqio S. Lupi 
Trecensis; et iu velere memhrana Prinratns Gnnnaijen- 
sis S. Georijii isla legi : Tria brachia, una costa, 
dua; ooxie S. Bobini .sive Melauii. Sirnul enim in- 
veni enriim c.upus, ego Petrus .\bdas. Sauisiijiis 
etiam iu Stijiplemento Marlqrolotiii Gallicani iitrumque 
celclirat, uti lutius cxposuitniis die xxxi Janiiarii ad 
Vitam S. Boliini. 



Reiiquix ejus 



DE 



30 



ACTA SANCTORUM. 



DE SANCTO JULIANO, 

Episoopo Yicnnensi in Gallia 



cmcA 

AV. DXXXII 



l 



ulfr phnimos Episcopos in^liis Viftnwnsi^ in Giil- 
fi-i, Sacris fastis adscriptos^ esl S. .lulianus xx 
Kpiscopus, qui seculo Clmsti se.rlo floniit, ac 
Comilio Aiireliiinensi. ix K;ilenflas .Iiilias, anno 
xxn Domni Chiideberti Regis, subscripsit: adeoque 
ujuio Dxxxi, nli alibi a tiubis probnmm cst. Sticcessit 
Tempiis Sedis. ^\ •Avilo, ijucm vitQ {uuctum esse circilcr auiunnDWV 
pruliavimus nd ejus Acla, die \ Pcbruarii lUnstrata 
Comment. pravii mm. 6- Imperabnt tuur Jusliuiis sc- 
nior, armo Dxxvii mortiius; sub cnjns ImperiiiiuYinnus 
ViennL-nsis Ecclosiai Episcdpus floruit. tc.\le Adonc 
Episcopo Fieuiicusi in Chronico Snccessit Justino in 
hnpcrio Justinianus, sub qno ai-nd eumdem Adone^n 
Vicnner.sis Episcopus Donininus floruit. cui sncccssit 
S.PantagaiIius,('/iH??iVieniiensisEccIesix'bpiscopus, 
(fUi Concilio Aurclianensi iii, anno wwi Doinnt Childc- 
bcrti Rcgis, snbscripsit. Is est annus Clnidi dxxvi. 
j^ Vitam S. Pantaqatld clucidavimus ad diein xvii Apri- 
lis. E qnibvs coUigimns non diu postannnm Dxxxi su- 
perfnisse S. Julianum, forsan mort.tum aiino dxxxie 
hoc XXII /iprilis, 

'^ Hoc certc die Jiii\ Vienncmis eccksix Episcopus 
Nomen Fastis '''"'"^ V'''^' ''"'" *'"^" MartijrnUi(jio insrripsit his verhis : 
Ins^rlj^tum. Vienn£e S- Juliaui Episcopi et C"nf<'--soris : i{uai 
verbn ad aUa plurima Mariyroliifjia MSS, et crcnsa 
trnii.^lalasunt, et repctuntnr in Mnrlyroloijio CohniiV 
et Lubecx anno Mccccxc imprcssa ; m Anctario etiam 
Greveni ad Vsnardum et in MS. Florario ; in qnibiis 



dnohus uUimis endcm vcrha etiam pridie, sive xxi Ajm- 
lis repetiintnVt sed apud Grevennm est nouien Luciani, 
yjroJuliano. vifio amannensiiim jiositnm , cinn nullus 
fuerit inter Episcopos Vicuueuseshcic\\\n\xs appellatus. 
3 In Brcviario Ecelesiae Archiepiscopalis S. Mau- 
ritn f leinuv, e.rcuso ihidem anno mdxxii, pr.vscrihitnr Eccfesiasti- 
0/ficium Ecclfsinsticinn de S. Jnliauo EpiscopoclCon- cum, 
fessore, ct recilantur omnia de commnui, cwn oratione, 
Daquaisumus omnipotens Deus ctc. et in Knlctvlario 
iiidicatur dics wu Aprilis. In Catnloijo MS. Sanclo- 
rum Episcopornm Vicnnensis Ecclesix, n nobis Fiennai 
aiino MDCLXii descripiOy indicnlnr S. Julianus sub Jus- 
tiniuno Imperatore. Hnbcmus diip{e.v Martijrolngium 
Vieuuense manuscriptnm, in quo isla coulincnlur : xxii 
Aprilis, Vienn;t natalis S. Juliani Conressoris vi- 
gesimi Arcliiepiscopi, qui tempore Tlieodorici Fran- r^, 
corum Regis. setlente Joanne Papa primo, rexit Ec- 
clesiam Viennenseni ; ac plenus virtulilius quievit 
in pace, cum majoribus tumulatus. lu altero MS. 
dicitnr plenus mirarulis quievisse.Cr^fl/KS est S. 
Julianns tempore S. Jonnuis I Pnpx", Ravenua.' in ear- 
ccre defuncti anno dxxvi. die xxvii Mnji : verum Theo- 
doricus, qui lituc vivchat, non erat aiiquis Rex Eran- 
corinn, sed Ostroqothorum, qui tunc in ItuUa et Pro~ 
vincin rcgnahat, movtuus eodem aiino, quo Joannes 
Papa, sed aliquanto serius^ ipsis scilicet Kalendis Sep- 
tcmbris. 



I)E S. ABRUNCULO. SIVE APRUNCULO, 

Confessore etEpiscopo Trevirensi. 



ANNO 
SXXXII, 



c 



Imsloplwnis Bmmrus, libro quinlo Anliqniln- 

lum fl Annulium Tmircnsium snh finem, isla 

liiilifl num. 137, »i/ anniim 528, Vibicius Tre- 

viroruni Pinitifcx, terra relicta, Ca'lestiiira 

crmtur rumerum auxit, quinlo Novemliris. Ejus loco sup- 

Sjjisaim! t.'eruiit Antistitem veteres Episcoporum indices 

circa oiinMm Aprunculum : ciijus nominis plures in Gallia flo- 

Q ruerunt Episcopi. Deimle num. 140 ml imnum 532, 

ii.orUur ma Aprunciilus, inqiiil, cuiu ad vigesinium secnindum 

011. i3i ; Aprilis, iiuem ille sibi diem in fastis assigiiatum lia- 

bel, in liicem senipiternam emigrasset, de novo sub- 

stiiuendo Pcculifice concilium habitum est. Quod S. 

Gieijoriiis Tiironeiisis in Vilis Patrum, in elogio S. 

Gulti, posl relnlum obitiim S. Qnintiiini Einscopi Ar- 

vernuruni , cujus ilirs naialis inciilil in xiii Aovembrii, 

ila e.ipima : Tiinc eti.im et Aprunculus Trevirorum 

Episcopus transiit : congiegatique Clerici civitalis 

illius ad Theodericiim Regein, S, Gallum petebant 

Episcupum : ipiibus ille ait : Abscedite et alium re- 

quirite ; Gallum enim biaconuin alibi habeodesti- 

iiatura. Tunc eligentes S. Nicetium, Episcopum 

acceperunt. Ilxc ibi. Coluntur S. Gallus, i;i'ik Ar- 

vernoruin Episcopus, Kalendis Jidii; et S. Nicetius, 

V Decembris. 

2 Doctor .Joannes Enen, iii Medulla Gestorum Tre- 
virensiuni.libro Z liiiilol de Ecclesia Collegiata S. 
stpulius in Poulini Episcoin Trevirensis et Martyris iita scribit. 
Iliidem, ferme subtus altare S. Clementis Paps et 



«cc/pjia S. 
Pttutiiii, 



'--o-T-s^s:"- 



Martyris, iu fronte chori (quod speciahbus priero- 



gativis et indulgentiis insignivit Leo Papa IX) re- 
quiescunt tres sanctissimi viri, Archiepiscopi Tre- 
virenses, Boniisius, Leguntius, Abrunculus. Hxc 
in dicto libello anno jinxvii CTCii.so. Alium anliqnum 
libellum habemus de Reliquiis et Indulijenliis Ecclesix 
Colleijiutn' S. Paulini, in qiio ista traduntur : Abrun- 
culus almus Trevirorura xlvi Priusul, successor S. 
Vibicii Archiepiscopi, qiiondam "cenobii Divi Maxi- p 
miiii Alibatis, .sub .-iltari sanctissimi Martjris Chri- Reliquix 
sti Clementis Papse, a laeva B. Leguntii, sepultus iranstatx 
quiescit ; sed ex parte. Nempe principalic 
niembra hinc ad monasterium, quud vulgo Spren- 
gerszebach vocalur, siint translata : qu<B Abruncu- 
liim co-lo triumpbare, signis et virtutibus variis de- 
clarare non ces.sant. Abrunculus sacer, vitam adhiic 
agens mortalem, abrenuntiavit seculo et pompis 
ejiis : non utassulet liunuina fragilitas, per abrupta 
viliorum incedebat; sed ab isto seculo nequam 
mente etactu abruptus, velut carbunculus nocte lu- 
cens, et instar siilis mane rutilantis, sic ejus vita 
sanctissima. Carne exiiitur decimo Kalendas M.iji. 
Bivc ibi. Epilapbium ejus in ara S. Clementis jio.iitum 
estbiijusmoiH. Hic jacet s;incta!recordationis Abruii- uiortum 22 
cuhis, hujuss.-mcla; sedis Archiepiscopus cujus de- '*^'''"'- 
positionis dies x Kaiendas Maji obfervatur. At con- 
tra in MS. Florario Sanctoriim ad bitnc diein dicitur, 
Translatio S. Abrunciili Trevirensis Archiepiscopi 
et Confessoris. la Mariyrologio Coloniu: et Lubecx 
anno 1490 exaiso ista leijuntur : Treviris S. Abrun- 

culi 



ejus eplCa- 
p/iium : 



meworia In 
Foitis, 



etiain 22 
Ffliru. 



an irlcm S 
Apponocultis ? 



VIGESIMA SECDNDA APRILIS, 
ouli Episcopi Cnnfessoris, qui nunc in 'monasterio, 
quod vocilur Sprenckgliersbach.requiesoit. Qusefere 
eadem leguiitur apm! Molnvum xn nilditioiiibus ad 
Vsuardum; apiid Cunimim. m Marlijrcd. Germaii. 
el apud Ferrarinm in Catahgo generali. Sau.^isayUK in 
siippleviento Martijrolvrjii HaUirani ad diem xxil Fe- 
brnarii ista liobet : Tve\his resHralin S. Apruiiculi 
Episcopi ; qui cuni post mortem mir^iculis renide- 
ret, ex ecclesia S. Paulini, ubi sepultus fuerat, ad 
Springeburiense monasteriumtranslatus, ploria; suffi 
ampliavit inilicia, Colitur praxipuo honoredia xxii 
Aprilis ; i/uo lamen dte ejus id non memiuil idem Sans- 
saiius. Ad dictum aiUem xxii Febriiarii relebratur in 
Cataloiiii Ferrarii. 

3 lu Addltionibns per Ciirtbusiauos Bru.rellenses ad 
Greveniun opposilis. nd diem xvi Febrnarii, refertnr 
S. Apponoculiis, Episco|ius Trevirensis Coufessor, 
gnem ibidem diximiis nobis ignoiiim.nisi sit S, Aprun- 
culiis ivi Abriinculus. Brouerus citntolib. 3 nnm. 139 
de liac conlroversia ista habet : Ecce concurrunt 
Aprunculus et Aponoculus : quns eqiiidem per sa;pe 
diversns non esse liim ita gemina litterarura simili- 
tudine, tum obvta passini ejusniodi depravandi cojiia 
perniotus imbiberam : sed quia tabularum nonnulliu 
tamen Aponoculi nomen retinebant, suvtinere me, 
neclitem perorarevolui, lionecclarioraliundelestiti- 
catio vel fides allucei'et. Descripsimm et nos, ex ve- 
teri codiee MS. Serenissinue Cliristinx Reijinx Sne- 
ciee, nomiiia Pontiflcum TrevericiE ui'bis, ubi illi, 
qmd liuc speclnl, lioc iirdine. receusentnr : Vibicius, 
Abrunciilus, Rusticus, A|ionoculus, Nicetiiis. Clau- 
dius Jiobertus iii Gallia Cliristiana loco Aponoculi po- 



31 

siut Aprunculum \\,quemomiserimt Snnmnritbani: et 
S. Nicetium successorcm fnciunt Rustici ; qudd ex 
Greijnrio TiiivnnM improlaviHs. Browerus posi S. 
Nicetiimi ri';)(i«/( Rusticum, quod Jcta S. Goaris per 
Wiindelbertitm Ablialem Prnmieniem, illiistranda ad 
VI Jiilii. plena e.ciqnnt. Ipse Rusticus cultnin Ercle- 
sinsticuin Iiiibel xiv Orjobris, et Vibicius v Xovembris, 
Jl de siipia memnratis Bonocio et Leguntio eginius 
XVII ('( XIX Febriinrii. 

h I/abemus .iimililer MS. Hisloriam Translntlonis 
S. Moloaldi Tieviroriim Arcldepiscopi, dnndam xii 
Muii : in qiia etiam agilur de sunctis Reliqniis Br Ju- 
ct.oris et SS. Abruncnli et Bouosii Arcbiepiscnporum, 
Irauslntis aiino Mcvii sub Bruiione Arcliiepiscopo ad 
tnonasterium /lelmivardeshuisen, in dioiceki Puderbor- 
nensi sitiim. /ucmih/ autem ex reliquiis, S. Abrunciili 
mandiliula; ciim deutibus. B. Auctoris caput, et S. 
Bonosii bracliiura ; luie snnt, iina cum Reliquiis S. 
Moiloakli, inclusa arc», et cum decenti reverentia 
deposita supr.i allare Dei Genitricis Mariajetave- 
nerabili Tietmnro, spxtn Helmwarduscnsi Abbate. 
Sunt pnrtereo memorati SS. Abrunculus et Bono- 
sius Patroiii Ecclesiin collegtataj Bruchs.ilse, olira 
monasterii Renedictini iii Odenbeim, nti nos sui.-. lit- 
teris dnruil Joannes GninnuMlis nosler. vir in siiuiliblis 
rebiis observandis ailmodnm diligens. Pbillppus etiam 
Scoiiville, Societntii nnsirx vir apostolicus, et per Lu- 
xemburgensem agriim circitmjectasque diaceses 7.elosiS' 
simus divini verln predicator ac ClirUlinnx ductrinse 
propagator ; in suis adversariis adnotatnm habebnt, ia 
ItziiU quoque Patroinim coli solenni festo S. Abrun- 
culum. 



n 

AcrronK c. h. 



Reitqiii.e ali' 
ipiol in lletni- 
irardesttiii ■ 



Patioiiatut 
in Itruchsat 



CIRCA AN. 
DXL. 



Sacra memo- 
rm in Mar- 
tijiol. 



Etoipum ex 
SaussQijo. 



DE SANCTO LEONE, 

Episcopo Senonensi in Gallia. 



A; 



a ^. 



vliqunm S. Levnis veneralioiiein £cclesiusli~ 
cam demonslrant vetusliora Marlyrologia, 
etiam qiae ante mille circiter aniios et dein- 
.ceps exarala habcmns : ea enim, post Martyres 
Ilieronijmo collecton, hac in re sub pnem aiicla, 
ipsiim propomnit. Secuti dcinde Usuarilvs, Bcl/iniis, 
Maiirolycu.", Gnlesinius, Ghiniua ciim MartijroUnjio 
Romano. Siissayusin Marlyrologio GnlUcuno prxcipiias 
res ab eo gestas hoc cvinplectitnr elogio : Eodem die, 
xxii Aprtlis, Senonis S. Leonis Episnopi et Con- 
fessoris : qai vir misericordiae S. Panlo suffectus, 
serie ilecinuis septinius ea in Caihedia sedit : ser- 
inonei[ue et opere potens, pos(f|iKtni diversis GalHai 
Cunciliis interfuis^-et; Cliikleberto Regi, sibi in sa- 
cris rebus pofestntem aiiquani mire licite usurpanti. 
et prudenter et fortiter obstilisset; S. Aspasium 
Melndunensibus, qui Episcopum proprium modis 
omnibus appetebant ; Cliorepiscopum prafecisset 
(per cnjus subsidiariani operani, reliqua quie f rant 
ibi impietatis semina penitus evuisit. et totum op- 
pidum Cliristi placitis et obsequiis subdidit) demum 
£etate iii onini sanctitale confecta, Ecclesia tideliter 
administrata, transiit ad prcemium. Mortuum mira- 
cnlorum gloria, qua in vita emicuerat, comitata est. 
Sepultura' eteiiim traditus es.t in ecclesia !!iS. Ger- 
vasii etProlasii, ubi ad ejus invocationem multje 
morborum curalionesccelituj^ sunt peractie: ob qna- 
runi grutiam en eccle.sia ipsius noniine dennun fuit 
appellata : qua; quondam monachorum liabitationi 
cessit, nunc vero in paroecialem titulum evasit, ip- 
sius Sancti Confessoris et tutelam retiufcns et nun- 
cuputionem. Ba-c Saussayus. 

2 Decessor S. Leonis assignalur S Paidua, qui 



Officiu Ecclesiasiiro, aed deCommuni Cmifessoris Pon- 
tificis sinnplo, .'nih ritu duplici in Ecclesia Seiwncnsi 
die qiiinta Julii colitur, ac post fratt em S. Eraclium 
(qui 'idstitisse troditur baptlsmo Chlodoivxi primi Fran- 
corum Regi^) siil> ejusdcm Regis ultiniis annis rcrUse 
Ecclfsiam Senoneiiscm dicilur. Eijimus vi Februarii 
ad Vitavi S. Vedasti §3 de anno obitus SS. Remigii 
et Vcdasti, ibique retulimns a S. Remigio posl obitum 
Clilodova'i, circa annnm CliristiDX, srriptam epislolnm 
ad Ires Episcopos, Leonem (i/uantum culligimus) hvnc 
Senonciistm, Jleracliuvi Parisieusem, et Theodosium 
.^utissiodorensem, de Clamlio Presbytcro, in ciijns cau- 
sa sprctiiin se ab illis couqucrilur. Exint ca epistola 
apudSirmondum tonio l Conciliurum Gaiiiu' pag. 20i. 
Inlerfnii S. Lco ConcHio AurcUancnsi n, sed pcr sub- 
slitutiim Optatum Presliyterum, anno RegisCliUdcberti 
XXII, id estCliristij)w\i,At Concilio Anrclianensi \n 
adfuit pcrse el tertio loco. Subscripsit, anno dicti Chil- 
deberli xxvii, CArw/i dsxxvi. Eo tempore.qno ChHde- 
bcrtns prieeratRex ParisHs, succcssit frater ejus Tlieo- 
dcricus lu regno Meiensi, dein Austrastorum diito, et 
liuic anno Dxxxm successit filius ejus Thcodebcrtus^ 
vita funclusanno dxlviii. 

3 Ernl urbs Senonensis subdtta huic Regis TheodC' 
bcrio, sed noii illius diarcsis nnivcrsa : nam Melodu- 
niim. urls adScquanam inierParisios et Senones, sub- 
erat in juri:-diclionc Ecrlesiastica EpiscopoScnonensi et 
in reijimine poHtico Childcbcrto Rcgi qui ea de causa 
Episcoputuin Mclodunierigere volehat : ad quem S. Leo 
Episcopus Senoncnsis epislolam 7nisit, deprecans ne 
Meloduni in diauesis suai parochia, ubi, numgitam fuit 
novu>i fiat Episcopus. Eam epistolam cx MS. codice 
Corbeiensi eruit Sir^nondus, ediditquetomoi Concilioriim 

Galha: 



S Pauli 
si/ccessor, 



di' atiqiia 
ciitrorersia 
admonUus 
a S. Heiiiiglo, 

l- 



inferfuit 
Conciliis, 
anno 631, 
ct 636. 



agit afHid 
Childtt^crtjtm 
Hrgerti iir 
ytiloiltim 
/JnsLojmius 
erifjei ttitr. 



hac ad 
eum miixii 
cpiilola 



32 

A Gidliximij. 258, qmm hic xnhjmijmns. el csl hiijiis- 
AUCTunB G. H. intidi. 

i llonino illu.-^tri, gloriosissimo Donino et in 
Clirisfo filio, Childeberto Regi, I.eo Episr.opns. Lif- 
toras Ccl.situtlinis vostrrE lionorc, quo dignum pst, 
nip indi<vi siiscfpissp : ubi .»per,ired:gramini, iit, 
ad ordiuaiulum Mcclfdonensem Epi>:copum. ant 
praesentia noKtra, ;idi-sse debeat aut consensus. 
Quam rcm valdp admiratfs nos ploria vcstra co- 
gnoscat :qiiod prinninisine jiissu frloriosissimi Dom- 
ni Princijiis nostri. filii vestri Tlieuduberti Regis, 
cnjus sumus regni ordinatioiie siibjccti. iiijiingitis, 
ut ca qua;antcacto tcmpore fact,". non funt, nunc 
pra^scntia n'i.>tra .lut consensu debennt inchoari. 
PrEccipue numqu.im nec snspicari nec crcdcre po- 
tiiiinus, qiiod liaiic nutordini nostro aut eti.am tcm- 
poribus vestri vellctis injuriam generari : iit dice- 
ccsim nosfram a Deo nohis commissiim, et u--que 
Pontificali online Deopropitio ciist.odit.im, faniqiiam 
iiegligenffs ac desides,adaltcrius permittnmus po- 
tcslatcm transirc, auf solicitudinem irrationaliili 
delileratione tr.msferri. Unde saluf ntes, digno ac 
dfbifoin llco caritatis aflectu, rogamus et contes- 
tamur, ne ulliis Ponfificiim confra sfatuta Pali um 
audep.t faccre, unde posset Synndali e\:iminafione 
convictus, de illicila pr.Tsumpfione culp:iri. Illa 
tamen vestris debent fieri Dpo inspirantetcnipori- 
bus, unde ef pax infer Sacerdntes esse possit, et 
plebs non pcrmittafiir a Pasfoi'is proprii cusfoilia, 
per novam et illicit;ini ordinationcm, divclli. Custo- 
(iile, quseso, stalula Palrum; ef caiKinumseverifate 
cnnsfricli, non pafiamini, sicut scribifis, ad peti- 
tionem cjus plebis, supersfite propno Sacerdote, 
nlterum Episcopum ordinari. Quia si boc pctiint, 
qiiod nelas cst credi, desertores poti:is judicandi 
siint quain tidcles : ef non facile eoriim preces audiri 
dcbenf a Principe, quorum pefilionibus potius ge- 
ncrcntur scandala, quam pax Deo amata servetur. 
Quia sic ut beati sunt pedes paccm portantes. ita 
Vffi bis dictum est, per quos veiiitscandalum. Qui 
sifnrtasse ob boc aifcrum Episcopuro sibi fieri ro- 
ganf , quia nos infcrclusis itinerihus ad eos nec Vi- 
sitatorem miftcre possiimus, nec venire; isla culpa 
nos non, respicit ; quia si itcr a vestra parte, 
sicuf optime nostis, interdusum fanto tempore non 
fuisset, quamvis senes auf infirmi, populum nobis 
ecclesiastica disciplina commissum requirem poiue- 
ramus,aul cerfe Visifatorem, siculcanones statuunf 
destinare. Nam gloria vestra opfime debet et cre- 
dere et scire, quiasiconfrasfafufacanonumquicum- 
qiie Episcoporiim sine coiisensu nostro Meclcdone 
Episcopum voliierit ordinare, usque ad P;ip8e uoti- 
tiam vel ?yn(d;ilem audientiam, tam bi qui ordi- 
n.iveruut, quani qui ordinatus fuerit,a noslra erunt 
communione di.sjuncti. Haclenns diclaS. Leonis rpi- 
stfila, tjUie quo itnno fnerit scriptn non liquct : qttia ntt- 
tem in ea S. Lco senem se tlicilatque infirntntn, tton 
videtvr iliu poslea visisse. Qtii ejus slatttilttr smcessor, 
vomine Conslitvtus, suliscripsit Cottcilio Aurelianensi-v, 



DE S. LEONE EPISC. SFNONENSI. 

nnnn CMIMierti /?cji,s xxxvni, C'iW.rti dxlvii hnhito. 
Hnlietnus Brcviiiritim Seiionense rtnno sincxxv c.rcii- 
snm :in qno hs!c panrpjris, inlres Leclioncs ttd Ma- 
ttttinum rerititnias distincla, prsescrihitur. 

5 Hndie preliosus Domini Lcn, quond;im Seno- 
nensis Ecclcsia? Anfistes pr.Tcipuus. nunc tofius 
patriasapiid Dcum protccfor eximius, glorinso frans- 
itii tfrram derelinoupns, coelos pcnetrans, prffisen- 
fia; Dei rcdditus esf. Quam bcafi Patrisnostri diem 
non dicamus funpbrcm seil celebrem ; non lugubrera 
sed salubrem ; in qua longo finem imponens ccrta- 
mini, calcato muiido, prostrafo diaholo, gloriosus 
Ticfnrcmicuif. Ef famqiiamalfer Helias, cnrrn pro- 
Tectus Angelico, ccclestc Ca|iilolium atbleta frium- 
pbdis, fntus singularis, ascpudit. non immerifo 
Maler Ecclesia hujus exulf;it triumphis : ciijus 
singularibus ornatur exemplis. Et uuiversaliter qui- 
dem in onini commemorafione Sanctorum exnltan- 
diim nobis ratio persuadet : Sed in liujns Patris ex- 
cellcnfia copiosius mcrito gloriaudiim, qui nosfra 
Pasfor in urbe, toto Dnctor in orhe, in corpore il- 
lo, cui Cliristuscapufest.fanfumdignitatis obfinuif, 
ut intcr ejns ejns memhra pra^cipua etnomineet 
inerito consecrctur. Quainobrem licet pjus exiinia 
sanctitas fnfo terrarum orbe promeruerit clarifa- 
fcm ; apiidnnstaraen,,ef a nobisest prnpensiusvcne- 
randus : qnos sacri ejus corporis praesenfia magnifi- 
cat, beneficiis gratificat, intercessione conservaf. 
Isfppnimvir, per qucm tihi lumenEvangelicum, o 
Gallia, corusca\if, et pcr qucm s:uictilatis et mira- 
culnriim fihi jnharcftulsif : de ciijus gloria, quia nil 
dignum diccre possunnis. jamad cuni voccs et vofa 
vertanius, sanclitatcm ejiis suhmissis animis am- 
bi.imus. foi-cundis prccihus interpellemus. Memenfo 
Pater splendidissime Leo. memento tunruni per se- 
cula filioruro, nec ohliviscafur grcgis pprvigil cura 
Pasforis. Posce correptionera moribns, veniaropcc- 
catorum et sefernorum praemia gaudiorum. 

G 7/a,'c ex dicto Senonensi Breviario, quod drinde 
rccnstim est, ei leclioncs de S. Lronc attt aitclse ant 
inimntolse, ex qmbus Carolus Ir Cointe m yittnalibns 
Ecrlestasticis Froncornm ad an. 538 num. 71 lixc 
ciiQt : Melodunenses, nondnm plenae conversos, per 
S. Aspasium, Elosanum Episcopum, Clirisfo acqui- 
sivif. De Aspasio Palrono Meletlunrn.^i cgiinus n Ja- 
nuarit. rl observavimus eum solttvt Confessorcm dici, 
non Episcoptim ; adcoqne alium esseab ^Jspasio Episco- 
po Elot-atto; qttod dicttts Ir Cointc, Parisiis Itattd procttl 
Melednno degens, poluii melius exominusse. Srnindo 
tid onnum 541 nttvt. 71 ista ex Brrviario Senonritsi 
allrijui : Episcopali r fficio dignf funcfus et jira^nia 
ajtfrna consecufus, sepulfus esf in ecclesia SS. Ger- 
vasii efProtasiiin suburhio Scnonensi;ad cujus in- 
Tocationem mulfas aegrnrum curafiones et rairacula 
Deusoperatus est. Unde factiim cst, ut ea ecclesia 
in parcecialera tifulum evadens, ipsius S. Leonis 
iioniiue fuerit deinceps appellata : quo confirmantur 
snpra rrlala ex Sottssatjo, neqtte aliunde audrmtts spe- 
rare plura circa hunc Sanctum. 



Lrclianes 
In ijus fe- 
stii recitari 
solltx. 



Ecclesiam S. 
Lronis pa- 
lochitlts 
Senonilms. 



ANNO DCXlll. 
Galalta^ 

vicltojmtis 
AitCLra 



DE S. THEODORO SICEOTA EPISCOPO ANASTASIO PO- 

LITANO, 

Arcliimandrita coenobiorum in Galalia. 



G 



alatia, rrqio Asix olim ferlilis.sima, et vicis, 
oppidis. urbiliusque referlissima fnit : e.r illis 
jilttrimx Episcopali ditjnitnlr eminurrnnl, 
quarum Metropoles erant Ancyra; Galatix 



primx, et Pessinus Golntipe secttndx. Uttjus mentio 
fil infra num. 112 rlseqnrnti,dtciturque Pesinuntium 
mefropolis, ejusqtte crot Georgius Metropolita. .Jst 
num. 71 AncyrEe mefropohs Archiepiscopus Paulus 

ordinavit 



Anasfasiupo- 
hs wbs 
Episcopalis, 

Slceon 
oppidum. 



et varia 

in eo motia- 

steria, 



VIGESIMA SE>:UNDA APRILIS, 
ordinavit S. Tlit^odorum Episcopiuu Anastnsiopoli- 
tanuni, ct iWrum vum. 91 jwst aniiis fcre uudcnm ad- 
miiiist>athm Einsccpatum, ab co perniisit lHerari. Ad 
Anii.-yiasiojolitamim Episcopatum spcclavd oppidiim 
Sii-eon. aO ipsn civilafr diiodicim millibus distaiis; in 
qno plures ('7a7(( eeclesia'. (/jiQS S. Theodorus adotc- 
sceus onme^ frequcntasse diritnryium. ^.vidilicet num. 
9 leniplum S. Joar.nis Biiptista-, uu7n. 12 S. Ge- 



Justiniauo successerunt Jnslinus Junior, TiheriiiSy 
Mauritius, Plwcos, atqu.^ Heraclius, quiimperare coe 
pit a die v Octobiis nnm dcx. cujns nnno tcrtio cccpit. 
(lie \xv Decmbris, prima Indictione, Heraclius 
Hetaclii filfus, novus Constantinus, Iniperii collega 
c(ronatiis est, uli apud Thvopbnnem le{/}mus, nec 
non sub finem linjus Vitx. ubi addifurtum xxii Aprilis 
S. Theodnrum e vita decessisse, idest, anno nc\iu. 



D 

AUt:TOIlB G. 



prnpe ftitvhim 
Silicrim . 



S. Theodor\ 
Vita Lafina 
ex Grxco: 



n.flli J!iiiljris. cl polissimumS. GeorgiiMartyrisin Tnscriptus e.sl dictown Apnlis Menoloiiio Bn^itii Por- 

m( nte \icitio, vhi posica cclebcrrimum tnonnstciinm phyroijcntii Tmperaioris, et appellatur Thaumniuviius, 

construxit; addito allero S. Michaclis templo, quod o/» innumera ab eo edita miracnla. i^adcm A/iifHfur 

ibidem ccntum dcgerenl monachi. Propchunc montcm in Gra-covhm Mcnitis, cutn longissimo cncomio, et in 

aliud inferins monaslerivm conditum est, ad honorem aliorum Grxcorum fnstis. Sccuti Molanus, Canisins, 

sanclx Deigemtricis Mariac; et tcrtium fiatmonaste- aliiqve Lalini cim hodwrno MaHijroloijw Romano. 

lium S. Chrisloplwri, in qvo defjebant Deo sacratx Constantii.opolicc/chrahaturolimcjusfeslivasolcnnitnsin 

fcmir.x ac Vtrgincs. Prxcipuum S. Georijii monaste' nede Magni Martyns Georgii, quam xdificarat {forte 

rimn prsclcrfluebat amnis Siberis, qui videlur, iwn cx ejus consilio) Scriiius Palnarcba, de quo iufra 

odto procul inde, m Segarim sive Sanganum Ihivinm a>.ifur n. 148. Eumdcm in liabitu Archlmondritif ex- 

illapsns, cum eo pcr Bilhijnmm in Pontum Eu.iinnm hibent tubula' T\iilcndiirii Moscovilici, unde intclliyas 



cl! uxissc : ]ier cum autem ex longinqnis re^nonibus 
iiaves Cjpiiae, iU diciiur num. 116, farina onusta', 
appuleniiit 

2 Et hsec de oppido, el monastcriis Siceorum, unde 
Siceota/H/7 appellalns Snnctus, de quo agerc in.stilni- 
mus, Thcodorus; e! unde pcr reliquos vicos, coslella, 
urles pcregrinalus, virlules ac miracula palravil :qux 
plurima nurrantur in Vita ipsius, quam in bibliotbeca 
Peipullica- Venct^ repertam Laline transtufii Petrus 
J^ranciscus Zinus, ct Aloysivs Lipomanus ediiHt par. 
1 lomi 7 ntarum Sanclorum Patnimy ct cx eo Lauren- 



eliani apud Tiussos cclcbrcm cjus cultum csse : et ctm 
titulo ^ancti Patris inscribitur Koleudario Tiuthenico 
o)iud Pvsscvinum in Apparatu,ct MartijrologioArabo- 
jEgyptiaco, a Grntia Simonio trauslato. 

4- Nos hunc Vilam more noslrodi^tinximus ct iUnstra- 
vimvs, e( quidcm cum magno volujitalis scnsu, qnod 
percipcremus praripua fidci Catholicx mysieria in ca 
attingi ; ulsunt, ITierarchia Ecclcsinslica, cum dehita 
suhordinalione ad Episcopos, Archiepiscoposet Patria7'~ 
cham ; et cum sacra ordinatione Subdiaconorum, Dia- 
conorum, Presbytcrorum et Episcoporum : Sacrifkium 



mysteria fidei 
Catholica^ In 
ea stabiliun- 
tur : 
E 



tius Snrius ad hunc xxii Aprilis. Oriyinalcm lc.itum Missa\ cnm prxsentia Corporis et San',uinisChristi, 



desidcrahir 
ipsa Grxca, 



Gnicvmut Veneliis impelrnrcmus quantonon molimine 
ailum cst a nohis, nunc hunc, nunc illtim soliiitautihus 
per lilttra:, quem juvare et posse ctvelle credebumusl 
Quonlo illa apporchol est.e prastonlior, co cthalendi 
cn}'i<lilos el postulundi assiduilas fuit mojor : scd bac- 
lenus profcclum csl nihil, nonuullis opponcntibns sese, 
qui intclligcre aut nolunt aut ncqncunl, non esse ex 
Screnissima^ Rcipublicse honorc, quod monumenta, 
quorum etiam in aliena lingua utililas lanla est, hlatlis 



et ele.valwue sacrie hostive : cullus et veneralio Criicis 
Christi, hujus erectio conlra da'nwnes et tcmjcslatcs : 
signo Crvcts et nornine Jesu dxmoncs pnlsiet mvacula 
patrala : cullus, venerulio ct invocatio Sanctorum : ez 
imagiuc Dcipanv Virginis oleum Sozopoli manans, 
quo morbi pelluniur : lempla, nllaria et monastcria ad 
illornm honorcm crccla, consccrari solita ab Episcopis. 
Supplicotiones publics', etiam singulis annis hubitae, ad 
c(clcsiam Deiparse Virgims : Cruces m iis pralatx: 



tincisque derclicta apvd se pereunt, dum lrans.scnbendi appnrilioncs Sanctonm : psalmodia in ecclcsia : jejn- 



scripta ab 
Eleusio 
Georgio, 
dicto 



ejus disclpiilo, 
teste oculato. 



aut edocto 
ab oculatis 
vel al> ipw 
S. Thvodoio. 



negatur facultas, guam summus Poritifcx, Reges ct 
Principes cctcri, dehujus operis digmtatcedocti, promp- 
tissime pracstitervnt. Sperumus,ctiam ihi, xquioresre- 
rum nostrarum a^sfimalores aliquando reperiendos, ne- 
que semper frustra poslulandu pauca Sunctorum Acta, 
qu3E Pomse non reperta Grara, Venetiis odhuc expe- 

luntnr cl e.ipcclanlnr. Tulc)im,quodsolum pos^umus in volus lector repcriet 
fulc alicna damus Latine rcdditam. 5 Tumaijus Sainar, in Martyrologio Hitpanicn, 

3 Auclor cjus fuit Eleu.-ius, a 5. TheodoroGeov- S. Tiieodorum Siceot.im rcfert die sccundo Aprilis, 
g'\]s, appellatns, quinum. IGO asscrit sc a pnrentihus quod in Adversariis suh nomine Luitprandi cditis 
anfcu stcrihlus, post corum zonus a S. Theodnro bcne- ista lcgantur : Muris oppido in GallaiciaS. Tlieodo- 



nium Quadrngcsitnale;carnis ahstinenlia in mnnasterio: 
oratio promatrc dcfuncta. Cultus Reliquiarum : pcre- 
grinaliones in Tcrram .\anctam, et adalia loca sacra ; 
multiplicia monasteria sub suis Hegumenis el Archi- 
mnnorius: dcnnim benedictione ejus, aut aqna seu olco 
bcnediclo, patrcta miracula : et his similia, qua: bene- 



V 

An anti- 
quiis cullus 
I» Galtxcia f 



IVahis hic 
est .•itit) Im- 
perio Ju- 
stiniani. 



dictas, nalum fuisse, ct huic ohlatum, in cjusque mona- 

sterio cnulriivm lillcras didicisse, ac posimodnm tnona- 

chum factvni duodeclm annos apudeum vixissc,quorum- 

dam miracnlornm patralorum inspeclorcm. Tta num. 

139, ait se adfuisse sucnficio cjus, cl vidisse cum ad- 

miratiotte ettimore sacram hosliamultro moveri,asccn- 

dendo et descvndcndo. Et nvm. iMadfuilcumS. Theo- 

dorus Bonosum Proconsulcm apprehensis capiUis dcor- 

sum Iraherel, ct ojficii sui moncrct. Alia vero,quz 

a S .Thcodoro ante sua tctnpora fuerunt gestn , profitclur qux non mcrentur rcfutari 

se a 7ninistris, qui spcclatorcs fucrat, vel ab eisdem qui 

curali .■'itnt, acccptsse. Elnum.'^'7, qux in ndolcscenfia 

S. Thcodoti, conligerant, ait se acccpisse ah cis, qui 

xquules ipsius ac condiscipuli cutn co vi.icrant, ct oculis 

suis perspcxerant. Plvnma uulcm ahipso Sancto audi- 

vit, cum ea de sc modcste narrarct, ul ad xmulationem 

stws inccndcret. Post olnlvm aulem Saucli scripsit, 

Prcshytcr ct TTcgumenvs scu Prxfcctus tnonaslerii. ab 

eo fundali. 

4 Nalus est S. Thcodorus impcrantc Justimano; 
qui rcgnavil ah anno dxxvii usque ad annum dlxvi. 
Aprilis T. TTI 



rus cultus est, vita et niiraculis clarus, secundo 
Aprilis : ubi arhifratur Tatnayus xii Aprilis legcn- 
dum csse. Vidcntnr hxc excogitata, ut pro Galatia 
substiluerefur Galla^cia. Masinus in Bononia periu- 
strata S. Theodorura Confessorem celebrat hoc xxu 
Aprilis, co quod in ecolesia S. Martini apud Patres 
Carmelitanos adserventur aliquiff Reliquia: hujus 
Sancti. Lcuina ctiam tonio 7> Annuliutn Ordinis Car- 
iaicipag. 276 hunc Theodorum suo ordini adscnhit. 



nn ftterit 
Carmeltta .- 



VITA 



34 VITA S. THEObORI SICEOT^. 

diis et precibus vestris adjiivetis : ut munificus et 
ITirpi paterluminuiii Deus. peccatoram meorum oblitus, 

'^'"^ milii imiigmi tnnlum gratiai et beuiguitatis et sa- 

Auclorc ElCUSio, Gcor.iriO dicto, Presl)ytcrO Ct pientiEe »11;« tribual, ut divina et admirabilia hujus 



Sicuii Snn- 
ctoi utnmqiic 
Tcs/amcnli 



ad eTcmji'vm 
hominum dc- 
dU DeW' : 

n 



llcgumeno ct S. Tlicodori discipulo. 

Fx JllSS. Grxcis a Petro Francisco Zino La- 
tinc rcddita. 

PROLOGUS. 

Jjenpilicfus DeusetpaterDomininostri JesuChristi, 
qiii ab antiqnis tetnporibus servos suos, taniquain 
stellas.accenditin terra, ut |iopuluni suuin regerent, 
et quaj ad virluteni pietalenique pertiuent, eiioce- 
rent : quos uunc etiiiiu, tamqu;im luciilos Solis ju- 
stitiae radios. exdulcissima .vanctarum Scripturaruui 
lectione veneramur : ut primum innoceutia; typiim 
Abel, Enoch virtiite pru-stantein justum Abraham, 
Isaac fidelissimum etChristi liguraui exprimentem, 
Jactib simplicem, castum Josepli. Job patieutissi- 
nium. Mosen Icf^islatorem, siipplicera Samuelein, 
David .r.ansuetissimum, zelantem Eliam, Elisaiura 
rerum rairabilium efiectorem, Esaiani eloquentis- 
simum, venerabilem Hieremiam, Ezechielem Che- 
rubim descriiitorem, Danielera oralennnniobstruen- 
tem, tres pueros iguem extinguentes ; Zachariam 
sacerdotem in omnibus Dei mundatis justificaliiiui- 
busque sine reprHiien.^inne incedenlem; Simeonem 
senem, et niuiidi Lumen in ulnis suis gesiantem ; 
Joaiiiiem Baptistam, solitudinis incolam et Pro- 
phetis antecellenlem; duodecira chorum Apostolo- 
rum, iu ouiui regioue ac civitate fidem a Christo passuum distante, habitautem venisset, narravit 



sancti viri facta \ aleam enarrare. 

CAPUT I- 

Patria, ortus. educatio, titterannn sttidia. je- 
junia. orandi consuetudo. 

J.U Galatariim regione est nppidum, quod Siceon 
appellatiir. siibjectum AiiaslasinpoU priuii Ancjren- 
sium priiicipatus : distat aiitem .\naslasiopoli duo- 
decim passuum millibus. lu hiijus iippidi medio est 
publica renii cursus via, in qu;i diversoriura erat 
ubi puella tbrinosissima, nouiine Maria, commora- 
batur cum niatre Klpidia, et sorore Despenia : quje 
quidem ibi coramorantes, quaestum, corpore fa- 
ciebant. Eo tempore, imperanie pia3 memoria; Jus- 
tiniano, contigifut inter magistratus vir quidam, 
nomine Cosmas.iu equestribus cerlamiuibus clarus, 
ad partes illasjmlex initteretur : qui ciim in diver- 
sorium illud venisset, peispecta Maria, aniore illius 
captus est, etcumeaconcubuit. Concepit mulier ex 
eo, et in quiete stellara vidit ingeutem et claram, 
e copIo iu uteruni suuni desceiidere : experrectaque 
ac timoris plena, ipsi Cosma; visuin narravit. Qui, 
serva le, inquit, miilier, si forte te Deus aspiciat, 
et tibi detfrucium, E|ii.scopatus sorle dignum. Et 
egressus m:iiie, hetus discessit. At mulier cum ad 
sanctum qucindam senem, in loco, sex millibus 



fii Galatia 

nalus 



(X malre 
dc fitlura 
filii xanctitttte 
per visum 
cdocta ; 



tr;ulilain disseminantium ; Martyrum cietus, quieara 
sanguine suo aMlificarunt; sanctorum P;itrum Con- 
cilia, a quibus .^posiolicie doctrinai dogmata sunt 
confirmata; et alioscoinplures, qui in veteri et novo 
testaraento exliterunt. quoruin iu sacris libris flt 
jnentio, quosque ego propler multitudincm sileniio 
pra;terivi, magisinsignes tantuin vobis in inedium 
proferens. Omnes igilur Sanctos, qui certaniina su- 
bierunt etediderunt miraciila, Deus mundo lai'gitus 
est, ut in singulis houiiiiuiu aetatibus disseminati, 
lamqiiam stella; qua'dam, virtutura et cerlaminura 
et niirdculorum splendore fiilgerent; ut eorum do- 
ctrina oit.nes eruditi,et cerlaiiiiiiibusrobor;iti, mira- 
culisqiieconfiriiiaii,iiiipiorum iiistitutoruinperniciera 
efliigerent, ei iii Cliristi reguum et gloriani ingre- 



somnium quod viderat. Qui, Magnus profecto vir, 
inquit evadet puer, qui ex te nascetur, et pluriraum 
valebit non apud homines, sed apud Deura ; lucida 
enira stella regiam significat gloriam, ut judicant 
sapientes viri, qiii somnia inlerpretantiir. Veruiu 
hoc de te diceiidum non est : sed splendida virtutum 
etgratiaruingloriatibi per stellamabs te perspectam 
significatur, quain Deu.s iu tuum ffetura infudit : 
solet enimservos suos, anteqiiara eilantur in lucero, 
in utero adliuc existentes sanctificare. Hoc cum 
audisset et Theodosius, Anastasiopolis Episcopus, 
idera iiidicavit. 

4 Expleto igitur partus tempore, Dei servum pe- 
perit, et paucis post diebus. ut Christianoruin mos 
est, tuleriint eum ad sanctam Ortliodoxorum eccle- 



dereiitur : ubi p'-oinis.saab ijiso recoiidita suiit illa siam ; et a Sacerdotilms baptizatus est, in nomine 



ita el liinic 
.S. Tliiodinttm 



bona, qua; nec oculus vidit, nec auris audivit, iiec 
in corhominisascenderunt, qua; priepaiavit Deus 
diligentibus se. 

2 Sic et in liac a;tale benignus ipse Deus noster, 
quasi splendidam quamdam stellam, radios suos 
emittentem, Beatuni nobis Theodoruni osleiiilit*qui 
fiigavit daunones, aegrotautibus reddidit sanitatera. 



sanctae Triuitatis, et Tlieodorus appellatus est ; ut 
e\ noiiiine pprspicuum fieret, euiii Dei ilouum fiitu- 
rum. Cum autem sextum ageret a'tatis aiinura, 
cupiebat mater ejus, ut m regia civitate ad miUtiam 
educaretur. Itaque cum zonara illi aureara,etvestes 
pretiosas,et resalias necessaiias parasset, de itine- 
re cogitabat. Verum qua nocte profectura erat. 



el a S. lipor- 
ijifi pr.j/itliitus 
ad mililiaiii 
educaii. 

l'' 



paler e.xtitit pupilloruin nutrilor pauperum. nudo- sauctus ei Dei Martyr Georgius apparuit : et Quod- 



rum indumentuiu tutus periclitantiuin ,portus, per 
lugium miserorum, peccatorumdux ad poeniteiitiam, 
baculus inopuin, consolator afflictorum, socius 
Apostolorum, Snnctoriiui particeps, incola regni 
ca'lorum, teinpluin Spiritus sancti : qiii multos in 
cadura duxit, omnibus virtutibus excelluit. uberem 
liabuit fontera, ex quo sanitates einanabant : quiab 



nara, inquit, inulier de puero consilium cepisti ? 
Ne frustra laborera suscipias, Rex enim, qui in 
c«lis est, ipsura sibi requiritpuerum. E somno mu- 
lier raane excitata, somniura suuin cura lacrymis 
enarravit ; A|ipropinquat, inquiens, raors filii mei : 
atque ila labore itineris suspersedit. Et cum octo 
esset annorum puer, eum magistro litteris imbuen- 



a'talis initio ad Deum accessit, eiquead finein usque duin tradidit. Is cuin Dei gratia niaxime omnium 

viue gratus fuit, vereque Theodorus nomine et la- esset ad discenduin aptus, multura profecit in litte- 

ctis extitit. Quaraobrem oro vos, Patres et Fratres, rarura sapientia : et ab omnibus diligebatur : in iis 

ut duravitam ejusexpono, benignas raihi aures ve- autem qua; agebat, probabatur. Nam et cuni pueris 

stras praibeatis. Pra;clara prolecto sunt, et admo- ludens, eos vincebat ; jurare tamen, aut raaledicere, 

duin utilia, qua; pro viribus accurate sum explica- aut aliud quidquam absurdum facere, nec sibi ipse, 

turus : incipiam euim ab iis, qua; puer gessit ; nam nec alii cuipiam permittebat : quod si ex rebus 



illa quoque sunt oiilimie frugis plena. Vos igitur, 
qui ad audiendum accessistis, etiara atque etiam 
obsecro, ut meam imbeciUitatem aspicieutes, rae stu- 



ludicris lis aut pugna aliqua oriebatur, eam statim 
dirimebat. 

5 Erat autem domi cjus vir quidam pius, nomiue 

Stephanus, 



abstintntlam 
et putalem 
octeuhis 
sectatiir. 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 3b 

cibos artifieiose confioiebat, nara ex qua rluffi super ipsum morbo laborantem roris 

tatimque Dei gratia sublevatus 



Hebr. 1, 37 



II d vesperan 
ttsquc jfjunus 
in svholis, 

B 



Ps. 10, 3 



axit oraCorio 
6". Georgii, 



frttsfra eb 
id increpfilus a 
matre. 



Steplianus, qui 

mulieres ilbe postea, relicta vita meretricia, ad lio- 
nam frnf,'em rediorant, et pie casleiiue vivebant 
miiitosque Principes pt in flignitate constitutos ho- 
spitio suscipiebant et honnrem liunc Stepbann, qul 
in arta illa peritus er.it, aeceptum referebant. At 
ille quidquid prffiniii vel a feminis ipsisvel ab hos- 
pitibus accipiebat, in ecclesiis impendebat : etmaue 
ac vespere precationihus vacabat, et in sanctis 
Quadr.igesimffl diebus, cum omne cibariorum genus 
mulieribus ministraret, ipse praeter paiica panis 
frustula et aquam, eaque ad vesperam, nihil gu- 
sfabat. Amabant bnnc virum mulieres, et pr^pter 
ipsius modestiam et humanitatem colehaiil iil patrein. 
Piier aiitem videns eum ita continentem, divino 
amore inflammatus, vitam ejus coepit imitari. Sic 
enini jubet Apostolus : Mementote prffiposilorum 
vestrorum. qui vobis locuti sunt verbum Dei : quo- 
rum intuentes exitiim conversationis, imitamini fi- 
dem ;optiniuin est enim gratia slabilire cor, non 
escis, qiiie non profiieruiit ambulantibus in eis :. es- 
ca enim non cominendat nos Deo. 

G Hnnc aniini eiiis zelum ignoranfes m.ater et 
alias mulieres, ciim e linlo litterario domum hora 
prandii rediret, cogebant eum ut secuin ederet. At 
ille amplius hora praiidii non revertebatur, sed ad 
ve^peram usque jejiinns iii ludo litterariomanebat: 
et vespere, cum esset domi suae, ad eccle^^ias cura 
viro pio Sfpphano se cnferehat : et precationibus 
inciimbens.ChristiCorpiisetSangitinem percipiebaf: 
atqiie ita domiim reverteiis, niliil aliud, nisi jara 
dicla panis frustula et aqiiam, siimebat. Cumque 
multuiii et a feininis et a Stepbano moneretur, ut 
ederet, monitis enrum iiuluit acquie»cere. Oravit 
autem mat>T magistrnm ipsius, nt hora prandii 
piierum dimifteret : volebat enim illi persnadere, 
ut exiguum saltem legiiminiim cibum suraeret, qiio- 
niain propter inediam, et qiiia tardius ves''ebatur, 
nimiuin gracilis evadehat. Magister igilur. intelleeta 
matris voluntate, dimisit eiim cum reliquis piieris. 
Ipse vero, quasi canticum illud Davidis ex.iiidiret : 
In Dominn confido, qnare dicitis animas meie, Trans- 
migra in inontem sirut passer : cum e scholis di^ 
cederet, in asperum niontem vicinum se conferebat, 
ubi sancti Martyris Georgii femplum erat. 

7 Perspicue vero ab ip.so Sancto, tamquam ab 
aliquo adolescente, eo ducebatur : et in oratoriiira 
ingressus, divinariim Scripturarum lectioni vacahat. 
Post meridlem autem ad scholas revertehalur. Et 
adveniente vespera. domum petebat : matriqiie in- 
teiToganti, cur liora prandii ad se non venissi-t, ipse 
se excusans respcndebat, coactum esse in schulis 
manere, quoniam qua; oporfebat, non didicisset, et 
qnia languenti stoinacho ifafuissef, nt nnlla cdendi 
cupiditate feneretur. Itaque mnter rursus mngi- 
struiii inonuit, ut filium cuiu ceteris pueris dimitte- 
ret : ille vero respondit, se id semper fecisse, ex 
quo primum ab ea fiii^^set monitus. Cum autem ac- 
cepisset eura ad sancti Martjris Georgii ecclesiara 
sese conferre, misit qiiosdam e servis suis, qiii eura 
inde absfraherent. IIIi piierum ad matrem adduxe- 
runt: quaecoinmiiiata est illiatqiieprifcepif.ut recta 
ad se e schnlis rediret. At ipse pristinam consuefu- 
dinem servavit, a qua raater eum nec admonitioni- 
bus, nec rainis, nec verberibus potiiit avocare, nec 
inifam ab en abstinentiie rationem inferrumpere. 
Cumautemdecimum a-fatis annumimpleret, quodara 
morbi genere, quod regionem illam invaseral, ipse 
quoque correptus est, .ideo ut in vita' ili>.criraine 
versaretur. Tulerunt igitur eura in tempIuniS. Joan- 
nis Baptistse, quod non longe aberat, et ad altaris 
introitum collocarunt. Supra autera, in ipso Crucis 
receptaculo, erat imago Doraiui nostri Jesu Cliristi, 



ir/ltofe riu- 
tent ad ea 
tfibcns S. 
(ieorefiuin 



stillje deciderunt 
convaluif, et rediit domura. 

8 Ciim auiem inter matrem et reliquas miilieres 
dormiret, accodens Christi Marfyr Georgiiis, pue- 
rum, illis prnfnndissimo interim sonino oppressis, 
excilavit, primnm quidein sub Stephani- specie. 
deinde siib propria persona; Surge, inqniens, piier 
Tlieodore, illuxit auroraad precandum in S. Geor- 
gii oraforiiiin ingrediamur. Surgentein autem cum 
hetitia et alarritale, cum essent adhuc tenebrffi, 
domo dednxit ad sanctum oraiorium. Ac raultis 
quidem in via da>inonuin dolis terrebatiir (improbi 
enim illi ac veritatis iiiiraici, sub luporum aliarura- 
que ferarura forina, pueriim territantes, et iindique 
eum invadentes, ut devoraluri, a bnno proposito 
ahducere conabantur) veriira Christi Marlyrillum 
eductogladiodefendebat, ut ab ipsis feris lajdi non 
posset, alacriusque deinceps reverferetur. Hoc au- 
tera cura pucr quotidie freqiieniaret, mafer et 
reliqiia» feiiiiuffi, qme cura illa erant, cuin eum in 
lecfo mane non cerneronf, suspicat;c sunt illum in 
teniplo pernnctare. Et rnirab.aiitur. quomndo in me- 
dio ipsarum dormiens, repente po.sset. neniine sen- 
tiente, surgere. Meluenfes igilur, iie a feris devora- 
retur (lupns enim tunc illac vagauatur, q:ii pueros 
devorabat) ipsum territabaiit, iie ad orilnnuiii iret, 
praisertim ante solisexortuin, propterea qiiod locus 
ille dcserfus et periculosus esser. Qiiarum ipse con- 
siliis non acqiiiescens, pra-flnita hura a Martyre ex- 
citalus, ad oraculiim so coiitulit. 

9 Miilieresverodiluculo piierum non invenientes 
ira comraot;c, capillis eum iiide ahstraxeriinf . Mater defensui. 
autein verberatum flliiiiii ad lectuli .•'pondam alliga- 

vit, nec idbum illi dedit. Verum nocte illa sanctus 
Dei Martyr Georgius gladio accinctus fominis ap- 
paruit, strictoque gladio irruit adver»ura ilkis mi- 
nahuiidiis, et, abscindam, inquit, vobis capita,quia 
puerum c;cditis, et ad rae ire prohihetis. Juranlihus 
auteiu illis, sed id ampliiis nou efTectuKis, reniisit 
minas. afqne discessit. E somnoigitur excitafce sol- 
verunt puerum, blandis eiim verbis orantes, ne sibi 
succenseref, quod vapulasset : et ex ipso quiesie- 
runt, ciijus fretus auxilio, sic .anfe luceni prodiret. 
Quibus ille : Prinium, inquit. cuni Stephano egre- 
diebar : nunc aufera formosissiino ac veuu^tissimo 
juvene coniite egredior. Et ipsai .agnoveruut eum 
esse Marfyrem Georgium, queiii iii quiete cons|)e- 
lerant. cujus pr;esidio munitiiin piierum aiuplius 
non prohibuerunt, dicentes ; Dei voluiilas fiat. Ha- F 
bebat ef snrorem parvulam, nomine Blatlam, quaa 
magno ipsum amore complectebatur, et adjiivabat 
ad opus Dei. et cuin ipsoad oratorium sa;pe in- 
terdiu ventitabat, studebatque lahorera ipsius su- 
blevare. 

C.APUT II. 

Pia adolescen'ia : cunlempliis rerum cadiica- 

rum : miracula. 



ab eoque 



On 



"^uodara die, cum jara niultura in lifteris profe- 
cisset, in saucti Martyris a llemelli teiiiplum, do- 
mui sua; propinquura, ingressus, in eo nocfein 
transegit, viditque se quodaiiiniodo apud Regera 
adstare, cura raagna interesset inilitum copia, et 
raulier adesset purpura oriiata : audivit autein ip- 
siim Rcgem ita se alloquentera : Strenue pugna, 
Theodore, ut perfectain in ccelesti militia mercedera 
accipias : ego insuper in terra qiioque te corara ho- 
minibus gloriosum etillustrem reddain. His auditis, 
somno snlutus est. et cura duodeciiii essetannorura, 
propter Chrisli Regis, quera viderat, adhortationem 
incitatus, coepit ad pr,estantiora salutique coiijun- 

ctiora 



a 

Visione ca:- 
lesfirecrealur. 



36 



AllCTOnK 
GBOBGIO 
DISCIP. 



a dlahfifo 
provocnlur 
ad pia:ctpi- 
Hum, 



B 



■lac 1, 4 
luc. 10, H 



idttlrmtti/ 
"rnnlum 
(oriii» is, ct 
ifivititti ; 



luc. il, 25 



A etiora contendere, seqiie in una doinus suas lellula 
coiitincre ab Epipliania usque ail R-imns olivariira. 
Et (luabus Quadrapesimas hebdomadilius, prima 
nirairum et media, neminem prorsus atioquebatur, 
sed soli Deo vacabat ; abstinentia autem pristina 
uteliatur. 

1 1 Csteruci cura veritatis hostis diabolus cerne- 
ret cum spirilalia et pi-a.'clara conlr.i se arma pas- 
sidcre, ut eiiin pfinlereE, coi:itabat. Quudam igitur 
die Gernntii cuiidiscipuli ipsius personani induit. et 
super aspera'n quamdani rupein, qua? Tzidrama vo- 
catur, eum adducdt : et cum iu locumexcelsuin con- 
sceiidisset, Salvatoris illi tentationem objiciens : Si 
vis, iiqnit, optinie Theodore, virtutistuai specimen 
da?'e, deursum desili. At ille loci altitudinem in- 
tuiiiis, rcspondit : Loci ine terret altitudo. At- 
qui, ili;ibo!us inquit. tu solus inter omnes pueros 
me fortioi' jam eras, vincebasqiie me : nunc autem 
Iioc ego non metiio. sed mc deursuin projiciam. Ca- 
ve, respondit Tiieodorus, ne id faci;is, ne pr;L'ceps 
labaris, et pereas. lllo autem confirmante, se id si- 
ne periculo facturuin : Si tii, inquit Tlieodorus, id 
feceris, ego itein faciam. Sians igitur di:ibiilus su- 
per petrain, desiliit : et rei-tiis ad Tlieodorum ida- 
mavit : Ecce, inqiiiens, ego sallavi :si vales, et tu 
idem eflii-e, ut videain, utrum li;ic item in re, quem- 
adinodura in ceteris, sis generosus. Puer aiitem 
saltijs inagnitudine lerriius, coiisideraliat l^ieron- 
tiuin nuin'|uain antea tain audacem fuisse. Pra;sto 
interiin fuil Cbristi MartyrGeoi'gius,apprebens;ique 
pueri maiiu, illiiic enin abduxit : Veiii, inquiens, 
sequere me, et neaudias lentatorem illum, quiani- 
'iniiii liianiquaerit : neque enim Geroniius est, sed 
iiosdi i;eneris inindcus. Atqiie sauctus Martyr in 
o:at"rio suo pnrruin conslituit. 

12 In qiio illc diiiii moraretur, mater ejiisetavia 
quod:iin die n.ullis eum blanditiis cohortabantur, ut 
doinuin siiam revertcrelnr. diccntes, se miillos pru;- 
claros ainicos expi'ctare. Sed piier ea Scripturaj 
Tei'b;i nnn ignoriins, Amicitia liujus mundi iiiimica 
est apiid Deuni, et. Qiii vult h.ijus muiidi ainicus 
essp, inimicus Dei constituitur; non enim potest 
qiiis.|uain Deo amicusesse. et MainmoiiiB; noluit 
illisnbsequi, ut indediscederet : sed inundi divitias 
spprnens,easqiie abjicei'e cupiens, zonain sibi et 
torqnein atque armillas adiraens,eapi'ojecit in con- 
Spectu ipsarum : Scio, inquieiis, vos vereri, ne h;ec 
aiiiiilam, etidcircome observatis : accipite ii'itiir, 
ac discedite : ego eiiira hinc iion recedaiii. Quibus 
illa; sumptis, cuni euiii flectere non possent, abie- 
rnnt : totus eniiii aiiiuio defixus er.it in Dumiuo, 
cuju:. iniilator d ejiis \esligiuseqiieiis. parenies fu- 
gieliat; el ad Dciim accurrens, divitias etdomos re- 
linqiiebat, iitceiitiipluni acciperet, et vitain a;ier- 
iiniii po.ssideret : qucniadnioduin, qiii baic promisit. 
Dnniinus ait, Qui viilt, iiii|uicns, venire posi. me, 
abncgel semetipsuin, et tollat crucem suain, ct se- 
quatur ine. Reiteeiiira puerjustissimiis corpus suum 
ahiiegavit, et auiina; tamquam adversarium allli- 
gcns ac subigens, crucem in froiite gestabat : atque 



C 



VITA S. THEODORI SICEOT/E. 

dabitur vobis, id iUi concessit quodflagitabat. Cum 
eiiini siirrexisset, et Salvatoris imagini siipplicaret, 
dulcedinein melle suaviorera sensit in ore suo : et 
Dei munus agnoscens, dulcediiiemque degustaiis, et 
Christo gr.itias .igens. d-inceps f.icile et coinmode 
paucis diebus totura Psallerium memoria: conimen- 
davit. Atque ita onines ecclesias frequentabat, p-al- 
niis et hvmnis et canticis spiritiialibus caueiis et 
laudans roininum. Et ubicuinque Sanctorum ine- 
moria celebrabatur, eo se prompte conferebat. Un- 
de iiipervigilio sancti Martjris ii Eureli Jopnliin, 
quod nppidiim quindecim passuum miUibiis dista- 
bat, liora ccemc profectus jejunus, cum et preca- 
tionibiis inculiuisset, etdivina Christi mysteria per- 
cepisset, ciirsu circa mediam nocteni rediit. neces- 
sariaqiie comedit. Sic enim erat in cursu velox, ut, 
fact;» sponsione, trihus passuum millibus cum equis 
currendo certaret, et vinceret. 

14 Jain cuin ex Proverbiis didicisset, Ubi aiidie- 
ris esse viram prudentem, vigila ad euin : Cura 
sancto enim sanctus eris, et cuin ele^to electiis eris ; 
maximo Dei servorura desiderio teuebatur. Et ubi 
audiciiat esse viruni jiistiim, eiim iiiviseb;it, ut in- 
stitufaiii ipsius vita; ratioiiem disceret, Et apiculffi 
instar, virlutumejus flores lcgens, tiimquam viati- 
cum quoddani dnraum reportabat. Erat igitursan- 
ctus quidam Pater, noininc Glycerius, in loco, qui 
Trapezas appellatur, decem passuum millibus di- 
stante : ad quem Theoiiorus accessit, ut ab eo bene- 
diceretur, atque ut, quemadiiioJum Elisffiiis ab Elia 
benedictus, dnpliceiii spiritus gratiam accepit, sic 
etipsepei" ejus benHdictionem majoribus virtiitibus 
et gratiis dignus eflSceretur ■ naiii Patris benedictio 
domum et filioruin labores confirmat. Hunc virsan- 
ctus ciimaspexisset, et florentem iii ip^ovirtutem di- 
vinitusagnosceret, hilarieum vultu suscepit, et sub- 
ridens lAiiias, iiiquit, fili, nioiiar-horum habitura ? 
Et vebemeiiter eum amo, niilii crede, paler. respon- 
dit, cupioque digiius illo fieri. Ec cum ibi magna 
esset siccitas, egrcssi ainbo sub dio, cnnstiterunt 
ante conchain illic sitam prope templuni S. Jnaiinis 
iBaptistiH. Et bcatus ad pueriim : Flectamus, iuqnit, 
geiiua, flli, et oreraus Doiniuum, ut pro clcinentia 
sua pliiviam in terram demittat : ex qiio inlellige- 
iniis, ulrumsimiis in numerojustorum. Precantibus 
illis, cuntracluin est iiubiljus cceluin ; et cuni a pre- 
caiione surrexissent, magnain pluvice copiam Dcus 
einisit in lerram. Qua Domini benignitate lictatus 
est sencx : et puero subridens : Postbac. inquit, 
quidjjuid [lopusceris Doininum, largietur tibi. Imple 
igitur id, qiiod cupis, et Dominiis Dcus erit tecum, 
ut cnrpiris letate simul et virtiilibus crescas. Cum 
igitur puer a sene benedictiunem accepisset, et eum 
^^1^^^--^^^, domiiin suam reversus est. 

15 Seil quartum decimum jara agens ietatis an- 
num. decrcvit unininoiloiniii sn;e rennntiarc, et in 
oratnrio vivere. Qua quidem re cum mulieribus 
constituta, se contulit in oratoriu.-n, et in eo coin- 
moraliatur. Veruni mater ejus oeteraique mulicres. 



Psalierlum. 
mcitiorise 
/radit : 



a Gtycerio 
monacho 
fxcipitur ' 



cuiii eo 

ornits ptuvlam 
tnipe/rat 



In ora/ono 
teiiui cibo 
vtc/itat : 



^l,]:"^!"^:^'' •'^^'"'^•''V''"""'*'^' «' '•"''''!".' Apo- rent, a qua ille, qnamvis pucr adhuc esset, nullo 

idn receilchat, ei paiies puros, et varias vulucrura 



cuin bcalam institutie ab eo vita; rationein ignora- 

„„».,, v.^ w«v,v,.,„^, ti .,,,rtiiiio>, ei leiiqiu Apo- rent. a OICJ ille nna>nvi« niw.p iHliii/, 

sloli. rcliclis onmibus rebus, seciiti suut Jesuin 
sic et puerhic, Si'i'iptiirarum testlmoniis fiilein ba 
bens, eas iinplere studcbat. 

13 Voieiis igitur Davidein incantlcis imitari, cuj 
pit Psalteriuiii ediscere. Maguo autem cum labor 



usqiie ad sextuindeciinum psalmum edidicit : sed 
decimum septiuuim nullo niodo percipere poterat. 
Quamobrem cuni iii oratnrio propinquo S. Cliristo- 
phuri meditandocomiiioraretur, et iion jios-et edi- 
scere. huini prostralus, Dominum obsecrabat, ut se 
ad psalnios facile memoriie coinraendandos idoneum 
redderet. Cleinens autem Deus, qui dixit, Petite et 



carncs, tuin elixas. tura assas, uflerebaut. Quae ipse 
quidem oinnia suscipiebat, iie pium ipsarum ani- 
mum videretur aspernari.et quiajejunium cjus erat 
iii abscondito; eis tamen non vescebatur ; seJ illis 
discedentibus exibat ex oratorio, et omnia super 
petram collucabat, et rursum iiigrediebatur. Venie- 
bantaiitem aves et fer.e, atque etiain homines iter 
facientes. et coiiicjlebant. Cibus vero pu3ri ex iis, 
quie in oratorio offercbantur, cnnstabat : quod si 
nihil oderretur, panisilli solus erat satis. 

16 Cum autem audisset locuin iiuemdam, inde 

octo 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS, 



37 



In hoa a 
d.ii>'oni tms 
infcslo Ulx- 
sus. 



in aqua 
geliita diu 
consisUf : 



arctc jejtiuat 



xger sanafur 
a S. Geoifjio. 



Puenim a 
di'ibnto olj- 
sessiim /la ■ 
getlat : 



octo passimra raillibusilist.iiifem, qui ilicitui' Area, 
sic a Diatia et tnnltis ilsemcnibiis, qiii illic habita- 
bant, occiipari, ut nemo illuc, prfesertim in meri- 
die, sine certo mortis periculo posset accedere ; ipse 
Julii Aiigustique diebus, posteaquam Hor» tertiae 
preces absolverat, ad eum locuiii celeriter cotiten- 
debat, et toto meriiiie illic morabatur, uhi Diaua? 
doinicilium esse dicMb.int. Sed cumaiiKilio Di^i nihil 
adversi reperiret, ad oratorium redibat, ubi siib al- 
tarisgrailu specura sibi delodit, Ea vero nocte, qiia 
Cliristi ortus celobratur, ciim ad eum Clerici qui- 
daiu et laici convenissent, cum illis ah or itorio ad 
flumen transeunduin de^cendit : ipse autein solus 
in aquam ingressu*, tamd.u in ea stetit. quoad 
oniiiis Prophetica, etApostolica, et Evangelicalectio 
cum toto sacrificiii fnii absolula. Pnst autetn vixpn- 
terat pedes extrahere, sic erant cum luto glacieque 
compacti : atque ita psalmos concinens, ad oralo- 
riiim rediit : et cum dies advenisset, celebrit:itetn 
peregit, et in specum descemlit, ibique ad Ramos 
usquePalinarum conqtiievif, Quamohrem omnes, 
qui liiec conspicieb:int et videbant, sublatis in C(E- 
lum manibus, dtcebant ; Confitetiiurtibi pater, Do- 
mitie cffili ct teiTse, quia abscondisti lisec a s:ipien- 
tibiis, et revelasti ea huic p;irvulo : quoniam sic fuit 
phicitum ante te. 

17 Jain avia ejus Elpidiavebemen'ereiimcotnmi- 
serabatur : magis enim illutn, qiiam ambas filias 
suas d ligcbat,Itaque veniens .-id ontorium.ei, dum 
qnietem sileiitium'iue servaret. cihiim rainistrabat, 
fnictiis nimiriun, .aut olera, idque Sahbato. et die 
Dominica : nam reli'iuis diebus niliil oranino gusta- 
bat. Hi)sc autem Anastasiopolis Episcopus Theodo- 
sius ciira audivisset, valde gaudebat, eumque apud 
otnnes laudaliat, dicens illuin Dei instinctu comino- 
fum ea 1'acere, Quodatn autein die lione^talisinirai- 
cusdi;ibnlus lecit, ut exfrigore in morhuin incide- 
ret, et raoveri non posset ; verum eidorraienti san- 
ctusChristi Martj-r Georgius adstitii, et dixit ei : 
Qiiiscausa fuif, filt, utin morbum iucideres? .^f ille, 
considerans imraundutn coram se stantem dserao- 
nern : I.-te, inquit, impurus ac detestatidus me in 
morbum cotijecit, Maiiyr vero vehementer da-mo- 
niiu torqiiens, in fiigam convertit: et apprehensa 
Tlieodnri ni.inu, Surge, inquit, et convalesce : ne- 
que I iiini aniplius execraitdus isfe daeinon apparebit 
iiieon ppctu tiio, Statitn igitur ptier excitatus sur- 
rexit santts, 

ANNOTATA. 

» S. Getnclliis Anryrajsnb Juliaiio in cruceraac- 
tus, coliuir 10 Di'Ci'mb. 

h S, Eiiretus Martyr/iiic/eiiK.s mibi.'i iiico,jiiitm. Esl 
EiiresusMartyt Paniphyliffi in aiioijmplio Curlieieiisi 
Marltjrolmjii Hieroiiijmiaiii (id tUem 28 Maji. 

CAPUT III. 

Ener(ium('nii!<lil'fi-ittii,K- Vila ariin inspelim- 
cii. Siicri Oriliim siisrejili. 

(^iil Deus clemeus, qiii sancfis suis Apostolis po- 
te.slatem dedit, nf diemones ejicerent et morhos cu- 
rarent, dedit et iUi grati im adversus ilffiinones, ut 
eos ab Imtninibus espelleret et as;,'rofantibus tn»de- 
reiur, Nam post siiticfam Paschie celehritatetn qiii- 
dam horao tiilit ad enin quodam die filium unicum, 
a spiritn iinmuinlo vexafuin ; et fide ductits, orah.at 
saiictiiin pueriim Tlieoiloruin, ut filiolum suuin cu- 
raret, Verum ipse nesciebat, quid ei faceref : sed 
exciisabat se, quod essef juvenis Pater aufem il- 
lius vexati lacrymans, dedit illi tiagellum, ef dixif : 
IIoc accipe, Domine mi serve Dei, ef minans filio 



meo, perciife illum. diren^ : Exi, exi, spiritus im- 
miinde. ab boc pnero. iti nomine Domini mei. Fecit, 
uferateiloctiis. S. Theodorus : et fnrbatus itemon 
ciepit eum irridere, et lamqitaminsanumpraadicare; 
et si quid ab illo andiebat, idora ille resonahat : 
et hiiiiti spaiio tiihil ille respon lif. Tertio autem die 
idera piiero fecit Chrisfi piter Thpodorns ; tunc dT- 
nion ritrsiis cnmtnofus, ccepif voriferari ; Exeo, 
puer, exeo, nec amplius resisfo; da raihi horam. 
Illo autem adaltare ascendente, d:emon clamavit 
ad htinc moduin : raagna vis Nazariei, lijec ad- 
versura nos excit:intisl ex quo enim interrara de- 
scendit. hominesin nosarraavif : ecnnnc scotii filio 
cnncessit ejiciendi nos pntcstatem. Heu mihi mise- 
ro. a qiio puero expellor? neque etiimgratiam illi e 
coelo demissam fer.-e possuin M igita uatnrffi no-traj 
ab hocmeretricis filio calamitis imminet ; tuubos 
enitn e nostrogrege ex hnuiinibus extrudet. Doleo 
autem, qnod hic in me exercet imp:M'ium : ncc au- 
deo redire ad p;ifretn ineum di:ibolum, cutn a tali 
puerulo sim expulsits ; nam si id mihi a sene aliquo 
contigisset, haud ita magnum dedecus arbitrarer. 
Execranda dies, in quagenitus es, H.ec illodiceute, 
suraens piter DeiTheodorns ex lucernre oleo, vexati 
capiit unxit, et sigiio Crucis iidliibito, iticr.ipiiiteura, 
dicpns:Exij;tm. spiritusimpuris-ime.etnoliainplius 
niigari. Etvociferiins da>raou projecit; pueruui aiite 
pedesejus, et cxivit a!i eo : jacehat aufein lainqitam 
mortuus, Ex quo turbatus puer, defunctiira illuin 
existiraabat : sed dixit ei pater illiits : Manum illi 
porrige, atquo j;icenteinexcifa, Quo facfo, statiin in 
serediens puer ille, sur.-exit : itaque Dei gratit sa- 
nura reddidit pafri. Res autem vulgata fuit per to- 
tara illani regionera : quamohrera omnes Deum col- 
lauiiabant,qiti intellectu ii dat pirvulis et gr.ifiam, 

19 Christi igiturpraecursorem et Bapfistar.i Joan- 
nem in hoc ifem imitatits est, nianens in solifiiiliiie, 
qito.id populo demonstraretur; etilla Apostoli Pauli 
verha in se expressit, Sancti otnnes per fidem vice- 
runf regna, operati siint justifiam, adepfi sunt re ■ 
promissiones; ahjecti, voxafi, in snlitudiuihus et in 
civpriiis tprra\ His salutarihus Scriptitris iucutn- 
bens, non audiforearuui fantum, seil eflector exfitit, 
adjuvante Chrisfo. qui boniim eligcntibus semper 
favet Superiorem igitur tn. ntis parfem asceiidtt; et 
petrarn intuifus ad se fegendum idoneatn, sufT.diens 
sibi speluncam araplatn fecit : obsttitctoqiie aditu, 
in ea lafitahat. Tunc autem acridit, ut railifes illac 
iter facerent. Qiiare cum a propinqiiis puer, tuin in 
oraforio, tnm alihi perquisitus, non inveniretur ; 
suspicabantur, eum a militibus ;iblatum esse. cotn- 
moveruntque fiii^iipsni, ut milltes comprehendeudos 
curaret. quo puerutn restiluerent. Verum ciim nec 
sic quidera invptitus essel. a feris devorafutu fuisse 
jitdicarunl ; et liixit eutn diu niater cutn reliquis 
feminis et proplnquis, itli jain moiiiiitm. Duos in ca 
spelunca Christi puer Theodorus annos transegtt : 
et clericus quid;iin religiosiis Diaconus solus rem 
noverat, qui et proprium illi vestimentnin a-pcntm 
ileiltt. {nara antea lineis vesfibus indiiehatur) et 
pauliilum cibi ex oleribus, et aqua; pusilhtni (sic 
eiiiin ititer ipsos convenerat) snhniiuistrabat. Pro ■ 
miserat aiitetn eiitn se nemiiii indicafuriiin. 

20 Cefprutn videns bottus Dpus, qui servorum 
suorum ciiram gerif, lahores ipsius ; ut verum e.-se 
osfeuderef, qitod dixerat, non pijfest civitas abscun- 
di snpra tnontem pnsita; ncque acceudunt lucernam, 
et pnmitit eam sub raodio. seil super candelubrum, 
ut litceat omnihus qui in domo sunt; omnibus eiiin 
patefecit. Cum eniin ptopinqme ipsius tnulieres aui- 
inadvertissent, |iiura Diaconum super montem fre 
quentius ascendere; suspicafa; id quod erat, enm 
domi SUK jurejurando obtestafa» sitnt, ut quidquid 

de 



D 

AfCTORR 
(.FORf.lO 
DISCIP. 



Latitat 
bieiiifo in 
spelunca. 



38 



VITA S. THEODORI SICEOT^. 



MTTORE 
CKORf.IO 
DISCIP. 



indfque 
educUur 
ptne mortuus: 



initiaftir 
Sfini^ 
Ordinibitx .* 



anno 18 
Presliylcr 
rretilus tih 
£insci'iJO 
dirinilvs 
ad id molo : 



i Tim. 3, 8 



Job. 32, 



Kiide Itacte- 
nus serljita 
auelor aece 
jieritf 



(le piiero sriret. sibi signiflcaret. Ille vero tum jure- 
jiiraniln cnactiis, tum a.spero pneri vilse instituto 
coiiimotus, et meluer.s ne moreretur, rem aperit; et 
lornm ulii morafcitur, imlicat. Tiinc laetiti.i plena; 
acceilentes, reperiuiit illiim prope murtuum, et ail 
sancti Gcorgii oratnrium (leducunt. Qui aere con- 
specto, sine voce din mansit. Capiit autem ejiis snr- 
dibus foetebat. et pediculis abnndabat, et ossa iljiiis 
erant nuda, et coma vincta, nec ad eum quisqiiam 
pr.^B foetore vermibusqne scatenlibus poterat appro- 
pinqiiare : et aspeclus ejus erat tamquarn mortui : 
qiainnbrem novus quidam Job esse, propter ejus- 
modi calamitatem, piil.ab.itur. Plor.ibat mater ejus, 
etavia. et reliqme inulieres : etcum esset pauli^per 
recreatus, volebanl ut (I(imum suam descenderet, et 
coi"pus citrarel : quibus ipse noluit assentiri. 

21 Ciim auteni haec religiosissiinus Anastasinpo- 
lis Episcopiis Tliendosius accepisset, stalim ad enm 
in oratnrinm .accessit, et conspeclo capitis ejus ul- 
cere, cnnlremuit: etcum illuin salutasset, Lectorem 
deidaravit. Mrigno autom labnre snrdes ejus ablue- 
runt; et panuis lineis ulceraejus abstergentes, capi- 
tis comain totondernnt. Postridie vero Siibdiaconum, 
Diacnnnm, et PreshytGrum instiluit : Erce, inquiens, 
Dei mnnere omnes Cleri ordines conseculus es, ut 
divina possis mj^steria peragere, ad eornm qiii acce- 
dnnt irdificationem. Dominus Deur, beuii^niis mune- 
rum suorum el-irgitor, dignura te faciat, qui et 
gregem ipsius recte guhernes et regas : hsec enira 
qinlnor graiiarum mnnera adeptiis, et hahitum 
efiam monasticnm nccepturus, hiijus tantum unins 
pxpers videris esse, quod libi Dominus post virtu- 
tum tnarum argnmentnm elargietur. Cresce igitur 
fide atque virlulihns et ora pro me. E( cuni et bene- 
dixi-iset Pt eiim saliitasset, rediit iu ('i:"italem suara. 
Tunc riiristi servus Tliendonis diiodeviginti annos 
impleverat: qnapropter multi Episcopum incusabant, 
quod eum ante legitimam ajtatem ,ad Preshyterii 
dignitatem provixisset. Sed religiosissimus E|iisco- 
pus Tlieodosius rrspondebat, se non ignorare, Ca- 
nones non permittere, ut quisquam anle legitiinum 
letatis tempiis, et sine testimonio Preshyter insti- 
tualiir, ciim Apostohis sir ad Timolbeum scrihat : 
Non neophytum, ne superbia elatns, in judicium 
incidat et laqiieos diabnli, Sed quemadmodum ipse 
Paiilus Tiraotheum a^late juvenem, Episrnpum cnn- 
slituit; et ego (aiebat) in nomine Domini hunc, 
propter ejus probilatem, Presbylornm instilui: si- 
gnificavit enim raihi Dens, eum esse dignum hnc 
munere. Et profecto hic juvenis est a Deo. Qnare 
ne tenei-am ejus a;talera, sed anirai nnhihtalem 
atlendite : Quemailmodum et de Davide Samueli 
dictum est : non enini sapientes sunt, a>tate pro- 
vecti, nec senes judicium norunt, ut Eliud in Job 
derlarat; sed Dei spiritus est in mortalihus, et Om- 
nipolentis spirilus adolesrenteseruditatque adjuvat, 
et piam ac rectam vivendi ratinnem prfficipit. His 
verbis Episcopi omnes assenserunt. Novus autem 
Chri.sli miles Thendorus prcficiebat sapientia et pru- 
dentia spiritnali, et gratia Dei erat cum illn. 

22 Ha!c piieriliai Tlieodori institiita ego, indi- 
gnns illius servus et discipiilus Georgius'', ab eis 
arrepi, qui a-quales ipsius ac cnndisripuli cum eo 
■vixerant et oculis suis ea perspexerant. Plurima 
etiam ab ipso pio et sanrto viro audivi, cum ea ipse 
de se modeste narraret, ut nos ad aimiilatiouem 
incenderet. Post obitum autem illiiis ea conscripsi, 
utpueri et adolescrntes Angelirain ejus vitara et &h 
omni crimino remolam imilarentnr. et digni evade- 
renl repno rojlorum, per gratiara Christi Dei nostri, 
cum quo Patri gloria simnl cum sanclo Spiritu in 
secula seculorum, Amen. Dominus Jesus Christiis 
verusDeus noster, qui est justitia; sol, lumen ineffa- 



bile, perennis fons immortalitatis, vita sempiterna, 
salus animarum nostrarum et sapienti:e largitor, dct 
etiam inihi peccatori Genrgio servo vestro tantuni 
virium, et addicendnm facnllatis,ut onus susceptnin 
perferre valeam : et vobis enra araantibns sic ani- 
mos ad andiendnm inflamm»t, ut priMlaram et ad- 
mirabilem sancti. magiiiqne patris nostri Tliendori 
vitam, ad finem nsqiie libenter audiatis : jam enim 
aggrediar ea, qua; pertinent ad ejus adolescenliam, 
preralionihusvestris ronfisus apud Dominura Deum, 
qui dux ejns adjutoriiue fiiit. 

CAPUT IV. 

Iter [ficrosohjmitnnn.m: habitns manaslicus : 

rigor poeniteiitix. Familix slatus- 

l^inctissimus igitur Dei servus Theodorus, duode- 
viginli annorum ruin esset, ita Silvatore nostro Deo 
volente, ad Presbyferii gradnm provectus, divins 
philosophiae vacahat : iit se viro priidenti similem 
dedararet, et ex laudabili ronsilio Dnmini. relicfa 
palria domo, snper arena ex;pdiScata, et qua» in illa 
er.ant terrenis rehus, derrevit in eam nullo amplius 
raodo reverti ; seque totuni Domino in cordis veri- 
tate ef fideiplenitudineconsecravit ; fnndavitquesibi 
domura super firmam petram, sive animn, sive 
etiam sensn velis intelligere. Erat enitn locus arduus 
et venerandus, in quo sancti et gloriosi Marlyris 
Genrgii oratnrium construxif , uf facile alienoruni 
ventorum et fulur.irum prncelhrnm, instar aquarum 
insurgentium, impetus, tum fide in Christum con- 
firmata, tum ip^ius sancti Martyris aiixilio fultus, 
evit.aret atque prnpelleret. In nmnihiis divinis Scri- 
pturis, vilam nnbis :i'ternam prnpinaiilihus, versa- 
balur: et sanctum Evangelinm sempcr animo vol- 
vens, valdemovehalur, pr.Tsertim dnm cnnsiderabat, 
qunmndo Dominus et Salv.ator noster Jesus Christus 
e coelis descendisset. quomodo mdnisset hnminera, 
quomodo cnm Iiominibns versatus esset , sihique 
Hierusalern elegisset, in (]iia cruciatiium ferret arer'- 
bitatera, ageretur in criicera, sepelirelur et resur- 
geret. Ha?c ille adrairans, et terra suhlimiora snspi- 
ciens, incensns est ciipidifate visendi ef adorandi 
loca illa sanctissiraa, uhi Chrisfi pedes stetissent : 
cum et Zacharias Propheta gentem et tribum om- 
nem execretur, qn» non adeat el adoret ea. 

21 Cum igitnr ad eum venisset mater ejirs, cum 
soror-e ef anrharnm parente, communicato cuni illis 
ronsilio, et invento ex providentia Dei itineris duce, 
iter snscepit : et pr» aiiimi desiderio lahorem itine- 
ris nnn sentiebat. Pervenit tandeni ad optatam san- 
cfornm locorura civitateni Hierusalem, et Crucem 
salntiforam, sancfamque Resurrectionem, et.almum 
Pr',05epe, atqne gloriosam Ascensionom, et reliqua 
omnia salntars mortis et conver'satinnis raagni Dei 
etS.rlvatnrisnostriJesuChrisfimorurmpntaadoravit; 
invisitque cun':ta monasfer-ia, et onines passim in 
cellis inrlusos Patres, ens qnoque, qui interiorem 
solifudinera incolebant : et ab illrs benedictio.aem 
accipiens, praestaritiorem vila; r,ationem et inslituta 
pprdiscebat. Sed cum ad J(U'(lanem, in qiio Salvator 
etDnus nosler baptizatiis est, descendisset; ingres- 
siis est in propinquirni Dorain:E nnstrie Dei genitri- 
ris templum, quod u Chuzoba vocatur : cumqire ibr 
pr-ec.atns esset, et Archimandritam, et qui cum illo 
erant P.atres con-alutassel, hahifum ab eis monasti- 
cum atqiie Evangelirum flagitavit. Arcliimaridrita 
vei-o, cum sciret divinilus quis esset, nulla infer- 
jecta mor-a, habitum illi concessit, etsimul cum re- 
liquis Patrihiis Deum obsecr-avit, ut 
corum hominibus proharetur. 

23 Explefa celehritatis ejus la.titia, oranibusque 

et accepta ab illis benedictione, e mo- 

nasterio 



Stfltuit pO' 

triam re- 
tinquere. 



rt Clirlstl 
vcstitjia 
imitarl : 

K 



Zacli. 14, n 



Terram- 
saitetam 
adit ; 



habitii mo- 
nastico 
induitur : 



coi'ain ipso et 



consalutatis 



redux in 
patriam : 



matre de- 
nm nupla. 



Elpidiam 
aviam 



sibi mint- 
strare iton 
sinit ; 



curat tihi 
caveam 
ferream 
flen, 

b 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 
nasterio in Galatiam ad patriam auam reversus est, 
repetiitque S. (leorgii Martyri.s oralorium : ubi ma- 
gna cuui la'lilia iiaiiitabat. Mosaica' ploria; graiia 
splendens ; et jejunando, et humi cubando, vigilau- 
doque et psallemlo se magis in dies adififabat ; nia- 
joraquea Deo munera, tum in da:inc;nibus ejicienuis, 
tura in morbis curandis, accipiebat. Mater autem 
ejus cum ea qn;c carnis, non autem Domini sunt. 



39 

ta, est sanctitati ejus accommodata. Verum cum 
e;im vellet ^tatim ad locuui suum transferri, roga- 
runt hiimines iUius Ioi'i, ut caiM ini<: tautisper es^e 
permitteret, donec alleram ligneam illi siniilem fa- 
ciendam curai'ent, in qua hieme insequente quie^ce- 
ret, iit illius forma; cxeiiiplum haberenl, et postea 
ipsara ferream cellulam ipsi traderent. Annuit illis 
S. Theiidorus. I>emura assumentes eam, cum sup- 



D 

ACCTOrtE 

(ii-onGio 

DISCIP. 



saperet; nec anioris ardorem. quo nialres accendi plicationibus perdiixerunt in locum sanctum ipsius 



solent, erga filium suum sanctissinium retineret; eo 
relicto, e,t ea lii-norum parte, quffi sibi conveniebat, 
a.ssnmpta ; viro cuidam, ncmiine Davidi, in Anojra- 
norum metropoli i laro nupsit. At .soror ejus Despe • 
nia, el mater ipsiiis Elpidia, et sancti soror Blatta 
ab eo sejunpi se iion suiit passse : sed sanctam ejus 
vitam contemplantes. omnique se modestia et casii- 
tate, eleemc.synisque et precationibus expurgantes, 
eum pro viribus studebant imilari. Ac Despenia 
quidsm moricns, eum haredem instituif, et ab ipso 



et in magna salutiferaj Passionis hebdomada, cum 
in ea ipsum collocassent, in loca sna reversi sunt. 
Ciim igitur alteram ligneam cellulam confecisseut, 
insequenti hieme ad eiim cum supplicationibus acce- 
deiites, ipsam illuc tuleruut. Ingressus igitur in cel- 
lulam ligneam, in templo S. .Toannis IJaptistai ati- 
stinjntiam suam observavit a Nalali die Cliristi 
usque ad Ranios palinai'um. Ijnde egressum eum, 
ac ferrea cellula inclusiim antc illam celebritatem, 
in locum ejus reduxerunt : et accepta ab ipso bene- 



sororem m 
monaslerio 
coUocat ; 



sepiilta est iii templo sancli Martyris Gcmelli. Dlat- dictione, ad loca propria leversi suut. 
tam autem sororem suam Virgiiiem, cuni duodeci- 28 Stabat autem ejusmodi cellula sine tecto, su- 

mum ageret tetatis annum, duxit ipse saiictissimus pra spehincam ipsius, sub dio ; et jussit, ut bini 

in Ancyranorum Metropolim, et in gravium Virgi- ex ferro sibi fierent ad pedum niensuram calcei, bi- 



num moujsterio, tiuod Peti'in appellatur, collocavit ; 
B ubi monasticum liabitum sumens, Deo coiisecrataest, 
vixitque sam-tissime. Theodorus aiitem ad pniprium 
locum reversus, cum tiiennio post beatain hanc so- 
rorera in ccelesiem thalamuui ad spunsum suum 
Christum. cui ipse e;ini dicarat, bonis operibus ple- 
nam migrasse accepisset,Deo gralias egit. 

2G Beata vero avia ejiis Elpidia veliementer euni 
diligebat, et compatieb;itur ei, et sa;pe ;id eum pro- 
ficiscens, et vita; ipsius institula certaminaque con- 
siderans, collaudabat Deum, qui ex meretriciisspi- 
nis ramuni, rosas et fructus ejusmodi proferentera, 
eduxisset, et ex inutilibus lapidibus ,A.ljraha; filium 
suscitasset : sublatisque in cteluTn manibus, Deum 
obsecrab;it, ut mentem ejusab ommbiis pertiirbatio- 
nibus et cupiditatibus remotissimani, in studio pie- 
tatis et flde ad flnein usque firmain et stabilem, con- 
servaret. Ilelictoque bospitio, in quo vivebat. et 
coUeclis bonis suis omnibus, ut majore laelitia frue- 
retur, semper cum ipso vers;m volebat, eique nii- 
nistrare. Quod ipse non permisit, sed monuit, ut in 
sancti m;irtyris Christopbori inonasterio maneret: 
ad eainque imelhis ab immundis spiritibus vexatas 



n;eque manic;e pro manuiim niensura, et crux decein 
et octo palmarum, et zmia circa hiiubos suos. Pr;e- 
terea cum gravissiniain tunicam habere cuperet, 
provideutia Dei qiiidam triplicem loricam attulit, 
decem et octo librarum : hanc ipse sanctissimus 
accipieus, gratias egit Deo, qui tam celeriter cum 
flde petentiiim desiderio satisfacit. Veruni cum se- 
ilisum metueret, propterea quod corpiis ejus nimis 
cresceret ; ut cupiditalibus resistoret , vinculum 
quoddam perpetuum sibi memoria; causareperit, et 
bina vincula pedibus suis circumposuit; decrevitque 
illa nuroquam abjiceie, sed ad tuuuilum usque reti- 
nere. Cum aulem advenisset dies, in qua Dominus 
nosler Jesus Cliristus ex sanctissima Dei genitrice 
Maria nasci diErn;itus est, vestimento solito loricam 
imposuit, et zona ferrea se cinxit, et super collum 
suum crucem accepit, et mamcas induit, deiude in 
ligneam cellulam ingressus , abstinentiam usi|ue 
ad teinpus Palmarum celebiitatis servabat. Egres- 
sus deinde, se in ferrea includebat, affligeus Curpus 
suum, et inservitutem redigens, tum ;uigustia loci, 
tuni eliam jejunio et ferreis oneribus, atque ita con- 
fundens di<aboUim, et varios illiusinipetus frangens. 



mittebat, ut earuin curam haberet et institueret, et A Christi autem ortu usque ad Ramos palmarum. 



accipl/ 
socios ditos , 



si post curationem inacere vellent, eas in sanctis 
institutis exerceret. Ipse vero homiiiem quemdam 
raercenarium, ex oppido propinquo, noinine Marl- 
nura, qui sibi ministraret, accepit. Providentia au- 
tem Dei, qui dixit; Ne tiraeas, postbac eris homines 
capiens, faciam enim te piscatorem bominum ; fac- 
tum est, ut quidam pio Dei incensus sludio, ex op- 
pido P;uiinorum ad eum accederet, supplicaus ut se 
in contubernium suum reciperet. Quamobrem gau- 
dio plenus.quodse Deus solum non relinqueret.eum 
recepit et monastico illuni habitu iiiduit, atque ita 
studiosuni reddidit, ut quemdam a d;emcne vexatum 
is liberaverit. Mulier item ex oppidulo Couchate ad 
eum se contulit, quie uteri morbo laborabat : et 
precibus ejus liberata, cum in vicum Enistratum ad 
filium suum Philumenuni adolescentem, qui tunc 
litterarum studiis incumbebat, venisset, illinc eum 
abdu.iit, et saiicto obtulit Theodoro, ut eum secum 
in eisdera vita; institutis erudiret. 

Desttitt Itic ttoitntiUa iii Giarco cxcvtptaii. 
27 Erat autein in loco illo probatissimus quidam 
laber a;rarius, cui S. Theodorus commisit, ut sibi 
cellulam h angustissimam f;iceret, ut in eam ingres- 
sus et stans jejunii dies transigeret: incola; autera 
illius loci, fide impulsi, arma rustica ad opus illud 
conficiendum coutulerunt : atque cellula illa perfec- 



induit se 
frrrcis cal- 
cpis. manicis, 
zona, torica : 



nec pane, nec leguniinibus omniiio vescebatur; sed 
pomis tantum et olcribus, idque Sabb.ito solum et 
die Dominica. Haiic in psalmis canendis regulam ob- 
servabat, ut paulisper cessaret, deiude eosdem re- 
peteret. 

29 Porro labor ejus per hiemem erat incredibilis. 
Cuin enim nives terram operirent et venti regnareiit, 
ventorum impetu nive coniegebatur, et aqua per 
colluin ejus inlra tunicam penotrans, ad pedes us- 
que descendebat, et calcei replebaiitur ac vesti- 
raeuta : cumque gbacie rigerent, non paruni illi dolo- 
ris aflerebant : pcdes enim ejus cnngelabant. Naai 
eain sibi legem praescripserat, ut a galli cantu ad 
vesperam usque, pedes non moveret e gradu in quo 
stabat, neque ullo modote ad aliquam cellute par- 
teni inclinaret. Quamobrem cum duobus annis prio- 
ribus magna vis frigoris fuisset, arboresque et dolia 
coiiglaciarent, ita pedes ejus rigebant, ut eos ex- 
traliere non posset. Quare niinister ejusaqua tepida 
pedes ejus perfundcbat, atque ita paulatim e glacie 
extraclos, e gradu pncfinito dimo\ebat. Cum autem 
anno quodam, Pascb;o celebritas iii Aprilis c mensis 
fiiiem incideret, et Quadragesimae diebus sol esset 
vehementior, accidit, ut tura abstinentia tum solis 
ardore. tamquaiu exanimis in cellula concideret : 
quo aniraadverso, pius Philumenus sacco cellulani 

contexit, 



prrffrt 

(icerrimttm 

frifjus, 



et ardorein 
sotis. 



40 



VITA S. THEODORI SICEOTyE 



AlUTOnE 
GEOHGIO 
DISCIP. 



occedunf ur 
sa et hij)iis^ 



viundat 
leprosQS 
duos ; 



A contexit, ut umbram pararet. Verum cum Dei miles 
se collegisset, viJerelqiie umbraiii, rera a-gre tulit, 
prohibuitiiue, ne quidamplius ejusmodi fieret. 

ANNOTATA. 

a Alilii Clioziba : ili'. qua Laiira (Laiira niim [iiit 
non cauoliium) jtlftiiiis aiji poterit 3 Oct. qiuiiiilo culitar 
i/Hun imtitntor S. Jouniics Epi^-copua Ciimricii^is, ilciii- 
qap in Siipi>'cmcnto Jannorii, quoiido ttanda erit aoi- 
pli.i.sima I ila S. Gcorgii ClwziOttx, ciijiis vix tcniicm 
notitinm hncienusdcditnus cx Menais. 

b In Grxco forsom est ■/j.ottiiCy, cavca, de qiia vocc 
pleniiis cgiiniis dic 13 Mariii, hqiicnlcs dc S. Urpa- 
siano Miirtijre Nicumcdix in Billiijnia, cavex feireie 
inchiio : qiix tamen istic y,5.wo&; scribitor, alilii xXoycoc, 
uiidc /.hj\iorjij.ayiiv in cavea decerlai-e, ct niptxAo"Jot'i;£{y 
lineis ciinccllotini diictis cassarc scriptiiram uliquoin. 

c Tofo sc.rto scrulo usqiie nd Iniperium Moiiritii 
anno 583 [onte qiiod^ ternpus rcs dcbiiil contigissc) nnm- 
quam I'asclia fiiil celcbrotum 25 Aprilis, nisi aiino 
577 Anniis qiioqne 550, quando juniori Tlieodoro 
acciilisse lioc potiiit, liobiiit Pasclia dic 24 Apritis. 

C.\I'UT V. 

B Miracula in hominilms cl hesliis prxsfila. 
Mors matris el uvi,vpcricula morlis el mor- 
bus divinitus submota. 

JLfeus autpm, qui eos a quibus lionoratur honorat, 

liac ali ipso non ambitione geri, sed animo simplicis- 

simo DiMquesluiIiosis^inio.multi^rationibusoninibus 

indicavit : nam et aninialia fi-ra mansuete cum ipso 

versabantur. et mulla ab oo in bnminesfiebant mira- 

cula. Kx quo enini lu ferrea cellula se iucluserat, 

terribilis ursa per Iriennium ad eum accedebat con- 

tinue, acceptaque de manu ejus benedictione, nemi- 

nem la'dens discedebat. Lupus item ad ostium 

caverna;, in qiia Sanctus erat inclusus, cum acces- 

si.sset, illic expectabat. Quamobrem egressus mi- 

nister ejus Marinus, visa repente feia, pertimuit ; 

et intro rediens, rem S:incto signitii avit. At ille cura 

gravitate subridens : Ne verearis, inquit, boma ti- 

mide : neqiie enim venit, ut injuriam f;iceret. sed 

ut ipsi cibu.v subministraretur. Da igitur ei aliquid, 

fratei', ut non solum in bomines, verun etiam in 

feras Dei mandatum illud, Omni poscenti te tribue, 

expleatur. Accepit igitur minisler panis frustum et 

poma, ex quibus solebat Sanctus cum benedictione 

Q aliquid accedentibus impertiri, exiitque, et poma 

tantum objecit ferae, eam propellens. Quse cum ob- 

jecta comedis-set, rursiim stabat, et non discedtbat, 

tamquamaliquid aliud expeclaret. Tunc ei etiam pa- 

nisfrustum objecit ; quoarrepto, lupus stiitim disces- 

sit: ingressus autem minister.Sancto rem narravit. 

31 Rursus cum in cellula ferrea esset inclusus, 

accessit ad eum quidam lepram habens in toto cor- 

pore, ac obsecrans, ut pro se prcc:iretur : ipse au- 

tem precibus adhibilis, jussitut exueretur; et ac- 

cepta aqua. precalus est ad hunc niodum ; Di.mine 

Jesu Christe Deus nosler, qui per Elisajum Prophe- 

tam mundasli Naaman Syruni a lepra, quique, cura 

ad nos b nigi.itate tua descendis.-es factus homo, 

anlequam mortem subires, verbo leprosum curasti ; 

adspice :.quam banc, et benedicens ei concede, ut 

VEleat ad emundationem prai^entis servitui, utsanus 

recedat ad f.lcriam et laiidem saiicti uominis tui. 

Peractis precibus et extensa nianu, etsignans eum 

figura Crucis, aquam illam in caput ejus efludit : et 

statim ab eo lepra discessit, et tolum ipsius c.orpus 

raundatum est : et abiit laudans Deiim. Eodem 

morlio cum esset oppressus Presbyter quidam pias- 

clarus, uomine Colluras, accessitadeum, ciimailhuc 



tenereturinclusus ; et cum saucti tui.-icam iudui.^- D 
set, muudatus est. 

32 Beataautem ejus avia Elpidia cum omni lastitia 
et tranquillitate optimis ipsius vilas institutis et mi- 
raculis gaudebat, et puellas diligenter guberiiabat, 
quae vel liberatae eraiit, vel vexabautur : janique 
pulcherrimuiu mouasteriuin aedificarat, cum ad op- 
tiUum vita; linem pervenit; quem i|isapraBviderat ex 
viso quodam, quoil S, Theodoro narravit : Videbain, 
inquiens, fili nii dulcissime et lumen oculorum meo- 
rum, adolesientem valde liirmosum, splendidis ve- 
stiinentis ornatum, aureu liilgenlem coma, et illi si- 
mileni, quein pro S. Geurgio in ejus bistoria pictum 
cerniinus. Hic cum ad ine appropinquasset, vilie 
tu» rationein et psallendi regulain cupiebat intelli - 
gere ; quam ego illi cum exposuissem, dixit niilii : 
Cum psallitis. hiec dicite : Eeuedicite Dominuin mon- 
tes et colles. Deinde subjecit : Magnam profecto 
giMtiam, mulier, consecuta es, quse nepotera tuum 
tali iu ordine conspexisli Posthac vives sine soli- 
citudine, cura recta ejus vivendi ratione satiata sis. 
Milii auteiu, ut ejus adjutori, multum debes : imo 
vero gratia oinnis debetur comiuuni Domino et pro- 
creatori Deo, qui digiium eum fecit, ut esi-et in nu- 
mero Sanctoruin servorum ipsius. Jam igitur quiesce 
nain adhuc laborasti. Ha;c illa ciim narra.-.set, in 
morlium iucidit, et in pace requievit honorificeqiie 
ab ipso sppulta est. Jam de matris sua» Mariae oliitu, 
eum ad euin quidam ex .^ncjrannrum civitale, nun- 
tiiim attiilisset, ac diceret, ut ad dotem repelendam 
iiiilteret, quoniam siiie filiis defiiiicta esset, ipse 
iiullo modo assentiens : illi respondit : Falleris : 
nam matermeadefunctanon e.st. Ciimque is propriis 
se illam ocuiis mortuam atfirmaret cunspexisse , 
rursuin respoiulit : Falleris. ut dixi : nain maler mea 
nec mortuaest, nec morietur, sed mihi siiperest, ac 
\ivit, et minet in secula. Preces tamen pro illa 
efludit ad Dominum, iinius hebdomada; spatio jeju- 
nans, ut veniam ei Dominus concederet peccato- 
rum. 

33 Accessit ad eum in speluncam involutum et 
quiescentem qutidara die sanctissiniBe Ecclesiag a 
Ileliupolis procurator Theodorus, coguomenlo Tzu- 
theus, et permiiiistrum iiuntiavit ei ciim lacrymis : 
Miserere, ini|uiens, mei, serve Dei, qui in inagna 
versor calamitate : misi eiiim ministrum meum ad 
ecclesiie proveutus exigendos, iilevero, proventibus 
exactis, fugam arripuit : at ego huc illuc cursitans, 
et ubique conquirens, eum reperire non potiii. Sup- 
plico igitur sanctitali tu<e, ut Deum obsecres pro 
me, quopossim illum invenire. Oiiincs euim 1'iiculta- 
tes meae non sunt satis ad id. quod ille abstulit, 
ecclesiae persolvenduin. Sanctissimus Theodorus 
huic respondit ad hunc modum : Si promittis, te 
illum sine verberibus dimissurum, et nihil ei am- 
plius, quam quod eripuit, ablaturum ; te Deus conso- 
labitur, et tradet eum tibi : sin id reciisas, non in- 
venies eum. Ille jiirejurando se id f;icturum promi- 
sit, etex bonis suis aliquid etiam largiturum, modo 
proventus ecclesiaj restitueret : alioquin sibi vel 
filios esse nudos relinquendos, ut ecclesisB satisface- 
ret. Tunc oravit Duminum sanclissimus Theodorus, 
ut minisler ille fugitivus, quocunique in bico esset 
ita retineretur, ut inde non posset discedere : deinde 
supplici respondit : Vade domum tuara, ibique inane 
sine ulla solicitudine : confido enira Deura, si id 
quod piorai.sis'i perfeceris, celeriter eum tibi reddi- 
turum. Laitus ille discessit, tamquamex Sancti ver- 
bis inagnum pignus accepisset : fugitivus autem pre- 
cibus ejus prope oppidum Nicaensium coerceb.itur, 
nec inde se puterat extricare : cumque putaret se 
magnum itineris spatium confecisse, niliil omniuo 
promoverat. Itaque cum ibi essent homines quidam, 

qui 



Qvinm post 

jiionaslerium 

construcfum. 



cf S. Georgii 
uisitafionem 
morfuam, se- 
petiC : 



oraf pro 
atie de- 
fiiiicta : 



fiiqitinum 
cum furto 
servum 



precilnis sistit: 



ttjrrnonrm 
ad tempus 
cohibtt. 



(leiiide ex- 
peUit : 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 41 

qui et illiim noverant et proeuratoi-em, etqiiid es- ipsos a.lureljat et persequebatur. Qiiare cum iilem 
set ab eo lartum acceperant, v.derentqi.eeum frustra sspius Irustra. irao vero cum detrimento suo ten- 
se labore itiuens defatigare ; et cum ex eo qiiaereie- tassent; ad eum. a quo niisvi fuerunt, confusi re- 
tur, qu.ire, aut quo ]U'oflciscerelur, inepte respon- verierunt. Cumqiie illos interroparet. ciir re infecta 
dere ; comprebendeiunt eum, et rem profuratori rediissent, acriterquo objurgaret ; Nulla, inquiens. 



impfiral 
morfcm lo- 
aisloruM : 



Tlieodontm 
veiteficum 



detuleruiit. Qiii cum cito sublatum aiirum recepi«set 
rediit ad S. Tiieodi-rum Deo gratia acrens. 

34 Vir ;iutem quidiun ad eum duxit uxorem in 
diebus 1'entecostes, a d.emone vexatain ; qui cum a 
S;inrto increparetur , clamavit : magna vis ! Ne 
milii irascaris, ferrivore serve Dei altissiini, neve 
me in ignein ultionis niittas : neqiie enim sgo sum 
causa, sed invitus in banc ingressus sum ; niisiteiiim 
me TheiulorMs, cognomento Carappus, ex oppido 
M:izameffi. Ecce, inquit Christi servus, prajcipio tibi 
in noiiiineJesu Christi filii Dei, ne illam inipedias, 
quo minns negotia geratsua, douec rursum liiicre- 
vertalur. Dajmone igiturquiescente, maritodixit, ut 
cum uxore discederet, fructusqne agrorum collige- 
ret, ac deinde reverteretur. Ita feceruiit : disceilen- 
tes enim, friictus suos collegerunt, et ad moii:iste- 
riiiin reversi sunt. Verum cum iii templnm ingre- 
derentur, ut Sanctissimi vultum a-picerent; cirpit 
mulicr acerbe a diemone vexari : i|U;imobreni mai'i- 
tus ejus juiabat, ipsain usque ad boram a Saiicto 
prwfiiiitam, nun fuisse vexatara. Verum cum illic 
un;i essent hebdoniada couimorati, non ferens d.e- 
mon servi Dei increpationem, muliereiu, ad pedes 
ejus projiciens, discessit : et niulier liberata est, 
domumque laeta cutn marito rediit. 

35 In loco Mazania;, qni est ad Siberim superio- 
rem, siib cliinate Miiozeniai, ingrueb;it niensc Juiiii 
tanta locustarum multitudo, ut iiebula; instar totam 
regioneni operiret, frugesque et fructus omnes de- 
voraret. Q'am quidem cabunitatem mcob-e conspi- 
cienles, audientesque miracula, quje S. Tbeodorus 
effecerat; supplices ad eum accesserunt, et ad pedes 
ejus proslrati, rogarunt ut veniret, et precibus siiis 
tantam a se calamitatem expelleret. 1'rofectus cum 
illis, pervenit ad Catholicam ipsorum ecclesiam S. 
Eveuici, in eaque de more mansit : postridie vero 
suppliceni populum in agrus dimisit, prwcepitque, 
ut quodam in loco consisteret, et Dei niisericordiam 
imploraret. Ipse vero tres accipiens locustns in manu 
sua, pro populo Dominum obsecrabat : atque interim 
tres ill;e locusta; in ejus manu mortuai sunt : et 
gratias agens Deo, dixit ad popuium : Revertamur 
in ecclesiam, filii ; Deus enim celeriter misericor- 
diam suani nobis ostendet. Reversi igitur iii S. Eve- 
nici templum , divinum sacrificiuiii peregeruut. 
Posiero autem die in agros egredientes, locustas 
omnc.s mortiiasinveneiunt. et Deum coilaudaverunt. 

30 Iniprobus auteni ille, qui bonis operibus et 
viris bonis ac Dei servis semper invidet, ad liiijus 
miraculi invidiam, propriuni ministrum niovit, et ad 
sancti viri. qiii illud eflccei'at, mortem inquireudam 
incitavit. Ilic erat m;ileficus quidani, nomine Theo- 
doi'us, de quo supra meuinimns, nialarum artium 
peritissiniiis, qui eodein in luco habilabat ; sed artes 
illi suai niliil adversus sanctum Dei servum erant 
profulur.T. Cuni igitur homo scele.^tissimus miracu- 
luni a viro sanctissinio factum aspexisset, recoi'da- 
returque improbum difmontm suum, quem ipse 
imniiserat, paiilo ante ejectiim, re infecta disces- 
sisse ; infiatus a superbo iuimico, subjectique sibi 
dseiiionis jiequitia iiitlaniiiiatus, misit qiii sanctum 
Dei servum tcuiarent, et ad mortem usque iitTIige- 
rent. Veruiu qui missi fiier;iiit, non andentes eum 
Yigilantem adoriri, soiniii lempus tamquam latrunes 
expectarunt. Ceteruni cum iliviua virtule, quic illum 
protegebat, ftigarentnr ; ainlaciores ex ipsis ad ne- 
quitiani, viro sancto rursus appropinquaveriint ; sed 
eadem gratia Dei, taniquam ignis ab eo progrediens, 
Apilis. T. lll. 



est vestra vis : cum enim ad ipsum dormientem ac- 
cedere, et injuriam inferre nequeatis , qiiomodo 
vigilantem superabitis >. Et nos respondebant illi, 
niulto magis quatn tu, proliati invictiqiie cupimus, 
in iis ad qua' nos niitlis exequeiidis, reperiri : verum 
cnm ad eum accedimiis, magna ex nre ejus egredi- 
tur fi;uiinia igiiis; non hiijiis qni sensu percipitur, 
queni nos coiilemnimus; sed divini, in eo habitantis, 
a quo comburimur ; et idcirco, re iiifecta, discedi- 
nius. In cibo item et pottrejus vim nostram mispui- 
mus : sed eam ipse, utetis benedictione, inutilera 
reddit. 

37 Cum igitur se Tlieudorus toties victnm d"Ie- 
ret, et invidia magis imlies ai;cenderetur, letale ve- 
nenum. magno paratum artifici i, in piscetn conjecit. 
el per alios qiio-dain ad Sanctuin misit. Ex quu cum 
Dei griitia, adliibita bercdiciinne, nihil accepisset 
delrinienti ; Theodurus ille cunliisus, quud tani mor- 
tiferu venetio nihil egisset. coiisideraiisque qiiani im- 
becilla esset potentia diabuli , et quaiu niagna Dei 
virlusatque admirabilis, qu« et dajmotium et ve- 
neiii \\\\\ infregisset, et locustas interemisset : ex 
dlabolica resipuit ebrielate, et ad virtim sanctum 
supplex accessit, et ad iiedes ejus prostratus lacry- 
nians obtestahatur, ut sibi Dei misericordiam impe- 
traret. Vir autem sanctissiniiis tanti luctiis et sup- 
plicatiunis cansam requirebat. Ciii ciira Theodorus 
suas in eum insidias, et (bcmutium responsa, artifi- 
ciumque diabolicum quod iit multarum anitnaruiu 
perniciem exercuerat, exposuisset oraretque ut se a 
tali iieqtiitia liberaret. et satictissitnuni sihi bapti- 
smum imperlirel ; respondit S.Theodorus : Si vis a 
Deo veniam impetrare primiiiii omnia peccata tua 
confitere, et si quos habes Iibros maleficos in me- 
dium prufer ; et qiioscumque homines, aut domos, 
aut animalia maleficiis tuis obstrinxisti, dissolve, 
nec aniplius ea iti quemqnam exerce; sed pu;niten- 
tiam age ; et ego Deutn, qui vuit otnnes homines 
salvos fieri et ad cognitionem veritatis venire, pre- 
cabor, ut ea tibi, quaj hactenus admisisti, condonet. 
Hicc ille otnnia cura se perfecturum jurejurando 
promisisset, omnes libros maleficos protulif, et co- 
ram illo combussit. Sanctus autem Theodorus enm 
prius in religione itistitnit , et jejuniis atqiie elee- 
mu.sjnis purgavit ; postea ad salutare lavacrum ad- 
mifit. et ad nonagintanovem numeiura adjiinxit, 
seque doctrina; Jacobi fratris Domini ministrum 
declaravit, peccatorem ab errore viae ipsius conver- 
tens, et liberans animam ejus a morte, et operiens 
niultitndinem peccatorum. 

38 Accidit autetn, ut, posteaquam ad raansionera 
stiatn reversus est, in tnorbnm gravissimiim incide- 
ret, et sancti Angeli ad euni miserandum accede- 
rent : ipse vero ccepit flere ac tristis esse. Erat 
autem super ipsuni imago Sanctortin: Cusma; et 
Daniiani, niiraculis illustrium : qui tales se illi se- 
cun.lum quietein conspicuos obtiileruut, quales ea 
pictura exprimebantur; et accedentesadeiim, quem- 
admodum soletit niedici , venarum piilsum explo- 
rabaiit, atque iiiter se ita collniiuebantur, ut de sa- 
lute ejus. propterea quod vires ipsius concidissent, 
desperare viderontur; et ad cura converst dicebant ; 
Qiiid fles, frater? cur tristis es? Ipse vero respon- 
debat : Quia non egi paMiitontiam , Dotnini mei , et 
quia relinquo pusillum hunc gregem , qui nondum 
est perfecte inslitutus, et magna indiget diligentia. 
Tunc illi : Vis ut pro tesupphceraus, ut tibi paulu- 
luin adliuc ad viveudutn spatii concedatur? Si Itoc, 

6 inquit, 



I) 

AL'CTOnE 
r.i:ORGio 
Discip, 

fritiira fiibi 
et per rfar- 
munei 



et per eenena 
tmidiaiuni. 



ideotpte poE- 
nttentem. 



instruU et 
baptizat. 



V 

Jac, 5, "id 



Ad morteni 
xijer 



42 



VITA S. 



AfCTOnE 
GEiOltGIO 
DlSCiP. 



per .S.S. Cox- 
mam et 
Damianum 
sanatur. 



Multis ad 
eum accc- 
(hutibus. 



mnuasfei ium 
extruit : 



inquit, feceritis, et tempus mihi ad resipiscendum 
impetrabitis , et poenitentia; meai , et omnium quie 
recte poslliac egero, mercedem lucrabimini. Sancti 
autem ail Angelos conversi, ropubant eos. ut illius 
tanlisper curani pererent, dum ipsi supplicatum pro 
illo ad Kepem irent. Et cum Angeli se id facluros 
dixifseni, Sancti Cosmas et Damianus iirofecli sunt, 
et pro Tlieodori salule omnipolenli Regi Cliristo Deo 
nostro. qui in cckUs est, quii|ue Ezecbiai quindecim 
vita) iinnos adjunxerat, su|iplicaljaiit. Itaque voti 
compiites reverterunt, in medio ipsorum babentcs 
ailolescentem, Angelis. qui aderant, adspectu qui- 
deiii simileni. sed gloria prfeslantiorein : qui praj- 
sentes .'\ngelos sic alloiutus est : Ab eo recedlte, 
placalus enim est communis omnium Doniinus et 
gloriffi Kex, et permiltit, ut adliu<: in carne maiieat. 
Qiii slalim una ciim ipso in ccelum redieruiit Sancti 
vero Ciisinas et Damianus : Surge, inquiunl, Iraler, 
et attende tibi ac gregi tuo ; benignus eiiim et cle- 
mens Doniiiius noster preces noslras pro te susi-epit, 
et largitus est libi ut vivas; paresque cibum, qui non 
perit, seil manet in vitam Eeternam , et mullarum 
aniinarum salutem cures. Hcec locuti, etiam ipsi 
discesserunt. 

ANNOTATA. 

a Heliopolis, iufra mtm. 92 regio .srii dimcesis 
Heliopnlis, ui'hs Episaijuilis Galatix primx iii utraqtie 
Notitia Grn^ca apuU Carolum de S. Paulo tn Geoijru- 
fliia sacra. 

CAPUT VI. 

Varii srgri ct energumeni sanati. Iliuslres ejus 
discipuli. 

i^anctus vero Tlieodonis, confestim viribus recu- 
jier.atis, surrexit saniis, et laudabat Deura, majiire- 
que sUulio abslinentia: et psalniis decantandis in- 
cunibebat ; pro gratia sibi a Deo concessa, multa 
miracula faoiebat, tuni in curandis omiiibus morbis 
et languoribus. tuin in expellendis spiritibus imnuin- 
dis ; sola enini ipsius increpatione aut jiissu ab lio- 
minibus discedebant. Qiiibus miraculis multi commo- 
ti, domos siias relinquebant; et ad eum accedentes, 
habitum monasticum et vitam quietara complecte 
bantur. Quid.am etiam ex iis, qui curabantur. nole- 
bant ab eo discedere, sed manebant apud illum, et 
necessaria ministeria exeqiiebantiir. Quamobrem 
cuni S. Georgii Martyris oratorium esset angustiiis, 
quiim ut eos qui sacriticium peragebant. et qui ibi 
^ commorabantur, quique ad precandum conveniebant, 
capere po>set ; ad dexteram ipse partein a;dem pul- 
cberrimam saiicti Angelorum principis Michaelis. 
tam Eestati qiiam liiemi comrnodam, exaidificavit. 
Ha'cail laevain babebat parvum S. Joannis Baptistae 
oratoriuin, ad dexteram autem oratorium sanclissi- 
mffi Dei genitrii-is seniperyue Virginis Marise : in 
quo et fratrum regulam constituere decrevit, pro- 
ptereaquod aegroti et a malis spiritibus vexati, qui 
ut curarentur adducebanlur, et qui ad precandura 
accedebant, in Archangeli Micbaelis oratorio, qiiod 
die ac nocte apertum erat, nianebant. Iii )iis autcm 
s:inctissimus Dei servus Tbeodorus, tamquam fru- 
ctiferaolea in domo Dei. et veluti palma inter spinas 
versabalur ; et monachoruiu circumdatus choro, in 
Dei laudibus excellebat. Misit autem sociura suum 
Piiilumenum ad Anastasiopolis Episcopum, ut eum 
Presbyteriim faceret, fi\atriimque Prsefectum : quo- 
niam inter alios constantia et niansuetudine pras- 
stabat. 

40 Jam cum sanctus ac venerandus ille mansionis 
locus Dei gratia auctus esset, sed argentea supel- 



THEODORI SICEOTJE. 

lectili careret, et vasa tantum raarmorea in myste- 
riis adhiberentur ; misit sanclissimus Tlieodorus 
Archiiliaconum suum ad regiam civitatem Constan- 
tinopolim, ut argeiiteum vas ad sacrorum niysterio- 
runi iisum emeret. Ille autem eo profectus vas emit 
a quodain opifice, tum materia tum artificio singu- 
lare, et ad monasterium tulit. Cum igilur postridie 
peragenda essent mysteria, oslendit Archidiaconus 
vas illud sanctissimoTlieiidoro utin eo fieret s.acrifl- 
ciuin. Quod ille inentis oculo conteinplatus, ut sor- 
diduin atque inutile contempsit. Cumqiie Archidia- 
conus f.ibrefacti vasis integritatem pulchrituilinem- 
que commendaret, quippe qui nibil amplius quain 
speciem extrinsecus poteratintueri;Novi egoqiinque, 
fili, inquit vir sanctissiinus, vas esse imlcheiTiraum, 
quantuni ad inateriam ati|ue artificium pertinet ; sed 
aliain ob causani, quai oculis non cernitur, coin- 
quinatum est ; usus nirairum, ut arbitror, illud in- 
fecit : quod si dubitas, dic psalmi versiculum, ut 
precemur, atque illud intelliges. 

Quoil ille dum faceret, et vir sanctissimus incli- 
natocapile, precarelur, sic evasit ipsum vas. quale 
solet argentum,ium ex caniino ignis nigruin educi- 
tur. Quo perspecto, fralresDeura collaudarunt , qui 
per servum suum id , quod occultum erat , patefe- 
cisset ; verum cum Archidiaconus illud rursum in 
manus accepisset, argentura et s|ilendidum apparuit. 
Quaniobrem Constantinopolira reverieiis , reddidit 
illud opifici, et causam narravit : opifex autem se- 
cura ipse ciinsiderans, nieminit vas ip>um ex argen- 
tea meretricis situla fuisse conflatura, rera Archidia- 
cono indicavil , veniain petens. et rogans ut pro se 
Deura obsecraret. Alia autem il!i vasa puia dedit 
atque pulrherrima, quffi Arcbidiaconus ad .-anctis- 
simum Christi servum altulit, priorisque vasis cau- 
sam ipsi et Fratribus p;itefecit ; qui Deo gratias 
egerunt. 

41 Jara iii a Buzajoruin loco, sub Gratianopolim 
sito, cum torrens sic irabribus excresceret, ut trajici 
noli posset, cupiebant incul:e pontema^dificare.Cura- 
que adhibitis arlificibus opus prope conlecissent , 
deerant tabula; quffidara lapideic, ud quas excideudas 
(licet multi dicereiit. ad thesaurum auferenilumi in 
collem quemdam propinquum se contulerunt. Veruiu 
magiia inde spirituura imrauiidorum exiit multitudo, 
quorura pars invasit viros et feininas illius loci, 
eosque acerbe cruciabat ; pars ceteros in varios 
morbos conjecit : complures autera vias et loca fini- 
tima occuparunt, et homines ac bestias, illac iter 
facientes, injuriis affiiiebant ; quamobrem regio illa 
magnis tum internis lum externis calaraitutibus la- 
borabat. Curaque illis in mentem venisset servi Dei 
Theodori, decreverunt iUius precibus imraundos spi- 
ritus adjurare ex quo cceperunt ipsi spiritus non 
raediocriter formidare, et, nomine ejus audito, mi- 
tius ac lenius agere. 

Ad raonasterium igitiir profecti tantopere suppli- 
carunt, ut cuni illis taiidemabierit : appropinquante 
autem illo ad regionem ipsoruni, sentientes spiritus 
prKsentiam ipsius. et horaines obses^os corripientes, 
occurrerunt ei , et cum ululatu vociferabantur ad 
hunc inodura ; Proh vis ! Cur venisti huc, o ferri- 
vore? Cur Cialatiani reliquisti, ut b Gordianam pete- 
res regionera? Non erat opus, ut terminos transires ; 
causam enim . quamobrem te huc contulisti , non 
ignoramus. Verum nos non parebiraus tibi, quem- 
admodum parent Galatiai spiritus : nos enim as- 
periores sumus et astutiores. Sed cum eos vir san- 
tus increparet, obmutuerunt. Postridie aiitem, cum 
essent omnes congregati, et illi qui vexabantur circa 
virum sanctissimum essent; supplicationem emisit, 
et totam regionem lustravit, pervenitque ad collem 
unde daeraonia exiisse dicebantur ; atque illa tor- 

quens 



D 

calicem 
arijenteum 
sibi emptum 



e meretttcio 
vase cort' 
fectuin 



aijnoscit 
et remittit. 



Ituzais In- 
fcstos dic- 
moiies 



eorpellit , 
b 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 43 

quens divina Christi gratia veneranHscqne Crucis 46 Ductusestad eum puer e quodam monasterio, D 

nomine Arsinus, qui a spiritu inimundo vexabatur. ArcroRR 



€t rectudit 



idem facU 
lleractcx. 
c 



Aiicrjriepe- 
stem tollit 



Sitiariam 

llvvlim 

com/iescit 



signo, tunsionibus in pectus adiiibitis, diu precatio- 
nibus incul)uit : jussitque ut ex hnminilnis esirede- 
rentur et in locum suum redirent. Qu.-e valde cla- 
mantia, scissisvestimentis, ohsessos ante pedes ejus 
prostraverunt, et egressa sunt. 

42 Pessimus tamen spiritus, qui mulierem vxa- 
iDat. resisteliat, etnolebat egredi. Aivirsanctissimus, 
coma ejus apprehensa, vehementerqne premens, ad- 
hibito Crucis signo, et fusis ad Christum precihus, 
increpabat eum : Hinc inquieus, non discedam prius, 
qnam ah illa fueris egressus. Tunc cl.imare spiritus 
coepit , ac dicere : Magna est , n ferrivore , vis tna 
etiam in rae : jam egredior, et noji repugnaho : da 
nohis lahtnra aliquid ex iis, qua> fers. Solvit ille cal- 
ceamentum, conjecitquc in foveam cnllis, unde exie- 
rant. Projecta igitui' muliere ante pedes ejus, exivit 
ab ea. At vir .«anclissimus sfans, rursum Dominum 
precabatur, ut spiritus item illos omnes, qai loca 
finitima et vias obsidebant, atque ifer facientes ve- 
xah:int, compelleret in Incum, unde egressi fuerant, 
regredi. Deique gratia omnes snh muscarum, et le- 
porum, ac murium specie, ut quibusdam videbantiir, 
eoacti in foveam illam redierunt. Tunc eam vir s.an- 
ctissimiis. precibus fiisis, signo Criicis obsignavit, 
jj jussitque ut tbramen illud ohstrnerefur, et in pri- 
stinam formam redigeretiir ; etsitpplicationem nd lo- 
cum stinm rediixit. Nec nnqiiam postea lociis ille 
sensit eam calaniitatem ; nec loci finitimi, nec vi:e, 
nec homines nlliiiijnriaejusmodiaffecti snnt.ad glo- 
riamt^hristi Dei nostri^ctirationumlargitoris.Viran- 
tem sanctissimusadmon;isteriumsuum reversus est. 
43 Ex Ponti autem oppido c Heraclea Theodorus, 
cognomento Latze:is, dives et chiro loco natus, ad 
piura virum accessit ; et ad pedes ejus prostratus, 
lacrymans supplicahat, ut ad nrbem suam veniret, 
ac in sacra a?de sauctissimae Dei Genitricis pro do- 
mesticorum suorum salute precaretur. Cum enim 
domi suae foderettir, ex ea fossione contigit , ut 
magna spirituum immundorum multitudo tum fami- 
liares suos tum alios cives invaderet, et acerbe ve- 
xaret. Beafiis igitur vir, oum in ivde illa sanctissima? 
Dei Genitricis precari cuperet, abiitcum illo, et de- 
siderio suo satisrecit ; familiamqne prEeclari viri 
Theodori, et reliquos ah immuiidis spiritibus vexa- 
tos, precibus et snpplicationibus liberavit : multaqne 
alia curatiouum miracula tam in ipsa urhe, qiiam in 
tota illa regione, revertendo fecit, ad gloriam Sal- 
vatoris nostri Dei. 
C 4t Ciim in Ancyrannrnm metropoli magna lues 
in hnmines armentaque desaevii'et, ejus metropolis 
curatores ad Dei servum accedentes, secum abdu- 
xeruut. Cnirque filias habereut monachas in san- 
otissirao Dei Genitricis mona«terin, quod Becia vo- 
catur, rogarunt eura, ut ibi commoraretur, et pro 
illis Deum obsecraret. Constituto autem supplica- 
tiouis die, omnes cives et agricolEe convenerunt ad 
supplicandura ; et ipse cum illis Deum obsecrans, 
ah ea peste ipsos liberavit. Aquam pr!eterea hene- 
dixit, qua conspergebautur armenta, et lihera erant. 
Quamobrem gratias agentes Deo metropnlitse, virum 
sanctum ad ejus mansionem reduxerunt. 

48 Porro ctim Siheris amnis, qui prope monaste- 
rium fluit, Sicsornm sata atque ad^o agros ipsos 
auferret, vir sanctissimns accessit, amiiique pra^ce- 
pit in Christi nomine, ut in alveura suum rediret, 
nec agris araplius apprnpinquaret : ligneaqiie cruce 
defixa, et precibus fusis. impetum ejus medium ac- 
cessit. Cumqtie eodem in flnmine frajiciendo multi 
periclitarenlur, vir iste memorandus ad ejus medium 
accessit; fusaqiie bene Innga ad Deum precatione, 
reddidit ipsum mansuetum , ut nullum amplius in 
lllius trajectu periculum foret. 



Hunc vir sanctissimus cum accepisset, nnn festinavit "'^"l' 

curare eum, quod illi talem disciplinam haud inuti- Arsinum 

lera esse diceret ; verum cum perfecta^ jam esset energumenum 

setatis, et vir sanctissimus pro omnibus accedentibus 

precaretiir, oravit et ille, ut pro se quoque idem fa- 

ceref. Cui si promitti*, inquit, te rectam etexqiiisi- 

tam vita) rationem araplexurum, celeriter id qiiod 

flagitas, impetrabis. Promisit ille. Itaque cum vellet ' 

Cbristi servus sancti Martyris Cbrislnphori miilie- 

rum mnnasterium invisere, secum Arsinum diixit : liberai, 

et ciini essent in valle Xeroniaca, et tempiis foret 

opportiinura ; stans vir sanctissimus, Deum pro illo 

precahatur. Commotn igitur da?mnne, coepit affligi, 

et in sublime tolli : diemnn aiitetn suspensus , dice- 

bat : Egredinr, ferrivore : tantum snlve me. et st.a- 

tim discedam. Et liwc dicens, vidit sanctum Christi 

Martyrem Cbristophoriim Dei servo obviara venien- 

tem : et vehementius uliilans da;raon , pm^travit il- 

Iiim ail pedcs ipsius, atque discessit. Cumqiie se 

collegisset, duxit eum vir sanctus in ipsiiis Martyris 

mnnasterium ; ubi admonitionibus et gravibus pr!e- 

ceptis et obsecrationibus Virgines in eo degentes 

ad modesliam, et timorem Dei, et hum.anum piido- 

rein instiluit : valde eniin euin Virgines venera- ^ 

banlur. 

47 Posteaquam autem ad vimrum monasteriiim 

Sanctus iiise rediit , parvam cellulam ab eo accepit f '" ^^'^'P"' 
I ' . lum acclplt : 

Arsiniis, in qiia inclusus, quietem colens se exerre- 

b.at : et tribus hemdomad» diebus p:ine cum olerl- 
bus aut pomis vesceh:itiir ; tempore autem Quadra- 
gesimae idem illi qnidem erat cihus , sed sabbato 
tantnni et die Dnraiiiica. Erant et alii duo qui aspe- 
rum ejiisuiodi vita; genus rolebant, Evagrius et An- 
dreas, qui prope Arsiuum in cellnlis degentes. ani- 
maruin suaruin saluti vacabant. Horiim sludio 
magnus Dei servus laetabatur, et Deum laud:ibat. 
Aliquanto autem post magno efferti siinl desiderio 
sanctam civitalem invisendi , et sancta illius loca 
adorandi. Quod cuin inler se cnntulissent. supplices 
virnm sanctum ohsecrarunt ne desiileriiim stium 
impediret, sed precibus illud adjuvaret. Cum igilur 
ab eo dimissi iter suum confecissent , et voti jam 
compot.es essent, Evagrio placuit illic commorari. 
Ingressus igilur in d Laurara Abbatis Saba>. sanclae 
vitam instituebat,factis ipsis declarans, se divini et 
sancti patrisTheodori esse discipulutn. Arsinus au- 
tem pt Aiidreas inG:iIatiam ad viriimsanctissimum ^ 
redieruut, eiimque rngariint, ut prn se Denm ol.se- 
craret, sibique permitteret ut alia in locasesecon- 
ferrent, nhi separatim in qiiiete vilam traducerent. 
Cnm igitur pro illis Deum obsPcra«set, et quod pe- 
tebantconcessisset, abierunt quo utrique libuit. An- 
dreas procnl a monasterio passuum millibiis octo in 
BrianPffi collem ivit ; iibi in lignea cellula inclusus, 
sancte vivebat, et a Christi die nalali usque ad Ra- 
mos olivarum eamdem , quam in monasterio colue- 
rat, abstinenti;im exercebat. Arsinus vero, cum in 
p.artem superioris Potamiee se cnntiilisset . fialeni- 
rum . locum ab horainum celebrilate remotum , in 
quodiemones considebant, sibi elegit,et stans Deum 
orabat. dicens : Doinine Deus patris mei Theodori, 
precibus ejus phicatus, serva me peccalorem, et ad- 
juva me atque defende. ut tibi serviam et phiceara 
in hoc bico. Statimque se in lignea cellula inclusit, 
ibique biemem illam transegit. Postea vero altiorem 
sibi coliimnam fecit, in eamque conscendit : etso- 
litam ahstinentiam, et reliquariim virtutiim .studiura 
coluit. Cumque quadraginla jani annos ita transe- 
gisset. patientia; corona rediraitus, et discipulus 
Theodoro pr;eceptore dignus, in pace requievit. 
48 Mulli prffiterea a sancto et praiclaro Patre 

nostro 



itim Eca- 
ijiiitm et 
Andream, 



ii 



VITA S. THEODORI SICEOT.E. 



AUCTORB 
OBORGto 
DISCIP. 



Be/jarfltum, 
Btpidium, 



TheodoTum 



Stephamim, 



Hall. 7, n 



k noslro Theoiioro instituti , vel apud ipsuiii vitam 
tradiixerunt, vel aliis in locis excelluerunt. Inler 
quos et Repuratus, claris ortus parentibus, cohor- 
tationihus ejus et miraculis commotus, monasticum 
ordinem suscepit ; et ab eo instifutus, in parvam se 
cellulam inclusit in Cnlonnssi regione LYcaoni.Te^roc- 
teq'ie vixit ad e\emplum ])rjei-eptoris. Et Elpidiiis, 
qui ciim annos aliiinot in monasterio rccte vixisset, 
deinde ad Orieiitein profi'ctiis . prnpe montem Sina 
constilit , ibique se exercuit. Hunc propter qnielem 
et reli^'i(.nem, patres illis in locis cnmmorantes, 
Elpidium quietitm appellabant. Et Leotitius, qui diu 
sub disciplina servi Chnsli institulus, prope locum 
Permatai;e separatim vi.xit , t.im honeste ac pie, ut 
cum alia mulia vaticinatus sit, tuin iniqiinriim Per- 
sariim impetum prffidixerit, seipie ah illis intprfe- 
ctuiii iri.Quod el factum est, cuni e ci^llula ipsa sua 
egredi, et quietem suam nollet intermiltere. Et 
Tlieii;liirus, qui in monte Draconis piam vitie ratio- 
nem coluit, ;ib ipso instilutus est, et habilum acce- 
pit , et poslea mansionis ipsiiis sancti Pr^feclus 
fuit. I^t Stephanus, ijui prope Psilim fliivium S. 
Theodori inausionem tvxit, ab eo pariter fuit iiisli- 
tutus, et habitiim accepit. Et alii pliti-imi, quos pro- 

Tj pter inultitiidinem prx'tereo; ne, diim in e irum hi- 
sloria inoror, qua; ad maynum ipsorum et nostrum 
Pastorem pertiiient , imperfecta relinqiiain et prae- 
leriuitlam. Vila qiiidem ipsorutu satis eos cnnimeii- 
dat, sed talis magistri disciplin;i multo magis : non 
jiotest enim iit ait Dniuiiius. ;irbor bona fructus ma- 
los laiere. Hujus igitur arboris, omissis interim ra- 
inis, ;Jlitudinem pro viribiis consideremu,^. 

ANNOTATA. 

a Sunt hirc toca iii Phrijgin magiia , in regione ut 
mox (iicitiir Ooriiinna. 

h Gordium vr/js Plmjgix magnie pivpe Siigarim 
aiil Sangarium ftiivinm , iilii Alccander Magniis Gor- 
dium noiluin , ciim diisoliieri; iioii posset, discidit, ora- 
ciilo delitso. 

c Heraclea iii7« Episropalis ad Poiitum Eii.rinnm: 
de qua actum ad Vitain S. Tlieodnri Diieis et Mnrhjris 
7 Februnrii. 

d De Laura S. Siibas consiile dicta 20 Afnrtii nd 
Acla monachorum Jnannis, Sergii el alioriim inttc occi- 
soriim, Colitur S. Sabas b Decemli. 

CAPUT VII. 

Ilcr secmdim flieroxolijnilamin : miracula 
quanlain , Kpiscopatus Amslusiopolilanm. 



E 



IHrrfn.ohj- 
vt im nait 
sicctlute 
afpictam ; 



Itica sacra 
iuvislt ; 



um rursus desiderium ineessit revisendi sancfam 
civilalem Hierusalein : quare cuin diiobus coinitibus 
iter siiscepit. Tiinc autem Hierusalem magna sicci- 
tate laborabat : uumqueet lacus etcisierna> exaruis- 
seut, magnis omnesin angustiis versabantur : cives 
enitn et raonasteria aquas pliiMias in laeus cister- 
n;isi|ue colligunt, cum fotites itou hab»aut. Homiues 
ipilur et jumeutu aqua; penuria atfligebantur : nec 
supplicationibus qiiidquam proficiehant , quoniam 
eaiugr.atiainDeusservo suo reservaliat. Erant pnrro 
illic quidain ex Galalia; regione , qui magnum Dei 
scrvum et ejus miracula cognoscebant, et de ipso in 
sancta eivitale et iii monasteriiv, quolies occasio id 
ferebat. loquebantur.Novimus, inqiiiebatit, sauclura 
Patrem in nostra regione , qui unica precatione 
qiieat aquis universum orbem explere , quemadmo- 
dum Eliam Proplielam tempore Acliali regis Israel 
fecisse legimiis. Cum igitur in sanctam civitatem 
Hierusalem ingressus esset, et salutileram Crucem 
et sanctum Christi sepulcrum adoras.-et ; et omnia 
loca sacra atque nionasteria inviseret ; videntes eum 



mnnachi, qui de illo locuti fnerant. pr.T.sentiam ejus 
tam in civitate quam in monasteriis divulgarunt. 
Quamobrem Pafri.archie Hieros ilymilani nomiiie, 
Clerici ct monarhi ad eumaccesserunt. rngaruntque 
ut precibus suis Deum sibi propifinm redderet , et 
pluviam irapetrarst. Tunc ille se excusare, quod in- 
digniis esset. Sed cum illi respondereiit. se cottfiilei'e 
si suas ipse preces cum aliorttin P;itriim precibus 
conjiinxisset , fore ut Deiis pluviim largirefur ; 
Qu.indii, inquit, dicitis, vos fldem habere : sicut cre- 
ditis, ita fiet vobis. Coiistituta igitur supplicatione, 
dxir militibus : Depnnite , fll'i, stalas vestras , ne 
raadeflaiit , et vos defatigemini : celeriter enim, 
milii credite , pro fide vestra Deus miseric-irdiam 
suiim viibisciim faciet. Cum igitnr sii|iplicai"idn pro- 
cederent , et qiiodHin in loco ex mand.ito ejus pre- 
candi gralia coiislitissent ; sublatis in ccelum itiani- 
bus , vir sanctissimus satis diit Deum oljsecravif, 
et obsecraiite illo , p;irva nubes appartiit ab Occi- 
dente : f;ictu autem obsecraiidi fine . praecepit, ut 
supplicantes progreiierentiir. Tiiuc nubibus totiira 
olilectutn est cielum, el ingens coepit pluvia descen- 
dere , adei ut madefacti cursini reverterentur. et 
Dcuin ciillaiiilanilo, supplicationi finein impouerent. 
Onines aiitem cisferme et lacus, plitvia, fluininis 
in-tar defliiente,*coniplefi sunf . ob .servi Dei preca- 
tioiiein : qui ne propter miraculi amplitudinem tiir- 
baretur. statiin ad monasterium rediit. 

EiO Miillis item aliis in locis mnnnsterio prnpin- 
qiils ejii-^niodi miraciila, siccitate preinente, per ip- 
sura eflecta sunt. In loco autem, qui Reace iiuncu- 
patiir, sa,'va qusedam nubes slalutis temporibus 
reginnein occupahat.et maturos vitium frncfus grau- 
dine dejiciebat. Quamobreiii incolae, cum ea calami- 
tate, miiltis jani annis assidue atflcerentur , nd mo- 
nasterium accesserunt , et mullis precibus virum 
beatum secuni abduxerunl. Qui, cnnsiitula siipplica- 
tione, regionein liistravit, et Cruees qiiatunr ad re- 
gionis fliies consfitiiit, et ad inoiiasteiium reversus 
est : ex qun faclum est, nt saevi illa nubes niimquam 
amplins regionem invaserit. Cujus beneficii memo- 
res loci illins incola;, qtiofaunis innnasterio aliquot 
vini men^uras et vartas uvas otferunt. 

51 lu 4 Caria fliivius, qui dicitiir Copas, exun- 
dans dnmns dejiciebat, et oinnia paulatiin evertebat. 
Qiiare Chri.-ti .•^ervus, incolariiui precibiis adductus, 
illuc .lie contulit ; et adhibita precatioiie. ad fluvii 
rip;im, intraquam cum parvus essetsolebatcniitinsri, 
Crucem statiiit. Et Dei grafia sanctiqiie viri preca- 
tionilius factuin est , ut qiianivis snlito eliiim magis 
excresoeret, nuiiquam tainen terminum Crnceprffi- 
finitum transilierit, neque incolurum loca sutTode- 
r i. 

S5 Eo tempore pi» raemoriae c Tiberius imperio 
poiiebalur : qui cum Mauritium sibi a secretis Co- 
mitem fecissel, d misit eutn adverstis Pers;is : cum- 
que vicivset illns, in urbein ab Iniperatnre revocafus 
est. Hki igitur cum per Galatiain iler faceret, aiidi- 
tis qua: de Chrisfi servo dicebinfur; ad enm qui 
ttinc in spehmca quiescehat, cuin fralre Petro et so- 
ciis accessit : et ad p"des ejus pn.stratus orab;it,ut 
pro se Deum precaretitr, ut iter suuin ;\dImperato- 
rein fortunaret. Beatus autem vir, cum ut surgeret, 
praicepi^set, et pro illo Deum obsecravit , et, Deo 
sibi patefaciente , dixit ei : Fili, si sancti Mart.yris 
Geurgii memor extitcris. haud ifa niulto post ciigiio- 
sces qiia in gloria Iinperii collocaberis : quod cum 
eveiierit, meiiiento, ut pauppresalas alque suslentes. 
Et cum Mauritius bfesifatet, qua in Imperii gloria 
se collocatum iri ediceret, seduxit eiini : et reimitis 
sociis, aperle siguificavit, ipsum futurum Imperato- 
rem. Mauritius igitur cum sociis, aocepfa benedi- 
ctione, lailus discessit^etConstantinopolim pervenit: 

defunctoque 



supplicatiQ.' 
ne instituta 



pliiviam 
co/iiosiim a 
Drn impe~ 
trat : 



tempeslatem 
grandinis 
avertil ; 



li 
Puvium 
cohtbel : 



Mauritio 
prEedicit 
Iinperatorem 
/ore : 



Ps 51, 10 
Ps Ul, 13 
iemp'um 
amptum 
struU, 



sajrum 

oratlone 
moveCt 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS 

defunrtnqne Tibprio, ut vir sanctns pr.fdixerat.Im- 
perium obtinuit : et ejus verboriim memor, episto- 
lam ail illum misit, rogiins , ut Deiim pro se preca- 
retui', ut Iniperinm in pace tueri posset et :\b 
hostihiis tlefeinlere : ad^lirlitque. iit peteret, si quid 
a se vellet. Saiirtiis aiilnn Tlieodoriis b.^atuni Phi- 
lumenura misit , e* re.scripsit 1'nperatori, ut in usus 
panpernm aliquifl frnmenti nionas!"rio tribueret. 
Addixit ipitur Iinperator nionasterio singulis annis 
tritici raoilios sexcentos, et pornlnm illi pro munera 
misit. 

83 Cuni antem majoribns in dies virtutibus at- 
que miraculis flnreret , et fama ejus uhique magna 
cum laune celebraretnr ; implHimi est monastoriiim 
viris bonis ; inter quns ijise, ut Uavifl cecnnt , erat 
taiiiquaiii Olivri frurtifera in (lonio Dei : ut fle ipso 
iil,qnoii in P.salino priEflietum est, impleretiir, .In- 
slussicntpalmafliireb t.etsicntcedrus Libani mnlli- 
plicabitur. .lam cu:n cerneret vir be.itns muilas, tur- 



48 



bas congreg 



et S. Gcorgii oratnriinn angustins 



et pliiviam 
ctissijiaf. 



Prxdicit 

se EiHscopum 

rore r 



electus al) 

Atiastiisifijio' 

lills 



esse, quam iitomne, capere pnsset ; lemplnm sancti 
Martyris amplum facien-lnm ciiravit, \it dextrum 
ejiis ternpli latns,sancti Marlyris oratnrinra leneret; 
sinistruin autem , s:inctnrum Martyram Sergii et 
Bacclii. Ubi cum pro jacienilis fuailamentts effode- 
reiit , et varias petras igne acetoque iierfringerent 
atqiie devolverent (eraf enim agrestis petrosusque 
Ificusille) contigitut saxum iniriB inagnitndinis in- 
venireiit : qno.l ciiin d«mo'ireiitiip, qiie nd im in lo- 
cum iinpuleruiit, nnde niillo inodo poteratdimoveri. 
Multisigitur operanisfriistra 1 ihnrantibns, accessit 
vir sanctus , et saxum attingens ; Benedictus Detis, 
inquit. liinc deirsnm movearis, ut hoc loci uli pos- 
sitnus ; et dioto citius einotuin est saxura, et facil- 
lime volvebatur. E regione vero cura esset arbor 
mali, qna? a ,sa\o everten la videliatnr. rlolens vir 
beatus, excl.iniavit : Ita pertr.insi. nt nulla malinu 
injuria afflcias : et statiin tamqnam esset bomo prn- 
deus et inrelligi-ns . sic e\lri arhnrein transiliit. nt 
eain nibil omnino l;ederet. 

b4 Cum ex loco , qui dicitur Evarzia, millibus 
passunm octo a monasterin flistaiite , qiiidam pro 
tetupli ;ediflc.itione c-ilcem in curnbiis v.diereiit, 
pivEsente viro saucto ; contigit, utmagiia iiubes su- 
per ipsos incnmlierel, er ingentein imbrium viin iiici- 
pernt demittere. Quamobrem ciim homines illi per- 
turbaii, nietnereut. necurrus ati|uejuiiienta, [iropter 
calcis incendium imbribus e.tcitaiuin, combnreren- 
tur, raagnis vocibus vinim .sanctuiu ad .eiiientein 
compellabant. dicentes : Cnrre, Dnmine, curre : pe • 
riinus una cumjiiiiieiitis nostris. Etcifiperiint cele- 
riter jumenla dissolvere , et a plaustris removere. 
Sed vir sanctus proliibnit, ne id far'erent : qui staus, 
alque maiius suas extollens, Deura precaliatur , et 
ad prieCHdenteni currnin acredens , inscdit et psal- 
lens fuin dirigebat • statitnqiie niilies duas in partes 
discissa est, et imbrihus maguis utrimque detliten- 
tilins,ne gutla quidem super plaustr.i deiadit. Sic 
igitur ad mnn:isteruiin incoluines pervenerunt , 
Dciim collaudantes, qui res adiiiirabiles per servum 
suura ethcieliat. Alia item mivacula. dum lemplum 
a;diflc:iretiir, ah ipso fieta sunt. 

55 Post ;edificationem aiitera terapli qurpsivit ex 
eodiscipnlnsejiis Deo carissimus Joannes, quis esr 
set illud coiisecr:i;urus. Cui ri'S|iondit : Ecce dico 
tihi, templuiu bnc ah Kpis opn luijuscc loci cnnse- 
cratum iri. Et vaticinatus est. Nain Deus, servos 
suos claroset illustrcs reddens, qui cuin qninqueta- 
leiita servo suo dedisset , et ea ipse duplicasset, 
aliud ei niunus largitus est ; beatissiino itera atqiie 
sanctissimo huic viro priores gratias et iniinera cu- 
niulavit, quoniain ea ipse recte factis duplicaverat : 
pastoris enim euiii houore decoravit. Narnque de- 



functo Timnthen, Anastasinpnlis Episciipo, cives et 
Clerici adbpatissiinnm Ancyrje nietropolis Archiepi- 
scopum conveneruut, et tnagnum Dei serviim Theo- 
dorutn, Sicenrum mansionis Arcbimandritam , in 
sanclissiin:e l-icclesia^ siias Episropnm pfRagitariint. 
Qiioriim ille betatus studio et voluntate, prajcepit, 
ut entn ad se afldiicerent. Erat autem tempus , quo 
S. Thendorus in speliinca incliisus, prec.ationi vaca- 
bat et quieti. Accessernnt igitur .\n:istasiopolis Cle- 
rici et cives ad monasteriiim atqiie speluncam , et 
stipplicarunt , ut se Pastorem ip>is concederet. 
Qnol illp piiin ne aud're qnidem vellet, nediim con- 
ceilere, ipsi, vi qnadam pi:i illafa, euni e monasterio 
extuleriint, et in lecticara conjei-tnin abduxcrunt. 
Cujiis discessu cum et inonachi , et ceteri qui illic 
commnrabaiitur, UKesfi essent, vir sanctissimus eos 
per Fratrem consolatns est : Oniittite, inquiciis, 
maTnrem filii : nam si mihi credideritis, non dimit- 
tatn vos. Niliil eniln est in tcrra, quod tne a consue- 
tudine veslra possit separare. 

5G x\ncyr:im igitiir Metrnpoliin ingressus, a bea- 
tissinio Architqiiscnpo Pauln cum betilia siiscepftis 
esf, et Kpiscopiis con^titutns. Viderat aiitein quidam 
in qniete, sfellam ingentem e coelo delapsani, super 
ecclesiam illius civitatis constitisse. qiia! ridiis suis 
tuin c;vit;itera ipsatn, tutn regiones Huitiinas illiistra- 
bat. Egressus igitur e inotrniinli ..\in-yra S. Tlieodo- 
rus, Anastasiop '1101 veiiit cum religiosissimo CinariE 
civitatis .Vntistite : a quo in Sede constitutus, insfar 
stellie. qiue visa fuerat, divinis curatinnun gr.itiis 
priBfulgehat : assiduisqiie jejuniis, et precihus, et 
eleemosynis. et omnibiis dcnique virfutibuset nfficiis 
civitatem sibi ci'edit,am exornahat, et reliquas ad 
ejus ffi.-nulationera inflainra;ibat. S'C naraqac ad vir- 
tuteinet pietatem excilata snrrexerat, utnnmini suo 
plane rcsp uideret : nequo eniin t.ara civium miiltitu- 
dine et divitiis, et Iinperatorum muneribns propu- 
gnaculisque munitaprssliibat, qiiani divini Episcopi 
sui virtutibns et recte fa'tis; nec ab hoininibus so- 
Iiim, sed ab Angelis habitabatur, a ccelestique Im- 
p^ratore Christo setnper invisebatnr, et cnstodiel)a- 
tiir, et miuieribus omnihus abundah;it. Excurrens 
autem ijd monasterium suuin, templum S. Georgii 
Martyris, a se iedifiratiim. cum lietifia et g.iudio 
consecravit. Qnamobrem oinnes collaudahaut Deum, 
ciijns providentia factura esset, ut sancti viri labo- 
rihns nnn alius, sed idem ipse in Episcopali Sede 
constitiitus, frueretur, qnemadmodum scriptum est, 
Lahores niauuuin tuarum nianducabis. 

ANNOTATA. 

a Hic eial Joannes (;n.v nominis qmirtui, /jm aunis 
vifjinti ^i-ilil. 

b Ciiria. sattfi distnn^ retjia. intev Joniom cl Lijriam, 
venns Hltailnm insnlam. 

c Tibrrius imiierant n 20 Sijitemli. iinni 378, mor- 
/HMs unnn 582. 

d Tnnc, lestc Tlieophane, ill.r uriies et provinciae 
Persi.9 fuere ablal.x, qnns siib Justiniano et Justino 
ceperanl. 

e Impvrare cwj)it a die i3 Augusti nnno 582. 

CAPUT VIII. 

Ytiria. mintcula leiiiiitiri' Eiiiscnpiiliis palra- 
la- Terlium iter Ilifrositlijinitanum. 

X nst t.einpli consecrafionem vir beatus .i^nastasio- 
pulim reversus est, Deique gratia raultafecit mira- 
cula curationnin, adeo ut in lectiilis et grahatis 
iufirini ad ciini gestarentur, ut eos tangeret : quos 
cum illis, qui ah irainundis spiritibus vexabantur, 
precibus suis liberos diraittebat. Talem enini a Do- 



D 

■VUCTOBE 
GEORCIO 

DISCII'. 



periraftitur 

Anri/ram : 



ct non slne 
prodigio or- 
dinatus, 

!•: 



templum S 

fleorgii 

consecrat. 



l'sal 12 7, ■; 
F 



.^anat xgros 
et energu- 
nienos. 



46 



VITA S. THEODORI SICEOT^. 



A:'(rronK 

CEOIlf.IO 
DISCIP. 



ei piieniiit 
miitiiin • 



A mino iinstro Jesu Christo gratiamlialiueratadversus 
immunrlos spiritus, ut non solcim, si pos ipse inrre- 
puissct, verum etiam si iil per alios fecisset, stalim 
ab filisessis oorjioribus fngerent. Sic enim accidit 
quoilam die, cuni in oratorio esset inrlusus, ut qua-- 
dara mulier vexarftur, et cereos qui illic erant con- 
fringeret, necvirejus polerateain coliibere. Quidam 
igitur e minislris ejus iu oratorium a S. Platonis 
ingrediens, ubi erat .sanctiis Episcnpus, rem illi 
significavit : verum cuti ipsenollet qnietis terminum 
inli-rrumpere ^decreverat eniin in piwsepi stare et 
eonsidere, nec mulierem volebat illnc iiigredi)olenm 
benedixit, et dedit illud nunlio, dicens : Hoc oleo 
mulieris frontem unge, et nianus, et aures : et dic 
da;moni, ut ab illa exeat. Quoil cum a niiiiislrofi- 
clum esset, conquievit spiritus inunundus alqiie di- 
seessit : et mulier liberata est, uec :impliusa dieinone 
vexata fuit. 

38 Cum aiiteni multa qiintidie niiracula ejusmodi 
fierent a sancto Episcopo, per graliam Dei in ipso 
inlinbitantem, erat quidaiu niagiiiE ecclesia; Diac.inus, 
noinine Domitianus, incrednlus qui animn eral alie- 



Dnianium 
incniliitim 
ciiniiltt : 



duo illi fratres, qunssecum adduxerat, illum assidue 
cobortabantiir, ut in patriam rediret : sed eos ipsc' 
noluit audire, dicens, se illic qiiietam et pauperem 
vitam iigere. Verum nocte quidim illi sanclus Dei 
Martyr Georgius in somnis apparuit, tradens illi 
baculiim, atqiie dicens : Exi celeriter, utin patriam 
revertamur : neque enim licet te, illa relicta, hic 
cominor:iri. Cumque vir sanctus responderet, se id 
facere non posse, qiioniam Episcopatum recusasset; 
pollicilus est ei Marlyr, et affit inavit, se eum eliam 
ab illa afflictione ]i,tuIo pnst liber.ituriim, mndo iie 
patriam desereret; Surge igilur. inquit, et vade : 
inulli enini, longis susceptis itineribiis, illucprofecti, 
proplerabsentiam tuam afflicti trislesque diseedunl : 
quaiiiobrem ego i|Uoqne tibi succenseo. Ha'C lociilus 
Cliristi Martyr, e manu ejus pignus accepit. nuod 
id, nulla interposita inora, esset efTecliirus. Exjier- 
gefactus igitur vir beatus, somnium duobus Fratri- 
bus narravil, et ex Patruin illius mansionis consilio 
cuin liuobns discipulis suis discessit. 

60 Citm aulem ;id Galatia; partes pervenissent, 
apud Druiuoruin monasterliim Fratribus siiis prace 



jtissm redire 
ad Ep\icopw 
tum ; 



niis et scandalizabatiir. Quadam igiliirdie Uominica pit, ne cui se palefacerent : incolis enini erat igno- 
vir quidam accessit ex inetropoli Ancvra cum filio 
miilo. Quaquidem boracuin divinoruin iriysterinrum 
communio in ecclesia Calholica S. So]iliiie distri- 



bneretur, et ipse piier os aperirel, dixit virsanclus : 
Dic, Ameii : et puer statim clara voce pronuntia- 
vit, Amen. Quare pater ejus ciE]iit Deuni laudare, 
et miraculum patefacere. Omnibus igitiir admiran- 
tibus, et Deuin collaudantibus, Domitianus biimi 
siiilim ooncidit. Quaniobrem Clerici qiiidam accur- 
reiiles, eum trementem excitarunt. Qu.crentibus 
aiilem, quid ei conligisset, respoudit : Cum puer 
ille pronuuiiarel, Amen, et ]iater exi lamaret, quod 



solufa esset liiigua ejus; ego non credebara id esse liaud vere de ipso resjmndis.iie. Cum igilur a mensa 



verum, sed ficlum gloria- causa existimabam : et 
vidi qu.isi ilamniam ignis ex nre pueri egredienlem. 
Ilis dictis ad saiictum viruin accessit, et jirocidens 
ad pedes ejiis, rogavit, iit pro se Deiim obsecraret, 
nevis diabolica a puero egressa, et divinaindignalio 
iii se reciileret. Vir sanctus audiens id quod acci- 
dertit : Hoe, inquit, fili, contigit libi proptej- incre- 
dulitatem aniiui tui, qua dejiulsa fidelis esto : hiea 
euiiu miracula noii lacimusnos : sed Deushoc eliam 
tnmiinre; ne possimiis dicere, Deum leraporilms 
nostris nullum mir.iculiim effei-isse : sed qii;e ante 
ni.s ]icr sanctos viros efTecta sunt, credamiis esse 
vei-a; atque ita sem])erin fide crescentes, Deitin ado^ 



consurrexissent, et beatus Theodorus liumi, ut erat 
solitus, requiesceret ; Fratres, separatum iu locum 
abducens eos obtestabatur, ut sibi dicerent. quis et 
unde Pater ille esset. Tnnc illi responderunt, eum 
esse clarum miraculis Theodorura. mansionis Siceo 
rum Arcliimandrilam, Anastasiopolis Prassulem. 
Auiretus vero, qiiie audiverat, Prsefecto et Fratri- 
bus cum gaudio nuntiavit. Quare ciim ad ofricium 
nocturnum surrexissent, surrexit et vir sanctiis : sed 
cum in oratorium S. Pauli Apostoli ingrederelur,. 
obviara cuni cereis exeuntes monaohi atque Prffi- 
fectus, ad pedes ejns prociderunt; et eum con.salu- 
tantes, inpropriumccenaculumadduxernnt; etmagna 



remus. Hajc beato viro loquenle, Diaoonus incredii- ouni b-etilia rogarunt, ut apud se diebus pliiribus 



adil ttrtio 
lltcriiiiilij* 
main ; 



iii Laura 
S Sallx 
manet ; 



litatem suain confessus, accepta beneilictioiie, ab 
hjrrore et metu liberatus esl, sanatusque discessit, 
etfide deince])s aninium suum cumuUivit. 

59 Porro cu])iditale revisendi sanclam civitatem 
acceusus beatus vir, ibique tertiam obsecratiooem 
absolvenili, fratribus duobus assumptis, Jounne Ar~ 
cbidiacono monasterii sui, et Martino, cx bico qui 
dicitur Dug.iria, a quo lU-iuouuin legioneni ejecerat, 
ad sanota loca prolectus est, et Crucem salutarem 
Christique sepulcruni, et onmia qua; illic sancta 
suut adoravit. Invisit ct mouasteria, et in patriam 
uon redire decrcvit amplius, sed illic iu aliquo mo- 
nasterio quiete vivere : ]iut:,bat eiiim se, susoepto 
onere Episcopali, a moderatione inouastica defecisse, 
et curis alqne solioitudinibusobrui. Profectus igitur 
in Lauram Saba; Abbatis, vivebat ibi in cellula pii 
ciijusdam monachi, iiomiiie Andrea!. Et cum quietis 
et silentii sui tempus advenisset, fecit illi sellam fra- 
ter, apud quem morabatur : in qua vir beatus sedeus, 
abstinentiam suam a die Christi nalali ad Ramos 
usque palmarura transegit, ne pedem quidem inde 
movens, adeo ut patientiam ejus omnes illi Patres 
admirarentur. Post Paschae autein celebrationem, 



ia Driiinoritm 

moiiastcrlo 

iiuwtesccns, 



tiis. Iiigressus igitur est inmonasteriuin, ut ali iti- 
neris labore conquiesceret. Monacbi vero illi famam 



ejus audiverant, et maguo ipsius desiderio teneban- 
tur, cupieliaiitque ab eo sibi benedici. Suscepit igi- 
tur eiim hospitum custos Anicetus, vir religiosus; et 
Priefectus S. Theodori coniites interrogavit, quis 
esset ille Paler. At illi e longinqua regione esse 
respondentes, veram ejus notitiaui celaverunt. Ciim 
autein ad inensani aocumberent, dixitvir sanctus : 
Profecto, filii, comedimus ut Galatie. Cumque paulo 
post idem repeleret, onstos Anicetus ccepit vehenien- 
terdubitare, qiiisnam esset, et suspioabatur, Fratres 



citm cereis 
saiutalur ; 



maneret, ut et ipse de via fessus quiesceret, tt ma- 
jorem sihi benedictionem imperliret. Petiit aiitem 
econtra ille ab eis, ut sibi ininisterium, quamdiu 
ibi maueret, assignarent. Et illis recusantibus, illud 
sibi ipse onus iiuposuit, ut Fratrum cubilia mane 
vesperique curaret. 

Cl Ceterum cura ejus faina divulgaretur, raiilti, 
ut ab eo benedictionera acciperent, ad monasterium 
ventitabant, et a-gr.itos suos afferebant. Inler hos 
mulier accessit, et filium mutum adduxit, ul pro eo 
vir sanctus precaretur : qui os suuraaperiens in eum 
insufllavit, et puer confestim loculus est. Mater igi- 
turassumpto filio, l.Tta diseessit et laudaiis Deum. 
Aliuspuer, qui niillomodopoterat ambulare, a raatre 
oblatus est S. Tbendoro : qui pro illo Deum obse- 
crans, parumper ab illa discessit, et advocavit eum, 
dicens, Veni puer ad me in nomine Doraini. Puer 
aulera relicta malre, statimad virum sanctum acces- 
sit : et reddidit eum matri sanum, laudanti Deum. 
Propinqiii autem monasterii S. Stepbani Prafectus 
venit, rogavitque Prasfectum monasterii Druinorum, 
ut per eum sibi liceret B. Theodorura abducere, ut 
monasterio suo benediceret. Hoc audito, sanctissi- 



sannt mu- 
tnm et 
claudum ; 



VIGESIMA SEi 

A nius [Antistes] b Cinnae clvitatis Amiantus venitad 

b S. Stepliani monasterium, ulii Dei servus erat, et 

(liisit eiiin in civitatem suam, ut illi beneiliceret. 

Processerunt ei obviam cives cum supplicatione, 

Iseti propter ejus prjesentiam. Atque ita ingressus 

beatus Dei servus, cum eis benedixisset, et Episco- 

pum salutasset, ad Uruinorum monasterium rediit. 

expeiiiur a ^"1"<= '"'''^ rursus, Proefecto et Fratribus comitan- 

variis : tibus, discesiit, ut Anastasiopolim reverteretur. Et 

omnes faniam ejus audientes, concurrebant, utbeue- 

dictionem acciperent. 

02 Uniusauteiii of.pidi, haud procul a via rlistan- 
tis, cives, illi siinplices occurrerunt, obsecrantes, ut 
in oppidiim suuin int;reilere(ur. E'at illic adnlescens 
oris tiluliaiitia pmpe niutus et elinguis. Ingressus 
Anas/asiopo- autem vir beatus in oppidiim, jussit, ut se in eccle- 
lim reverstis siam sequeretur : et cum divina mysteria distri- 
tZiL"!^"' liiii^Kt. prascepit, ut adolescens accederet : et pro 
illo precatus Deuin, os illi aperuit, etter insufllavit ; 
cumque illum signo Crucis obsignasset. s:inclum 
Cbristi corpus irapertivit : In uoinine, inquiens, 
Domini Jesu Cbristi loquere : et Dei gratia statim 
locutus est, dicens ; Amen. Quod homiues conspi- 
cati, Deum collaudarunt. Illinc igitur ingressus 
Anastasiopolim venit, ejusque redilu omnes la^tati 
" sunt.Qiiidam ad eum raulicrem par.ilyticam juinento 
impositam adduxerunt : qui jussit ut illam in mo- 
nasterio deponerent ; biduoque post ad monasterlum 
profpctus, et In Arcliangell teraplum ingressus, 
jussit, ut ad se mulier adduceretiir. nianusque suas 
ad gradus cancellum extenderet. Et diu |iro Ipsa 
precatus, accepit oleum lucernaisemper ardentis. et 
paraljtlca; frontem unxit, et manus ac pedes ; In 
noraine, inqulen*, Domiui nostri Jesu Christi, mor- 
bos omnes expellentls, convalesce, et doniura tuam 
Ijeta revertere. Et statim s|)onte sua de;imbulavit, 
laudans Deum. Suscipientes igltur illam viri, a qui- 
bus ducta fuerat, et gratias agentes Deo, disces- 
seruut.' 

63 Fabris qulbusdani mandavit beatus vir, ut ad 
usum monasleiil, pro frumento et fructibus conser- 
%l'risau- ™'i'lis, doraum ex tabulis a-diticarent; vetiiitque, 
iiem comedi ne carne vescerentur, antequ;im opus absolverent; 
i:i momsurio: aut si vescl vellent, lu oppidum Irent ; ncque enim 
edebatur caro in nionaslerio. nisi in trlbus Sancto- 
rum celebritatibus, ut turb;p satislieret. Verura cum 
abesset vir sanctus, fabroruni priefectus paucls post 
diebus carnem comedit. et slatlm In febrem incidit, 
j.icebatque seraimortuus, et de vita illius nulla jam 
erat spes. Quod cum ex fratre, qul ex monasterlo 
Q adveneraf, vir sanctus accepisset : Verus profei lo, 
inquit, est serraoScriptura;, dicentis : Ab obeillentia 
vitara, ab inobedlentia mortem proficiscl. Ille enim 
a mandato meo recedeus, carne vescl voluit in raeo 
monasterio ; et idclrco in morbum Incldit. Et eo 
profectus, ubl legrotus jacebat, dixit ei : Quod ve- 
rum est, frater, ne ine celaveris. Illeautera aperuit 
Id quod erat. Ecce igitur, inquir iieatiis vir, Deus, ut 
expcriris, indlgnationem suam non affert nobis, sed 
ipslniet nobis eam compararaus. Crede ergo, frater, 
rae non ex avaritiacarnein tibi non submlnistrasse, 
sed ut mundum et purum atque castum locum hiinc 
cunservarem. Surge igiturin nomine Domlni nostri 
Jesu Christl, et opus perflce, et deinceps mandatis 
obterapera. Precante Igitur sancto viro, et manus 
suas super aegrotum Imponente, statim convaluit : 
et eadem die surgeus, ccepit reliquum opus absol- 
vere. 

Ci Cum autem sanctus Episcopus Anastasiopolim 

noiiif car- redlisset. venit homo quidam ad monasterium, et a 

»fWi i/i«c Praefecto irapetravlt, ut maneret in teraplo sancti 

'liaiam : Martyris Georgli : neque enim omnes in eo, sed et 

in templo Archangeli commorabantur ; hlc autem 



UNDA APRILIS. 



47 



homo habebat carnes suillas in pera. Nocte igitur D 
illa Cliristi servo Martvr Georglus app;\rnlt, alque ""^'™''- 
illl rem indicavit ; quaraobrem dohre aflectus vir l^"'"','" 
beatus, diluculo nuntlum mislt ad Philumenum Pra- 
fei-tiini qui euni coargiieret. Cuin igitur quajsisseut 
In teraplo sancti Martyris Georgii carnera apiid ho- 
minem illic manentera repereriint ; et oinnes gratias 
egerunt Deo, qui res occultas <ervo suopatefecisset. 

C5 Cum vero sanctissimus civlt;itis c Gerraiorum c 

E|iiscopus .-Emilianus cuperet H. Theodorum vide- 
re, atque ab eo impetrare, ut pro se Deum prpc:ire- 
tnr ; niultis precibus euni in suam civitatem adduxit, 
honorificeqiie in veuerabili teinplo Archangeli su- 
scepit. Eo teinpore instabat celebritas Dominse no- 
striE Dei genilricis iM.iriae, qua; in Musgi oppldo co- ,jtj,.„, 
litur, ad qiiam singulis annis ouni suppllcatione con- eiirrfjuiur 
veniebant diiarum clvitatum, Germldrum et rf Eu- ""'" • 
doxladis, Episcopl, .■Emillauus igitur Episcopus, '' 

a^surapto Cbristl servo Theoduro, venit ad celebrl- 
tatera. Cum autem in oppidum ingressi, cum sup- 
plicatione In templura Del genilricis Introlrent ; mu.- 
Iler qu;cdam ejusdem oppidi. nomine Irene, ab oc- 
cultls spiritihus diu vexat.i, et idcirco multis moiijls 
et calamltatibus obnoxia, nec causam agnoscens, 
tunc extra temphim stetit juxta portam ; et, per- E 
specta supplicatione et beatis Episcnpis, ca-pit a spi- 
ritibus vexari, rejectoque velo. et aperto c;ipitp, et 
turba disjecta, magnis ululalibiis adversus S. Theo- 
dorum latrabat, cum ei dKmones ra;ilcdicprent. quo- 
ni:im ipsiiis prajsentia turbarentnr. Quod ciim po- 
pulus ;ulspiceret, ca'pit clnmare, Domlne miserere : 
Suspensa autera niuliera terra, manibus vlnctis, per 
aeia ad caiicellos usque ferebalur, voclferantibiis 
dsemonibus. quod B. Theodoriis contra se Deum 
prec arctur. Post Evangelii autem lectionem in ter- 
ram delapsa, jacebat ad allaris introitum, et lingua 
sua pulverem lambebat. At Christi servus Theodo- 
rusad eain conversus, et coma ejus appreliensa. in- 
crepult splrltus qui Inlllaerant, dicens : In nomine 
Domlni Jesu Christi pr;Eclpio vobis, ut ab illa exea- 
tis. Quo dlcto, dsemones statim ululantes ab eadls- 
cesseruut ; et manslt incolumis. Paulu post aulem, 
marito et fillis defunctis, a sancto viro InstKuta est: 
et in celhila a^di Dei genitricis prnplnqua, inclusa 
sancte vixit. Episcnpi vero et popull miraculuni as- 
picienles. dederunt gloriam Deo. et ad loca siia cura 
gaudlo reversi sunt. Beatus autem vlr, Episcopo et 
civibus comitantlbus, discessit, et Anastasiopollm 
profectusest. 

CG Venlt ad eum oppidi e Araunise Archipresbv- 
ter Andrcas ; qui cuin apiid eum dies aliqiiot mane- ,, ' 
ret, contigit, ut filius ejus Comitas in moibum gra- ribuiMum 
vissimiim incideret. Cum igitur, desperata salute, p<xihcii 
vocein amisisset, et nenilnem agnosceret, parato '"'^'"""" •" 
jam sepulcro, mlsit mater ejiis Joannein Presbvte- 
rura Anastaslopolim, qul raarito nuutiaret, ut ad 
filli funus celeriter accerleret. Tunc autem B. Theo- 
dorus, cum sacrlHciura peregisset, cibum capiehat, 
et pueri patrem secum habebat. Niintius Igltur .An- 
dre;c causain, quamobrem venerat, Indicavit. Qua 
cognita B. Theodoriis non permisit ut discederet ; 
Etego, inqulens, tecum veni;im ; volo eiiim mona- 
sterium et fratres meosiuvlsere;sed prius muneribus 
nobis a Deo datis fruamur : spero autem, Deo fa- 
vente, nos puerura vivum Inventuros; nunc enira 
non moritur. sed adhuc vivet, et gratulabitur tibl. 
Et hffic lociitiis, prajcepit etiam iiuntlo. ut cuin ipsis 
clbura caperet. Cura autem surrexlssent, profectus 
est vir beatus in oppidum, et omnes cum faclbus et 
tliure obvlarn illi processerunt. Et cuin esset ves- 
pera, in eccleslam ingressus est, et populo benedi- 
cens, vespertinas preces pronuntiavit : atque ita 
domum .'Vndreai .\rchipresbyteri se contullt. Vldens 

autem 



48 



AUCTOnB 

CFORGIO 
DISCIP. 



eumgue 
sanat. 



Jnviiltur 
a Sfincto, 
eremita 
AntiochOf 



A auteni imenini inonentpm 

vide niorlisqnc Di.ininuin, obsecravit. iit iinimani Jn 
ipso retineret, eiiinque parentibus vivuni et incoUi- 
nieni largiretnr. Et cuni ubseciandi finem feci>set, 
a^^pcxitiiueruni. et aUocutus ej^t. At ille oculos ape- 
ruit, et iutendit eos; sed rpspondere uoii pofuit, 
quoiii-im liugua ejus erat inipcdit.i. Rursnni ifiitur 
caput iuclinans Dei servus Dominum precabalur, 
ul intocram piiero sanitateni flaret : et faclo pve- 
eandi tine, allocutus est pnenim ; Coroita, inqniens, 
adspi.e, et dic, quomotlo te babes, etpatri tuo re- 
spomle, ne propter te ilolore afliciatnr. Aperiens igi- 
tur oculos ilernni puer, et ens intendens, respondit 
ad interropata. Tunc signans illi frontem, et manus, 
et pedes, dexiera illuni a|'prebeiidit ; In nnmine, in- 
quiens, Iiomini Jpsu Cbristi, qui Centurionismorien- 
tem puerum suscitavit, surge et sta sanus : idem 
enim libi qu^que vit.im nunc elnrgitur. Jussit autcm, 
ut illi d;.retnr cibus. et comedit. Vocatus autem vir 
sanrlusapucri parentibusadcu-nam. pra^ce))it Jnauni 
Pnsbvtero ut pueruni item ad ca-nam adduceret : 
qneui Joanues cum adduxisset, eiquo ministraret ex 
iisquje eraiit npposila, pbis quam nlii cnmedit.Quod 
omnes aspicientes magna Ia;titia, cum parentibns 

B gloriam dedenint Dco, qui mortuis etiam, ]>er ser- 
vos suos exoratns, largitur vifam. Postridie autem 
puer sanus ambulabat ; et vir beatus ab oppidc pro- 
feclus est ad mnnaslerium. 

ANNOTATA. 

a S. Plato cfttcelvbris Mnrtjjr Ancyrx pasmn. : cui 
eliam Comtaiitinopoli erexil temphtm Jiistiniami6 im- 
pcralor, coUap^nini rcstauravil Bof^ilius Imp. Acta ejus 
erunt illvstrauda nd dicm 2;2 Julii. 

b rina, inhf^ Epi>icopalis Galulise prinix, collocatur 
suh Mctropolila Ancyrauo in Notitia Pulriarchatus 
Ccustautinfpolitani, c.c codicc MS. Valicauo edila in 
Gcoijrophia .'•acra Caroli a S. Paulo Eptscopo Ahriii- 
censi, pag. 10. 

c Germiorumcivitas Episcopalis. Galatix scciindx, 
sub Mclropoli Pisinuntiorum ; in prndicta Notitia scri- 
bilur Germocloma, /« allcra scqucnli Germia png. 
32. aliis Germa, et od puvium Sangarivm coHocotur. 

d Urbs hxc Eudoxiadis in utrnqve jnm citata No- 
titia collocatur iu Galatia secuuda, et ut hiuc apparet, 
haud prncul ab urbe Germiorum. 

e Araunia quiuque millihns passihus a Siceone di~ 
slare dicitur iafra nam. 135. 

C CAPUT IX. 

CoUoquium cvni B. Anlioclioercmita. Abdi- 
catio Episcopulus. 

I M tempore suscepit liospitio (iivinum et sanotum 
viium eremitam Antinclium, qui Constantinopi)li in 
Orientem revertiOmtur : venerat aiitem Legatus ad 
Mauiitium Imperalorem, ut illi Synnplinm oppi- 
dum, a Harlarih direpium. commend.iret. Erant 
huic supercilia densa atquc conjuncta, cana barba, 
et capitis cnma lana- instarcandida, et ad ilia u^que 
protcnsa ; sin ililer et K-irba ct ungues pra;l(ingi : 
ad cenle...inmm (iiiniim leivenerat : sexaglnlaatino- 
rum spalio, nec vinum. nec olciini, nec aliiid ejus- 
modi giislaiat : tiiginlajam nnnispanem non come- 
derat : olerilnis crudis cum sale et aceto vcscebalur, 
et aquam bilieliat. Hujus fama ad Tlicodorum, et 
Tbeodori pariter bima ad ipsiim, Deo patefaciente, 
pervenerat. Et justus ille quiilem dicebtt discipulis 
su!s de sancto Fpiscopo Tbeodoro, se talem viriim 
sanctum ad eum usque diem non invenisse ; sibi 
enimvitse ipsius instituta esse a Deo patelacta. 
Beatus Theodorus vicissim ita de ipso cum Fratri- 



VITA S, THEODORI SICEOT^. 
ClirislumDuumnostrum, busloquebalur, ut in tota Orientis eremo tara di- 



gnnm Doi scrviim viilissc aut audivisse se diceret ne- 
niinem. Qiii autcni lia-c auilieb.int, ex flmliria vesti- 
mentorum ejus aliqiiiil religionis gralia capiebant. 
Cuir.qiie maiisionis Fratresad euni venerandum ac- 
ccdcrent, ens rcprchfndebat. et per interiiretcm re- 
cus:.bat : Cur, inquiens, cuin t.ileiu stellain,et san- 
ctum Christi Apostolum habeatis, ad me agrestem 
et vilem atque niilliiis pretii liominem veneraiMlum 
accedilis ? ad ipsum vere laudahilem et admirandum 
sanctuinque virum ciilendum vos converlite. qui di- 
vinam in mundo vitani agit. et cupiditates insepro- 
terit,etdoctrinasua multos ad Deuin convertil. Cum 
autem vespera advenisset, facto divino Sacriticio, 
accubuerunt, ut parvo et solilo cibo vescerentur. 
Postea voluit S. Thcodorus, uterat soliliis, hn^piti 
pedes l.'ivare : sed ille non permisit. Mutuo igitur 
manus lavarunt. Poslridie vero niaiie festinabat Dei 
servus exire. ef. iter suuin pei ficere. Qiiod cum B. 
Theodoi-us auimadvcrlerct, et obitum ejus propin- 
quum esse divinitiis sciret, idque apud se tieri cupe- 
ret, rogabiiteuni. ut itineris labore fessus conqnies- 
ceret. Ille contra obsecrabat, ut se dimitleret, : In- 
stat, iuqiiiens, mihi e corpore migratio, et idcirco 
festino, ut in celliila mea natiine concedam. Egres- 
sus igilurB. Theodoriis, comilalus est eum Anasta- 
siopolim usque : el afflictinnesac srlicitudines, quas 
in Episcopatu sustinerel, patefecif, quilius instiluta 
vitffiralio, etmonasteriorum suoruin curainterrum- 
pei-ctur ; rogans eiim, ut quod sibi agendum esset, 
consuleret, et utriim relicta Fpiscopatus dignitate, 
monastico tantum ordini deberet incumbere. Ille 
vero iil quam celerrime faciendum censuit, ne apud 
Dcum damnandus e^se videietur. Sanctus autem 
Theodorus suuni iUi jumentuin, Fratremque dedit, 
qui illum quousqiie vellet coniitaretur. Mutiio se 
igitur .salutantes et com]dcctentes, discesserunt. Et 
sanclus Tlieodoriis in Episcopiuin reversus. dixit 
eum celerius e vita rcigralurum, qiiam ut ad locum 
suum posset perveuire : qiiod et factum est : paucis 
eiiim post diebus uiintiatuin esl, eum in via mor- 
tuum esse a. 

68 Quoniam igitur plurima B. Theodori mira- 
cula, posteaquam Episeopatum recus.ivit, visa fue- 
rnnt, Ikcc ego commemorans, omittam ea quje in 
ipsa civitate gessit Episcop.ali, quia sunt omnibus 
nota, illa duiiitaxat attingens, quse aliqini ex parte 
caiisas et afflictinnesindicant,quamobpem recusavit 
Episcopatum. Cum enim necessario cogeretiir in- 
volvi variis Episcopatus negotiis et solicitudinibus, 
magnis molestiis et angustiis afficiebatiir ; nolebat 
eiiini terreuis curis a reruni coelesiium distrabi con- 
teraiilatioue. Nani, iit inquit Dominus, nemo polest 
dunbusdominisservire : aiitenimunum odin habebit, 
et alleium diliget : aut uni adlia?rebit. et allerum 
centeniuct. Cum igitur necesse esset priedia ad Ec- 
clesiam pertmenlia per procuralnres administrare, 
et ipsi procuralores injuriis agricolasafficerent, non 
poterat vir pius non vehementer angi et cruciari. 
Nam cum id munuscivi cuidam, nomine Theodosio, 
dcdisset, etabeo agriiolie ii.juriaesseut aflecti, ad 
Christi seivum lugentes coiifugerunt : qui eos com- 
miseratus (neqiie eiiini sanctus et pius ip^ius animus 
pnterat sine dolore qiieniquam ;ifflictum el calami- 
tosum aspicerc) Thcodnsium accersendtim curavit, 
inonuilque ut ab agricolarum injuria dcsisteret. Ille 
vero, inventa occa'ione, ab inJHria non dostilit. 
Quare cum ei s quudam in loco, qui Euchraes dici- 
tur, pergeret ladere; uno omnes auimo congregati, 
et gladiisac fundis instructi, coiitra ipsum ronstife- 
runt, ca'dem illi comminantes, nisi recederet. Qui 
eos ad puguam paralos intuitus, et verilus ne ab ip- 
sis superaretur, discessit, et Anastasiopolim se con- 

tulit. 



D 

ab hoc tkt 

Sanctus 

habetur ; 



pra-scit cjus 
motCem .* 



ejus (onslUo 
Epncopatum 
coijitat re- 
Itjiquere, 



ob molestlas 
et soticUudt' 

nes : 



Mat. e, 24 



oO rixas 
Ir.fer procu- 
ratorem 
tt aijncolas : 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS 
A tulit, utmajore raunitusauxilio adversns illns rpfli- 
ret. 1(1 cum audisset vir sanctns, lotum illiim diem 
cum lacryrais gcmitiliusque traduxit, considerans. 
si impetns ille ad exitum pervoniret, et ca des aliqua 
fieret, id sibi tamqn.-ira auctnri, crimini datuni iri. 
se^ine animarnm periclitantium reum fore. Hu 



40 



gnm snliire coegistis. Et qnamvis me, ut ad illud 
ferHndum minime aptum, excnsarem, vos tan.en au- 
dire me nolnistis, seJ ve.strffl nupiditati maluistis in- 
dulgere. Indecimus igitur jam annns est, ex quo 
ego vos afflign, et aftligor a vi.bis. Qiiamobrem ob- 
secro vos, ut Pastorem vobis paretis, qiii et vobis 



et oh jn/«- 
riai (ib ttlo 
sibi iltatas. 



igilur prostratns et Deum adorans. enixe rogabat, placere, et res vestras curare possit. Eu-o eni 

posthachpiscopusvester non ero ; sed, ut abjectus 
monachns, ad mansionem revertar meam, ubi in 
omni raea vita Deo servire constitui. H.-ec locutus, 
et assumpto monasterii sui Arcbidiacono Joanne, 
ad Anoyranornra melropolim se contnlit. Noctevero 
illa civis quidam in quiete vidit splendidam stellara 
e snmma ecclesia radiis suis totam civitatem illu- 
strantem tara longe illincdiscessisse, ut vix perspici 
posset. Qno qnidem vi.so beati viri discessum signi- 
ficatnm esse, non estdubium. 

70 Cnm igitur ail Metrnpiditanum Ancyrannrnm 
ArcbiepiscopumPaulum pervenisset, rogai at nt sibi 
suocessnr daretur : at ille tam bniio virn dari non 
pnsse respnndebat- Cumque magna inter eos eon- 
tentio esset exorta, convenit inter illos, ut ea res ad 
beatissimum Cnnstantiuopolis Patriarcham <• Cjria- 
cuni rejiceretur, etquod ille constituisset, ratum fo- 
ret. Beatns igitur Tlieodoriis \)\;v memoriie Impera- 
tori Mauritio, et beatissimo Patriarchae Cyriaco 
supplicavit, nt decernerent, silii dandiira esse suc- 
cessorem : Metrnpolita vero recusationi ejus rationes 
suas opponebat. Sed beatissimus Cyriacns Patriar- 
cha, ita etiam jiibente Imperatore, Metropnlitauo 
respondit, nt Beati Tlieodori preces admilteret, et 
insignia ei propter vitffi sanctitatem et ii.nncentiara 



D 

AIICTORE 
GRORGIO 
DISCIP. 

coram Cle- 
ro ef pofiulo 
renuntlat 
Episcopatui 



nt illius furoris motnra compesceret, antequara ad 
finem penlucerelur. Et acvrMto Tlieodnsio praice- 
pit, ne ad ea Inca se amplius innferret, ne mali 
quippiuin accidnret. Tnnc ille, ilicenssaiicti viri hor- 
tatii inipetum illnm agricolarnm adversum se fuisse 
factiim, multa in eum convitia conjecit, et nefariee 
cnntnmelia; vim addens, sedem, in qna sedebat, 
pi'ile commnvit : ex qno bpatns vir coram omnibus 
supiiins concidit. Cnm autera surrexisset, raitiori 
voce jiiravit, se: pnd eos Episropum nnn moriturnm, 
seil ad monasterium sunni rediluruin. Qnibus ver- 
bis Thenilnsius minime placatiis, biiias se illi auri 
liliras expensas latiirum dixit, proplereaquod a proa- 
dinrum procuratioue ante diem conslilutam repel- 
lerelur, Uxor antera marito adversabatur ; Niliil, 
inqiiiens, sit tibi conlroversiee cum sancto Episcopo, 
ne pro benedictione, qnam ab illo accepimus, in ina- 
ledictionem incidamus. Sedilleiixorem non andiens, 
rursum in Episcopium accessit, ut cum sancto viro 
allen aretiir, iii judicinque contenderet. Verum dum 
ostiariiis adventuni ejus .sancto Episcopo nuntiaret, 
repente m.igniis eum timor invasit, et apparuit ei 
juvenis aspeclu terriliilis et splendide indntus, qui 
cum indignatinne minatns est illi : Vir, inquiens, 
pessime, ^ic magno Episcopo adversaris, nec de.^i 



nis ei molesliam et dolorem afierre? Ecce, praidico relinqiieret Epi.scnpatus. Mandato igitiir parens Me- 



Venrno pe- 
titus a 
J)e>para 
sanatur^ 



tibi, nisi desistis. magna super te ira deveniet, et 
misere vitam flnies. Ethffic loculus, discessit : Tlieo- 
dosius vero,cumdiii fnisset exaiiimis, se tainleracol- 
ligens, et a viro sancto vocatus, introivit; ac proci- 
ditadpedes ejns, ciira lacijmis supplicans, ut injn- 
rias, qiiibus a se essetaffeclus, sibi condonaret, non 
amplius auri libras poenae nomine repetituro. 

C9 Veneno iterum, nescio qunmodo, tenta'usest, 
et in cella illa sua in Episcopio mutus atqne immo- 
bilis jacuit tribus diebus, adeo ut rumor de morte 
ejus jam increbresceret. Post tertium autem diem 
jpparuitei Domina, sanctissin.a Deigenitrix Maria: 
quae sceleratis bominibus exilium comminata, et 
morhi causam aperiens, et insidialores palefaciens, 
e manu sua tria illi colncocca li dedit : Hiec, in- 
quiens, coiuede, et niliil tibi erit mali. Souino solii- 
tns vir sanctus, Salvatori Christo gratias egil, et 
C immaculatae matri ejus Virgini Marise : et causam 
quidem niorhi significavit, auctores aulem retii uit, 
et pro illis Deum precatus est. Prajiecea iu distri- 
buendis eleemosynis, et in mouasteriurum frequeu- 
tatinne et cura, quam de Fratribus qiios lucratus 
fuerat. habebat, incusabatur quiisi ecclesi:im negli- 
geret ; cum tamen ex trecentis sexaginta quiuque 
aureis numinis. niens:e snai julscriptis, quadraginta 
tanlum singulis annis consunieret, rcliquns omnes 
ecclesiai birgiretur, Ad h:^c a psjlmnrum cantu et 
precatinnenegotiisdistrahebalur. Quihnsiebnsainic- 
tns. et videns cives quidem nihiliude proficere, sed 
in vitie flagitiosa,' luiseriaperniauere, eos aiitem, qui 
in monasteriis degeb.int. abseiitia sua negligentiie 
desidia?que vacare, et de migratione e monasteriis 
cogitare, de quibus sibi in die judicii ratio reddenda 
esset ; gloriosi Christi Martyris Georgii opera ira- 
ploravif, ut se prnpriura in lociim restitueret : et 
multis precibus Deuin oravit, ne sibi criniiiii verte- 
ret, quod Episcopatnm recusaret. Cuin igiiur eam 



tropnlitauus ab Episcopatus onere B. Theodorum 
liberavit, et Episcopatns reliquit insignia. Consuluit 
autem illi, ne longius discederet, priusquam in ejus 
locum alterum consiituisset. Egressus igitur ex An- 
cyranoriim metropoli , in Heliopolis regionem se 
contulit, prope oppidum Pidri, in oratnrium Ar- 
changeli, quod est in Ambrena, et seipsum abscnu- 
debat. Quodam die, ciira in hoc Archangeli oratnrio 
sacra mysteria celebraret, facta est facies ejus hila- 
ris et la-ta, et magna gloria gratiaque splendens : et 
uniis e Fratribus, nninine Julianus Presbyter, vir 
admodura pius, ciim faciem ejus tam hilarein et Is- 
tam aspexisset, prostratus anle eum ; Unum, inquit, 
oro, Pater, ut respoodeasmihi. Ciimque S. Theodo- 
rus ei henedixisset. et pra^cepisset ut surgeret et 
exjioneret id qnnd vellet; tunc ille : Dum sacrificas, 
inquit, Pater aliquaiido nulla fit in vultu tno coin- 
mutatio; saepius autera vultum videmus tuum 
magno splendore gratiaqne fulgentem : quamobrem 
nus itein hilarit:ite perfundimur et gaudemus, 
quemadmodum et hodie contigit. Obsecro te per 
iJuminum, ut mihi hujus rei causam exponas. Tum 
Christi servus se excusare el narralionem subterfu- 
gere : ille contr:i supplex et obtestans iustare. Tan- 
dem beatus vir : Pmmitte, imiuit, inihi, te nemini, 
qnod dicam, patefacturum, et cansam explicaho. 
Cum igitur jnrejurando se obstrinxisset, quod dum 
ipse viveret, nemini reni patefaceret . Quando, in- 
quit bealns vir, me sacrificaiitem hctiorein cernis, 
scito me visionem videre. Videoenim tainqnara ve- 
rum et splendidissiinum veluin, supersanctaiuunera 
descendens inter sacrificandum : et quoties hoc ce^ 
no, Uetor et exulto : neque enim semper id video, et 
iJcirco haud semiier vnltus esl hilaris. Cutn antem 
ad horani non aspicio, rem protraho, expectans 
dnmvideamid, qnod ethodieraihi demonstratuinest. 
Ha;c cuin audisset Presbyter Juliaiius, non prius 



cetettram 

Missam 

apparet 

facie tttu- 

strata: 

K 



veniam se a Deo impelrasse certo sciret, Clero et patefecit, quam vir sanctus e vita decessit. 

civibus convocatis, hanc habuit orationem : Vos me, 7 i Poi ro cum beatus vir accepisset, Episcopum 

Fratres. invitum, ut scilis, et abstractum, hoc ju- esse Anastasiopoli, gaudens et laudans Deiira, ad 

Apritis T. III. 7 monasterium 



80 



VITA S. 



AUCTOnE 

r.F.onr.io 

DISCU' 

revprtitx 
in montitte- 
rium, l'res- 
bytertttn tik- 
stortum 



preciltuM 
satial. 



monasterium rediit, et Dei gralia multa fecit mira- 
cula in jEprolos, qui accedeliant. Pre.sbvter quidam, 
iioniino Pauliis. jumento ad eum veclus est e Lycao- 
niic monasterio : erat enim sinistrum ejiis latus in 
dexter.im viscerum parlem conlractum : dextera 
aulem ip.sius coxa jamdiu luxiila, et caput ejus in 
parlcm licvam ad pedem appropinqualiat ; quamo- 
lirem nec slar&, nec iii lectulo extendi poterat : sio 
enim erat dislortus, ut miseraljiie speitac-ulum ex- 
liilierct. Hic muUis lavacris et medicinis adliiWiis, 
niliil prolecerat. Cum i{;itur 13. Tlieodori m&ndato 
triljus diebus in mnnaslerio mansis.-et. et miscriam 
suam exposuisset, ha'C ab eo audivit : Si vis conva- 
lescere, in patriain redi, et adversario tuo reconci- 
llare, et ante liiemem ad nie revcrlere, et dabit libi 
Deus sanilatem. Negaiiti autem sibi cum uUo esse 
inimicitias: Vide, iuquit vir sauclus, ne inentiuris: 
inimicilias enim exerces cum Pnefect» luo. Quo ille 
audilo, ca*pit H. Tlieodoruin lacrjmans obsecrare, 
ut pro se Deuin precaietiir, ut dob>re mitig:ito, 
possel expedilius incedere. .lussit igiuir illum exui : 
et corpiM'i ejus manus imponens , infirma ipsius 
niembra palpavit; et pro illo precibus fusis, totum 
ejus corpus niedicameiilo pcrunxit : statimque do- 
lore liliHi-atus est, sed adbuc distorlus mansit. Ju- 
mento igilur impositum in pali'iain reduxerunl, et 
cuiii Pra'fecto suo in gratiam rediit ; post autem ad 
m()n.'islei'iiim reversiis est , quo quidem tempnre 
I{. Tlieodnrus iii angusti,'.siiua teinpli sancta; Dei ge- 
nitricis cllula quieti silenlioque vacab;il ; et lusis 
pro eo precibus, a morlii viiiculo dissolvit, atque 
priecepit, ut prope se deambularet, el precatioiiem 
quolidie percijperel : dedit etiaiu baculiini, quo se 
suslcnlaret ; el illu accepto. melius se habebat. Ad 
ccrrcctioncm aulein ipsiusIongiusb:iculuni tradidit; 
et pnst Pasch.a; celebrilalem ;diudilli baculumdedit; 
Hoc, inquiens, manu tua a|)pi'eliende, et «o unde 
veuisli, revertc-e ; brevi enim pcrfectam sanitatem 
assequeris : cum aulein baculum istud ceciderit e 
niaiiu tua, ne sustuleris illiid amiilius. Accepta igi- 
tur viri saiicti benedictioiie, Presbjter Paulus domum 
reversus est : et cum die quipdain iter ficeret, bacu* 
him e iiianu ejus elapsuni est. Qni S. Theodori ser- 
moneni recnrdatus, illud non suslulit, et plane cnn- 
valuil, alqiie miraculuni omnibus patelecit. Ilic 
autem Paulus, sancli viii .'•tudio, Cnnslanlinnpoli 
Presbyter est ronstilutiis ; etdeinde unius civitatis 
Isauriaj factus Eiiiscojius. 

ANNOTATA. 

a /''«i'.(OH liic eremita Antiocbus colUiir 24 Decem- 
bri.t in Meiuris. libi ilieiliir cmilempsisse miiiKlitm, et 
suariter leittpore vila- peraclo in pncc qitievisse. 

b KiAo; maijnus, koKito; granitm est; el forte liic 
ititellitiuntiir giaiia miili 1'untci. 

c Cvriacus crealus ctl Pitlriarclia CP. secutiiliim 
Clironicon Ale.riiiiflriuutn atiuo Ituperii Maurilii \-i, 
Indict. 12 crgo itnno Clirislt 5<)3 aut seqiicnle. morliins 
attno (jOG Satitiiilo 2!» Octoltris, .icpulius ilie Dominica 
30 Octoh. i/iie tlie inscriplus esl uonnullis Fa.^.iis Grte- 
corum. In Menxis excusisrelerlurll Octobris. 

CAPUT X. 

Accesms ail Maiiriliittn hiiperaiorem. Varia 
Cwistantiiwptjli facta. 



E 

pntefacit 
pucllam 



Ei 



iiinlslf 
^raiirfMurn 
Itttpnat. et 
Cyrlacitm 
Palriar- 
cham CP. 



lO tempore pius Imperator Mauritius, et B. Pa- 
triarcha Cvriacus, etPrincipes, litteris suis sanctum 
Chrisli servuin Consl:intinopolini accersierunt, ut 
eis benediceret. Quaiunbrem cuin eo se contulisset, 
et beatissiiiiiim Patriarcham Cvriacuin, et Impera- 
torem atque Senatum consaluiasset eisque benedi- 



THEODORI SICEOT.E. 

xisset, apiid eos coinmoratus est. Magno autem eum D 
studio et linnotelmperator et Augusta et omnes fa- 
miliarescomplexi sunt; et monasleriisejiis immuni- 
tates tribut.T, illudque concessum, ut nulli alii Epi- 
scopatui subjecta essent ; sed sanctissiinio tantum 
et rnagna.' ecclesiae Apostolicie regiie ipsius civitatis, 
ita providente Deo, et saiicto Wartjre Georgio opi- 
tulante, projiter benevolentiam in eos, qui in iUis 
degebant etsacrificabant. Parvo aulem iUo leinpore, 
quo niansit in civilale, magna per illum Deus fecit 
rairaciibi. 

73 Mulier enini, quie apud illud habitabat, cum 
fllium qu.adriennem csccuni haberet, in ulnis eum 
suisad virum sanrtum gpstavit, et niultis lacrvmis 
ante illuin prostr;ita, pucrum ad pedes ejus deposuit, 
supplicans, ut luuien oculnrum illi largiretur. Vir 
bealus, cum pueri oculos obsiguasset, einue benedi- 'itiiminai 
xisset, aquam benedictam inatri dedit.praocipiensut p„raitjiicam : 
aqua illa quotidie inane fllii oculos hivaret. Qiiod 
cum ter egisset mater, quarto die filium sanuin ad 
sanctum virum adduxit, laudaiis Deum. Eadem 
femina, cum septem menses paraljtica jacuisset, 
qua hora viri saneli benedictioiiem accepit, statira 
convaluit. 

74 Puella qua;dam, Principis cujusdam ancilla, 

aniiis jani octo et viginli dicraonium occultura ha- 

bebat : quamobrein assidue jacebat segrota, et mor- <■"' obsessam: 

bi caiisam ignnrabat, Audita igiturbeati viri faina, 

doniinus ejus duxit ad eum puellam, rogans ut pro 

ipsa Deum obsecrarel, ut ei vel mortem vel sa- 

nitatem elaigirelur. Tum Christi serviis extensa 

nianu caput ejus appreliendit, et precatus est Deura 

ut siln morbiiin ejus palef.iceret. et eani liberaret. 

Statimque da-mnnium eam perturbare ccepit et ve- camque 

xare. Atque itaclainabat ; Etiain in rae, o ferrivore, '*''"'°' ■' 

vim tibi a Deo dalam exerces ? Absline a me, 

quffiso, dtcmonum insectator. Beatus autem Tlieo- 

dorus praecepit ei, ut taceret. Et cum esset dies 

hebdomadis quarta, dimisit eara : et mandavit ejus 

doniino, ut quarta item proxime sequentis liebdoma- 

dis die eam ad se reduceret. Qu:e cum ad diera 

cnnstitutam revertisset, etvirum sanctum aspiceret, 

rursus da'inonium iii ea turbatum clamare ccepit, 

et virum sanctum delestari : vis ! inquieus, quae 

nunc adversum nos a spurio et e scorto geiiito prnfi- 

ciscitur. Vigesimus octavus jam annus esl, ex quo 

miilierem istam cbsideo, et Sanctnrum neino pate- 

fecit me : liic autem merelricis filius advenit, ut me p 

palefaceret, accruciatui supplicioque traderet. Exe- 

crabilis dies, in qua genitus es, et in qua te huc 

contulisti At Dei servus Tbeodorus ipsum signo 

Crucis increpuit, et dixit : Quamvis rreretricis fi- 

lius sim, ut ais ; tainen ad gloriara Doniini nostri 

Jesu Christi filiiDei, praecipio tibi in noinine ejus, 

nt receilas ab liac niuliere. nec araplius in illara in- 

grediaris. Dieinon autem magna voce dixit ; Jussa 

tiia equidem faciam, et egrediar : atlamen liaec ter- 

tio ab hinc die morietur. Tu, inquit beatus vir, exi, 

et Dnmini volunlas fiat : neque eniin licet homini 

Chrisliano vobis credere, cuin verba veslra sint im- 

proba et fidsa. Laceratara igitur mulierera d;emon 

aiite sancti viri pedesprojecit, et magna voce edita, 

discessit : illa vero cum se coUegisset, Ego, inquit, 

sanctis precibus tuis, Paler, assecuta suni sanitatem ; 

vidienimimprobumexoremeo, tamquam serpentem 

egredi. Dimisit igitur illain vir sanctus cuin bene- 

dictione, jussitque nt diebus septem apud ecclesiam 

maneret. Qund autein daemon de morte illius praadi- 

xerat, falsum fuil : nain mulieris dominussinuil cuin 

illa paucis post diebus ad virura sanctum rediens, 

inagna cum laetitia gratias egit Deo, qui lalem servis 

suis in spiritus iramundos dedisset potestiUera. 

73 Alia mulier nobilis paraljtica, ab ancillis suis 

ad 



sanat iterum 
paralyticam : 



lalfrttrm 
pfitffacit 
etpeltit : 



libirat a 
{1,1 monio 
Nautamt 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 

ad virum sanctnmgestata, multis cumlacrvmis la- 
marecoppit ; Miserere. inqiiiens, mei : serve Dei al- 
tissimi : Deum, qui til)i sanitatnm gratiam largitus 
est, deprecare prome, ut incolumisdiscedam. Jussit 
vir sanctns eam humi deponi. etmanu sinistra caput 
ejus apprehendens, dexteram ad Orientem extenilit, 
et obsecravit ad hunc mmlum : Deus s init.atum elar- 
gitor, et a?grotanlinm medice, qui p.iralyticnm cu- 
rasti, medere et huicancillEe tuie, et ab ea paralv- 
sim expelle, ut sana discedat ad gloriam et lauilem 
sancti nominis tui. Et signans illam excitavit, oleo- 
que indnxit : statiuniue coepit de:imliulare, Deuin 
land.ms ; et divinornm Christi mvsteriorum parti- 
ceps effecta, diseessit incolumis, atque omnilius 
miracnliim nuntiavit. 

7() Qiiidam c.auponis filius, nomine Petrus, a 
daemone invasus, corile ciinficieliatur, nec se a dE- 
mone vexari cognoscehat Piiter ejus duxit eum :id 
viriim sanctum, ut pro illo Denm prec;u'etur, quo 
cordis ipsius dnlor desineret, et a niorho continuo 
liberaretur. Scd virsanctiis, coguifa niorhi cansa, 
duxit euni in cellulam suam, etlateriejus inha>rens, 

Crucis signo fai'ieni ip^^ius ohsignavit, perciissitque 

illum juxta cor : Ne celes te, inquiens, immunde 

spiritus ; manifesta enira sunt opera lua. Dominus 
' Jesus Christus scrutator cnrdium imperat tibi ut ab 

eo exeas. Confestim commotiis dsemon, clamare 

coepit : Exeo, ferrivore ; nec adversor tihi ; neque 

enim minas tuas perferre po.svum : nequeo ignem ex 

ore tno egredientem meque exurcntein pati. Ha;c 

et bis pliira locntus, ad viri snncti pedes Petro pro- 
jecto, magna voce ululans discessit. Pner autem in 

se rediens, et ante illum pi-ostratns ; Piis, inquit, 

precilius tuis, Pater, a rtaemone lilieratus sura ; vidi 

enim illuin, feminge nigrie speciem gerentem, a me 

sejnngi, et per feneslram ahs te nliilantein excbidi. 

Beatiis autein Theodoriis, jussit, ut dicm apiid se 

raaneret : et postridie sanura patri reddidit. 

77 Nauta quidam a dffiraone vexatns, dcloribus et 

memhiT.ium tremoribus , et multis calamitatibus 

cruciahatur, et in egestatem inciderat. Accessit ad 

viriim sanctum, et lacrymans supplicavit, ut a tot 

miseriis per ejus preces liberaretiir. Cnm igitur pro 

illo Deuin ohsecrasset, oleo benedixit, et dedit illi, 



51 

remotis arbitris in cellulam suam vocavit, et huma- 
niler sic est alloculus : S;cpe le huc fili, coiitulisti, 
ut mihi arcanum aliquid niiutiares, et pudore deter- 
ritus es. Cur id libi cnutigit, fili ? ciir non aperte 
significas id qiiod celas ? Tunc il!e procidens ad pe- 
des ejiis, orania patefecit, oraus ut pro se Deuin 
precaretur, et morhum a se depellerol, dignarefur- 
qiie dniniim suain venire, eiqiie beuedicere atque 
omuibus habitantibns in ea. Scd id facturura promi- 
sit vir sanctus : et hiduo post domum ejus se contu- 
tulit, et a viro pio benigue susceptus est. Niicte 
autem illa idein ei contigerat quod solebat, et nfllic- 
(us vebemenfer fuerat. Tnm vir heafus pre.cihus 
inoubuit, et Deum ohsecravit, ut Iiominem ab illa 
miseria liheraret. E:idem igitur iiocte, absolutis 
psalmorum precibus, unus ex di^cipnlis ejus, no- 
raine Jtilianus, in somnis vidit virutn beatum stan- 
tera ad maris littus ; Mennainque ad ipsum acce- 
dentem, et in ulnis gestanfem suts monslrum 
quoddain triceps, inunane vociferans : quod cum 
vir sanctus apprehendisset, projccit illiid in niare. 
Posti-iiiie igilur, ctim, pnst sacrificiumacciibiiissent, 
ut pranderent, Christi scrvus Theodnrus ad Men- 
nain dixit ; Confide, tili, ef Deuni biuda ; Dei enim 
bonitate confisiis spero cnhiniif.itcni tuniu abs te 
discessisse, nec ea te amplius afllictiim iri. Kt cura 
ha*c dixisset, somnii sui discipiilus recordatus, illud 
explicavit. Cum igitur vir s:inctus MennEB, et flde- 
lissiina" ejus uxori, et oranibus ipsius domesticis 



I) 

ACCTORE 
GEOnGlO 
DISCIP. 



iilirtlfil 
tiiifirtriit 



benedixisset, discessit ; Mennas atttem numquara ni anie »1- 

aniplius ah eo raorbo vexnliis est. J;uu nxor ejus, rinn raorlo. 

tur ■ 
femiuagravissira:i Christiqite amantissimaTlieodora, 

oravit sanctum virura, ut sciref, utruin ipsa, an ina- 

ritusejus ex hac vita prior esset discessurus. Vix 

igitur tandetn exoratus, Denm precatits est, ut id 

sibi pntcfacerct ; respoitdifqite, iiinrituin ejus priiis 

e vila discessitrtim. .\t illa miiltis ctim litcryraisiMun 

quotiilie rognbat, tit Deuiii precarettir, qtio se ex Itac 

vita celerius evocaret. Ejus tingitationibus victus 

beatus vir, Deum ohsecravit, iit id ei, qiiod optabat, 

concederet. Et divinitus monit.us, dixit illi : Dedit 

tibi Deus, quod flngitasti : res igitur tuas coustitiie, 

nam paticis post diebus raorieri». Hic respon«o mii- 

lier lajtadiscessit, et rebus suis cous;itutis, quadra- 



ut eo se uugeret, et dimisit euin. Qui paucis post gesimo posf die mortuaest. 



aHum sanat 
0[ie s. Geor- 
J", 



diehus ad virura sanctum rediit, seqiie convaliiisse, 
et prospere agere nuutiavit; atque animi grati ac 
mentoris catisa, navigii veluni ohtulit; et mtiltis 
tandcm precihus vix impefravit, tit iilitd acciperet. 
78 Luctator quidnm, ab immtindo spiritu vexa- 
tus, et capite et menibris omnibus dolebat. Hic ad 
virura sanctura accessif, supplicans, ut pro se Deura 



80 Eiitychiiis, beati Thcodori ostiarins, cuni in 
via dnnniret, sic a (teraoue vulnnratus est, tit ranniis ,h,„„„f„, 
ipsius cum toto brachin nbslupuerit : quamnhrein iimnui tml- 
eam tiimidam ct oblignlani, atque cnllo suspeiisnm 
gesiabat. Hic de raore vciiif nd S. Tljendorimi, ut 
beuedictinnem acciperet ; et intcrrogattis ah eo, lur 
ei doleret manus; Dormiebaiu, iiiquit, Dnraiiie, 



ilrntfin 
liflla : 



precaretur. Quod ille cura feeisset, vinoque et oleo quodam in loco, et eum somno solulus essem, inihi 

henedixisset, dedit ei ; ,\bi, inquiens, fili, domum 

tuam ; et ciim te vesperi cuhitum conferes, unge te 

his ; et quod in quiete videris,- milii nuntin. Abiif, 

et fecit id quod vir sanctus pr;eceperat. Postridie 

autein ad eumreuiit. dicens ; Vidi, Doraine mi san- 



ctissiine, secundum qitictera, jiivenera qtieradamahs Cujpit igitur mai.us ejus a diomone huc 



manus nhstiipuit , tumoremque coutraxif. Cnm 
igitur beatus vir manura ejtis nudntam, precihus 
adhihitis, cunlrectaret: da;inonium ca:pit peripsius 
raannm decurrere. Tunc vir sanclus humerum 
signavit, nc sursuin curreret et iuterimerct ciim. 

ilhtc volvi 



morlmm 
internum 
coQmscit, 



te profecfum ad rae, qui capitis raei cuinam appre- 
hendit, efad sefraxit ; etstalim dolnr oninis ali ar- 
ticulis et ossilius et merabris raeis discessit, et fam- 
quam ventus (luidam violeutus per capdlns capifis 
mei egressus est. His auditis, Dei servus hencdixit 
ei : Ecce, inquiens, nunc Dei gratia sanus effecfus 
es. Juvenis autem, quem in somnis adspexisti, glo- 
riosus est Chrisli Mjirtyr Georgius. Et dimisit eum, 
gratias agentem Deo, 

79 Clarus quidam vir, nomine Mennas, occulto 
et gravi quodara raorho ex diabolica vexatione laho- 
rabat, Hic ad virum sancfura accessit ; sed ei mor- 
hum suuin eruhuit aperire. Qiiodam igitur die vir 
sanctus, cum ad se Menuas de more venisset, euin 



ac distorqueri, >adeo ut eam non posset ottarius 
regere et siistincre; veruin sancto viro tangente, et 
spiritui'1 imraiindiim incrcpaiile. slatiiii cessavit. Et 
acc ptn n liariiis oleo, cui vir sancliis benedixerat, 
mauuni unxit, friiiiiO'iue coitvaluit. 

81 Scrvus quidain maie a liicnionio vexah.atur. 
Hunc ejus dominaad virum beatuin duxit : et stntira ^j„,,„i„„ 
spiritus commotus eum lacerabtit, nec volebat exire. In coniare 
Qiteni cum vir sanclus increpuisset, vetuit ei, ne c «tisesso Wjat s 
graduuin termino discederet, ut eo modo torqucre- 
tur ; Benedictus, inquiens, Deus, non disceilet Itic 
Iiomo, ah ipso procreatus, e domo hac prius, qiiara 
tu ab illo :-xieris. Ha!C cum dixis.set vir sanctiis, in 
ccllulam ingressus est suain, et pra;fiiiitum a regiila 



84 



VITA S. THEODORI SICEOT^. 



AITTOBP. 

GKonolo 

DiSCIP. 



Psalmonim nnmerum pronunfiavit. Verumcura discessurum. Cura igitur illi suppliciura esset rerais- 

mulfis iam horisservnsille vexatusnianeref illic, et sum. ad horam preefinitam discessit. 

spiritus ihi religalus crnciaretur, miserabili voce 84 Et pnst aliquot dies, Theoilori, Diaconi san- 

clamare co'pit ad liunc modum : Exeo serve Dei : clissiniaj Dei genitricis, serva quaidam , nomine 

neqiieenim supplicium hor ferrepossum. Veni.solve Theodora, repente a spiritu mulo capla est. Cum 

me, et eprediar: noli niediutius lorquere. Egressus autem dominus ejus per Joannem Dei servo rera 



curat 06- 
sessam. 



et prmcri- 
lill dlsccsmm : 



3 ctierorme- 
nos libeiat, 



quarliim 
Hshl Im- 
moMlem ; 



itite.itm 
eotijnfiio 
sterili prolam 
imjietral. 



C, 



rt jirni'rit 
dtetnotirin 
pellU : 



autem vir sanctus e cellula sua, dixit ei : Nolo, 
immunde, iit nunc exeas. Diemon vero clamabat : 
Heii me miscrum, oro te, ut me solvas : s;ilis suppli- 
cii pcrtuli. Qiiando permittis, ut egrediar? Vnlo, 
inquit vir sanctus, ut media no''lis hnra discedas. 
Nunc vero solutus es a prajscripto termino : qua- 
mobrcm liuic hoinini per te jam liceat mentis esse 
coiii|ioti. Projecit igitur eum ad pedes ejus : media 
vero nocle, cum vir sanctus ad preces nncturnas 
exolvendas surrexisset, resiliens honio, qui vexaba- 
tur, cinpit pali ; et dii-monium, quod in illn erat, 
clamalial ; Venit hnra. Kxi, ferrivore , permitie 
milii, iit reccdam. Egressus igitur una ]iost hora 
Dci servus, incrcpuit ipsum iii noinine Domiiii Jesu 
Clinsli, jitque im))cravit ut discederet. Et stalim, 
projecln ad pcdesejiis liomi,ne, qiieni vexarat, exivit, 
et scrvus ille relicliis est sanus : quem domina ejus 
ciim suscepisset, magno cum gaudio doraum suam se 
contiilit. laiidans Deum. 

8:2 Miilier quadain serva, qiia; dEeraoniiim oc- 
ciiltiiin habeb:it, beatuin adiit Theodoriim, ut ab eo 
benedictioiieni acciperet. Qiii cum accrbe adversus 
eam, ut adversus da^mone vexatani, aspiciens, 
Deum pro illa rogasset; daunon commotiis statim 
exiit, et mulier etb^cta est sana Qundam die tres ad 
eum accesseriint, qui iii ejus celhila gravissimeve- 
xnbaiiliir, cuni a Patriarcha Cyriacn eadem hora 
accersiliis est. Qu.iinobrcm beatus vir ire feslinans, 
diinbus pra'Cepit, ul liberi essent, et slatini humi ad 
ejiis pcdcs, iil mortiii, prostrati sunl. Tertium per- 
iiiisit pali : da-mon eniin inilln existens, durus erat, 
et ficile cxpclli non poterat. Qiiare vir sanclus fre- 
mens : tjuoniam, iniiuit, sanctissimus Patriarcha 
iioslcr accersivit me, et in pra^sentia noii pnssum 
id agcre, quod ad te pertinet, sta hnc in loco, et 
toiqucre ; neque liinc disccde, doncc rediero. Et 
hoc dicto, ad sanclissiraum Patriarcham se con- 
tulit. 

Ki Serpius autem, pius sanctissimas ecclesias 
magn.T Diacnnus et sanctissinii Patriarclise fami- 
liaris, .sororem habcbal, qiia; cum triennium cum 
niarito vixisset , nuniquam concipere poterat. 
l'lrunique coiijugem Sergius investibulo collocavit; 
el cuiii sanctus Clirisli .servus Tlieodorus a Patriar- 
cba disredcrel, Jnaniiein Hypodiaconiini ejus cmni- 
tem ropavit, ut illac sanctuni viruin perduceret. Qiiod 
euiu esset factuni, Sergiiis Diacomis cos ad virum 
sonctum adduxit, etsimul cuin illis ad viri pcdes 
prncidit.supplicans,uteis liberosconcederet. Quibus 
Sanctus ; Non ad ine, iiiquit, filii, sed ad Deum ac- 
cedite. Verum, cuin illi non desistereut obsecrare, 
Utriusque znnas accepil, alqu,e iuter illas utrimque 
coUocatas, geiiibus flexis, Deum precatus est ; post 
auteiu zniias iUis restituit, ut se cingerent. Et Dei 
gratia fac.lum est, ut post novem inenses inulier 
lilium pcpcrerit. Cuiu autera d,iscessisset, Jnauneiii 
praMiiisit, ut videret au vexalus ille extra priescri- 
plos lerminos esset egressus. Invenit igitur euni in 
loco prailinito, et a terra suspensuin. Sic aulem 
clamabat da-inon : 0p|)0rtune adversum ine, serve 
Dei, veuisti, luajorcin coutra megratiain assecutus: 
ferre te aniplius iioii possum, quoniam exuris me. 
Exeo, per Allissimuin ; lautuiu parce niihi. At Dei 
servus, pectus ejus percutieus: S.-epe. inquit, mihi 
promisisti, et mentitus es : non parcam tibi, Tunc 
dauuon jurejuriiudo promisit, se nocle illa, cuni in 
sanclissima niagna ecclesia precandi signuin daretur. 



indicasset. jussit ut eam ad se adducerent. Qu£b 
cum vexaretur atque concideret, sublalam conservi 
ejus ad viri sancli pedes gestaruut: et sex dierum 
spatiu liberala est, atque discessit incolumis. Alia 
piiella aniiorum octn, Iieo dicita in magnae ccclesia: 
monasterio, Irienniomutapermansit. Magisiraigitur 
ipsius duxit illam ad .servuin Dei, acerbe clamans, 
et cum lacryinis supplicans ut ei sanitatem impe- 
traret. Ciim igilurprn ilbi Deum obsecrasset, prajce- 
pit, iitquolidie mane el vespere ad se veniret. Quod 
illa cuin facerct, et ipse pro ea precaretur, quo die 
curarida erat, jussit, ut ns apcrirei. : et apprehensa 
lingua ejus, signo Crui is obsignivit, et ler insuffla- 
vit, prajcipiens ei, ut deglutiret. Deiqiie gratia 
statim lociita esl, tnagiia inquiens voce : Dcglulivi, 
Doniine. tjuare lurba, qiwadslabat, et reinvidebat, 
diu clamavit, Doniineniiserere. Alque ita puella cum 
ejus m.tgislra dimissi est incolumis. 

85 Alia porro mulier, qiiaj decem annos sanguinis 
fluxu laboraverat, raagno cum desiderio accessit, ut 
ab ipso bcnediclionein acciperet : albiloque ungueiui 
alabastro, cum mullain turbara vidisset circa ipsum, 
clam accessit, ut ungiientn pcdes ejus iniingeret. 
Quo animadverso, Dei servus pedes ad se cnntraxit, 
et clamans, dixit ad eam : Desine mulier : quid 
facere conari^? Molesla milii res est, qu.im moliris. 
Territa raiilier uiigueiiluiu illi tradidit, rngan^ ut 
pro se Deum precaretur. Tunc vir sanctus ita pre- 
catusest: DominusJesus riirisuis,qui rerum occul- 
tarum cognitor est, prccibiis S. Gcorgii Marlyris 
exoratiis, secunduin fidein tiiani id tibi, qiiod petis, 
elargiatur. Slalimque giatia Dei . sanguinis ejus 
fluxus sletit : quo iniraciilo anim;idvers(i muher, 
Deura laudans, Cffipit rein omnibus indicare. Conti- 
git, ut umis ex filiis Mauritii Iiiiperaforis lepras 
raorbo laboraret : cui cum medici nullam possent 
npein affcrre. Iniperatnr virumsanctuinaccerseiidum 
curavit. Qui iii palatium iibi puer,jacebat ingressus, 
et pro illo, preces ad Deum fiindens, a(|iiam bene 
dixit: cumque illiim aspersisset, reliquum aqua; 
dedit. ut rursiim cnnspergereliir : et saiicfi viri 
precibus puer sanus efTectus est. Iinperatoris autem 
et August» precibus adductus, inter ipsos con- 
sistens, Deum pro illis ohsecravit : et cum bene- 
dixisseteis, discessitin patriam, ad raonasteriuinque 
pervepit. 

8G Qiiidara palerfamilias ex oppido Alecforia, 
feruin bnvem liabuit, qiii jiigura detreclaliat. Duxit 
igilur illum ad mnnasterium, et rdgavil bealura 
viruin. ut sigiio Crucis bovem obsignaret, qiio feri- 
taleni depniieret. Et cuni vir saiiclus ad euin venis- 
set, bos liuc illuc c:iput inovens aiihehibal : ctijus 
ille cnrnua compreheiidens, precatus est Deum, ut 
bos feritite deposita mansucsceret : et signaiiseuin, 
dixit ; PriPcipio tibi in Christi nomine, ut ab ira 
desistas lua, et subeas juguni in niansuetudiiie, 
qiiam libi Deus tribuit, et douiino tuo pareas. Cum 
ha'0 dixisset vir .sanctus, bos statim irain ferila- 
tenique deposuit ; et cum inde esset abdiicius, 
collum jugo facile subjecit. Mulier item quaedam 
mulain habebat, (|iia; nec frienum nec selhiin admit- 
tebat, .sed se pedibus subl:itis erigens, niansuefieri 
nullo niodo poterat. Hanc mulier duxit ad monasle- 
riuin ; cui vir sanctus, signo Crucis adliibito, dixit; 
Benedictus Deus, ne postiiac amplius fera perver- 
sa(|ue sis : sed fra;no suscepto, heram tuara insi- 
deiitem admitte cum oinui mansuetudine : ad 

hoc 



E 

lalmrantem 

propuvio 

s/inguinis, 



Ifprosum 
filium Im- 
peratoris . 



liovrm ferum 
vinnsuetum 
reddit : 



itfm vm- 
lam H qIk' 
animnlia. 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 



S3 



Cupiens 
reliquias 
R. Georgli 
evocatur 
Germiam : 



iturus Pes- 
sinuntem, 



horttim a 
locusfis libe- 
rat : 



pluviam 
impetrat : 



hoc enini ministerium te Deus creavit. Et statim 
illi mulier insedit : neque euim parere am[ilius 
recusavit. Idera et in equis, et in aUis aninialibus 
effectum est. 

CAPUT XI. 

ReliquixS. Georgiiaccept^. llinemadvicinas 

urhes : varia miracuia. 

^_jiipiebat vir beatus aliquid ex glorio^i MaiM^ris 
Georgii reliquiis habere. et n^gabat eiira, ut sc voti 
coMiputem faceret. Pius auiem /EmiUaiiuy, Germio- 
runi Episcopus , sancti capitis ejus parliouldui , 
maniis<iue digitum , et dentem uniim, aUamque 
particulara ejus corporis habebut. Huic M.iriyr 
apparuit, jussitque, ut eas .^^ervo .suo Tliendoio in 
teniplum, quod sibi exaeililicarat transferendits tra- 
deret. Misit igitur Episcnpus nnnlitnn ad beatura 
virum, qui eura nomine suo tiortaretur, ut se ad 
precandum in lempium sancti ArchangcU confern-t : 
cupere enim se iUum salutire, optata.^que illi .«ancti 
Martyris reliquias dare. Huc Uetus poUifitaliuue 
ex munasterio exiit. et in Germioruin civiialein in- 
gressus, in ArchangeUteinpIo prec.aliatur. Amanter 
suscepit eum sanctus Epi^copu^ ^iniUaiius, et in 
monasterium sancla; Dei gi-nitricis, (piod vocalur 
Aligetes, perduxit. 

88 Eo tempore magna erat in n Pe-iinuutiuin 
metropoU siccitas, et fruges ac fructus omnes exa- 
ruerant. Quamobrera cum in'M)lre iiitidhxissent, 
Cliristiservum Theodorum apud jEmiUanumEpisco- 
pura divertisse, celeriter ad eiimomnescum Clerii-is 
in sanctse Dei genitricis teuipkira convenerunt: 
perraittenleque Episcopo ^miU;ino, in civitauuu 
suam eum addiixerunt, ut facta stippliratione, per 
ejus preces e ecelo pUiviam impetrarent. Procul ab 
hac civitate sexpassuuni miUilius erat hortus, quem 
niagna locusiarum ocruparat muUitudo, et lotum 
prope devastarat. Hujus Uorti dmninus cura B. 
Theodoruma.d3SbeinlelIexisset, proee^sit:Uiobvia.n, 
etad pedes ejus prostratus, calamitatem in hortum 
suura a locustis iliatam indicavit. Cuni vir sanctus: 
Ahi, inquif, fiU.ct aflbr aquam in vase. Cucurrit 
illp, et epropinquo flumineaqnain atlulit. Quain Dei 
servus, cuin Liened.xisset, iledit ei, dicens: Hac 
aqua qaatuor horti tui angulus C(msperge. etdahit 
tihi Dominus id quod ex.optas. Ad iuirtum revc rsus 
homo, .studiose fecit quse vir sanofu-i jinuceper.it : 
cumque ad locunj.quemprimum :id--p(!iserat, rev(!r 
tissei, ne unam quidem locust.im repcrit. Pauio post 
item invi^-ens, oninespianelocustas d'detas inventt : 
quamubrera cuiii iiianus .'^uas olcrihus iuqjles-et, 
currens ad B. Theodurura miracuU eliectorera con- 
tendit. Tunc autem obviara illi triuni milUnm pas- 
suum a civitaie processerat supplicatio. Cum iUa 
igitur ingredieiitem sancluravirura olitor asstKuitus, 
prociilit ad pedes cjiis, eique olera qme in manihu.s 
fercbat, uhtulit, nuutians nUraciiIum, quod factum 
fuerat. 

89 Beatissimus vero Georgius M.-tr-qiolita, cum 
laititia S. Theodurum snscepit, qui in diem sequen- 
tem supplicatiimem indicendaui mandavit. Po-^lridie 
igitur mane, cum universa civitas in CathoUca 
ecclesia sanctie SopUiae esset coiigregata. B. TIiho- 
dorub et Metropnlita Geor^iiis c.um uiiivers<i pupulo 
supplicantes, a.I venerabile sanctoruin Angelorum 



lietitia pleni.Deum coUaudabant, qui servi sui pre- 
eibus motus, misericordiain suam ostendisset. Me- 
tropolita antera et populo cumitante, S. Tlieodurus 
illiuc discessit: et cum ad Episcopum /Emilianum 
venisset, ab e.ique optalissimao sancti Martyris 
Georgii reliqui.-is accepisset, ad sanctura monaste- 
rium suuin cum gaudio reversus esl. 

90 Illi:- diebus i Cadosi» Kpiscnpus ad eum in 
lectica vectus est, qui manus dolore, et articuKuum 
omnium solutiune laborabat, neo nianibus ^uts uri 
potfral cibum admuvere. Ilic in ArcUangeli templo 
ad B. Tbeo*doii pedes prostratus, ni.igna Vuce, Ml- 
serere, inquit, mei, serve Dei alii>simi : et me quojue 
tuorum fac miraoiiiorura participem : scio enim 
Deumtibi, iiua-cunique poposceris, largiturum. Cuni 
antem t,'hrisli sei vus illum esse Episcupuni inteUe- 
xissct, legre lulir eam adorationein, ct eum fecit 
exv'itari ; precalionique incunihens, oiab.it Deum, ut 
morbum cjus expcUeret. Absoliita autem pi'ecjilione, 
jussit, ut in dextera parte tempU S. Genrgii Marty- 
ris collocarelur, ad sancti M;inyris Plfitonis orato- 
rium. ubi et cellula ejus sita est : sic anteni Eiji.^-co- 
piun est alloculus : Buiio sisaiiinu). niagne Donnue ; 
Dei enim benigiiilate confisus. te hrevi a morbo ii- 
beratinn iri spero. Et ciim oleuni benedixisset, dcdit 
ei, nt e,i se ungeret. Duarum igitur hehdumadarum 
spatio convalnit Kpiscopus, munaslerioquo disce^sit, 
ambulans. et sarmns, et laudaiis Deum. 

91 Clericus qnidam, nomine Salomon, ah im 
mundu spirilu vexafus, ad sanctissimum virum ac- 
cessitcum uxor»? sua, quBe ipsa quoipie pariter vexu- 
batur. Hi qnotidie henedictionem ejus aecipientes, 
a spiritilius iniiniindis brevi lenqioris .spatio liherati 
sunt : utex dep ctatabella, quam in vestihulo templi 
Aiihangeli, ubi dormicbant, tesfem mir.icnli reli- 
querunt, intelligi potest. Quiilam e Salmnnia vico 
graviter ah iminuiHlo spintn vexalus, ad monaste- 
num se contiilit : quem vir sanclns, projiter dienio- 
nis importunitatem, in angusiain cellulani conjici 
mandavit : et ilUu' se quotidie ad precandnm conle' 
rebat : quamobrcm duaruui hebiloiinilum spatio li- 
beratus, discessit. 

92 Accidit ut eodem tempore regio iila universa 
fame Iab(M'aret. Muiiachi igitnr et pauperes a-groti, 
consnniptis omnibus cibariis; magnis in angtistns 
ver>abantur. Erut autera Quadrage»iraa3 tenipus : 
quo quidem tenipore beatus vir in Dei genitricis 
mona>terio (]u;etera et silentium observabat. liduo 
igiiur aiiln Uamos palmarnm, Dionvsius h..rr(U cu- 
stos ad euni venil, ei.jue se nc prn monaslerii> qui- 
dem, nedum pro multiludine alend.i, cibos hahere 
nuiitiavit : Palmarum enim die e cellula sua solitus 
erat exirc, et luduo illo ingens multitudo convenie- 
bat. Ahi, inquii B. Tlieodorns, in borreum, et farinas 
reliquias e.x arcis in vasculum collige, et atier ad 
nie : quod cum ah illo factura esset, vir sanctusDeum 
precaius est, ut victui necessaria raona^teriis suis 
Huppeditaret. Absolutaque pi'ecatione; Accipe, in- 
quit, Fraler, fai'inaj vasculum, et illud superaUnre 
saiictissinia' D.;i genitricis impone : et Deiis nohis 
cibaria suhminisir.ibit. tVcit ille quod vir aanctus 
pneceperat : postridie vero quidam viri pii ex lon- 
ginquis^iegioiiihns triginta iiavcs Cypnas fariua 
onusias advHxerunt. Hi.s et aliis innuraerabilihu» 
rebus ailmirandis, quihus, tainquani iluribus et mar- 
garilis, quolidie ianctus copuiabatur, niagnje ab 



D 

AUCTORB 
GLOtlGIO 
UISCIP. 

arcipit re- 
liquias S. 
Georgil : 



morbum 
orftcularem 

Cailosix 
curat : 



fres a spi- 
iitu immiiii- 
rfo Itberat : 



tleficiente 
atniona coplo- 
se advebrn - 
duiii spondet. 



teraplum extra muros con 
sanctaiu Sophiara reversi sunt. Ubi cuin sancius 
Christi servus Metmpolita? rngatu sacrificas>el, om- 
nesque sacra mysteria percepissent, nubibus con- 
tractum est ctelum, et tantapUivise copia in totam 
illam regionem descendit, ut aqnarum fontes et Hu- 
minaintertiumusque diem exundarint. Onines igitur 



venerunt : alque inde ad omnibus gratia; agebantur Deo; nmltique, relicto 



nuhdo. jugum monasticum, nun soUim in ejus mo- 
nasteriis, sed etiarn aliisin locissuscipiebant. Ilaque 
verba illa Evangelica implebantur : Sic luceat lux 
vestra coram Jiuminibus, ut videant opera vestra 
I)ona, et glorificent Patrem veslrum, qui in cce- 
lis est. 



u 



VITA S. TllEODORI SICEOT/E. 



X 9.3 Qi;"7ii;irn igifur el hic vir, riiiemarlmoilum et potuerat. Quamobrem et ipsius Episcopi rogatu, sa- D 



ArcTOBK 
GEODGIO 
DiSClP. 

Ittorbi» obno 
xius eliam 
tpse 



1 Cor H 



disloriaiii 
fQCicm, 



et pcdcs 

resniuit : 
d 



Apiistiilus Paulus, corporis afflictionilius erat olino- 
xius, nnn :ilieniim erit. ut ail utililateiii nn.stram eas 

. persp*pi:iinur; ne, quoties in ejusiiioili morbos et 
calaniitafes inciiliiniis, anirnis conciilamus : pr:e- 
sertim cuin Deus nutiis ea ratione pneniiutn paret : 
et iilcirco viris justis, orantibus ut a mi.^eriis libe- 
rentur, nonnumquam ailversetur, ot dicat : Sufficit 
vobis gratia mea : nani virtus mea iii intirmilate 
perficilur. IJt igitur in Imc sanctn Chri^ti imitatore. 
Di-i virtiis per infirmitateni perficeretiir,_corpus ejus 
vulnere afiertiim erat : ipioil si quamlii per se cica- 
Iricem obduxerat, indumenti aspentate rursum 
exulcerabalur. IIoc ille vulnere ad obitiini usque la- 
boravit. sibique illud a Deo datum fiiisse dicebat, ut 
ei assiiUie gniliiis aj^eret. Oculorum itein morbo sin- 
giilis annis a-.^talis ternpnre per sesquiinensem labo- 
r:ibat, et inajorein in moduin givitias agebat Deo. 
Iinpcdiebatiir tanien, quo iiiiiiiis lurlias po^set sii- 
scipcre. Qiiainoijreni ilivinilus incilaliis, adtenipliira 
Doniina; iioslra.' Dei genllricis, quod est c Sozopoli, 
coiisliliilt proflrisci : divinuin enlin niunus, quod 
illic esl, jampridein videre concu|iierat. 

91 fum igiliir ad pimlein, qui Tanlaeiulia dlci- 
tnr, pervenisset, I'lientinus quidani caupo obvlain 

" illi inislt. qul euin rogarent, ut iii bospltlnm siium 
IngrHli vellet, sibiqiie benedictionem suani relinque- 
re ; jacebat eniin semiinorluus niullo jain tenipore, 
et facies eju,s postli-rgnm erat dlstorta. Ad eum igi 
tur S. Theodiirus Ingressns, causam quiesivit, qua- 
mobrem id ei contlgisset. Cui ille respondeiis : 
Cuni ossein, inqiiit, extra diversoriuin, venit canis 
quidam iilger, et coram ine liiavit ; quainobrem ego 
quoque invltiis ideiii fecl. Ciinique ip-^e st:itiin eva- 
nuisstit, ego in febrein incidl, raclenique distorsi. 
Verum si tu, serve Dei. aliqiiid [lotes, :iiijiiva ine : 
nam cum et greges armenlaqiie mea inlerirent, 
posteaquain tii pro me ]ireces fudlsli, iie uiium qui- 
dem anlnial perilt. Ha;c ille emn dixisset. pro ipso 
preiatus Deuin heatus vir, ter in ejus faclein iiisuf- 
tlavit : et aqiiain beuedicens, dedit ei : Accipe, in- 
qniens, et hac le aqna cnnsperge ; quod enim vidisti, 
diemonium erat. Sed in Christi noniine, cuin rever- 
teraiir a prec:Uione, te sanum et incolumem inve- 
nieinus. 

9b Egressus igllur e illversorin, ilinere suo pro- 



crificium nbtulit S. Tlieodorns, et populo benedixit : 
discedensque, ad Anastasii domuiii extra muros se 
contiilit : et in oraloriiim Dei genitriiis ingressus, 
adolescenlem illum parid^ticum jacentem iiivenit. 
Cumqne benedixisset oleuni faciemejus et manus, et 
pedes, et reliqua omnia corporis ejus membra dis- 
soluta inunxit, et sic euraallocutus est ; Tlbi dlco, 
adolescens, in nomine Domini nostrl .Jesu Christi 
surge, et sta sanus, ne propter te pater tuiis doleat. 
Curaquo ille caput suslulisset, manum ei vir san- 
clis>iiiius porrexit, et excitavit ; precibusque supei 
ipsuni adliibilis, sanum patri reddidit. 

90 Cuni in Dei genllricis templum esset iiigres- 
sus, ecce qiildara alius, parjilysi laborans propter 
da'monein. qui ipsnin occulte mullis jam annis ve- 
xabat, e;idein hora surrexit, ccepili|Me ab imniundo 
spiritu vexaii, et Dei genilricis servo, cui ab ea 
miraculum lioc servatum fuerat, occurrens alque vo- 
cifcrans ; vis ! inquil, Cur venisli huc, ferrlvore, 
cum Georgio Cappadoce, ut rae torquercsatiine con- 
figeres? Tot annis latui, et per te tunc indlcor. Tunc 
omnes spectalores obstujiuerunt. Beatiis aute;n vir 
splritum iinniuuduin increpans, signo Crucis etpre- 
cibus adhibitis, paralj-ticum cur;ivil. Et in saiictis- 
slmas Dei genitricis M;iriffi venerablle lemplum iugres- 
sus, ubi ilivino munere oleum mauat, manibus in 
Crncis specieni extensis precans, oculos in adniira- 
bili iinagine defigebat ; ciim oleum dlvino nutu elfer- 
vescens, in oculus ejus Insiliit, eosque tonspersit. 
Quamobrem omnes, qui dlvinum illud testiraouiuin 
aspiciebant, dixerunt : Vere magnus est hic Dei 
servus. Cum autem de ejus adventu beatisslmus 
Episcopus Znllus intellexisset. statiin honorifice du- 
xit euiu in Eplscopinm suum, araiceque tractavit. 
Postea vero quam iliebus quadraginla precibus incu- 
buil, relicta Soznpoli, ad iirbem Amorium appropln- 
quabat : ubi sallens obviam illi processit puer, qui 
distorlisjam pedilms existens, ab eo benedictlonem 
acceperat, et Del gloriain, quse in se extiteral, nun- 
tiavit. Die vero ad vesperam iuclinante, urbein in- 
gressus, apud viriimillustrem Joannem, ciijus filium 
par.dyticiiin precibus curaverat, dlvertit. Et postri- 
ilie niane discedens, in Geriniorum civitatein ad Epi- 
scopum /Emiliamim pervenit ; a quo dlmissus, ad 
moiusterium suum proficlscebatur. Ciiini|ue ad pra;- 



allerum So- 
zopoli. 



ubi et ipse 
a D. I. 50- 
iiatur, 



alque ad 
sua rever- 
titur. 



gredi-batur ; cuinqueadi; Amorlumcivilatem appro- dicium ponteni veuissel, audito Plienllniis ejus ad- 



Paroti/ti- 
ciim unwn 
Amorii, 



pini|iiiisset, saluliiris ejus advenlus oinnibus inno 
tult : el cives uiilversi su]iplicantes obviam Illi exlra 
niuros pro( esseruut. Et obhilus est illi puer a p;itre, 
pedluusadeo ilistorlis, ut nullo inoilo pnsset incede- 
re : qui, saucto viim Deuni obsecrante, cur:itus e^t. 
Et ecce vir quldaiii illustris ex eadem civitate, no- 
mino Joannes, filiuin suum duodeviginti annos na- 
tuin, qiii trienuio paralyticus jacuerat, ail vlruin 
sanctum geslandum curavit, et luultls cumlacrymis 
rogavit eum ; Miserere, inquiens, Istius lufellcl^ et 
calamilosi, serve Dei, et iJeum pro illo deiirecare, ut 
a inorbo eum curct, et incolumem nilhi birgialur : 
aut certe celerein illi ex luic vlla exitum tribuat, ue 
videam ipsuin lam miscre a morbo consumi. Quo- 
modo, inqiiit S. Tlieoili.rus, in morbnm liuuc inci- 
dit? Cui ille resi>imdit ; Cuiii ad venandum profecti 
essemus, in leporem lilc inlser incuri it : quem cum 
jaculo transfixisset, in iiarah>iin incldit, eaque 
triennio jmn laborat. Ilis audltls Clirisli servus 
jusslt eum .-Uiastasii viri pii domum portari, et in 
oralorio sauclissinia; Dei genitricis, ubi erat ipse 
niansurus, constitui ; niox in urbein ingressus, to- 
tam supplicando lustravit. Cnm aulem ad cathuliiaia 
et priiuam civltatis ecclesiam esset ]>erveiituin, ob- 
viain illi lactus est Episcopus ; longius enim cuiu 
;v. ;..(.cviaai pr..ce>ic:e j-rcfter va:etu<!;::ein :;,'a 



ventu, processit illi obviam sanus et laudansDeum, 
qui se servi sui precibus a tall periculo llberasset ; 
animique grati muuus obtullt, equum ex arraento suo. 

ANNOTATA. 

a Pessinus melropolis Gidatix sccundx frope San- 
garliim (luvium. 

b C:idosiae seu Cadorum urbs Episcopalis /» Pliry- 
gia Pacalium. sub melropoli Laoilicea, in allera i\'oti- 
tia GrxcaCi\\oi\^ scritntur, forsan errore typof/rapliico. 

c Suut i>lurcs urlics Sozopoles diclse, ex his Episco- 
pales [ueruut in Thracia et Pisidia : sed sUus liiijns, 
templo et miraculis Deipara: Virijinis claras, e.c cicini- 
tate Amorii et Germi:v cognoscilur. 

d Amorium, urbs Phriigix Episcopalis, Galatix 
vicina, de qua egimus li MartiiadActa Sanctorum xm 
Martijrum, ibi caplorum et in Sijria occi.wrum. 

CAPUT XII. 

Varii xijri sanali. Dxmones cocrciti. 

\^um igltur vir plus et sanctus ail monasterlum 
pervenisset, duse clarffi mulieres e metropoli Epheso, 
cum lecticls et raagna supellectili, ad eura se contu- 
lerunt. Erat uni ex illis fiUus anuorum viginti, A.n- 

.''re.-s 



Sanat pU' 
ratyticam^ 



VIGESIMA SECUNDA APRII.IS. 
A (Ireas iioraine, niutus : alteri auteni filiola annni-um 
octo par.i!y(ica. Ha; femina', cum filiis et domesti- 
cis suis, a<l sancti viri pedes procidentes, magna voce 
nniltisque lacrymis supplicabant, ut filiis suis sani- 
tatcm largiretur. Quibus Cliristi servus Tlieodorns 
prsecepit, ut surperent : et ciira precatus e«set Denm, 
jussit. \\t ilies aliquot ibi nianerent. Q\iadam autem 
die a psalmis canendis circiter horam nonam de 
more egressus, ut populo benediceret eumque dimit- 
teret, pupllul.im jaceutem invenit : et accedens, si- 
gnavit eam. et Deum ob.-ecravit : ab eaqne recedens, 
ad altaris introitum ascendit, et pMpnlo beneilixit. 



SS 



iri aquam 
fen:etitem 
Iaj3sum, 



et manvm 
eadevt ad- 
Uitam, 



el piiellie paralytioae pr;Ecepit, ut ad se veniret. 
Qiup repfnte, solutis diaboli vinculis, siirrexit et ad 
euni venit..Turba: vei'o ailstantes. rnm malre piiellip. 
pro tali miraculo cum bicrymis gralias agebant Deo. 
Atque ila mater accedens, filiulam suam e manu 
ejns sanam accepit. Quin etiani adolescentem mu- 
tnm beatiis Tbeodorus cum signasset, dixit matri 
ejus, ut cnm aliis discederet : fore enim, ut in ipso 
itinere loqneretur. Suscepta igitur viri sancti bene- 
dictione, in civitatem suam oranes redierunt. Et 
panlopnstquidam nb illaveniens civitate, adolescen- 
temlocutiim esse uiintiavit. Oppidi Sandi Presbyter, 
B nomine Fiorentius, babeli;)t fratrs filiura, rui cancer 
os exedebat. Eo igitiir super jnmentum suum impo- 
sitn, m.ngno stndio ail nionasterium contendit : et ad 
beati viri pedes pmcidens ac lacrymans, supplica- 
bat, ut pueri niorbum, cni nulla mediciwum remedia 
prnderant. curaret. At ille, fiisis precilnis locnm 
morlio exesnm contrectaus, ter in os ejus iiisufllavit, 
et aquam, cni benedixer.at, dedit, ut ex e.i accipe- 
ret, et statim coepit morbus esse levior. El cum 
egressi essent e monasterio, priusquara doraura per- 
venirent, prorsus evanuit. 

98 Cura totius pojiuli supplicatio, post Domiiii 
nostri Jesu Christi resurrectionera die sabbati, ut 
quolannis fieri solet, ad monasteriura convenisset, 
erat in loco demisso lebes ebulliensjnxt.i vi;im.Per-. 
acto autem sacrificio, cnm universus populus ad 
eimlas properans, e raonasterio egredi feslinaret, 
puer e templo sancli Marlyris Georgii exiens, dia- 
bolo impellente, in lebelem ferventera incidit. Ac- 
currenles autem parentes, pedibiis eum inde extra- 
ctuni, in templiim sancli Mart,)ris, ubi vii' sauctus 
populo benedicebat, intiilerunt, et seraimortunra ad 
ejns pedes cura lacrymis deposuerunt. Tum Dei 
servus puerum juxta sancturn altare coliocavit, et 
inclinato capite, pro ipso precatus est Deum : et 
cum illum oleo semper ardentis luceruEe innnxisset, 
Dei gratia excilavit, et sine ullo detrimento parenti- 
bns incolumem reddidit. Forte cum supplicatione 
monasterii S. Theodori ex Briania Praefectns Ani- 
cetus venerat. Hic cum id, qnod piiern contigerat, 
audivisset, enmque sanum et nulla in parte combu- 
stnm aspiceret, lebelis aquam eese Irigidam existi- 
mavit. Itaque cura eadeni hora supplicando illac iter 
faceret, manura in lebetera injecit, ut cngnosceret, 
utrum aqua calidaesset an frigida : et statini manus 
ejus exarsit. Cnm igitur beatus vir, peracta suppli- 
catione, popiilo benediceret, euraque dimitteret, 
accessit adilluin Anicetus,*etraanum ostendit; obse- 
crans, ut eara signo Crucis obsignaret. Cui subridens 
S. Theodorus; Crede, in(|iiit, Frater : et manura, 
qnam in lebetem ultro conjecisti, Dominus curabit. 
Signo autem Crucis adhibito, Anicetus dolore leva- 
tus est, et sanus disr.essit, laudans Deum ob ea quae 
audierat et viderat. 



aream amplificans foderet, ctiam collis ipsius lapi- 
dem amovit: unde imraundi spiritns exeuntes, gre- 
ges et armenta atque ctiain boniines invadebant et 
excrnciabanl. Ex iis auleui claninbant noumilli, se 
ideo vexari, quoniam collis ille fnisset eflbssus. In- 
cola> igitur, calamitale sna perspecta, et existiman- 
tes id propterea contigisse. quod Eiitnlmins inde 
pecuniani sustiilis.set ; ex eoque fore. ut loci Pr.Tfe- 
ctus Eupliraufis adversum se^tanqnaniejus criniiuis 
reos, veniret; contra Kuiolminm impetuni feceruut, 
comminantes ei, se illum, uti totiiis perlurbationis 
auctorem, cum universa ejus familia combustiiros. 



Quotameii tumultu per viros senes etgraves sedato, 
ad .sanctum Cbristi servum nuutios miserunt. qni 
supplicnrent. ut ad oppidum pronciscereliir, et tot 
mnlestiis est c.-ilamilalibus incidas liberaret Profe- 
ctus esteum illis bealiis vir. et cnm ad Incum eftns- 
sum pervenisset, dixit e^s : Confidile Hlii : neque 
enim hoc in loco id. quod suspicamini. factnm est : 
quod nt facilius intelligntis, altius elTndite. P.iriie- 
runtilli. etnihil prorsus invenernnt. Poslridie vero 
supplicationem indixif: et cum locum universum, 
illis eliam qiii vexabantur comitantibus, lnstr:isset, 
ad collem effosMun pervenit.: ubi cura preces. incli- 
nato capite, fudissct; onines spirilus iinmiinili qui 
inaniraantia et diversa Inca infroierant, illiic redie- 
runt Obsecrans aulem Deum et prn boininibus illis 
qui vexabantnr, spiriius immnndos increpiiil ; et I)o- 
niini Jesu Cbristi invocatinne depulsos, adjnvants 
Spiritu sancto, ibi ensinclnsit. Etcum lapidem emo- 
tum repnsuisset, fossamque complosspt. ;i|ma' Criicis 
signiim impnsnil, totamqne noctem psallous ct laii- 
(lans Deum illic transegit. 

100 Postridie aulem, peracto Sacriflcio, cum ad 
rannasterium redire vellet, accessernnt ad eura prin- 
cipes oppidi Permet;inine, ef ad pedes ejus prostrati, 
cnm hicrymis rogirnnt, ut etiani in oppidiim .=uum 
ingrederetur : quoniam illic quoque, ciim ex qiio- 
dain loco tabula esset sublata, mulii daemonos 
egressi, sex viros et septem feminas invasissent. 
Discedensigitur Chrisfi servus Theodorus, cum illi.s 
profectus est. Vernra cum ad iI5;iuiium nppidum 
appropinquaret, (bnmonum. ad quos ejiciendos pro- 
ficiscebatur, opira factum est, ut jiimeulnra quo 
vehehatur coiicideret, et ipse e tergore ipsiiis de- 
biberetur, et diio ;icut:i ligna in ventrera cjus defi- 
xa sint, tripliciqiie vestimento conciso, rarni sic in- 
hajserint, ut sanguinis mnliura efiliixerit. Panno 
igitur lineo in plagara injectn, jiiraentum rui'sus 
conscendit, et ad comites subridens: Vere, inqiiit, 
filii, Dei nos auxilium protogit adversus diemones, 
qui nos injuria conantur afficere. Cum auiem in 
oppidum pervenisent, putabant comites ejus, eura 
proptergrave vulnus, quod acceperaf, asgrntatiirum. 
At ille Spiritus sancti griitia confirmatus, tamquam 
ferrea statua, nncfem illam Deum bindando insornnis 
transpgit. Pnstridie igitur oppidum snpplicaiido lu- 
stravit, jussitqne tabulam in locum sunm reponi : et 
illuc ipse quoque ciim suppliciitiorie accessit: invo- 
catnque sancta! atque coessentialis Trinitatis norni- 
ne, spiritus, a qnibus homines vexabantur, ejecit ; 
et oranes, qui inde abieranf ciegit: atque ifa religa- 
vit in eo loco, ut neraini amplius injnriam lacerent. 
Habebat enim et magnum Clirisfi Marfyrem Geor- 
gium sibi opifnlantem, cujiis auxilio j;ira inde ab ip- 
sa pueritia fulliis fuerat. Cuin igitiir sanctie Crucis 
signo locum obsignasset, iiide ciim comitihus disces- 
sit, et ad raonasteriura reversus est. Misit etiam 



D 

AI'CTOBK 

ct.onGio 

1]'^CI1' 



eodem redhe 
compelhf : 



idem Permc- 
(anioi facit. 



dxmones 

ex iuo latibu- 

lo progressos. 



99 In oppido Sandi quidam paterfamilias, nomi- Epistolam ad Knphrantem principem, cohibiiitque 
ne Eutolmius, aream suam| cupiebat amplio.-em ef- impetum ejus, dncpns, non invenierula* peciiniie 
ficere: angiistior enim erat, quam ut frugum posset gratia, sed astutia Satanae locum illum fuisse eflns- 
ropiam capere. Porro colUs quidam adjacebat. in sum : domumque dimisiteos, qui seex oppido Sandi 
quo multa inerant daemonia. Cum igitur undique fuerant comitati. 

101 



S6 



ACCTORF 

GRonr.io 

DISCIP 



r,l prnpt 
Bveraam, 



uU almlMer 
hitniliics rt 
ijnnniiliii !'('- 
xabantul; 



101 Alias item cnm in ejusdpm oppidi Sandl rc- 
ginno vites a l.icuslis devaslarentiir, et in fippidi 
Permetani •.' regione vites item a vprmilius ex"dc- 
rentiir, vir saneliis eas pr.Tsentia sua precibiisiiue 
delevit, ad qloriam Ciii'isti Dei nosl'i, eam ipsi pra- 
tiain i-hrgientis. In Evraensium oppidc ciim iigi ico- 
la qiiidnm, nomine Timoltieii«, collem quemdam, 
seii pecunia' repcricnda; grati.i seu aliani ih cau- 
sam, sutloderet; magna spirituum immundoriim 
multitiido sic incolas invasit, ut complures ex illis 
tum vlros, tuin feminas, tum pueros vexarent. 
Quamolirem Eiipliranlas, qni tunc Ancyran' rum 
n.etropoli Praefectus er.it, agncolam illum compre- 
liendi jussit, et qiio-dam etiam ex illis qui vexalian- 
tiir, virgisque cicdl. Veriim il niagno clamore pre- 
caliaiitur, iie se pluribus verberibus alTiterent: 
dimlssiveromajorestmnulliis excitabant.Con^regali 
eiiim, primum Timothei, qui m.'iH auclor exlllerat, 
villam succenderunt: deinde conquirebant eum, ut 
occiderent; etaliorum ilem villas exurebant: quid- 
quid aiilein in suis inveiilebanf, devorabant ac dlssl- 
pabant, et suppellcclilem confrlngcbant : qiiod si 
qiiis cos vellet cohibere, male ab illls mulctabatur. 
Ncque vero homines solum ab ipsis damionibiis ve- 
xiibaiitiir, sed etlam animalia rationls cxpertia par- 
tini interficiebantiir, parliin reddidianlur fera et 
Intractabilia. Qulu etiaiii regionls fines ob-.ldentes, 
Iter fai ienlibiis magniim detrinientum afierebant. 
Cuin igltiir lota illa refiio iii liis labimilalibus ver- 
saretur, paucl patres finiilias, qiii sani pcruianse- 
rnnt. cum Ch-ro ad mouasterliim coufugcrunt, sup- 
pllcesriiie se ad viri saiicll jiedes abjlclcnles, obte- 
stahiintur, ut Infclix oppidum suum ex tot miseriis 
eripeiet. Horum precibu- cxnratus Vir sanclus, cum 
ipsis profectus est: obvlam autein llli prodierunt 
omnes oppidani, tum animo valenles, lum a daBino- 
nibus vexati. a qiiibus he.itus vir contiimellis afTicie- 
batiir. Cum auteni In sancli Arcbangeli ccidcsiam 
esset ingressus, tolam iioclem hymnis precibiisqiie 
transegit, Deum clemeutem obsecrans, ut ab nnini- 
bus ct jiimeutis totiusquc rcgionis fiuihiis dffimonum 
niiillltuillnpni, Inlocumundo exierant, conipellpiet. 



VITA ,S. THKODORI SICROT.E, 

nostri Dei virfute per servi sui preees ita rem mode- 
rante, Obstriisn igilur tumuH fos.=a, nmnes ciim 
supplicatione ad ecclesiam redierunt: peraefoque 
sacrificio, cum vir sanctus in eo loro, preoibiis fusls, 
Crucem collocnsset, ab incolis ad inonasterium re- 
duclus est; Deiquegratia factiim est, ut 1111 da>mo- 
nes. neqiie In homines, neque in anlmalla ralionis 
expertin, quldqnnm amplius egerint, 

102 Rui>um contiglt, iit, ciini ejnsdem oppidi 
regione es>^et arca quffidnm, et vas cuin taberna 11113 
veteruin (iraicornm vlrorum, quac a d.Tcmonihiis ob- 
servahantiir ; quidam ipslus loci domini nrcam ape- 
riierint, etfastlgium siveoperculiim ejus in oppidum 
ad excipiendam nquam impiirtarint, Qunpropter dse- 
mones, et homines, et anlmalia et loca qnsdam 
finltima rursus occupariint. Cives Igilur inlerim Dei 
serviim addiixerunf, qiil precibus suis et homines, 
et animalia et loca finilimn ab immiindis spiritihus 
liheravil, et spirllus ipsoseodem ubiersnt, conipnlit: 
nec permisit, ut arcse fastigium Ipsis, ut flauitabant,' 
redderelur; sed voliiit, nt aouai usui deserviret 
qiipinadmodum nunc itpm est pro nionumento mira- 
ciilorum ipsiiis, Cum Bunam, et Pelon, etHynlnra, 
lora quasdam finitlma, cantharorum mnltltudo sic 
opprimeret, ut omnes agrorum friigcs interclperet ; 
incolarum prpcibiis exoratus ad ea loca se contulit, 
et 011111 pio illis Deuni ohsecrasset, st:itim omnis illa 
canllinrorum niultltndo deleta est. Atque ejiismodi 
quidcm miracula dlversis in locis ah ipsn siepe facta 
siint ad gloriam Salvatoris Christi Dei nostri, qui 
gratiam hanc viro sancto largiebatur. 



itei-umipie^ 



E 

cantharos 
exfinguU, 



C.\PUT XIII- 

Varix pra^diditDtes aliaqne miracula. 

i\nfeqiinm Mauritlus Iraperafor occlderetur, ciim 
iii Dei Genilricis monasterio Vir sanctus proeflnitum 
psalmorum nnraerura legeret, in sanctuario rerens 
, exa'dific;ito, lucerna, qune semper ardet, extincta 
est : quapropter uni ex Fratribus annuit, ut eam 
iteruni accenderet, Sed cum statim rursus exfincta 
e.-,.set; Frater rediit, et cum precibus eam iterum 



Pnst lucemam 
(fuarto fx- 
tinctam. 



Mane vero populus univprsus ad eum concurrit: et arceudit. Repenteqiie ea rursus extincta, 



mlMO Jiro se 
dlMctpulo 



eorum. qiii \exahanfur, spiritus clamabant, sibi nh 

eo vlni alfprrl, ut qul confra ipsos vpiiisset, Pt Dpiim 

precaretur, At vir diviniis eos iiicrepans, et divlna 

confisus grafia, tainqunm piieros castlgaiis, et In 

servifulcin redigens; imperjihat eis, ut in locuni, 

unde exiernnf, rcverterentiir. ihlqne siue ciijusquam 

injiirin perinanerent. Et qiionlani llluc i]ise fiim pro- 

pler iufirmam valeluilinpiu, tum pro]ifer niniiam vi- 

giliain proficisci non po1er;if ; uni ex Fratiibus Pre- 

sbytero, noininp Juliano, quicum ipsopral, mauda- 

vit, ut nomine suo iret, et ad collpm illuin Clerum 

(lucfret siiiipllcaiifem, Evaiigelliiiuque ^u])er homi- 

nes vexatos legprpt. Cuniqup .lulianus sihi uf igno- 

sceret, precnrefur: nihil eniin profuturiim aicbat, 

nisi ipsp nccpderet : iniliguatiis Wv sancfns, puniqiip, 

ut coiifumncpm cf incrpihiliim reprelicndcns; ('ele- 

rifpr, inquif, sup]dicatlonem ediicito, et eslo obe- 

diens ac fidclis, et non inereduhis. Deiis puim lllis 

oniiiiuouilspricoriliani sirini et sanitalem, etinm me 

abspiile, larglclur, Cuin igilur omiips ad cnilem 

cum supplicallone profpcli cssent, et Evaugelium 

recitarent, ipse niansit in ecclesia, Deum obsecrans 

pro omniuin ciiratione- quamobrem spirifus, qui 

circa collem erant, voriferabantur sp preontiouibus 

viri sancti convinci et sn]ierari : ifein illl, qui vel 

homines vel jumentn vcxabant vel locn finiliiua ob- 

sidehaiit, illic, taniquam iib .\ugelicis virliilibus, 

coacti atque com|nilsi snnl. Kf dum Evaiigplium 

pronun*inrolur, omnpscum ululatu, jirnjeclis homi- 

nibus, in tumuluin illuni reversi sunt, Salvatoris 



ctiisillumreprehendens, tamqunm inepte id fecisset, 
acccssit ip^e, et inanu sua illnm accendit. Sed cum 
illic adhtic staret, similiter rursum extincta est. 
Tiinc Friitrlhiis omnlbus congregntis, severe lociitus 
esi ad hunc modiira : Signura hoc, l"rafres, non sim- 
pliciter, mlhl creillte, nec teraere contlgit. Vns ergo 
dlllgenter explorate, quld egeritls, et in conspecfu 
Dei ppcratum vestrum contitemini. Licet enim vos 
ilUid celare coueniini, Deus ipse patcfaciet. Cura au- 
fem Fratres sibi nullius esse culpae conscios respon- 
dissent, ad ohsecrandura Deum accessit, ut sibl rem 
indicaret, Cumque, re divlnitus patefacta, trisfis es- 
set, et cnm' gemitn diceret. Veru tu, Esaia, natu- 
ram homlnum exiiendisti, cum diceres : Omnis hnmo 
faMium, et oninis glnria hominis tamquam flos fceni : 
ariiit famiiin, et flos ejus decidit. Et cum hasc ipse 
loquerefur, Frnfres rognbant eum, ut rem omnibus 
paiefaceret. Quibns cum praciepisset, ut nemini rem 
indicyrent, praedixlt eis, quo mortis genere Mauri 
tius Imperator es^et interlturus. Fratribusque me- 
rito id illi eventurum respondentibus, oh ea quae 
iniprohe gessisset; sic ipse quideni, filii, inquit S, 
Theodnrus, morlelur : sed post eum mullo deterlora 
contingent, quie hfec setas non expectat, 

104 Paucis Igitur post dlebus a interfectus est 
Mniirltlus Imperator, et Imperio iirfitusesf Phocas, 
Qul cum in Orlentem misisset li Domitium conso- 
brinuni, ut exercitum duceret adversus Persas, qui 
regiones nostras vastabant et pra^dabniitur; ipse 
Domitius, de hostium irapetu qui Cappadociam usque 

pervenerant 



Esai.iO, 6 



prxiilclt 
Mamltll 
Imp, cxdem. 



futura alia 
Domltio 
Luci : 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS 
A pervenerant, deqiie Sergii Patricii Imperatoris pro- 
pinqui interitu intelligens, magno in niffirore et nietu 
\ersalatiir, nec iter susceptura audeliot perticere. 
Audita igitur 3ervi Dei fama, ad eum se in nwnaste- 
riumcontulit, sequead ejus pedes abjiciens, supplex 
rogabat, ut pro se Deum precaretur, utscire posset, 
quid sihi agendum esset ; in dubio enim se propter 
hostium incui'sum versari. Respondens illi Dei ser- 
vus: Abi, inquit, fili, in nomine Dei, et susueptum 
iter perfice : incolumis enini ad exercitum pervenies. 
Verum cum in acie stabis adversus Persas, et praj- 
lium iiiibis, in niagno discrimine versaberis: sed 
commcndo te Deo et sancto ejus Marlyri Geornio, 
ut te a periculo integrum conservet. Cum igiturte 
periculum preniet, memor eiis hujusce lu^ecatii.nis, 
et Deus te a ptriculo eripiet. Hajc et alia nuilla tem- 
pori congruentia locutus, benedixit ei, atque abire 
permisit. Pervenit igitur incolumis ail exercitum, iit 
vir sanctus. pra'dixerat; cumque, inito cum Persis 
certamine, insidiis peteretur, magnoque esset in di- 
scrimine cuni universo exercitu; memiuit verboriim 
saiicli viri, ciijus precibus Deo fuerat commendatus: 
et pedes in cannetum ingressus deliluit, atque ita 
periculo sesesubduxit: colleclcque exercitu. iu Ro- 
manorum loca se contidit, et ad Imperatorem perve- 
nit. Quo quidem in iliuere virura soncluni invisit, 
et magnacuni fide ad pedes ejus prostratus, gratias 
egit Deo qui se precibus ipsius e tanto periculo eri- 
puisset; et confessus est, omnia, qua' beatus vir 
pia_>dixerat contigisse. Solenm igitiir Dominico die 
celebrato, et suscepta viri sancli benedictione, ad 
regiam urbem profectus est : et ex eo tempore ma- 



57 



B 



infeslino ruor- 
bo laborauti 
curationem. 



loe Aliusquidamc Sebasfie civitatis gubernator, 
oculis captus, ad virum saiiclum in monasterium 
venit, Et cum intellexisset, eum esse in inferiori luo- 
nasterio sanctissimaa Dei Genilricis, ab uno e co- 
niitibus ductus, humi prostravit se. et lacrjmans 
Deum precabatur. Quem cum vir sanclus, qui tunc 
pra.'fiiiitum psalraorum numerum in Dei tienitri- 
cis oratorio persolvebat, ita iirecantem aspcxisset, 
Fratribus quisecum erant; Vir, iuquit, illeobtiuuit 
id, cujus gratia profectus est ; fidem enim secum 
attulit ; fides auteni valet pliirimum. Cum autem 
iugressus, se ad sancti viri pedes supplicem abjo- 
cisset, petens videndi facultatem ; Deus, inquit B. 
Theodorus, tibi profecto tribuet, quod flagitas. Bi- 
duum hic mane cura tuis comitibus, teque itiiieris 
labore fessuni recrea ; postea vere discedes. Tertio 
igitur die cum illi benedixis.set, praicepit ut abiret. 
Atipsesiipplexetlacrymans; Obtestorte, inquit, vir 
sanclissirae, per Deura, qui tibi lar^itus est munus 
curatiouum, ne me ita ca>cum dimittas, ne civibus 
meis laboret siipplicatio mea inanis fiiisse videatur. 
Haic et aliamiilla magna voce cum diceret; Crede 
mihi, inquit vir beatus, non erit iiianis labor tuus : 
preces enim tuas susceptce sunta Deo ; etceleriter,si 
discesseris, recipies videndi facuUalem ; qiiod si re- 
cusaveris obtemperare, ca>Cus perinaiiebis. Hoc 
ille audito, disressit, et iu oppido Arimnia, quod 
quinque millium spatio alierat. divcrtit. Mane vero, 
cum silii manus et faciem ablueret, adspexit, et 
coepit Deum collaudare. Cumque ad vinini sauctum 
reverti vellet, nec sine ejus permisau auderet id 
facere, raisit unura e comitibus suis, qui rern iUi 



AICTOBB 

CKoncio 

DISCIP. 

et itlumina- 
tionem cxco. 
C 



gna in vaneratioiie babuit bealum Tlieodorum, et nuntiaret, peteretque, ut sibi pereum reverti lice- 
sanctam ejus mansionem ; et semper cum ab Oriente ret. At vir sanctus illi jussit significari, ut in pace 

iler suum conficeret, et Deo gratias ageret. Sanus 



urbem iter faceret, ad sanctum virum 
multaque niunera ejus mansioni et S. 



ad regiam 
divertebat, 
Georgii templo et oratoriis relinquebat, 

lOS Venit quidam vir ab urbe regia, nominePbo- 
cas, quiintesliiio quodam morbo graviler laborabat, 
assidueque muUum saiiguinis ex ore et ventreemit- 
tebiit, neque stare, neque jacere valeiis. Hic virum 
ssnctum nacfum in monasteriosi.nctissiniae Dei Ge- 
nitricis, procidit ad pedes ejus, obsecrans ut pro se 
Deum preciiretur, ut a tanta se nii.seria liberaret. 
Multa enim se medicorum remedia frustra expertum 
esse. PrEec^pit autem vir sancfus, ut in samtissimo 
Dei Genitricis oratorio maneret Et mane dixit illi : 
Nunc, fili, abi in pace. Ipsovero cum cI.Tmore co^pit 
dicere ; Itane, pater, me, qui tam longinquise locis 
ad te veni, dimittis incuratum'?^groti omnes. qui 
Q ad lp confiigiunt, recedunt sani, etego solus raiser brachioCrucissignumimposuit, expulsoquedaemone 
negUgor"? Non discedam profecto ex hoc loco, nisi liberiim dimisit. 



igitur in patriam reversus, per quosdam, qui ad 
S. Tliendorum se conferebant, salutera ei nuiitiavit, 
et Deo gratias egit. 

107 Naviculator quidam, nomine Theodoriis ; 
cum e Callensium Ponti mercatu navigaret, a das- 
raone vulneratus est, et ;ul viruin sanctuin se contu- 
lit ; quem cum in inferiori sanctissim.i; Dei Genitricis 
mnnasterio reperisset, ad pedes ejus procideus, pla- 
gam illi suam ostendit. Spiritus erat iiobis conspi- 
cuus suti corporis cute, tamquam nius. Cui vir sanctus 
cum manura imposuisset, aufugiens per ejus mem- 
bra cursitabat. Sed vir sanctus cum illum in bra- 
chio, ne ciirsitaret, conclusisset, honiini jussit, ut 
in ipso diverteret monasterio, seque itineris labore 
fessiim recrearet. Mox autem, precibus adhibitis. 



Damonem 
pelUt : 



a raorbo liberer. Obtempera, inquit beatus Vir. fili, 
et cum fide proficiscere : preces enim tuaJ acceptie 
sunt. Nec longe hinc abieris, cum integrara morbi 
curationem senties : quod si totum vitx> tua; tempus 
hic consumpseris, nullara propterea, inihi crede, le- 
vationeni accipies. His ille auditis, multis ciim lacry- 
misclanians; Novi, imiuit. serve Dei, quod me per- 
sequeris, ut iudlgnum qiii liic maneam et curer. 
Ecce discedo, uti jubes. Tu saltem Deum, quera pure 
colis, pro me roga, ut sanus revertar domuni. Abi, 
inquit vir sanctus, fili: speroenim, Deum brevi mi- 
sericordiam tibi siiain ostensurum. ('ura igilur inde 
egressus, ad Siberis fiuvii pontem approj.inquasset, 
naturali necessilafe coacfus e lectica desceiidit; et, 
qiiemadmoilum illi qiii haustis medicanientis pur- 
gantur, fcetidum corporis onus cum morbodeposuit, 
nuntiumque niisit ad servum Dei, qiii curationis niu- 
nus sibi divinitus dutum indicaret, peteretque ut sibi 
per eumticeret reverti,qiio Deo gratias ageret.Re- 
spoiiditB.Theodorus,utDeum animolaudaret; qua- 
molirem adregianiurbemDeumtaudaiisreversusest. 
Aprilis T. III 



108 Antipater, ex yEantium oppido Procurator; 
et Demelrius Prestijter pietatis studiosissimus. ex 
oppido Silindiconensi ; et..Etius, ex oiipido Alectoria 
procurator, viti praiclari, ad S. Theodorum, cum 
esset in mulierum monasterio S. Christophori, sese 
contulerunt. Tunc autem ille ccenabat : quamob- 
rem ipsos quoque vocavit ad ccenam. Porro cum 
sine operculo lebes esset, da'monis opera factum 
est, ut clilorosaura, in olera qua; coquebantur, inci- 
deref. Cumciue rainisfer otera apposuisset, eaque 
omnes, adhibita viri sancti benedictioue, coraedis- 
sent, pra.'c:epit rainistro vir beatus, si qiiid adhuc 
oleruni reliquum esset, uf illudapponeret. Quod cuin 
ilte fecisset, et ipsi comedereitt, ciilorosaiiram offen- 
deruut, eaciuecognita, cceperuut clamare ; Periinus, 
paler sancte, perinius. Quidnam egimii.s? ClUorosaura 
eniin est serpeus venenatus, Cum igitur conquere- 
rentur et dolerent, quod uxores et liberos non essent 
amplius visuri, dixit eisChristi servus : Ne timeatis, 
filii : si eniin Deo creditis, et mihi credite humili 
servo ejus ; nihil omnino detrimenti accipietis. Qui 
8 enim. 



cibo vene- 
nuto pastos 



VITA S. THEODORI SICEOT^. 



AUCTonE 
GEOhGlO 
DISCIP. 
Marc 16, 
prxtlat IR' 
demfiea. 



Georgiitm 
ad suppU- 
dum ductum 



anlmat ut 
illud pitticn- 
ter ferat 



tt sacram 

communionem 

impatU. 



guid saciiA- 
canll accdc- 
ril } 



enim ab Elisseo Proplieta invocatus est Deus, cum 
mors ejset in olia, iilem vera pollicetur ; Et si mor- 
tiferura, inquien.-. quid Ijilieritis, non vobis nocebit. 
Et cum populo beiiedixisset, derlit eis bibere : nec 
eorum qui.-quam ulla aflectus est injuria. Postridie 
igitur diniisiteos collaudantes Deiim. 

109 Gi-nrgiiis Cappadox, cuni niagna militum 
manu, catenis rollo manilm^que ac pedibus injectis, 
vinctustrabereturadPhocamlmperatorem.tamquam 
in minuta> niajestatis crimini obnoxius, cupiebatS. 
Tlieodoruui invisere, etejusseprecibus commendare. 
Eodeni etcustodesdesiderintenebantur : quamobrem 
ad eum se rontulerunt, et accepta ejus benedictione, 
illum rogariint, ut Georgium vinctum admoneret, 
ut animo sincero se duci sineret, nec sibi aut ipsis 
in.sidias laceret, ne in capitis periculum apiul Impe- 
ratorem incurrerent. Id fecit sanctus pater : Divi- 
narum enira Scripturarum utens testimoniis, mone- 
bat eum, llaec inquiens. fili, quae sunt in hac vita, 
brevia caducaque sunt ; quie vero in alleravita nos 
manent, stabiliaet sempiterna. Cave igitur, ne tibi 
ipse mortem c.onsciscens, in Eeternum suppliciurn 
incidas:illudquecousidera, hli,ettibi ipsepropone, ut 
siveliocsive;iliocrimine jnredamnatus, capiteplecfa- 
ris, libenti animosupplirimn subeas, ut in vitafiitura 
liber sis et absolvaris. (.Juod ti nullius es tibicrimi- 
nis conscius. multo libenlius, si condemneris, sup- 
plicium adi ; ut coronam eamdem accipias, quam 
Sancli omnes, qui injiiria interfecti sunt percepe- 
runt. Expcdit enim, vim injiiste patieutem mori : 
qiiemadmodum et Sancto Abel, et innocenti contigit 
Zacharise, et Sancto Joauni Baptistse. et sanctis 
Apostolis, et Christi Martyribus. His et aliis multis 
divinarum Scripturariun testimoniis Georgius ani- 
mn ronfirniatus, petiit, ut divinorum niysteriorum 
particeps fieret. Tunc B. Theodorus .ad cu.stodes ; 
Veneramini, inquit, lilii mysteriura Doniini, et sol- 
vite hunc, dum illud accijiit : neque eniin «(]uura 
est, ut quisijuam vinculis obstriclu.5 Cbristum susci- 
piat, qui pro nobis passus est, ut nos ab inlerni 
vinculis libcraret. Cuin autem illi excusarent se, 
dicerentque, id sibi ncn licere : Georgium enim 
essevirum nobilem ac strenuumqui solutussi vellet 
ingratus esse et aufiigere. nullo modo comprehendi 
posset : B. Tbendorus, sumpto divinai Communio- 
nispoculo. ut id illi inipertiret, suspiraiis ad Deum 
suspexit. et illico vincula humi cura strepitu couci- 
derunt. Qu:imobrem ciim railites fumultuarentur, et 
ad lores claudendas currerent, ne Georgius fugeret : 
Miliil, inquit S. Theodorus, timeatis : cgoenini gra- 
tum et sincerum hujus viri animum plane novi. Cum 
igitur illi cliviua mysleria tribuisset, voluit etiam, 
ut simul cum custodibus apud se cibum caperet. 
Post autem, vinculis rursum injectis, discesse- 
runt. 

UO Cum XVI Kalendas Augusti solennis sancti 
Martyris Antiocbi dies in ejus templo celebraretur, 
et B. Theodorus sacrificuret, dum, ut regionis est 
mos, rtiscum in sublime toUeret, ut sanctum panem 
ostenderet ; sanctus ipse accepti sacrificii panis su- 
per disco per se cospit sublimis extolli, et tamquam 
exsultans et saliens sur.-um deorsumque, cunctis 
spectantibus, ita moveri, ut omnes qui aderamus, 
illiusascendentis descendentisque motum et sonitum 
videntesaudientpsque, adniirationeettimore propter 
miraculum repleremur. Ipse vero Sauctus, compun- 
ctionis lacrymis et incredibili gaudio plenus, im- 
mensam Dei nostri bonitatem nobiscum coUau- 
dabat. 

ANNOTATA. 

a Aimo 602 itie i7 Novemb. feria 3 cum quinque 
film. 



b Tlii't>phanes Doinentziolum vocal, et proprium 
nepotem, nv i'3ioy ave'|iiv, quem Ciiropalatem 
creavit, ct Ducem exercitus instituit Phocas, anno 
G03. 

c Sebaste, alias Sebastia. urbs Episcopalis, atiis 
Arineniii', aliis Coppatlacix Iribula. Dc qiia cijimus 3 
Ft:br. ail Vilam S. Blusii Episcopi, et 10 Martii aii 
Acta 40 Mnrlijriim, ct altbi. 

d Antiochiis Martyr fuit fraler S. Platonis Mar- 
lyris, ilc qiio cap. 8 actum : refcrtur liic in variis Me- 
nieisMSS. aii IC Juliiscu 17 Kulendas. Augusti. 

C.VPUT XIV. 

Iler Constantinopolilanuin atl S. Thomam 
Palriarcliam. Varia iniracula. 

V^um in oppidis flnitimis supplicationes fierent, et 
Cruces, qiiai gestari solent, horril.iili miserandoque 
spectaculo per se concuterentur et commoverentur, 
interrogatns Virdivinus, quid sibi id vellet, respon- 
dit ; Deum, ofilii, precibus placate, quoniam in;ignEe 
mundo imminent calamitates. Domitius auteiu Patri- 
cius, virclarissimus, promi^erat seaureani Crucem ad 
supplicationisadorationisqueusumefl^ecturum.ltaqne 
misit vir sauctus Epiphanium Diaconum ad illum 
Qui cura aurifici auruindedisset, Diaconum rogavit, 
ut tantisper moraretur, duni aurifux opus conficeret. 
Et sanctissimus Patriarcha a Thomas, qui post 
bealae memoriaj Cyriacum in Pontificia regite civita- 
tis Sede ,-uccesserat, laudata viri glorlosi pietate, 
dedit etiani ipse particulam venerandi ligni sanct» 
Crucis , et particulain sancti sepulcri Salvatoris 
nostri Dei, et veli particulam sanctissima? Dei Oe- 
nitricis, conjiciendas in umbilicum illius Crucis, 
quai' ex aiiro conflabatur. QuKsivit autem ex ipso 
Diacono, utrnni verns fuisset ille Crucium mutus, 
qui in regioue Galatarum factus fuisse dicebatur. 
Cumque Diacouus id aflirmasset, valde tiiuuit Iiea- 
tissimus Patriarcha et solicitudine pleiius, epistolara 
scripsit ad servum Dei, rogans eum, ut quam celer- 
rime ad se in civitatem regiam proficisceretur. Tunc 
venit ad eum ex portis siiperioribus Theodorus Dux 
regius. qui olim da:mouis dolo mente captus, viri 
siincti precibus mentis compos factus fuerat, et ro- 
gabat euiii, ut si ad regiain urbem iret, per superio- 
res portas iter faceret, et domumsuam ab immundis 
spiritibus liberaret : id se facturura respondit beatus 
vir, et dimisit eum. 

1 12 Contigit, utDeocarissimus Phihimenus Prae- 
feelus, laudabilis vitffl sn» cursu confecto, in sene- 
ctiite bona diem obiret extremum. Hunc Dei servus 
cuni bonorifice sepeliendum curasset, Joannem 
Presbyterum, eidem probitate et moribus siiuilem, 
hortatus est, ut inonasteriorum ipsius curam susci- 
peret. Quod ille munuscum recusaret, adOrientisque 
secessum spectaret; Si, inquit inhoc nonobediveris, 
ut Fratrnm tuorura curam suscipias, non habebis 
partem mecuin. Quibus verbis coramotus, onus 
suscepit. Cum autem ad regiani urbem proficisci 
decrevisset, a Dorylei oppidi incolis, et a monachis 
et discipulis suis Pliotio et Cyrico mansionis sancti 
Georgii, qiiaiFontium dicitiir, exoratiis, illac iter ha- 
buit : et tiirbis undique e locis vicinis cum suppli- 
catione obviam procedentibus, in oppidnm ingressus 
est ; ubi peracto Sacrificio, benedixit eis. Invisit 
etiam Fontiura monasterium : et cum monachorum 
animos divinis documenlis in religione couflrmas- 
set, discessit. Appropinqiianti auteni ad sanctissimaj 
Dei Genitricis raonasterium, obviam venit ilh Tbeo- 
dorus ille Dux regius, de quo paulo ante raentionem 
fecimus, et domumsuam, ad portas superiores sitam, 
duxit vii-uin sanctura, ut eam a magna da;raonum 
vexatione liberaret. Et homines enira et animalia 

rationis 



Cnicilnis 

pivdigiose 

mntis 



evocttlus 

Constanti- 

nopotim. 



F 

Pltitimcno 
viortuo sub. 
sliluil Joan- 
iiem. 



xdes a dx- 
Tnofiittus 
iyifcifas /i- 
berat. 



et nautam 
ejiergume- 
num ; 



a S. T/ioma 
Pntriarcfta 
excipitur : 



Phocam 
Imp sanat : 



prardicit 
clades fu- 
turas : 



VIGESIMA SECUNDA 
rationisexppi-tia ab immundi* spiritiljiisvpxahantur : 
et cum domestici pranrteront aut ro-narent, lapirles 
super mensas jaciebantur, ex qun magnus omnes 
terrnr invadebat; et mulierum tela- rumpebantur ; 
et tanta murium et seipentium mnltitudo (iomum 
occupabat, ut proe formi.line in eam ingredi nemo 
auderet. Domum igitur Dei servus ingressus, to- 
tam noctem psallendo et Deum obsecrando traduxit; 
et aqua, oui benedixerat, tntam domum aspergens, 
eam a spiritibus immiindis liberavit. 

1 1 3 Inde auiem discedens, in navim ascendit, ut 
ad regiam urliern navigaret. Eivector quidam in navi 
proxirae assideb.at, multis jam annis ab imraundo 
vexatus spiritu : qui cum in medio mari sanctitatis 
ejus gratiam ferre non posset ; conouti coepit, et cnn- 
tunieliis viriiin sanctiiiu afficere. Qiiamobrera qui in 
navi erant. cuin nescirent, cujus ille impulsu male- 
diceret; eum reprehendebant. ne in D»i servum de- 
baccliaretur. At vir sanctus prscepit eis, ut liomini 
ignoscerent : ;t appreliendens illiim, et pectus ejus 
percutiens, ac signiim Crucis adliibens, da-moni 
occulta convitia jactanti jussit ut exirel. Qui tam- 
quam mus, illis qui in navi erant, ex ore ejus visus 
est egredi, Homo vero qui vexabatur, tamquain 
mortuus humi jacuit : sed paulo post a virn sancto 
excitatusest, et sanus extitit, omnibusadmirantibiis 
et coUaudantibus Deum. 

114 Ingressus igitur in urljem regiam, a bealis- 
simo Thnma Patriarcha honorifice et magno ciira 
gaudio susceptusest. Etcuminter .seconsalulassent, 
obtulit ei discipiilum suiim .loannera, et vitae sancti- 
tatem ac mnres ejiis cnmmendans, petiit ut eum 
monasteriorum Pra»fectum constitueret. Quodstatim 
fecit snnctissimus Patriarcha, palliumque trilniit, et 
prffimisit ad sancla mon.afteria. Plioeas etiara Im- 
perator eum accersendum curavit : manuum enim 
ac pedum doloribus excruciatus jacebat. Sancto igi- 
tur viro ingresso, et manus suas illi imponente at- 
que precante, sublevatus Iinperator, rogavit eum ut 
pro se proque Imperio precaretur. Quamobreni ad- 
monuit eum vir sanctus, ut ab horainum affiictinne 
et sanguinis eflnsione temperaret, si preces suas a 
Deo vellet exaiidiri. Ciim autem ab Imperatore di- 
scessisset, ragaviteum beatissinnisTliomas Patriar- 
cha, ut pro sua in illum benevnlentia apud se diver- 
teret, et Deum obsecraret, ut in coele.-.ti vita simul 
invenirentur, Et qusesivit ex eo, an verus fuisset 
adrairabilis ille Crucium in supplicatinnibiis motus : 
quort cuin verum luisse infellexisset, co.'pit or.are 
virum sanclum, ut indicaret, quid signuin illiid por- 
tenderet. Tum Sanctus recusare, seque ahjectuni at- 
que humilem dicere, nec scire quid responderet ad 
interrog.ita. Prostratus ille art pedes ejiis, se sur- 
recturumnegavit, nisi in ea re sibi morem gereret : 
Scio enim, inquit, tibi non signum hoc solura, sert 
alia multa esse nota : neqiie eiiim illud art hunL- us- 
que diem neglexisti : quod si neglexisses, tamen 
patefiet tibi, si petieris a Deo. Cum igitur se desirte- 
rio ejus satisfacturum promisisset Christi servus, 
eum surgere coegit, et lacrymans, Nolebara, ini|uit, 
teatfligi : neque enim expedit, tehaec scire. Verum, 
quando ita vis, scito ea Cruciiim coucussione raiilta 
nobis graviamolestaque pra-nuntiari. Significatenim 
plurimos a religione nostra defecturos ; et barbara- 
rum gentiura incursinnes, et magnam sanguinis 
effusinnem, et ingens exitiura, et in universo orbe 
sertitiones fnre, et sanctas ecclesias desertiim iri, et 
divini cultus .atque imperii interitum, et adversarii 
adventiimappropinqiiare. Reliquura est. iit taraquam 
gubernalor Ecclesije et populi pastor, Deo totis viri- 
bus assidue supplices, ut iguoscat populo, et pro 
misericordia sua hsec omnia moderetur. 

IIB His auditis, beatissimus Patriarcha, magno 



APRILIS. 



S9 



timore mcestitiaque correptus, cum lacrymis coepit 
rogare sanctum virum, ut Deum obsecraret, qiio 
animani suam lolleret, antequam ab illis calamitati- 
hus opprimeretur. Ciimqiie vellet sanctus Theorlorus 
in patriara rertire, quoniam quietis et silentii sui 
tempus advenlabat, id illi non perniisit be.atissimus 
Patriarcha : increlnierat enim rumor, civitatem 
Haud ita mullo pnst absorptum iri : quaranbr^m vo- 
hiit iit apiid se bienipm trartuceret. Natnque dicebat 
se precibusejiis apud Deum pro populo indigere, tit 
.saltem mala differat, qiw comminatur. Cum autera 
vir sanctus Incum proprium ad habitandiim postula- 
retjjussit ut in saiicti Slepbani c monasterio, quod 
Romanorum dicitiir, hahilaret. Natali igitur die Sal- 
vatoris nnstri Dei illic sese inclusit, ut quietein et 
abstinentiam snritara nbservaret. Quo tempnreconti- 
git, ut sanctissimusPatriarchain inorhum iucideret: 
itaque nuntium misit ai| beatiira Theodorum, rogans 
eum, ut Deiim precaretur, utsibi daret vitas flnera. 
AtChristi serviis ivspondit; quamvis ipse, ut san- 
cfus nliin Apostilus Paulus, dissclvi et esse cum 
Cbristo cuperet ; taraen cuin magisessel necessariuin, 
ut pro |iopuli saliite iu corpnre maneret. or.itiirura 
potius, ut illi vitaiu et ."anitatem etirgiretiir. Sed 
nuntium riirsus ad Dei servum raisit sanctissimus 
Patriariha; Per Dominuni, inquieus, nbtestor te, 
Pater, si diligis me, ut pro mutua et frateriia inter 
nos benevolentia, Deum tdisecres, ut depnsitum pi- 
gnus suuni recipiat e corpore meo, nieque ab immi- 
nentihiis periculis liheret : neque euiiu spectare pos- 
suni, quae tu pr.T?nuntiasti. TuncDei servus, flexis 
genibu-:. et fusis prn ipsn precibus, nuiitiavit ei per 
Epiphanium ministrum, se quirtem vitam ejus pro 
salute oninium exoptasse; veruin quoniam tantnpere 
flagitasset pro se preces funrti, ut dissolveretur et 
esset cum Christn, jiissis ipsius obtemperasse, et 
l^eiira illi qii* ciiperet cnncessurum, et petilionera 
ejus eodein die impletum iri. Quaraobrera si jubes, 
inquit, ut veniam adte, statimid faciam ; sin minus, 
nos tamen vicissim apud Christum Dominum cnn- 
spiciemus. Hoc audito. beatissimus Pairiarcha ga- 
visiis est gauiiio magno, et Deum laud.ins, monuit 
servum ejus ne exiret, neve a qiiietis et abstinentiae 
suie rtiscederet institutn : contentum enim se esse 
prnmisso ejus, quod se vicissim apud Chri,stum es- 
sent conspecturi. Hnc et Iinperatnr cuni intellexis- 
set. sanctissiraura Patriarchara invisit. Qui cura om- 
nibus benertixisset, ante Huram vespertmam, cuin 
prurtentia atqiie constautia mirabili, art Doininum d 
migravit. 

116 Hiijiis obilu ciiin servi Dei faraili.ares ange- 
rentiir, qiiort lani aiuicum atqiie bencvolum Patriar- 
cham amisissent ; Nolite, inquitvirsanctus, nmdicee 
fidei hnmiues et piisiili animi, dolere et conqiieri : 
qui enim futurus est Palriarcha, non miuiis nos di- 
liget. Quod et lactuin est. e Sergius enini, qui crea- 
tiis est Patriarcha, venit ipse ad Dei serviim, nec 
perraisit, ut pritis a quoquain certior fleret : sed de 
improviso eum psalraos caneiitem offenrtit, et art pe- 
rtes ejiis prostratus, rogavil illuin, iitprn seDnniinum 
precaretur, quo divina ipsiiis gratia digniis ertectus 
E]Uscopatu et .-Vpostolica Sede, ex voluiit;ite ejus 
popiihim in pace regeret et gubernaret : se enira 
juniorem esse et imperiliorem, qiiam ut sine priBci- 
puoet singiilari Dei prccsidio id prasstare posset. At 
Dei serviis, precibus fu>is, ipsumque complexus ; 
Irtcirco, inquit, tibi juveni tautiim Deus onus impo- 
suit, ut inajore virtute viribusque sustineas calarai- 
tales et molestias impendentes : id quod prajcessor 
tiiiis sihi priHStare non posse videbatur. Confirma 
igitur te et mbustus sis, atque viriliter age : Deo 
eniin conHsus, spero adininistrationem luain et diu- 
turnara et prieclaram fore. Ex eo tempore majores 

vires 



D 

AfCTORB 

r.F.unGio 
Diacip. 



vianet iw 
clusus in & 
Stephani : 



impefrat 
S. Tfinmx 
moTtem : 



e 

a Sergio 
crentn Pa- 
(naicha 
invtsUur : 



60 



VITA S. THOEDORI SICEOT^. 



AUCTOBP 
GF.0RGIO 
DI5C1P. 

reprefiendlf 
a percepla 
Eucfiarlslia 
currcnles 
ad balnea : 



1 Jnan. 2, 23 
Psal. 1,7 



dsmonem 
ex obsesso 
pcllit : 



depinfittuy 



data liene- 
dictionc ste- 
rt/ifti/i, pra?- 
dloU mos: 



enrrntmrnant 
lihciot. 



vires suscipiens Patriarcha. in suo munere admi- 
nistranilo se recte gessit.et majore, quara praoessor 
ip.siiis, benevolentia virum sanctiim est prosecutus. 

117 ReprehenJebat vir sanctus illum morera, quo 
multi, prffisertim in dignitate constituti, post myste- 
riorum perceptionem ad lavacra se confereliant. 
Qiiamobrem Clericorum ccetus sanctissim» magiia; 
ecclesiae ad eum se contulit, et sic eum est allocu- 
lus : Quoniam audivimus, Pater sanctissinie, te eos 
[•eprehendere, qui post mysteriorum perceptionem se 
lavant; ad te confugimus, ut intelligamus, utruni id 
ex sacriE Scripturse lectione, an aliunde didiceris. 
Vir divinus ita respondit : Legimus in Scripturis 
sanctis, Omne mendacium a malo est; et, Perdes 
omnes qui Inquuntur mendacium. Scitoteigilur, filii, 
Deum mihi indicasse, eos valde pecoare, qui post 
sanclam cominunionem ad baluea se conferunt, ut 
corpus lavent et curent. Quis enim unguento deli- 
liulus et aromatibus, eorum abstergit suavitatem 1 
Quis siraul ac cumlmperatore pransus est, ad bal- 
neumcurrit? Cum autem adhuc in eodem mnnaste- 
rio moraretur, multie turbae eo coneurrebant, ut 
benedictionem susciperent. Et cum ad eum quidam 
vexatus accessisset, et raulta vociferaretur, inore- 
pan.s eum, et pectus ejus manu percutiens, spiritui 
immundo, qui in illo erat, imperavit, ut exirel : et 
slatim egressus est, cum aliis Fratribus spectauti- 
bus, tum Zoilo Dei studiosissimo, qui eorum Priefe- 
ctus postea factus est. Alia item complura miracula 
fecil, dum illic esset, per gr.itiam Christi Dei nostri. 
Quare pietatis colentissinius Chi'istophorus mona- 
sterii Praifectus et Fratres omnes, cupientes imagi- 
nera ip.^ius apud se manere, pictorem accersiverunt, 
qui, perspecta ejus facie, effigiem iUius exprimeret. 
Cuin igitur eorum desiderio pictor satisfecisset, an- 
tequam virum sanctum dimitterent, duxerunt eura, 
ubi im.igo illa erat, ut ei benediceret. Qui cum gra- 
vitate subridens : Vos. inquit; fures estis. Cur enim 
hoc fecistis, nisi ut aliquid aliquando furemini? Et 
cum ei benedixisset. discessit. 

118 Doniilius vero patricius, vir clarissiraus, do- 

mum suam, quas in Arcadianis est, virum sanctum 

adduxit, ut familise suaj beiieJiceret. Cumque Ire 

nen conjugemsuam.feminampietatisamantissimam, 

adduxisset ; Benedic, inquit, Domine huic conservae 

inetB, exqua ego, cura simul diu vixerimus, nullos 

adhuc liberos suscepi : quamobrem in mcerore ver- 

saraur. At vir sanclus, cum ei precibus fusis bene- 

dixisset; Dei gratia, inquit, ha;c tibi filios mares 

pariet. Adduxit denique farailiam universara, et fa- 

mulos et ancillas, ut omnibus benediceret : inter 

quos ancilla qusedam post omnes sequens, occultum 

dajmonium habebat, et magno cum dolore tunc e 

lectulo surrexerat. Hanc vir vere diviniis procul con- 

spicatus, jussitut ad se adducerelur. Et cum illam 

sinistra manu comprehendissel, coepit dexteramaim 

pectus ejus perculere, et vexanlem dajraonemincre- 

paie, ne occultus maneret, sed patefleret. Statira 

igitur dajinon movericoepit, et taroquamvim patiens 

vociferari. At vir sanctus, ea humi projecta, etpede 

super collo ejus iraposito, ad Orientera conversus, 

tacite precabatur, ut labia tantum moveret, nec vox 

ejus exaudiretur. Cumque ad precationis finem per- 

venisset, clara voce, ut omnes possent intelligere, 

laudem et gloriam subjecit sanctissim» Trinitatis. 

Mansitigitur puella diu muta : sed cum interim re- 

liquis omnibus benedixisset. ab eo excitata, surrexit 

incolumis.et in omnivita suasana permansit. Porro 

Domitiiconjux Irene, utvir divinusprsedixerat, tres 

filios peperit, cum sUitim post ejus benedictionera 

'pi-imum filium concepisset. Dimissus ergo Christi 

servus ab Imperatore et a Patriarcha, ad monaste- 

rium suum reversus est. 



ANNOTATA. 



a S. Thomse Pmrinrclne CP. //cla dedimiis 20 
Marlii, et diximus, 23 Januarii anni 607. crealim 
fuissc. 

b Doryleum urbs Episcopalis Phrijgix in confimis 
Billiijnix. 

c Non diibilamiis qnin Grscp sil jj.nr,, qiiod proprie 
significat Mansionem, uli vertit Inlerprrs; medio ta- 
men levo el in Sanctorum Vilis semper significat mo- 
nasterium : qiiare hic et deinceps hanc vocem mutavi- 
mus. 

d MorluuscslS. Thomas 20 Mnrliianno lj\0. 

e Sergius ilem Palriarclia CP. scdit annos 29, mor- 
tuvs aniio 639, ciijiis priora uli fueranl kuilabilia, ita 
posteriora pcssima, quanilo est in hxredn Moiwtlielita- 
rum delapsus. 

CAPUT XV. 

Varisevirtuteselmiramla. Obitas. Vitascri- 
pta. 

J,n oppido Scudris, juxta sancti Archangeli mona- 
sterium,statistemporibusnubesingruebat, etin sub- 
jectos agros ingentemgrandinis copiam demittebat, 
et magnis imbribus tnrrens sic excrescebal, ut in 
oppidum ingrediens, domos everteret, et villas atque 
agros absportaret. Certe cuin sreva illa nubes quo- 
d:im teinpore, solilo etiam vehementius irruisset; 
violento atque intoIer.>bili impetu torrens intumuit, 
et oppiJi domo.s, et animalia rationis expertia, et 
viros et feminas cum filiis, et parvos infantes in 
cunis vagientes, et volucres, miserabili spectaculo 
in Sagarira vlcinum fluviiim exportavit, cum afferri 
nullum possetauxilium. Incolse igitur, qui superfue- 
rant, cum lacrymis ad virum sanctiim supplices ac- 
cedentes, euin ad oppidum adduxerunt. Qui in ea 
parte, in quam solebat nubes desaevire, constitiitus ; 
tusis ad eum precibus, Crucera ibi collocavit : et Dei 
gr:ilia factum est, ut numquara amplius saeva illa 
nubes ingruerit. Et si quando aut nivium aut aqua- 
rura copla torrens auclus est, numqiiain laiuen alvei 
sui fines transiliit,uecdamnum ulbira incolis impor- 
tavit. 

120 a Bonosus homo immitis, cum in Orientis 
parles Proconsol iret, et ad monasteriura appropin- 
quaret, audita viri divini fama, nimtium ad euin mi- 
sit, rogans, ut ad oratorium S. Gemelli veniret, 
quoniam iUic ipse Deum adoratiirus, ouperet viri 
sancti benedictionem accipere; cum non posset ad 
monasterium acceJere, quia festinaret prolicisci. Ad 
euin igitur venit S. Theodorus, cumque pro illo pre- 
caretur, et ipse staret nec cervicem inclinaret, vir 
sanctus. appreliensis fronlis ejus capillis, eum deor- 
sum traxit. Ita virtus fidiiciam sumere consuevit» 
nec humanara metnere potestatera ; Juslusenim, ut 
scriptum esl, confijit ut leo. Nos autera, qui cum 
viro sancto eraraus, valde timebamus, neProconsuI, 
ut erat virferus et cnidelis, contumelia se affectum 
existiraans, indignaretur. At ipse humaniter et pre- 
cationera et reprehensionera suscipiens, viriim san- 
ctum veneratus est : et manum ejus deosculans, 
pectori suo aJmovit ; obsecrans eum, ut pro se Deum 
oraret, ut a dolore quodam, quo pectus ejus labora- 
bat. liberaretur. Quare vir sanctus digitis pectus 
ejus leviter percutieus : Tibi prius, inquit, orandum 
est, nt interior homo corrigatur, et convalescat ; 
illo enim curalo, facile exterior liberabilur. Hnc ego 
quoque pro me Deura rogo. Quamobrem da te leni- 
tati, et Deum time, ut preces meas exaudiantur : 
nam si ego quidera prote orem, tuautem pielatera et 
virtutem negligas, inanis erit raea precatio. Esto 

igitur 



Cruce collo- 
cata impe- 
dit lempe- 
statei : 



Bonosum 
Proconsulem 
adit ; 

F 



ProT. 28, 1 



admonef 
offtcii sui : 



plurimos 
xgros sanat 



quxcumque 
adversa 
benedictione 
Tepellit ; 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS, 

A igitur clemens et misericorsin liominesChristinnos. 
In m.igistratu tno ne te crudelem, inhumanumque 
praebeas .- sed peccata tua considerans, in aliorum 
peccatis vindicandis sis mitis ac lienignus. Cave, ne 
unquam effundas sangiiinem innocentem : si enim 
is, qui fatuum aliquem tanhiui appellarit, reus futu- 
rus est : quanlo magis punietura Deu, qui injuste 
sanguinera effuderit? Uxc pietafis semina in ejus 
animo, tamquam in terra foBcunda.cum vir sanctus 
conjecisset; ille niimmos aliquot protnlit, quos viro 
saiicfo religionis gratia daret : rei'us)ntemr|up roe- 
git accipere, rogans, ut singulos singulis Fralril)us 
distribueret. Cui vir sanclus, antef|uam eos conspe- 
xisset : Quomodo, inquit.cnmsiutquinquaciutanuin- 
mi, ita distribui poteriint, ut singuli Fratres, qui 
sunt centum, singulos accipiant?Tiinc ille viridivini 
verbaadrairatus, respondit : Quinquagiut.i profecfo 
sunt, \it ore tuo sancto, venerande Pater, pronun- 
tiasfi : mox igitur totidemalios mittam, ut omnibus 
satis esse queant : quod et fer it. Sicjustorum virtus 
solet homines, etiam snperlios, mites ac mansiietos 
reddere. 

121 Apocomensis vici incobe boveni occiderunt, 
; ut carnibus ejus vescereiitur. Contigit autem, utom- 
B nes, qiii ex illis carnibus comederaut. in morljum 

inciderent, et jacerent ut mortui : et qnidquid carnis 
reliquuin fuit, nigrum evasit ac foetidum. Qui igitur 
ex cariieill;i non giistarunt, id. quod acoideraf, viro 
sancto nuntiaverunt. Qui respondit, exitium illiid a 
phalange daemonum, qui per lebetes pertransiei-aut 
provenisse. Et cum eo tenipore non pos^et cum illis 
discedere, benedixit aqu.ne, quam per unum e Fra- 
tribus misit, ut periclitantes conspergeret, eisque bi- 
bendam propinaret. Quo facto, ciincfi tainquain e 
somno surrexerunt, prseter unum. qui mortiius est. 
Joannes enim procurator, cujus Fratri ea c.alainitas 
contigerat, non expectans viri sancti benedictionem, 
accurrit ad mulierem veneficam : et dum ejiisincan- 
tafiones adhiberet fratri, ille animamegit. Eodem in 
loco nubes immanis vindemisD temporetantam gran- 
diuis copiam demittebat, ut vites etiam mulfos in 
annos devastaret. Sed cum Tir sanetuseo profpctu-^, 
precibus fusis, Crucein ilefixisset; nubes eodem qiii- 
dem tempore deinceps venit, verum ita pertransiit, 
ut damni nihil intulerit. Quamobrem incola;, Deo 
gratias agentespro tali beneflcio, vinetuin monaste- 
rio ejus addi.verunt. 

122 Et aliis in locis talia miracula a S. Theodoro 
facta sunt adversus cantharos, et locustas, et ver- 
mes, et mures, a quibus segetes et vites devoraban- 
tur. Ubi enim tale quippiara accidebat, statim ad vi- 
rum sanctura confngientes. vel ipsum secum addiice- 
bant, vel aquara, cui raanusuabenedixerat, ferebant; 
ut ^evastata loca conspergerent : et sfatim quod 
optabant, assequebantur. Si nubes immanes.etsaevoe 
grandines regionem aliquam obruebant, aut si tor- 
rentes etfluminacnm populorum defrimento niuiiiim 
excrescebant, incolre statira ad eum coucurrebaiit ; 
et vel ipsum adducebant, vel Crucem de raanu ejus 
siimebant, defigebantque in locis quse obriiebanfur ; 
et nullara ainplius ejusmodi calamifatemaccipielxint. 
Si lues invadebat boves aut oves, aut alia genera qua- 
drupedumautvolucrum,autetiamhomines; siniiliter 
assnmebant ipsum, aut ejusbenedictioneui, etaquam 
cui benedixisset; vel etiani capistra aiit tiiitinnabula 
ad eum afferebant, ut illis benediceret : et optatam 
curationem consequebantnr. Qui eranf ab immundis 
spiritibus vexati, precibus ejus ciirabanlur. Si iiiler 
conjuges odium inciderat, viri sancti precatione pel- 
lebatur. Qui fllios suscipere non poterant, ad B. 
Theodiu-um confugiebant; vel zonas, qiiibus ipse he- 
nedixerat, assumebant : et prei^ibus ipsius fiebant 
voti compotes. Quoties aliquis a^grotabat, propinqui 



61 

aut amicioleum aut aquam, cui vir sanctus bencdi- 
xerat, adhibebant sgroto, et curabatur. Qui raedi- 
cnruin rcuiediis aut opera ef raanu aut balneis indi- 
gebant, eis vir sancliis consulebat. quibiis et medicis 
et medicnmentis et balneis uti deberent ; et omnes 
consilio ejus obtemperanles, curabantur. Qui vero, 
neglecto illins consilio, ad alios medicos vel ad alia 
remedia aiif balnea oonfugiebanf, gravius et pericu- 
losius «grotabant. Qiii occultas aniini a^gritudines 
viro sancfo patefacieb:mt, opporluna remedia acci- 
piebaut ; tempus enim poeuitentia! pra^finiebaf, quo 
se vel jcjnniis, vel precationibus, vel eleemosynis 
expurgarent. Eos vero.qui aniini ulcera obtegebant, 
et occultabant admouebat, ut resipi^cerent et poeni- 
tentiam ngerent. Eos autera, qiii sese peijuriis et 
blasphemiis obstringebant.gravi oblutii repreliende- 
bat, ut ab impia consuetudine desistereot, inultisqne 
lacryniis et obsecrationibus et boiiis operibus divi- 
nam iram placarent. Sienimeos, aiebat, qui tantum- 
modo loquiintur mendacium, ut David ail, Domiuus 
pcrdet : quanto magisillos apternisaflicict suppliciis, 
qui mend.icia perjiiriis cumulant? Reddes, divina 
inquit Scriplura, Domino juramenta tua ; et de omni 
verbo otioso, qiiod homines dixerint. reddent ratio- 
nem in diejiulicii. Quod si verbi otiosi rationem 
sumus rcddituri, qnomodo Dei ininas adver^us per- 
juros, et maledioos, et flagitiosos sustinehimiis? 

123 Eos p.irro, qui inter se gereb.mt inimicitias, 
reconciliabat : qui iu judicio contendebant, eos, ut 
lites et controversias transigerent et componerenf, 
hortabatur ; moiiens illos, ne se mufnis afficerent 
injuriis, sed ut res istas caducas negligerent et as- 
pernarentur. et divitiis omnibus anteponerent prs- 
ceplum illud, Diliges proximuintuura sicut teipsum. 
Dilectio enim, ut inquit Apostohis, maluin non 
operalur; et, Qui diligit fralreni diligit Deiira. Oin- 
nes autem cuhortab;;tur, uthospitales essenf, et be- 
nigni erga pauperes, atque ita peccata sua redime- 
rent, et sibi cibum in futurum repouerenf. Eratau- 
teni B. Theodorus valde clemens et misericors erga 
oinnes. Kt si quis apud Principem aut Mngistratum 
upprimeb;ilur. ;iccedehat ad eos vir beatus, et divi- 
n;e parebat ScriplurEe, ita praecipienti : Eripite 
pauiierem, el egentim de manu peccatoris liberute : 
In quo virtutem etiam Job imitabatur, qui pauperem 
de nianu potentis liberabat. Aliis auteni in rebus 
cum sanctis versabatur, ad gloriam siiminiE ejus- 
demque essentiae et almae Trinitatis, quse veros et 
sanctos sni adoratores ad finem usque tuetur et 
exoriKit. 

124 Hffic ego Eleiisiiis, qui et Georgius a S. Tlieo- 
doro vocatussum, omnia, Deo adjuv;inte, conscripsi. 
Neque vero miraciilorum ipsius expers fui : sed ea 
maxirae oinninm expertus suni. Ciini enini parentes 
mei, ex oppido Adigerraaro oriundi. diii siinul vixis- 
sent, nec ullos possent liberos suscipere; ad san- 
cfum virum accesserunt : cuinque zouas, quibus ille 
benedixerat, accepissent ; ego conceptus sum, et in 
lucem ediiiis, et infans ipsi oblatus, qui et in ejiis 
saiicfo raonasterio enutrilus, a religiosissimo Pr*p- 
fecfo litleras didici. Cumque parenles iiiei filium 
alterura S. Tlieodori precibus suscepissent, ejiis illi 
nomen imposuerunt. Duodecim igitur annorum spa- 
tio, quo apud illum vixi, multorum rniraculorum 
quEe ab ipso facta sunt, inspecfor fui : quse autera 
ab illo snperioribus temporibus gesfa fuerant, ea vel 
a ministris ejus, qui spectatores extiterant, vel ab 
eisdem, qui curati sunt, accepi. Quamquain etmulta 
ine oblitum esse confiteor, et nonnulla propter im- 
becillitatem meam pr.-etermisisse. Pauca igitur e 
pluriniis attipi : nam si omnia persequi voluissem, 
me terapus et vires plane defecissent. 

125 Decessit e vita sanctissimus et beatissimus 



AUCTOBE 

CF.onr.io 

MSCIP 



curttt antmi 
morbos : 



Matt. 12, 30 
E 



inimieitias 
tollit : 



I's. 81, .1 
lub 'W. 12 



F 

Anctor vitx 

e sterilibus 

parenlibus 

nuCus, 



12 annis cum 
it/o vixii : 



62 



VITA S. THEODORI SICEOT.E. 



ArcTonE 

);po[ir.io 

Iiisnli'. 

.s T/irndnnts 

ainm 1.13 '.5 

Aprihs obiit 



ac fidelissimus Christi semis Tlicodoriis, tertiolm- 
)ierii anno piclatis ct Cliristi stuiliosissimi Imper.ito- 
Hs Ileraclii, qiio quidem aiino filius ejus Deo clia- 
rissimus Constaiitinus creatus fuit Cassar. indictione 
priina, ilie xxii mensis Aprilis. Ciijus precilius uti- 
liani .'id Christi Dci nostri tribunal misericordiam 
consequ.Tinur, et simul cuin ipso ccelesti regno po- 
(ianiiir, et ciim illis oranihus, qui memoriam ejns 
coliint ad tdoriam salvaloris nostri .lesu Christi : cum 



quo Patn gloria cum sancto Spiritu, nunc et sera- D 
per, in secula seculorum. Ainen. 

ANNOTATA. 

a Bonosus. Orientis, Coraes, Imperin Pliocx, post 
alroria scelera Anliochix palrala, reivrsiis Con.ilanti- 
nopolim, iclus vnlnere (jladii in muri periil 4 Oclobris 
annn 610. Posli-idie, Phoca occiso fu.il coronalns Hera- 
clius. 



DE SANCTA OPPORTUNA, 

ABBATISSA SAGIENSI IN GALLIA. 



5 Ojtporliifi.T 
srculo a vwr- 
tu.v 

V. 



VHa snlpfa 
ab Aflclhilmo 
F.pisc stigtnisi 



iinn pliiiie 
coa vo. 




scd secuh II 
<"'»'! corpus 
tiiHiitc. tssel 
il.'o'!iuterioM. 



VcneiaHo 
saa-a : 



Sngiurii, sen civitas Saii-nun. cw./jU J^jnscopaHs 
cssc, Oxmo vkino dclclo; uli prxclare obscrvat 
Jacvbiis SirmoniluSy tomo i Coiicilionim, in No- 
lis iid /iim-lmncusc \ Concilium. Sita hscc loca 
siinl iu liodicrna Nontinnnia infcriore. Inler Sagienscs 
Episcopos (loriiit seculo Chrisd vin S. Oodegrnndiis, 
mnrtiirio coronutus die iii Scpfcmbris. Hujns Snror fuit 
S. Opportuna Virt,'o, AI)b.iti.^s;i Saiirlimouialium, in 
!nco Siniicnsi civilati vicino, acMond.s\ev'\oh npjiellato, 
(juod piialmodum n Normannis crcistm creditur. Ibi S. 
Oppnrtunn infra nnuum pnst nbitum fratris sui S. Oo- 
(leirraiuli, mnrtua cst lioc xxii Jprilis; ct miraculis 
clara, piiblicamibidcm promeruit vcncrationcm. Vitam 
cjus ct miracida, in diclo Monnslcrioh putruta, Scripsit 
A(ieIh«^lnins,si!it*A(lali(.'liMus. nut AdeWnw^e.v monncho 
Anisolen.u sive monastcriiS. Carilcphi in aijro Ccnoma- 
niro.foctus EpiscopusSiigicnsis,el pnssi 1 Sanctnshabilus; 
Cnjus meminit Saussaiius pnstAppendiccm Martijrohgii 
Gallicani in Catalogn Sanctoruni,qui proprius bisicrins 
vel natales non babent, ci ista scribit : S. Ailelinus, 
Sagioruin Ej)isct)j)us, qui S. Ojijxirttinani a?grot;m- 
tcni visitavit, divinoijue Corjinris Chri.sti ivforiliavit 
Safranicntc. Is jpse gesta Sanctaj illiu,i Virginis in- 
sigiii munmnento pnst.eris con>ignnvit. Uxc ibiqua; 
ad liunc xxii Apriiis ab eodem rcjictuntur, Verum ea 
vou satis consonnnt Aclis ab ipso Adclbclmo acriptis : in 
guibus mim. iiii, S. Opportuna, ultimo dic vitai sux, 
pr:ii''[q>it Sacerdotibus pro animte suai commencJa- 
ti'iie Missarum solennia celebrari, et Dominicum 
corpus afferri, et &ibi dari : et iii Prohgo ostendit 
auitor A-c scribere. pro utilitale dieni festuin B, Op- 
poilunas celebrantium : utque ca in ipsn fesiivitale 
j.yivlegercnlHr. Sammnrthani in Episropis Sagien.sibus 
poslpnnuul cum Ilildebiaudo II, cujus tempore corpns 
s <ci um esl Moiiciacum ironslitlum, ibiqiie mirtnnlis 
chiruit, qnx puslmmiuin alius scripsU. Nant Adelhel- 
viiis in Piologo ad Miracuta, asscrit se nairnre e;i, 
qna; in eodeni loco. ubi nuuc Sanctum corpus quie.s- 
cit et ven(>rutur, qni vulgo dicitur Monast(M'iolum, 
operata est. Arbitramur Episcopum conscrratum circa 
annum ncccxi, t'( tunc a A^ormannis captim el vendi- 
tuntf \ili scribit cap. [ bistvrix mirncnlorum. y/cta h:vc 
accnratc edidit Parisiis annotiw.ux Nicolaus Oossetn.s 
Doclor Theologus, et Ecclesuv S. Opporlun:v Parisiis 
ParOihus, et dein Lucas Acherius inter Acta Sanclo- 
runi Ordinis S. Bencdicti, sccuio tcrtio. Edidif e.tiani 
Surius Vilam S. Oppnitnna- ; scd in miracuUs faletur 
se styluni niutasse, ot causa prolixitalis vitandEe 
quaedani umisisse; addo, sub codcin titulo, eiiam qux 
post tronslatioiiem conligerunl , uni eidemque Scriplori 
perperam tiibnis.^ie, 

2 In Breviario Sngiensi {quod babeinusanno mdlxxxii 
excusum) pru-scribiiur solcnne o(]icium S. Opportuuai 
Virginis novcm Lectionum. J.tt tiium Leclionum offi- 
cium pnescribitur tn Breviarto Dcllovacensi anni 1554. 
Commemoraiio, cum unica sed prolixissima Lectione 



(/.' Vita, mvenitur in Pnrisicnsi Breviario anni 1584 
ef 10^6, nec non in Meldensi anni IGW. In veleri 
Leonensi simplex fit Commcmoratio dc S. Opporluna. 
Fnisse venerationem ejns oHm cum Normonuis in Aii' 
giinm translntam colligimns c.t outiquo Mnrlijrokhjio^ 
olim in Anglia cnnscripto, sed vunc Rnmiv in celebri 
biblwiheca Ducis Altenipsii asservalo : in quo ad hunc 
x.xii diem Apnlis mcmornlur S. Ojiportuna Virgn. ''^ 
Eadem legnnturin Martyrohgio Pnrisiisnniioi\D\x\vi 
C.TCUSO, itevi apud Grevenum et Mohnum in y/uciario 
Usuardi, et cum longissimo elogio npnd S. Sau.'i.<iaiium 
in Martijrologio Gallicano. Eamdem celebrant /Fion, 
Dorganius, Mennrdus et Bucelinus in Mnrtiirotogiis 
monnsticis, Canisius, Ferrarius ct alii. In Abrinccnsi 
apud Norjnannos dia^cesi, in Officio hodicrno SS. So- 
lens ef Cnii, pr^.^icribitur conimemoratio S. Oppor- 
tunfe Virginis. De ecclesia Monciaci ad ejus honorcm 
erecto, et dc Prioratu S. Oppcrtunx in Monciaco novo, 
infra agitur. Scrvatnr ctinm capsa deaura'a B. Op- n^iiqi^i^^ 
portnnse in coenobio S. Lupi de Esserento. oppidulo 
ad Ysarara. ordinis S. Bpnedicti, in di^jece.si Bellova- 
censi, eaque iu processione publica ad hunc diem 
XXII Aprilis circumfertur, uti Gossetu4 testainr : qui 
Inle agit de Collcgialn ac parceciili ecclesia Parisuinsi 
S. Opportunn', in qua iiipdit csse novein altaria, no- 
vem campanas, et novem Canonicos, ct vaiins reli- 
quias S. OpportunatPe, cistulas inaurata; inclu- 
sas ; et aliqnam ejus costam, reliquiario argenteo 
inaurato insertam, quam anno MDriAii Parmis ve- 
rterati sumus, cum illam dictus Gossctus ad ipgrum de~ 
tulisset, Eie rcliquix, una cum bracbio de:rtero ejus, 
exponuntur lioc xxii Aprilis et per lotnvi Oclavam. At F 
fcstiim susccplionis brarbii et nliarum reliquiarum cele- 
bratur Dominica infra Ortnvnm Epiphnuin' Doinini, 
uti lutius ex Lcclionibus Officus infra iraditur. 

VITA * 

Auclore Adalhelmo Episcopo Sa(}iensi. 
PROLOGUS. 

VJloriosse ac Deo dllectfe Virg'nis Opportnnne hodie 
festivitatem celebrantes, redemptorcm nostrum Je- 
suin Chrisfum coUaudemus, qui in Sanctis suis sem- r^^QCQt Auctor 
per mirabilis esse dignoscitur : et nnn solum per sanctam 
viros, viam justitiEe nnbis patefecit; verum etiam 
per ferainas et juvenilis setatis puellas, exempla re- 
ligionis et bonse iraitationis cunctis se aniantibus 
ostendit. Deo enim nostro semper cura est de ora- 
nibus : et neminem horum vult perire, quos redemit 
pruprio sanguine. Nam Sanctos in sanctitate horta- 
tur permanere, et peccatores a malis operibus di- 
scedere et bonis actibus inbaerere.ut possint ad coe- 
lestera patriam pervenire. Quod Virgo sacratissima 
Opportuna intelligens, divina gratia inspirante ab 
ipsa infantia Doraino servire constituit : ut merere- 

tur 



et Deum ; 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 
A tlir cum electis et prudentibiis Virginibus in ccelo 
regnare, qua posita in hujus terrin peregrinatione, 
seniper plus ccelestia quauj (prren:i stiiduit rliligere. 
Ejusflem igitur Dominie no.stra; Opportunse inier- 
■ cessinnein unanimiter deprecari debemui, antequam 
de vita et conversatioue morum ejus aliqiiirt tracte- 
mus, sive antequam quidquam de miraculis, qute 
per nierita ejus Dominus operatus est, disputemus : 
ut Cliristi adjutorio et ejus assiduis precibus, ab 
omnibiis rnalis eruamur, videlicefab insidiisdiaboli, 
eta laqueis ac variis hujiis seculi impedimenlis : et 
vita nostra, intercedente B. Opporluna, maneat 
secura inter prospera hujus vitc et adversa, quse 
affligiturgraviiini peccatoruin conscientia. Concedat 
etiani nobis Domini nostri pietas, actus jam dictaj 
Doraina; nostr.-6 Opportuna.», et virtutum ejus ma- 
gnificentiam scribcndi facultatem, ad pr;esentium 
futiirnrum utilitatem : qui aperit os mutorum, et 
facit disertas infantium linguas : quique temporibus 
Balaam ad loquendum, Angelicis terroribus os ape- 
ruit tremefacta; asina;, repleat parvitatem nostram 
eloquio miseratinnis suffi, et donet raihi indigno suo 
faniulo ahquid digne narrare in laudem dilecuu sua;, 
Dominne nostraj Opportuna; : et si non pro meis 
meritis, tanien pro utilitate diem festum B. Oppor- 
tunae celeb]'antium, distillet in noliis vel parvissi- 
mam siii roris guttam, qui temporibus Moysi de pe- 
fra jussit exii-e largissimain aquam: ut sicut tunc 
popnlus sitiens satiabatur aquis illius petra-, ita et 
hiEc plebs, quie mcdo hunc advenit, pro amore Do- 
minte nostne Opportunse, gaudens recedat cum sua 
jucunditafe, audifa virfutum ejus revelatione. Nunc 
vobis dilecfissirai tilii.prout Dominus ndnistraverit, 
narrafuri sumus, quaufa divina gratia in famula 
sua, Virgiiie Opportuna, operari dignata est mira- 
bilia. Sed vos non pigeat audire, quod in ea Domi- 
ejiisfue Acla nus perficere voluit : quia dum ancillam suam glo- 
ad imi/aiidum rificaf, nos ad ejus invitat exempla : ut operum 
piopom . jim^^ imitatores effecti, ei mereamur in coelestibus 

sociari, et vestigia Virginis imitando, atque prie- 
cepta Dominica observando, possimus cum illa coo- 
lestis regni perfrui gaudio. Ift paucis, quae dicuntur, 
miijnra intelligite: quia quibus pauca non sufBciuut, 
plura prodesse non possunt : m.ajora enira de Do- 
mina nostra Oppoituna oportet credere, quam possit 
nostra locutio demonstnire. 



\CCTORB 
^n\LIIELMO 



63 

Cumque esset mentis et corporis elegantia adornata 1) 
ef omnibus gratissiraa ; multi priepofentes viri, di- 
vitiis et v.iriis opibus referti. in matrimnnium eam 
sibi conjungere satagebant. Promittebant ei auri et '' '"" 
argenti immensa pondera, demonstrabant delecfa- 
bilia ninliernm nriiamenta. genimis et marg;irifis 
radiantia ; olferebant servos et ancillas, et dfversiB 
facultatis pra'dia. quis illicere pntuissent animum 
puelte, nisi illustrata fuisset cadesti gratia. Has 
omnes prnmissiones ips;i, ccu quisqiiilias quasilam 
et purgamenta mundi, cniitempsit, uf munda et casta 
posset pervenire .ad thalamum cffilestis Spnnsi. Nara 
quantn m;ijora illi promittebanf don.i, fanto magis 
animus puelliB ab aiunre illorum reccdebat: coiisi- 
derans in Den preliosinra esse munera, qu.a; summo 
studio quandoque obfinere desider;ibat. 

3 Enimvero infantum fixa in nbsequio divini 
amoris manebat, etpaulatira adeu in bonoriim ope- 
rum crescebat exercitiis ; ut si adfuisset gladius 
persecutoris, sponteprn Domino bibitura fiieritcali- 
cem passionis. Quia vero duo siint marliM-ii genera, 
unum inocciiltn et alterum in pnblico; nnn deerat 
illi corona martyrii, quie qnotidie in corpore 
cruccm perfei-ens Christi, sapicnter devicit oble- chr'ui 
ctaraenfa carnis, mundi et diaboli. Fortis enim amiiltia, 
bellairix Christi, iirmis Domiuicis munita ince- """""^ 
dens, videlicetscuto fidei, et lorica jnstitife. et cahmtare : 



\; 



Psal 31 1 



Ma(. 19, 2t 



lUirstri stirpe 
prognata, 



cAPrr I. 

Orlus, educalio, Vita monastica; Abbatissx 
creatx iliustres virtutes. 

Oancta igitur Opportnna, meritis ef nomine digna, 
vitam diligens servare Angelicam, Doraino Deo vo- 
vit virginitatem suam. Atque ut liberius Domino 
deserviref, et ab oranibus seculi curis vacare pos- 
set, pnmpas et divitias mundi abjiciens, quarumdam 
sanctimonialiura feminarum coUegio, eo quo infra 
dicturi siimus, juvante Domino sociata est rnodo. 
Nam parentes ejus nobilifatis genere pollentes, et 
regalis prosapia' apice finrenfes, inclyfi a Oxiraensis 
piigi, super omnes qui ibidem morabantur horaines, 
duo luminaria niundo genuerunt, Beafum videlicet 
Godegrandum, Sagiensis Ecclesise (cui ego, Domino 
disponente, deservio) Episcopum, et Dominani no- 
stram Opportunam, cujiis hndie patrocinia venera- 
mur, sororem ejus alraitluam. Beata aufem Oppor- 
tuna in annis puellaribus constifufa, nobilis erat 
genere, sed nobilior fide : decora et pulchra facie, 
sed pulchrior mente et operatione: castissimura 
seniper refinens vultum, habifu raanebat pudica su- 
pra omnes cosevas qua; tunc morabantur iii terra. 



gladio Spiritus sancfi, nobiit aliquando ea depo- 
nere, donec virtufe divini adjutorii omnes hnstis 
anfiqui insidias devinceret, et ciim triiimphn victo- 
riio, laureafa serto justitiie, Deum denruin in cce- 
lesfi Sion videret. Noluit apparcre inernlis, ne 
siiuciarefiir diabolicis s.Tgiftis. Nuraquam in ea dia- 
bolus quodvoluif, invenif : quia Rexforfis etpotens 
in pra lio Dominus, ciii tofn corde servivit, et quera 
tofis visceribits dilexit, ab oniiiibus inimic; insidiis 
eam ill^sam ciistndivit : qiiia a mandafisejus num- 
qiiam reces^it. frequenfer cum Psaluii*^ta dc;can(ans ; 
Judica Domin- ncicenfes rae, expugna impngnanfes 
nie. Apprebende arma et scutuiii, et oxurge in ad- 
jutorlum mihi. 

4 CJiiadam autemdie, ipsa dilecfa Dei Opportunii, 
cum multa tidelium fiirlia, palre qiioque et inafre 
secnm pergentibns, ecclesiamiufrans, audivit Domi- 
nnm in Evangelin dicentem : Vade, vendo omnia 
quie possides, et da pauperibus : et veni, sequere ^^ffi^gi „n 
me : et habebis thesaurum in ccplo. Qii;o omnia dili- reaiiims, 
genter auscultans, et secum velut mundum animal ^A''*<^""» 
rurainando perfractans, ad geuua patris ef inatris " 'J,,!"^ 
provoluta, in ha?c verba itrorupit : Ei;i, mi dulcis eicctum : 
pater ct amabilis mafer, per f remeiiduai et ain:iiidum '' 
ejus nomen, cujus verba modo sonueruut iu auribus 
nnstris attesfor, ne mihi ampliusqua;ratis sponsum 
in terris, quiajam sponsum habere cupio Dorainum 
nieum Jesum Christum in c'Oelis. Sequar jani vesti- 
tigia Dominas me;e, B. M;iria; Dei geuitricis, nec 
ullius filii admitf:mi copulam, nisi illius quem Virgo 
concepit Virgo peperit, et Virgo permansit. Hujus 
ego raatris deprecaborgratiam, ut me ancilhim suam 
nuptiis filii sui faciat dignam : ut ciiru filio siio con- 
jnncta fuero, matri et filio, sponso et Domino meo, 
sine aliciijiis perturbafinnis obstaculo, scrviani in 
iefernuin. Multum pater et mafer B. Oppnrtunae su- 
per bis mirabantur, et tandem pro const;inli;i filia; 
suio lieli exislentes, Deo grafias egcrunt immensas, 
qui in fili:t ipsorum radicem hiijus bonie voluntatis 
plantare dignatus esset ; dejirecautes unanimiter, ut 
quod plantavit, eietiam incrementum donaref. Cum- 
que fideles, qui aderanf, dixissenf, Amen ; B. Op- 
portuna ab orafione erecfa, lieta patrera respiciens, 
dixit : Jain filia Chrisfi fiicta, audiam vncem ejus, 
et inclinabo aurem meam ad euin, et obliviscar 
populum meum et domum patris mei : quia concu- 

pivit 



et impttrat 
constnsuiii ; 



64 



VITA S. OPPORTUN^ ABBATISS^. 



ArCTOBR 
ADAI.IIELMO 
EP. sAr. 



ingredilur 
Monosfe- 
riolum, 
Angtlo vt^o 
jirxccdere : 



humills et 
obedicns. 



Matlll. 11, 29 
Eccl. 3, 20 



Creata 
Abbattssa, 
vieit tn 
sttmma ab- 
slinentia 



el austeritate. 



pivit Rex speciem meam, et ipse est Dominus meus, 
et afloralio euni. 

B Iiiteiva appropinquat dies, quo E. Opportuna 
Episcopali lieneilictione xelamen consecratum capiti 
siio iniponrit; et abjectis jiuimditatis et secularibus 
ornamentis, inilnalur vostibus sacra? religionis. 
Itaqiie (leposita regia piirpura, multuni ]a?(atur, vili 
circumamicta tiinica. Tiinc s'ij)ata rniilliludine pa- 
rentum. et freqiieiilia seqiienlinm liominiini, ]ier- 
venit ad qiioddani cofnobitim, Sagii*n>i urbi viciniim, 
quod est in saltu Algiie silum, et rulgo usitato 
nomine niiiiciipatuni Monasteriolum. In eo itaqtie 
loco digna Deo puella Opportuna, omnibus seculi 
rebus valefaciens, et soli Deo vacare cupiens, ac- 
ceplo sancttP conversatifuiis baiiitu, coelui Ranctarum 
coiijuncta est feminarum, Domino ibidem famulan- 
tium. Videbatur autem qiiibiisdani sanclimonialibiis, 
qiiod diim D. Opportuna idem cipnobium ingrede- 
relnr, Angelus Domini eam custndiens priBCederet. 
Dignum qiiippe erat, ut qiKiruni vitain imilari dispo- 
sueraf, ab eis ciistodiretiir. Il.ililans aulem inler 
sacratas Virgines, non sicut rudis. sed iit perfecta 
conversabatur : et omnibus diebus vita." suae talis 
fiiit conversatio illius, ut a neniine posset repre 
bendi. Brevi aulem tempore repli>ta est Scripturte 
sacrse doctrina : qiiia die ac noi-te meditabatur in 
lege Doinini. Ilumilitafis et obedientise gratia super 
nnines eminebat : quia majorilms serviebat, ut ma- 
tribus : minores diligebat, ut sorores. Erga omnes 
erat obedieiis et niitis, secum revolveiis divinura 
priEcepfum : Discite a iiie. quiamitis sum et bumilis 
corde. Qiianto enim clarinr erat nnbilifate generis, 
tanto magis se cunctis subdebat Iiumilitate, sciens 
scriptuni : Quantomajor es, bumilia te in omnibus, 
et coram Deo invenies gratiam. 

6 Cuinque bis et aliis abundaret virtutibus, accidit 
ut Mater, quaj cieferis pra;eraf sororibus, raigraret 
ad Chri>luin. Tuuc sanctimoniales onines, uno con- 
sensu et pari vcdiintate, elegerunt Dominam nostram 
Opportunam, ut infer eas culmen pr;elationis obti- 
neret. At illa, cum raiiltuni cimtradicere vellet, sed 
pro vener.afione ubedienlia' non valeret, petiit trium 
dierum iuducias, ut pro bac re Dominum depreca- 
relur. Qiiod cum factum fuisset. revelatiim e.st illis, 
quod li. Opportuna digna esset bonore pra?Iationis. 
Deinde Mater et Abbaiissa super omnes constituta, 
niajori corpus siiuni coepit domare abstinentia. Nam 
frei|uenter tota nocte in Dei laiidibus vigilabat, et 
sa!pe in die a cibisomnino abstinebat. Feria qiiarta 
et sexta niliil manducabat : aliis diebus ad vespe- 
vuni, paiiem bordeaceum cuin aqua et aliquo cibo 
vilissiiiio sumebat. Die Dominico parvissirais pisci- 
culis vescebatur, non pr.pter ventris ingluviem. sed 
propter diei Dorainici venerationera : nec tamen ip- 
sos suraebat usqiie ad satietatera, sed tantum ad 
corporis sustentationem. Si qiiaiido qiiaepiani ex 
sororibus eam inlerrogaret,direns: dulcis Mafer, 
quare tam frcquenter abstinendo corpus maceras, 
sic respondebat : Adam de paradiso ejectus est, 
quiapomum vefitum manducavit : et nos illucredire 
d.Bbenius jejuiiaiido. I)o potu vinietesu carniiim non 
oportet nos quidqiiam dicere, qii» ipsa nolebat at- 
tingere. Et tanien ciini ab liis ipsa abstineret, san 
ctimoniidibus omnia siifficienter rainistrabat : ipsas 
enim et spiritualibus et corporalibus cibis decenler 
alebat. 

7 Super oninia infirnios et pauperes diligebat, et 
eis tamquam Christo ministrabat, reminiscens verbi 
Evangelici : Inlirmus fui, et visitastis me : et, Quod 
uniexminimismeisfecistis.raihifecistis. Balneisnon 
. uiebatur.ciliciumsemperocculteferebaf. Ilaerat ves- 
titahierae,sicut8estate:necprofrigoreadjiciebat.nec 
pro calore detrahebat. In leetoquandojacebat, unum 



Blande cor- 
ri^i; delin- 
quentes^ 



E 

Miraculis 

claret. 



sagum tantum habebat, et illud cilicinum : sed in D 
die, propter frequentiam hospifum siipervenientium, 
pretioso tegebatur opertorio lectuhis ejus. FIuxu 
madebaf lacrymariim, dicenscum Psalmista: Lavabo 
per singulas noctes lectura raeum, lacrymis meis l's. 6, 7 
.'^tratiira meura rigabo. Nnlliis eain vidit irafara, 
sed semper tranquillarn et blandam. Delinqiientes 
sorores, verborum castigatione et exempli sui 
proponenda imitatione, einendabat ; quod si ali- 
qua in diiritia inenfis perraaneret. taradiu pro 
ipsa Dominum deprecabafur, donec ad emenda- 
tionem adduceretur. Nerainem csdebat, sed dulciter 
omiiesregebaf, et clementiain siiipecturisdeclaraliat 
suavifate sermonis : ipsaenimquaiproferebat verba. 
sale sapientiae videres esse condita. Non psta-quura 
audientibus longa narratione adferre fastidium : 
nam si bona orania et virtiifes, quas B Opportunai 
divina pietas conferre dignafa est, dicere volueri- 
jiuis, anfe dies iste, quani oratio nostra, finem ha- 
bebit. Inter cetera vero talera illa habebat cnnsue- 
tudinera, ut si quid inipetrarevoluisset, orando apud 
Dnminum obtineret : et si ab aliquo tedebafiir, aut 
aliqiiis ei molestiam fecisset, orando cuncta mitiga- 
ret. Qund si lalro de ditione vel rebus ejus aliquid 
furtini abstulisset, taindiu eumoratione sua ligabat, 
donec ablala restitueret ; si autera lupus aiit vulpe- 
cula si\e aquila aliquam bestiarura raperet, sola 
jussione restitui faciebat. Et quod tunc nianens in 
cnrpore operabatur, hoc nunc vivens cum Cliristo, 
eodem favente, 0]>eratur ; qnod raultis raodis expe- 
riens, modo cognoscit et narrat Gallicana et b Neu- 
sfria terra : qiiae gaudent, mirantes virtiitum ejus 
insignia, quae per fimulam suam operatur Divina 
clementia. 

ANNOTATA. 

a Oximum oppidmn, 8 Leiicis Sagio tlistans, vulgo 
Hiesmes ; liittc regitutculn, /iicpagus Oximensis, vulgo 
le pays d'Hipsmes. in Vtce-cmmlatu Argettimiensi. 

b Gallia Francicn olim iliciilebnlur in Austrasiam, 
Burgundiain et Neu.vtriam : akjuc lutic Neusfri^e ca- 
piU eriit Lutctia Parisionm ; poslea ccepla sumi Neu- 
stria pro Normannia hodicrna. 

CAPUT II. 

S. Godegrandi peretirinatio et marlyrium, 
cum dotore S. Opportunse. 

X orro cum esset in jam dicto monasterio et prse- 
esset ibi sanctimonialibus ; factum est, ut venerabi- 
lis frater ejus Godegranilus, Sagiensis Ecclesije 
Episcopus, ob amoreni ccElestis patria;, Romam, ad 
limina heatorum Apo.sfolorum Petri et Pauli et di- 
versa loca Sanctorum, causa orationis vellet pera- 
grando circumire. Cnmqiie secum isthuc delilieraret, 
velletque tali in o]iere septem annorum curricula 
transigere, ut labnrando. peregrinando et orando, 
posset delicforiimveniam etgaudia aeterna obtinere ; 
disposita Ecclesia: su^ administratione, coepit mise- 
ricordiam Dei invocare, utcustos ejus esse dignare- 
fur in concepto itinere. Accersito ifaque quodam 
viro, diaboli araico, pleno totius nequitiae dnlo (qui 
pristinus araicus esse putabatur, et erat ei affinitate 
conjun:tus, Praesesque erat Oxiraensis pagi, et 
vocabatur Grodobertus) videntibus cunctis qui 
aderant, comniendavit ei defendendum omnera 
locum et Episcopium suiiin, ita cuin eo loquens : 
dulcis araice Grodoberte, comraitto fidei et ami- 
citiaetuffi omne officiura Ecclesi^e mea;, et omnem 
facultafera et supellectilem substanfiae meje, do- 
nec Domino volente redire potero : ut Domini mi- 
seratione et mea oratione siraulque tua defensione, 

grex 



F 

s, Gode- 

grandus, 

peregrinatuM 

abtturus ; 



EiJiscopatum 

commcndtU 

Grodoberto, 



Job. 3li, 13 
Prov, 11, 9 



rapaci ac 
vlolenlo : 



oraittc Op- 
poiluna re* 
veiivs. 



mitlil 
nunlins ad 
Giodoberfum ; 



a qiio fal- 
lacilcr in- 
vitatus. 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 
gi-ex niihi commissus ab inimicorum hominum ser- 
vetur iucursione. Benedicens deinde DominusGode- 
grundus omni idebi, et exhorlans ut in mandatis 
divinis persisteret, valedicens etiam .simulatori Gro- 
dolierlo, perfusus lacrymis, ccepit iter agere longae 
pereprinationis. 

9 Seil quia soriptum est, Simulatores et callidi 
prnvocant iram Dei : et, Simulator ore decipit ami- 
cum suum : post recessum Domini Godcgrandi, no- 
luit priEdictus Grodobertus esse defensor loci, sed 
ni.igis iiivasor et deprsdator populi. More namque 
lupnrum ciepit commendatas ,sibi oves, non defen- 
dere, sed dilaniare : coepit substantiam' earum au- 
ferre, e( neminem sinebat qiiiete vivere. Postpouens 
it:ique omuem amicitiam, et pronihilo ducens affini- 
taicm ; postquam res Ecclesise cunctas crudeliter 
diripuit, contra deoreta antiquorum Pafrum et in- 
stituta omnium canonum, dum adhuc Dominus noster 
Godegraudus viveret et Domino in peregrinatione 
deserviret, eidein Ecclesiaj Sagiensi fecit se Episco- 
pum ordinari. Tum vero, non accepta justa bene- 
dictione, sed repletus divina maledictione, non sicut 
pastor ageliat, sed utmercenarius iniquus, solalucra 
terrena qujerens , animarum salutem parvi|ieu- 
dens : ardenlius enim Mammonfe, quam Domino, 
serviebat. 

10 Cura hoecagerenfur, soror beati Antistis. mi- 
seriis et oalamitatibus afflictc-e Ecclesiae condolens, 
assidue Dominum deprecabalur, ut ab hac oppres- 
sione Sagiensera familiam Iiberaret, et fratremsuum 
ei sanuni videre concederet. Superna it;jque pietas, 
qurc clamantes ad se esaudit, cito, qiiod S. Oppor- 
tunaprecabatur, ad elTectum perduxit. Namveniente 
anno septimo peregrinationis Uomini Godegrandi 
et incoluraera sorori suae eum ostendit, et ab omni 
peccatorum contagio niundatum, per martyrii pal- 
mam ad coelestia regna evexit, et de manu fyranni 
Grodoberti plebem suam liberavit. Nempe cum re- 
diret B. Godegramlus, multorum relatione didicit 
tyrannidera scelerati Grodoberfi. Cognita igitur 
illiusnimiacupidit.ite etcriidelitate, memorDominici 
praecepti, dicentis : Diligite inimicos vestros, et 
orate pro persequentibus et calumniantibiis vos ; ob- 
nixe Dnminum precatus est, ut peccatis Grodoberti 
parceudo veniam daret ; posfea vero euradem per 
nuntios blande admonuit, ut a nequissima invasione 
et inaudito scelere animura revocaret. Noluit enira 
primum ad Sagiensem Ecolesiam pergere : sed, ne 
locum daret diabolo. divertit ad jam dictum Mona- 
steriolum, ubisororejus solerter Domino servieb;it. 
Cum venisset autem nuutius digni Deo Pra'sulis ad 
jam dictura tyrannum, ille simulans se gaudere de 
reversione amici. fraudulenfer talia remisit eiman- 
data :Noveris, dulcissime Pater, quoniam viri de 
longinquis patriis advenientes, te ab hac luce mi- 
grasse dixerunt : sed quia sospes reversus es, oinni 
tuaj Sedis et Pontificatiis potestate reoepta, ufere 
ea longo tempore feliciter : non enini in uno Epi- 
scopio deoet duos Episoopos residere. Precanmr 
itaqiie, ut simul loquentespristinis utamur aniicitiis, 
sicut expetit ordo oaritatis et mufua; dileotiouis. 
Festiuabaf nuntius diota iiupii Grodoberti nuutiare 
aui'ibus Doniini Godegrandi : sed ubi Episcopus cum 
sorore sua verba audivit fraudulenta, talem B. Op- 
portuna, spirituprophefiie replefa, responsionem de- 
dit: Scias frdter,quia ranlliti sunt sermonesejus su- 
per oIeura,et ipsisuntjacula. Cognoscentibus autera 
illis qnia appropinquabat tempus vocafionis B. Go- 
degrandi, et quia Deus vellet eum nuniero sancto- 
rum Martyrum et Episcoporum per efliisionem san- 
guifiis conjungi ; ccepit tamquam pius pastor iter 
arripere, ut aniraam suam pro ovibus sibi a Domino 
commendatis posset ponere. 

Apnlis T. III 



D 

AUCTOnE 
ADALIIBLUO 
EP SAG. 



65 

II Sed lupus rapax Grodobertus, secum perfra" 
ctans, quia si Pastorem interficeret, secure postea 
ovioulas ililaniaret; ccepit raore Ph;irisa:orum et 
Judajorum, qui Dominum crucifixerunt, intra se 
qua;rere, quoinodo sanctura Episcopura posset sic 
interfioere, utimmunis populovidereturab ejus san- 
guine. Neo defuit ei consiliumtraditoris Juda; : quia, 
ut Judas, plenus erat diabolicae persuasiunis sug- 
gestione. Habebat siquidera secuni viruinmalignura, 
qui fuerat B. Godegraudi filius spiritualis, querade 
unda baplisniatis sacri levaverat : looulos ipsijs, 
sicuf JudasDomini. defereb.it : et eumilem soelestum 
virum divitiis et honoribus alliciebat, ut si B. Gode- 
granJuin interficerct, majorem gratiam pra; ceteris 
sibi adstantibus obtineret. .\cceptis itaque auri et 
argenli, terraium equorumque muneribiis, jurando 
proinisit, se B. Godegrandura interfectnrum. Hoc 
ergn Grodoberto magiium p?perit gaudiuin.Qu.idara 
igitur die, cum B. Godegrandus velleta Alemaunicas a 

ccunnbium pergere, ut oum venerabili L;inthilde, 
sibi aflinit.ate oonjuiict;i, de divinis sermoniljiis col- 
loqiierelur; duin frausiretper Novantiuin pnodiuin, 
viditeum filius diaboli Grodobertus per fenestrain 
ciBnaouli. Tuno advocato S. Godegrandi filiolo, 
pra>cepit ut ad necera sancti Pontificis properaret, p 
si dicta raunera obtinere vellet. 

12 Qui sponte pruperaus, ad S. Godegrandura 
acoessit, et ivplctus diri draoonis astutia, torvis et 
crudelibus ooulis sanctnm viruro aspiciens, ranrfi- 
ferum venenura sub lingua aspidea et antro cordis 
retiiiebat. Quod vidensB. Godegrandus et callidita- 
tera animadverfons, senero vultu dixit : Quid est 
hoc, fili >. Ut quid pestiferie cogitafiones virulentum 
aniinum tuum conturbant? An igimras, qiiia ego 
suin spiritualis pater tuus Godegrandus? Quid rao- 
raris? Fiat, quod permittit Domini voluntas. Ipse 
autem truculenlus et audax. oscubiri se abEpiscopo perflde occi- 
petit. Tunc gloriosus Godegrandus elevans ooulos •"'"''• 
in ccelura, et sciens jam imminere Iinram mortis, 
oravit ad Dominum. etdixit; Dnminejesu, piissime 
Redeniptor, suscipe spirituin meura, quera dedistis ; 
et custodi gregem, quem coraraendasti mihi pec- 
catori. Utinain merear cum eis regn:ire in cu;lis, 
proquibus non dubilo sustinere passionem in terris. 
Cumque de ccelis exauditara esse deprecationem 
suara audiret, mox jiercussori suo in siraplieitate 
cordis osoulura dabat Iibenfissime. Ille aiitem eva- 
ginato gladio, sanotum Dei Pontifloera bis in sincipi- 
te perciissit : cujus venerandi capitis percussionum 
cioatrices, quasi a mediois sanata', inndo nnbi>oum, „ 
Domino douante, manent et apparent. Sic dilectus 
DeoPonfifexet pastor bonus, noster Gndegrandus, 
vitam in terris finivit, et Angeliois coetibus spiritus 
ejus in cirlis oonjunctus est b tertio Nonas Septem- 
bris : qui quia in modioo fidelis fuit, nunc in gau- 
dium Domini ingressus, .supramultaestconstitutus. 
Qui autem eum inlerfecit, in eodem looo a dirmone 
arreptus, nec data munera obtinuit, et ad inferna, 
heu proh dolor! celeriter desoendit. Grndobertus 
qunque, auctor rnisprje calamitiitis, divina; percus- 
sionis ultione turpiter et quidein brevi vitamfini- 
vit : quia nnn potest bene mori, qui male vixerit. 

13 Quidamaufera b«c videntes religiosi viri et 
vicini, ouin psalmis et cereis conati sunt corpus S. jVp moveri 
Goilegrandi proprii Episcnpi de terra erigere, ut corpus possii 
juxta consuetudinemEcclesiasficam illud mandarent 
sepulturae. Sed fanto pondere ha^sit in terra, ut a 
neniiue illorurn posset moveri. Quo coinperto, S. 
Lanthildis, ouin sanotiinonialiuraagmine, acrilerlu- 
gendo et flendo, otcpit illuc pergere. Cui siinilifer 
contigit : ii:im nulla rafione corpus sanctuni potue- 
ruiit de terra levare. Relatio igitur tanti dolai'is ad 
B. Opportunani pervenit, quod scilicet frater ejiis 

9 injusta 



YITA S. OPPORTUN^ ABBATISS^. 



AIICTOBE 
ADALilBLMO 
EP SAG. 



, injusta faotione Grodoljerti juguiatusjaceiet iii ter- 
ra, eta nullo possct inde levari. Qua; in ecclesia 
existens, cum oninibiis saiictiiiionialibus sibi subdi- 
tis, Doniino ooniniendabat animam fratris : et a Sa- 
cerdotibus Missarum oflii'iis celebratis, Deo oblnlit 
sacrificia • sincerissima! orationis. Didicerat enim 
Spiritu sanctn .••ibi revelante, jani fralrem suura ad 
co^lum migra^secum palraa marljrii. In ip^a quoque 
divina revelatinne Doniinum deprecata fuerat, ut 
corpus fratris sui tam diuimmobile in terra jac^ret, 
diinec |iro ejus aninia congruas Domiiio preces fiin- 



ANNOTATA. 

a Alemanica vnlijo Almenesches, itilcr Sai/iiim et 
^rgentaimm^ liaiul longe a A^oneiito optiittiilo cxtat, 
et dcscnbitur in Aeustna pia Artiiri ile MonsLicr pag. 
3G4 et seqq. 

b Et^t LO die S. Godegrandus iiiscriptiis Breviario 
Sagieiist oiini 1581. Sed omiiia vecifontitr de Coiiiiiiuiii 
prseter orationen:, in qita iMartyr et Pontifex iionn- 
iiatur. KJiis caput asscreatiir Parisiis in eeclesia S. 



deret, et ileliiiic propriis ulnis in ecclesium ad locum Martini de Canipo, et reliquuin corpus in Prioratu 



S, Opfiorlv- 
na prixlbus 
ittipetrot : 



aipii ciim 
/ralte mori, 



sepulcri deporiaret. Orab.it amiia S. Laniliildis, ut 
corpiis S. Godegrandi Episcopi et Martyrisa terra 
elevaretiir : precabatur neptis B. Opportuiia, ne 
corpus fratris moverelur. In anibabus erat sancti- 
tas, sed in Domina nostra Opportnna fervebat cari- 
tas fralerna. Vicit itaque S. Opportunai orafionis 
assiduilas. ut sciainus, quoniam oninia praiCellit ca- 
ritas. Dignuin naroqne erat, ut B. Opportuna, quae 
fraleina' mortis dolore torqiiebatur, gratia exaudita; 
depreciilioiiisa Domino consolaretiir. 

i't Suscepto itaque niintio tanti doloris, niortem 
fralris referentis, aniarissimis B. Opportuna per- 
fusa lacr}niis, dixil : Duinine mi Jesu Cliriste, aiua- 
tor et liispensator fralernitalis, perniitte nie siniul 
gaudere cuin Iratre nieo in coilestilius regnis : bo- 
num esteiiimet jucuiidum,liabiiare fratresin unura. 
Prccor Domine, ut quos coiijunxit in terris fraterna 
nativilas. tua nos iii cadis coiijungat benignissiraa 
pietas. Dcinde oratione conipleta, ad fiaterna per- 
rexit funera. Kt respiciens exanimeni fratrem, se- 
miviva cecidit in terrain : et sanctis raanibuscrebro 
percutiens pectus, infeliceinseclamabal etmiseram. 



insulae Adamaj, vulijo, Isle Adam, ad ylLsiam jluviiLm 
supraPonlisaram. 

CAPUT III. 

5- Opporhmx miranila et conlinuic preces. 
JJorOiis el obiliis. 

.1 ost obitum igitur saiicti Martjris et Pontiticis 
Gndegrandi, Dominus noster Jesus Christus coepit 
famiihim suam Opportuuain insignibus virtulum 
miraculis glorificare. Quis enini digne valeat expli- 
care, qualis et quara fervens deinuin iii Dei servitio 
permanserif? Nam in iege Dtimiiii siiie fatigatione 
quiescebat, et nulla turpi conversalione inquina- 
bat cor]ais suum. Et quia a consiietudine peccandi 
omnimodis se retrabebat, maxiinain, a Doniino in 
curandis iuPirmis est gratiam adepta. Naiu multi ad 
eara variis modis nppiessi venientes, per oraliones 
ejus a Domiiio sanitatem recipiebant : cl.iiidis per 
invocalionem gressus restitueliat, cscis visuin re- 
forniabat, et ab obsessis corpoiibus dajiiionia ejicle 



dilectionefraterna dcslilutam: dirunipensque capitis bat. Cum flentibus flebat, et oranibus quibuscumque 



COtlSOtlllttC 

tatit ,s". 
Lutilttilde, 



sota corpus 
flevat tt 
Ifptlll. 



crines, scindebat veslinienta corporis, ostendens 
cunctis acerbitatera sui doloris. Cumque lingua ta- 
ceret pr» dolore niniio, volutabatur in huino ; de- 
hiiic ejulando, hasvoces dabat in coelum : Vae mihi 
niisera;! circumdant ine ex omni parle angustiffi, 
quia desljlutasuiu fralerno solamine. Heu me ! quid 
niodo faciani 1 Heii mo peccatricem ! quo me verlam, 
aut quid dicani ? Subvoni, Cbriste. Ubi erit dein- 
ceps consolalio mea ? Nimirum i|)se mihi frater, 
ipse pater, et niater, et dorainus meus existebat, et 
iii omiiibus adjutor raeus erat. Iiiter acerbos doloies 
et luctus varios, venerabilis Lantbildis et omues 
qui aderant, S. Opporlunara mcerenlem dulciUus 
verbis consolari studebant, dicenles : .' essa, dilecta 
Deo Opportuna : desiue jam Marljreni Clii-isti fra- 
trein tuuni flere, quein cilissime, sicut desideras, 
videbis cum Christo feliciter regnare. Iiitermilte 
modo pro illo lacrjmas fuudere, cujus sacra inter- 
cessionobis poteritapiid Deum prodesse. Nulli euira 
dubiiini, quiaqui pro iiiimiciset inleifectoiibus suis 
oravil. uostri quoqiie meiuoriam liabebit. Quaiito 
enimChristo plusadhEesit, tanlomajora nobis bene- 
ficia pra;slabit ; quia licet sit iiobis absens corpore, 
tamen suis aiuatoribus non deest sancta interces- 
sione. 

15 Ha;c B. Opportuna audiens, corpus fratris 
iuter ulnas suscepit : et qiiem multi et fortissimi 
viri nequiveruntaterra levare, ipsa coepit sola sine 



'e portare. Igitur B. Godegrandi corpus cum beneflciis gratiasilli pro viriuni nostraruni facultate 



labor 

raultitudiuepopuli, diversi ordiiiisClericis, et laiuen- 
tantibus Viiginibus, cum cereis et resonantibus 
psalniis, perducilur adjam dictum Monasteri.ilum ; 
ibique debito hoiiore, agcnte B. Opporluna, condi- 
tum sepelitur. Ubi otiara per mulla annorura curri- 
cula, per ejus merita, multa virtutum insignia ope- 
rata est divina demeutia: cui estlaus ethonor, per 
infinitu seculorum secula. Amen. 



p^terat coiisolationem adhibebat : onines quippe, qui 
ad eara aliqua oppressi calamitate, aut gravati ad- 
versavaletudine, vel furls aut raptoris damno afilic- 
ti veniebant, gaudentes, desideriorum suorum vota 
consecuti, revertebantur. In ipsa seniper eratjugis 
oratio, et assiduus gemitus. Corpore integra persi- 
stens.mente et opeiationeseniper incceluiu tendens, 
B. Pauli Doctoris gcntium iinitatrix effecta, dicen- 
tis, Noslra autem conveisatio in cadis est, tota 
mentis virtute spernebat gaudia hujus vilEe, et 
cuncta delectameuta secularium voluptatum ; modis 
omnlbus desiderans conjungi agminibus calestium 
virtutum : orabat namque, ut posset dissolvi et esse 
cum Christo. 

17 Antequam autem anniversarius dies obitus 
fratris sui appropinqiiaret, iiimils vlgiliis et jejunils 
corpus afttlgens, suppliciter Doraiuum deprecabatur, 
dicens ; Redemptor mundi,cul ab infantia deservivi, 
quique me hucusque custodisti, fac nie ancillam 
tuam cum Marlyre tuo, fratre meo Godegrando, 
velociter in coelura suscipi, ut tecura gaudeanius in 
aeternura, cui servlvimus in Ikic mortali peregrina- 
tlone. Intelligens autem se a Domino exaudltam, et 
sciensimminere dieiu optatiB vocatlonis suaj, convo- 
cavit Sorores (quibus non tantum praiorat, quanlum 
proderat) et tallbus eas allocuta est verbis : Dulcis- 
siniffi Sorores et amantissiina; filia;, satls dignum et 
congruum videtur, ut pro concessis nobis a Domino 



F 

cupii dissaltil . 



agamus, et pro negligentiis et niulliiucdls peccatis 
nostris venlani ab eo iraploraresatagamus. Quidquid 
enim boni in nobls est, ab iUo accepimus : quiasine 
illo nil boni facere aut cogilare possumus: illo nam- 
que vivimus, movemur et suraus. yuid aulem nos 
sumus, uisi corruplibiles creaturai? et quld post 
mortem eriraus, nlsi pulvls et cinis ? Certe caro 
nostra (quam modo nimis diligimus, et cui quautum 
possumus, divitias et delicias praihemus) cum in 

terra 



adhorttitttr 
Sanctimo- 
ttiutes : 



iitculcat 
metrtoriatii 
iiovisslmo- 
Tum ; 



Eccl. 7, 40 



petit vemam 
deiictorum : 



Mat. B, II 



commendnt 
ftdcm, spcm, 
caTitatem, 



1 Joan. 4, i 



humititatem 
et aliax 
virtutes : 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS 
terra sepulta fuerit, a vertniljus consumetur. Jara 
fioreraus et superbimus in mundo : post mnrlem eri- 
mus piitredo et vermis : et quod cum (Inlnre nimio 
profiteor, impiis erit in inferno perpetua damnalio. 
Hffic, dilectissimse filia;, convenit omnibus Christi 
sanguine redemptis in memnria liabere, quia exlior- 
t.itur nos Scriplura, dicens : In omnibiis operihus 
tuis memorare novissima tua, et in aeternum non 
peccabis. 

18 Deinde anle pedes filiarum prosternens se, 
ream seet peceatricem confessa est, dicens : Nove- 
ritis, Sorores, qiiia nppropinquat hora tempor:ilis 
mortis niese : et ideo cum omni hiimilitate benignit.a- 
tem vestram deprecor, ut mihi pro amore Dei dirait- 
tatis, si aliqiiam ex vobis laesi, aut si vobis raolesta 
fui. et si aliqiiid indecenter contra regulam de re- 
bus vestris, quas miliicoinmendastis, egi. In hisenim 
et aliis multis me peccasse ;ignosco ; et idcirco pro 
illius amore parcite niihi, qiii dixit: Si dimiseritis 
horainibus peccata eornm, dimittet et vobis Pater 
coelestispeccata vestra. Talia B. Opportuna; verha 
audientes Sorores adstantes, diutissirae pra; repen- 
tino dolore cnnticiierunt : et deinde eam a terra !e- 
vantes, et sermoni singultus varios et lacrymas in- 
, termiscentes, Mater, inquiunt. dulcis Oppnrtuna, 
nobis multa bona prsestilisti, et nos numquam lajsi- 
sti : si autemin :iliquo deliquisti, parcat tibi etindul- 
geat pietas Cbristi ; quem semper amasti. 

19 Postquam autem illa ciiuctis Sororibiissecun- 
duin petitionem earum indulsit, taliter residens in- 
ter illas ccepit Inqui : Sorores carissimse, diligen- 
ter attendite verba exhortationis meae novissim.T. 
Sicut duplicia sunt opera, h'innrum scilicetet nialo- 
rum ; itaduo sunt retributioniim luca, justorum et 
impiorum. Attendite ergo, ut bona operantes, ec a 
malis cavenfes, in retributione jiistorum inveniami- 
ni. Ciijus bonae operationis radices Ires sunt pr;E- 
clarae et magis insignes. fides, spesetcaritas: et ipsa 
tantum carilas fidem prwrellit et spera, ut ipse Deus 
caritas sit, dicenle B. Joanne ; Deiis carifas est : et 
qui manet in carifafe, in Deo manet, et Deiis in eo. 
Si ergo vultis ut caritas. id est, Deus m.Tueat in vo- 
bis, omniferapore disoordiam, id est, diabolum ex- 
pellite a vnbis. Observate, qiiod promisistis in bap- 
tism.ate : scdicet, renunfiate ho.^ti anfiqiio et omni- 
bus pornpis ejiis ; Deum ex tofo corde diligite, et 
raandata ejiis observate. Unum quemqiie Christia- 
num, tamquara vosraefipsas, diii^jite : quia qiii odit 
fralrem vel sornrem suam, homicida est. Facite 
1 aliis, quod vobis fieri vultis. Si spiritus Dei habifat 
in vobis.templuniDei estis: etferapliimDei sanctiim 
est.quod vosestis.Nolileergo polluereferaplum Dei: 
quiaadimagineraDeicreat» estis: quiautemiemplum 
Dei violaverit, disperdet illura Deiis. Sit in vnbis 
vera et perfecta humilitas. Pra^latis vestrisobedite, 
omnes diligite, per caritatem invicem servife. Noli- 
te esse verbosa' : quia in multiloquio peccatum non 
deerit. Orania cum discrelione agite. Ne silis bilin- 
gues. nequeedaces, neque vinobntae, neque snmno- 
lentie. Sancta^ lectionis et boni nperis stiidium liabe- 
te : quia inimica pst animae otiosifas. Peccafa nolite 
perpefrare, sed perpefrafa per pmnitenfiam delete. 
Laus Deiab ore vesfrononrecedat. Mementofe, qiiia 
diabnlus fideles Cliri>ti seniper supplantare nititiir. 
Infirrais necess.iria ministrafe : p.auppribuseleemo- 
synam date: quia eleemosynaa morte liberat:elsicut 
aqua extinguitignem, ita ipsa peccafum. Oninibus. 
qiiibus potestis, .idjutorium impendite. Ab oranibus 
malis declinate, et in bonis oranibiis vosexercete, ut 
heredes efficiamini patria; coclestis. Precor, ut cum 
ab hac hice post diem duodecimiim migr.ivero, se- 
poliatismejuxta sepulcrumMartyrisChristi, Domini 
Godegrandi Episcopi. 



.KDALHRLUO 
F.P. SAG. 



invisitur a 
ss. Citcitia 
et Lucia : 



67 

20 His et aliis sanctis alloquiis confortans Soro- D 
res, ccepit B. Opportuna gravi corporis infirmilate auctobb 
detineri. et fobris molestia praegravari. Cumquc 
membra corporis lectulo dedissel, et omnes artus 
ejus vis morbi infestaret. tamen ab ore ejus laus 
Dei nullatenus recedebat. Exacta aulein quadam 
nocte. duiu jom aurora diei sequentis inciperet, in 
domo. ubi qiiiescebaf. maximi luminis splendor ap- 
pariiit. ef suavissimi odoris raira fragrantia effer- 
buit. Tuncdilecta Deo Virgo, vidit B. Caeciliam et 
S. l.uciam causa visitafionis ad se venire. Quas 
cum vidisset, blando sermone ita salutavit : Avete 
snrores Caecilia et Lucia : quid praecepit ancilla; 
siia" gloriosa Virgn Maria, cadestis Regina, et oin- 
niiiin Virginum Domina ? Respondentes sacrae vir- 
gines Caecilia ef Lucia, dixeriint : splendidissima 
sponsaChristi Opportuna, expcctat adventum tuum 
infacta Virgo Maria, ut filin ejus conjiingaris in 
coelo, qiiera totis visceribus dilexisti in niundo. Or- 
nata corona gldriae tuie, et accensa lampade, debea 
ire obviam sponso et sponsa?. 

21 Post laititi.ara autem tara prmrlarffi visionis et 
visitalionis, ecce in sinisfro angulo domus adstitit 
terribilis daeraou et nimis ferox, in specie nigerrimi E 
/Etliiopis. cujus capilli et barba distillabant quasi 
picem calidam et liquidam : oculi ejiis erant qiiasi 
ferrum ignitum, qiiod de fornace multis scintillis 
emicans producitur : de ore et naribiis ejus flamina 
exib;it et vapnr sulphureus. Quera videns B. Op- d.rmanem 
portiina, imperlerrita dixit : Praccipio tibi, diabole, appnrentem 
auctor tolius malignitatis, ne ab h"C loco mnvearis. ''"P"'"''''- 
Tunc omnes s,aiiclimonialcs advocans. et deniintians 
eis. quain ferribilis ibi adesset inimicus. dixit eis : 
Ecce spiritiis iminundiis et fntius maliliae repertor, 
qiii oranibus diebus nos iinpugnabat, Domino adju- 
vante, ab ancilla Christi victus confunditur. Precor 
itaque. amantissimas Sorores, ne ejiis suggestioiii- 
bus et incentivis cogitationibus acquiescatis. Tiinc 
conversa ad eum. dixit : In nomine Domini recede a 
me, fernx et fruculente inimice Christi : quia non 
me ancillain Christi superahis, sicut Evam priinam 
feminain superasfi. Ex h.ac ergo visione et S. Op- 
pnrfuna' adnionifione de cetero sanctimoniales fer- 
ventinres in Dei servitio extiterunt. 

22 Cuinque jam pra^gr.avante corporis infirmifate, 
duoclecimo die, sicut i|isaDomina nostra Opportuna 
pr;cdixerat, sciret adesse horam vocationis suoe ; 
prwcepit Sacerdntibus pro aiiima; siije coinmenda- F 
tione Missarum soleiinia celebrare : jussit etiain, ut Saeroriati- 
omnes sanctimonialcs, a inajore usqiie ad niinorem. '" '"""' "^ ' 
Doraino oflerreiit lihamina. Quod cura factum esset. 
jiissit Dominicum Corpiis afferri et sibi dari : quo 
accepfo. dixit : Corpus tuura. Dnraine. prnficiat raihi 
ad s,alvationem, animae mese. Et duin Clerus, in 
exilu sanctffi illius aniina». et ad.stantes sanctimo- 
niales psalmos riecantarpnt, et ipsa cum eis decan- 
taret, respiciens ad oslium domus, dixit his, qui 
psalraos decant.abant : Ecce advenit Domina iiiea 
beafa Virgn M;iria, c:ii vos cnmmendo, quos in hoc appnrente 
seculo amplius nnn videbo. Extendente aulem ea ^^^,^"^^"! 
bracbia, quasi niatrem Dei vellet amplexari, sancta 
ejusanimacarne esf soluta. et vivit ciim Christo 



tn siilit et 
atttijtt. 



ppr a^forna secula. Curaque omnes uiianiiniter quasi 
propriam deflerent matrem. sepelierunt eam juxta 
sepulcrum fratris sui, sicut ipsa vivens deprecata 
fuerat. Ibique Dominus noster Jesus Christus per 
merita amborum mnlta miracula oper.atus est longo 
tempore. quamdiu corpora eorum ibidem quievere. 
Posteaquam vero corpus beatae et admirand;E Op- 
portuna; ab eo loco a fidelibus viiis translatum est, ^"jj' 
quocuraqup accessit. el quocuraque in Inco. prsdio, 
castello aut villa depositura fuit, pennulfae virtutes 
pei- ejusintercessionem effectae sunt, pnestante Do- 

mino 



68 



tlTA S. OPPORTUNiE AHBATISS^. 



ADCTORR 
ADALnKLHO 
EP. SAC. 



A.thium 

vionfufprii 

liicarceraium 



repcfU S. 
Opportuna, 



Jonri, 31 



nec sine 
mtracuto 
rccipif t 



L minonostro Jesu Christo, cui estlaus, honor, vir- 
tus c-t potestas cura Patre et Spiritu sancto per infi- 
nita seculasecuiorum, Amen. 

Egohumilis Adalhelmus, Saglensem supraplebera 
Epi.scfipus, arljuvante Domino, descripsi Vitara B. 
Opportunffl. 

APPENDIX I 

Ex MS. codice Eccksi.v colleijiata: S Oppor- 
lunx. 

JjiO tempore, quo Domina nostra Opportuna san- 
r.timoni.ilibus praifirat Aliljatissa, contigit quadam die 
(aniulum cum asino, qui pjusdem loci negotiis deser- 
vieliat, silvam, quffi ipsi Abbatia; et circumjacen- 
tium et vicinoruui opiiidorum inoolis atl ligua dum- 
tuxat igni deputauda. quotquot quique voiebant. 
communis erat, aggredi ; hic rum solito more, asino 
onusto, regredi vellet, quia (ut vulgo diciturj mali 
niluntur semper nocere bonis; ecce ipsius silvae 
custos, quem lucariuin vocant, advenit ; qui invi- 
dije et prjesumplionis spiritu, aiit certe turpis lucri 
cupiditate agitatus, euindem asinum inique compre- 
heiisum incarcerat, et per aliquot dies custodiri 
mandat. Quo comperto be.ata Virgo Opportuna ad 
cuni lestiiiavit, quein in quodam prato ad euradera 
pi'rtinente, ipsiusque Abbatiffi proxirao, repertura 
humilliine (utei cnnsuntudinis semper erat) his ver- 
bis affata est. Cum niliili iibnoxius, in lignis u.sui 
nostro deferendis, noster .isellus censeatur, non est 
sequum eum carcerali custodi^e mancipalura teiieri ; 
quainobrem obsec"a, ut liberum illiim digneris no- 
bis reddere. Ad quaiu ipse stolidus ridiculose re- 
spondit : cum pratuin i^tud sale insuperficieundique 
fuerit rosporsum, reddetur vobis. Quod audiens 
beala Virgo, aliquantisper propter injustitiam com- 
mota, rediit; non tainen solitum in talibus auxi- 
huin, divinuni scilicet, oblita est invocare : in quo 
flduciam liabuit et non in homine, sed aures Dei 
cuipit illicopiilsare. Et quia scriptum e.st, si quis 
feeerit voluntatem Dei, Iiunc exaudit Deus, quod 
prius ut impossibile illusio negaverat, veritas ipsa 
ad oxitum perduxit ; etenim idem pratum divinitus 
salo asper.sum est. Itaipieut in crastino, qui hoc 
speclaculnm viderant ipsi liicario retulerunt, non 
acquievit dictis eoruin : sed rem ip.sam visurus, 
praliim usque perrexit; ibiquc quod audierat oculis 
conspexit : stupore qiioque lerritus cogitabat qualis 
esset ista visio. Tandem vero animadvertit. quod 
dixeratbeatio Virgini Oppurtunas, se pro asino ro- 
gaiili, ot illico se reum iniquw detentionis ipsius asi- 
ni cogiKivit, atque satisfacere quamprimum studiiit; 
asiiinm eiiim niox ad ca»nobiura remisit, et pratum 
quud sale i-oopertum viderat, Sororibus ipsius coe- 
nobii in jure bereditario perpetuo legavit, veniam- 
tlU" pro prKsiimptione sua luimiliter postulavit. In 
Imjiis ;iuleui rei niemori;im, ipsuiu pratura ab inco- 
lis iisque hodie apud nos pratum salsum voLatum 
estl 

SeqiiebaUtr miraculum, de. ane rmiscitiita, et aliis 
avilnis clamlis eljeriis : ciii similes liistorix sai/iiiis iii 
Actis Saiictoiiim lcnmtur. In Vita S. Werfbiirgx 
Virginis, filix Ttegis Mercioriim in Aiiijlia iii Fi-hriia- 
rii, elinm ejiismoili miniculiim narratiir, iibi in Notis 
eitiitiis Malmestiirieiisis asserit, ctiiim arem illain co- 
mesliim, i-tsimili moilo resuscilatiim fiiisse, qiwitlFi 
miiius prolmmmis. ylniellanliir ibidem aiicx sive aii- 
sercs silveslres. 



LIBER 311RACCL0RL1I 

Auctore eodem Adalliclmo Episcopo Sagiensi. 

PROLOGUS. 

JJomino miserante Adalbelmus, Sagiensium ple- 
bium liumilis Episcopus, nacnon B. Karileti Mona- 
clius et servus. oninibus Christi sanguine redemptis 
gaudium vita; praesentis et gloriara ;elerna; beatitu- 
dinis. Adjuvante Domino descripsi Vitam Dominae 
nostrae Opportunse et conversationem etobituraejus ; 
nuiic vero per auxiliura Sanitae Trinitalis narrare 
cupimus miracula, quae in diversis locis per eara 
operata est pietas superna. Partim ergo de iis scri- 
bemiis sicut vidiraus, et p;irtim quffi ab aliis audi- 
vimus. Vivunt enim adhuc multi, qiii c.Tci et claudi, 
muti et dsemoiiiaci, per intercessionem et merita 
ejtis a Domino curati sunt : quortim narrarioni satis 
fidem credulitatis adhibere possumus ; quia cicatri- 
ces infirraitatis ostendunt signa sanitatis. Sciat au- 
fem omnis Lectf"ir, quia non sequeraur ordinera nar- 
ralionum in expositione virtutuin : sed prius ea quae 
vidimus, et quas in eodera looo nbi nunc sanctura 
corpus ejus veneratur, qui vulgo dicitur Moneiacus, 
operata est, narrare disponiraiis. Quare itaqiie ego 
hebes et insipiens, ausus suin incipere ; si placet, 
audite. 

CAPUT 1. 
Miracula a scriptore visa. 

Xi.nteqiiara Episcopatum hiijus Ecclesiae obtine- 
rem, narrabantur iniracula ejus, et anullo scribe- 
bantur. Vocatus autem Episcopus et nondum ef- 
fectus, cum quidamotyerrent inuoera, ut decus os-- 
teiisa; benedictionis a me auferrent, et lociim h'ino- 
ris sibi vintlicarent; humiliter votum vovi eidem 
Dominffi S. Opportunae, quod studerem miraculo- 
rum et vitae ejus pisticus scriptor existere, si mihi 
dignaretur auxiliura irapendere, quo possein insur- 
gentes ,'erauliis devincere. Doniina; itaque Oppor- 
tun^e intercessionis auxilio, potitus sum optatae 
benediotiouis privilegio ; sed gemens fateor, et pce- 
nitens coufiteor peccatum negligenti.e rae;e. .\ccepta 
namque benedictione, pro nihilo duxi votum pro- 
missionis mea;. Quia vero omnipotens Deus peccata 
nostra aut in praesenti punit, aut in futnro reser- 
vat punienda ; propter pecciitura commemoratag ne- 
gligentia; mcae, in ipso anno ordinatiimis mex tra- 
ditus sum manibus crudelissimae gentis Normannicae : 
qui me captivum ligantes, quasi vile mancipium, 
vendiderunt transmarinas regiones. Hoc igitur fac- 
tura est exigentibus peccatis meis, ut scirein quia 
non debet superbire terra et cinis : et quia melius 
est non vovere, quam vota non redilere. Post multa 
itaque Normaiinorum ludibfia, et i|uae mihi infule- 
ruiit creberrima verbera, post diversa maris flu- 
ctuantis et procellosi pericula, post nimii frigoris et 
nuditatis et dira; farais, neenon longioris itineris im- 
pediraenta. cum placUisset pietati et misericordi» 
Domini et Redemptoris nostri, quae pecc.atores solita 
est confortare, ut mihi concederet redire in terram 
nativitatis me;i; ; scire convenit fraternitati vestrae, 
quantuin milii profuit intercessio B. Opportunie. 
Super fluviiim Somonae, ad oppidum quod dicitur 
Valei'i.a, cum voliiisseinus devenire violentia niari- 
na; accessionis anticipati et oppressi qui mecum 
erant, in jtira dictum fluviiim Somona; de equis ce- 
ciderunt, iuter quos et ego iniseruluscecidi. Cumque 
mihi jara nulla spes esset vivendi, taliter clamare 
coepi: S. Opportuna et B. Karilefi, liberate pereun- 

tem 



Auctor visa 
ef auflita 
narrat. 



Scriliil ex 
voto obti' 
gatas, 



guod ne'jii. 
ffeiis cfflcere, 
F 



Aormannis 
ren'Utus 
ejulat : 



a fuhncr- 
sinne per 
Sanc/nm 
eripitur. 



VIGESIMA SECU.NDA APRILIS. 
A tem sernim vestrum. Qnorum adjutorio, cura non tem adversatrieis rncae Opportnna 



Contracta 
erigllur : 



B 



parahjticus 
sanatur : 



cnpTqnmena 
ad vatia 
Sanctorum 
luca deducta. 



in oratorio 
■S. Opportunx, 



prasente 
scriplore, 



haberem peritiara natandi, ad ripam flnminis, adju 
trice ipsa B. Opportnna, nt railii visum est, deveni. 
Hujiis itaque S. Oppoituna insigue miraculum di- 
gnnm judico srrilt^^re primum. 

3 Deinde aliud qnod mecnm multi vidernnt, scri- 
here non tardo. Qiiidam vir nnmine Adalbodus, 
u.\r.rnm snam debilem ad ecclesiam B. Opportnnffi 
deportabat : cnjus miserffi. feminie geuuum poplites 
gressu'^ ambnlandi denegabant, qiiia nervis siccatls 
crura coxis adliiEserant, et extendere tibias ad usnra 
enndinnlhitenuspoterat. Qnodamdiecnm innndatio 
pluviarnm fecit magnnm lutum platearnm, et rai- 
nistri ecclesiaj depulsarent signa ad officiura ve- 
spertinale ; illa raiserabilis feraina. quasi reptando 
et genua vix trahendo, permedinm Intum, ad ercle- 
siam, ut pnterat, festinabat : qnam qni .iderant vi- 
dentes taliter incedere, hiervmas ctepernnt pro illa 
fundere. Cnraqne eam vellent inter brachia ad ec- 
clesiam deferre, dixit eis : Sinite nie ita incedere, 
ut Dumina mea videat Opportuna aitiictionera an- 
cilhc suffi. Qnffi ingressa ecclesiam, in ipsa nocfe 
pervirtutem S. Opportunje a Doniino recepit sani- 
tatem : tamen diuiissime decucurrit a capite ejus 
immensitas sudoris, ostendens eam habuisse acer- 
bitatem gravissimam doloris. Statiraque concursns 
factns est populurum, Dei laudantinm misericor- 
diam, qni sic raagnificare dignatus est Virginem 
suain Opportunani. Vocatiir antera eadem femina 
Aldeciidis, qua3 minc recte arabulat et glorificat 
Deum. 

4 In villa quEediciturVituriacus, erat vir qnidam, 
nooiine Otolgrinus. qni ita erat omuium membro- 
rum otRcio destitulns, ut ueque manus possct ad os 
ducere, neqne etiani saiivam de ore sine adjunn-io 
alterius projicere. Qui cum rogaret se perduci a 
parentibiis et :imicis ad B. Opportinue oratoriura, 
videnlibus cunctis qui ad celebiMlionein Mi~sa' Do- 
minica die convenerant, qna^^i semivivus in ecclesia 
estpositns. Prfecepimus antem ut pro recnperanda 
ejns sanitate Doinini misericordiam deprecari stu- 
derent. Post paucos autem dies sanns effectus, ora- 
tionibus S. Opportiinse adjulns, gratias egit, defe- 
rens vota sua devotu-^. 

b IUnd quoque signum non deberans tacere, quod 
per c:imdem domin.am nostram Opportunam Jesus 
Christus nobis prffisentibus dign.ilus est perpetrare. 
Hostis gencris hninani diabolns qiiamdam femi- 
nam iiivasit, ciijiis meinbra per singnla diei et no- 
ctis momenta diversis modis, heu, produlor! tor- 
quendo dihiniabat. Vir autem ipsins feminae eam 
valde diligens solerter custodiebat, et per multa 
Sanctorum loca eam deducebat, ut per depreca- 
tionem Electornm Dei ab oppressione inimici mere- 
retur liberari. Cnm diutius inimicusjamjaraque qua- 
si bereditarinm vas possideret, et variis criiciatihns 
miserriinam feminain turpiter (qnod dici dolendum 
est) afHigeret; vir ejus andita opinione glrriosee 
Virginis Opportun», scilicet quod illius intercessio 
vira soleret effugare diemoniorum; devutns cum 
priedicta nxoreanxillura virtntis ejns expetiit. Qno 
perdneta cum esset, sentiens diabulus quod per me- 
rita B. Opporlunae Dominns vellet neqnitias ejus 
conterere ; per os illins femina; taliter cccpit cla- 
mare : Va;, vk, Opportuna, vae mihi, inveterata 
Opportuna, quie mihi in Gallia et in Neustria sem- 
per fuisti contraria : sa'pe oratio tna destruxit ma- 
chinamenta mea : insidiabaris enim mihi, et prius 
vivens, et nunc moi-tua. Mihi quoque qni inter ce- 
teros dolens et orans adstabam, per os ipsius mn- 
lieris multa convitiadicebat. Noli sperare, rndis et 
neophyte Episcope, quod tua virtute ab hac mea 
egrediar potestate. Nihilenim te timeo : sed virlu- 



D 
.\rcioBE 

.\)U1.HKLH0 
El'. SAG, 



prxmlssis 
cxorcistnis : 



et vcto conti- 
nentix /aclo. 



non l:rsa, 



09 

formido, et fe 

inutilem servum esse ejus cognosco. Adstantes au- 

tem Sacenlotes et Clerici et vulgaris populus, qui 

ad hoc Ingendnm spectaculum ccnvenerant, nulla- 

tenus ab or.atione ccs.sabant : sed sine inlei™issione 

cum hicrymis Di>:niiium deprecabantnr, ut |)recibus 

placatus fuinuhu siia: Oppurtunas, ciini virtute suse 

potenti.:' cli.lcret apertas iniinicitias fraudis diabo- 

licse. Infusaantcm ipsa feraiim benediclai aquie .-is- 

persione, et signata signo Crncis l)uminic;e, cu: 

legercntur siipcr eam orationes liiii<' operi congrnen- 

tes, etperventum fuissetad locum ulu dicitnr, ..\djnro 

te, draco, in noiniue .'\gniqni ainbulat super aspidem 

et basiliscura. qni conciilcat leoncm et draconem ; 

niox spiritns immundus crudeliier eam vexans, ita 

ut nngulis et deutibiis propria dilaniaret mcmbra, 

terribili voce clamat : Scias, vetnla i)piiurtuna,*quia 

nunc egrediar, sed cito reverlar. Qiiod cum dictum 

fuisset, ipsa feniina pacifiee rescdii. et oculos cum 

manibus ad cu'Ium erexil, et ad cornna allaris acce- 

dens se in servitinm B. Opportniia' pernianore pro- 

misit, sninpluqiie bcncdicliiuiis pane ad huspitinm ni)eratxir : 

perrexit. Evulutis anlctn aliqnibiis diebus vir ejus 

eam optans perfrui sanitale, gaudio rcpletus vnluit 

ad propria redire. Cumque jara a villa exiret, et K 

cieptum iter carpcret; ecce diab.dus cnin niultitudi- "'*.'''"»'«: 

ne satellitnm, in specie lupoiiini alipie raniim, snper '",7/" '"'j 

pr;edictam feiniiiam irruit, Ip.sa ;uitein claiiuins : 

DominaOppurlnna, libera ancilhim timni ; et usqiie 

snbtusaltare fugit, et dicebat, qnia usqiie ad ostium 

ecclesiae Inpi ctcanes eani seqnebanlur : iliique diu- 

tius nobiscum oraiis, siiie hesioiie revcrsa est. In 

tali ilaqiie prosperilale quindccim dics pcriimnsit, 

et sine aliqiia tnrbatiune ulucnmque voluit, absque 

vexatiune perrexit. Cnmqne lioc vir ejus vi.Ieret, 

obtulit pe.'unias Clcricis ecclesi;e, nt licentiam lia- 

berel sociandi "S uxori sua:. Quod ego audieiis uec 

permisi, nec prohihui ; ne si perniittereiu, viderer 

volunlati S;uict» Opportuna; contraire : siautem 

coiilKidicerem, arrnerer a nescientibus, quod cansa 

cupiditiitis liniiiaiurvcllem disjungere amurem nnp- 

tialis copiihe. Ipse auteiu vir inure solilo voleiis ad 

eam ingrcdi, cognovit eani nequius qiiain priiis a 

daeinonio vexari. Nain nrgenle diabolo, maniis et 

brachia tnrpiler agilaliat ; liincqne liiigiiaa fmcibus 

exsiliens, ita nt terniinuin uris et hibiuruni claiistra 

nimis excederet, et nnda tota ab homiiiibns videre- 

ttir, inauditara cuiitra OinnipotHiilcin luqiicbatur 

bhisphcini;im. Cumverovir cjus iiuii [lussct e;iin so- 

Iiis adducere ad consuelnin Oratdriiim B. Oppor- 

tunae Virginis, cives condolenles aillictiunibus mu- 

lieris etejus mariti doluribus, inter nliias pro[)rias 

quasipenemortnain prujecerunt anteDominiBnustrs 

Opportun;e ecclesi;im : ibi.pie terrje diutius inlne- 

rens, neqne vox in ea audiebatnr, iieqiie lialitus denuo ttbem- 

sentiebalur, serl defunctam esse profestabantnr.Le- '"''. 

ctis ergo orationibu.' qute energumenis convcninnt, 

et postea inchoatis psalmis a quibiisdam, qiii psal- 

luntur in ageiida uratiuiie mortnornm: post longa 

horarum spatia illa feinina ([tiai [lulabatur mortua, 

quia illa niurielur qu:e pecc.iverit aiiima: tniic ma- 

gnas dare cu?pit voces in ecclesia climans : D.imina 

Opportuna, adjuva mo ancillam tiiam, qnia ero de 

cetero tua devotissinui faranla, resiiscita rae a morte 

corporis et anim;e. Cum vir ejiis hlandis sermonibiis 

cam dcliniret, et interrugaret quid ei visnm fnisset, 

respondit diceiis : Doinine mi Helberte, (sic enim 

vocabatnr vir ille) inodo a maximo et truciilcnlo 

lupo devorala fui : et cum me vellcnt integram hu- 

F . .». 1 . 1 .■, ■ ,. ''"'0 'lerum 

mines perpannos cum ignitis trnlentibns in iuveam f^,.,^ 

sulphnream prujicere, per Dei graliam liberata sum, 

adjutorio Doi))in:e mepe S^ Opportnmc. Qiialem vis 

uxorem, quia amplius rae non poteris habere^ Ih-ec 

autera 



tertio t<b 
rlolatum 
lolum cor 
iciita. 



V 



M-ITOTIR 
IDALIIf LMO 

tii'. axo. 



70 

, autem feiniii;i Olljiregis vocatur : quae quamdiu vi- 
xit. Liomino cum omni rlevotione corporis et meutis 
puritate fnmiil.ibatur, et longo tempore post snper- 
fuere multi, qui ea quie n.-irrare volumiis se viilisse 
lestabantur. 

CAPUT 11. 

Alia miracula piiiiasiiiiHin a Translaliove 
cor/ioris facta. 



Mon' rinnts 
oesofi. 



X li'lis Sagiensis Ecclesia;. exigenlilius perratis, a 
cruili-lis^ima gente Normannorum miserahiliter 
.-iflli}.'clintur. Ipsa enini ferocitas Paganoriim assidiiis 
di-praMlali(iniljus et llaiiiinariim incendiis, virorum 
ac niiilieriiin. piipillorum ric viduriruiii, infantiiiin et 
seiiiim juguhilionilius cunctamreginnem devastaliat. 
.lam ilaqiie inclytus Rcxn Ludoviciis, frater gloriosi 



MIIUCULA S. OPPORTUN.£ ABSATISS.E. 

feininae. Cum eas redire in domuii suam fecisset, et 
verljerare voluisset; ut osfenderet Dominus, quan- 
tum B. Opportuna; meritum apinl euin valeret, cito 
aiicillis supradicliE .\Itrudis adjutorium prasbere 
dignatus est. Nam immensus dolor viscerum .\itru- 
dem ita invasit, ut flagelliim de manu ejiis ceciderit, 
ettamdiu torqiieretur, donec ad ecclesiain B. Op- 
portuiuc se portare fecit. ubi se culpaliilem reddidit, 
et sanitate recepfa multuni poslea Clericis ecclesiaj 
illius profuit. qiiia qune necess:iria illis fuerunt ad- 
ministravit. Haec videntes circamanentes femime, 
promptiores fuerunt in servitio B. OpportunBe. Cum 
enim ca quai diciinus vera sint omiiia, crediinus, 
quia neque nostra in^ipiens, neque alterius docilis 
liiigiiaenarrare valetoinnia,qiue per B. Opportunam 
Doiiiiniis operalus est miracula. 

8 Audite, si pl.icet, qualis B Opportiina contra 
odientem locum suum exstiterit. Qiiia enim in Iioc 



affligUur 
dotorp. vis~ 
cerutw. 



ea iimoca- 
ta sanatur ; 



h 
Mancia- 
tnin tlefv- 
Tnnl cfirpHS 
.s ftpportmtc. 
li 



et inagni Doniini Caroli iioslri Inipcraforis, Regis seciilo m.nli per-nixti sunt bonis, ipsique mali sein- 

sercuissimi (ciijus bencficiis sumiis qiiidquid sumus, per invident bonis ; cum quid.im vir. noinine Ana- 

ciijiis vitasempfr a Doniino guhernatur) auditis in- stasius, videret ecclesiam in lionnre S. Opportuna' 

signibns H. Opportuna; virtutibus. rausa refugii esse conslructam, dolens potestatem ejus crescere, 

supndictuin pra^dinm h Monciacum condonaverat diabolica invidia permotus, coepit fainiliam aflligere. 

ciilcin Dominai Opportiina) et illustrissimo viro c Ciinique religiosi una ei dicerent, ut pro araore S. 



minnfu^ 
ilestructio- 
n>m tccteslx, 



Ilildclirando, Sagiensis Eirlesia; Episcopo sanctis- 
simo. Idem ergo Ilildebrandus tinKirepncdict.Te per- 
secutionis N'ormannica:partem Clericornm in Mon- 
ciaciim villain vcnire jnssit cum sanctissimo coiqmre 
Domina: 0|ip"rtuna;. Cumque Clerici victui neces- 
saria non lialjnrpnt,paiicin enim et vinum parumper 
liabebant; timore fainis et niiditatis tri.stahantur. 
Jiissis itaque Pontificis ohedicntes, cum corpuscnlo 
sancta> Oppnrtuiiic coqjeriint perpcre. Quod au- 



OpportiiniE cessaret ab hac levitatis pra;suraptione, 
cum juraniento testatus est dicens ; Sciatis oranes 
qni in hac Iiahitatis villa, qiiia anteqnam moriar, 
illic ubi nunc est eixlesia S. Opportunte consfructa, 
ibi faciain fabaruin sata, et erif ibi legiiniiiuim copia. 
Hiijus hlasplieinia; celeriteradfuitviiidex intercessio 
S. Opportuna'. Statim eiiim ut a donio exiit. cuin 
quodam juvene noinine Helboldo rlxari coepit : qiii 
Htdboldus inermis erat, sed tantum haciiliiin, quein 



(<it^is tnmen 
rcripit : 



lilurrs n/li 
snnitatcm : 



fcclcsiii i\tlc 
oiiji/nictd. 



Ts. 07. 3r. 
Hullcr iii 
Samtam 
blasphema. 



dicnlcs divc-sorum habitatnres locorum, virorum .10 vulgus furcain vocat, in manu porfcihat. Cuinque 

.Aiuistasius in arinisconfideret. et bis eum interficerc 
vuluisset; ab eodcm juvene percussus cum ipso die 
moreretur, omnibus qui aderant dixit, quod ultione 
Be.atic Opportuna! interierit, et ipsa eum vulnerave- 
rat. Morieus itaque confessus est qund non bene fe- 
cerit, qiiod vivens electam Dei virginein, familiam 
ejus allligens, despexerit. 

i) Swpius placet Beatee Oppotunw miracularefer- 
re, nl osiendamus, qualiter fideles siios et devotos 
et servientes sibi eadem Domina nostra studet de- 
fendere iii pnesenti vita, iit unanimes ejus laudanda 
beneficiaileprecenuir, ut hrecquiemanens etregnans 
cu:u Cliristo fideliuin suorumnon obliviscitur, in hac 
terra adjutoriuni nobis prajstare diguetur, ut cum 
illa esse mereamur in aeterna; beatitudinis gloria : 
et omnes qui ejiis miracula diligenter audierint et 
firmiter credideriul, sive scrihcrejusserint, et ejus 
vitaiii seciim scriplam habuerint, defendat eos om- 
nipotens Deiis ah incursione ciinctorum periculoruni 
et ah insirliis visihilium et invisibilium inimicorum. 
Eo tenipore d quo exercitusfortissinii Regis Bosonis 
circiimquaque deprasdationes faceret, contigit ut 
quidam miles ejns Monciacum villam ad praedan- 
dura inv.aderet,dum vixit illeS. Opportuna!servulus 
ad cujus domum prinium devenit pra'dator rapacis- 
simus : et ipse faniulus vocahatur Ercbenlens. 
Cumque prsedator qiii ceteris prser.it, ad januam 
ejus venisset ; interrngavit cujus conditionis homo 
erat Erclientens respondit : Servus siim Doniina3 
me,-c Opportun» Virginis. Tunc jussit praedator 



niulieriim, nccurrerunt Clericis, deprecantes iit 
saiictiim corpus mererentur ferre propriis ulnis. 
Nondiim ergo iu pra)dicto Moncinco ecclesia erat 
C'uistriicta, scd in cnjusdam hominis domo Gozlini 
quondam beatissimum corpusposueruut. Inipsoergo 
ilic (luidam Iionio ?a;cns ailveniens, per orationein 
B. Oppirluiue visum recepit. Quo etiam die ex di- 
versis |iartihiis iufirini advenientes, omnes sanita- 
lafem corporumreceperiint.Nam quisqiiisejiis fcre- 
Iniin eo die potuit tangere, per merila B, Opportu- 
ii;i' sanus eflectns est a quacumqiie tPiicretur infir- 
iiiitale. Triiduut etiam multi qui tnnc vivebant, quia 
a sexta liora illiiis dici usqiie diiiii sol occumberet, 
inferchiudos ct diemoniacns, mutns et siirdos plus- 
qiiam sexdccim honiiiies sanitafem recepissent. 
Qiiod videntes liabitotoros vicinorum Incorum, prai- 
dicluni b'ciiiii venerari cicperiint. Et qiianfo m.-igis 
virfufcs per iuterciissicuiein B. Opportuna; excrce- 
baulur. tanto majora iloiia a fidelilius virisin eodem 
loco ofTerebaiitur. Qunruin sumptibus in honcrem 
sacra? Virginis ecidesiiim coiistruxeiunt, uhi nunc 
li.Opportniiio mcrita niiilli venerantur : quia pra;- 
staiile Dniiiiiio (|uidqnid ihi cuin recta fidequa.'ritiir, 
iuvenitur. .Kgi'i saiiilatem recipiunt, et peccatores 
veniain consequuntur. 

7Pr;ctereuiidiiui qiioque non cst. qualiler B. Op- 
portuna (luanidani tVininani, siiperhia' et levifatis 
spirilu replelam, ad hnmihfatis viain ef diviiii ti- 
miu'is convcrtit notiliani : siquidem ad laudem Dei 
pertinet quidquid in Sauctis suisnperatiir ; scriptuin 
ost ouim : Mirabilis Deus in Sancfii 



eodem dic 
viiliieraftis. 



fafcfur se 
ultione S. 
Opportunx 
viori. 



Atius hospi- 
li Sanclx 
injurius In- 
mcn amittit. 



quajdam matrona nomine Altrudis, ciijus ancilla; 
cum audissent ii multis virtutes qu:is Dnrainus per 
B. Opportunain operabalur ; quodam die sabbato 
hora diei nona Irausactiiad oratorinin ejus pervene- 
runl. Cuiu eas dnuiina illaruin perquirens didicisset 
quo abissent, stimulis iracundia; percita taliterfer- 
tur dixisse : Qnia vacant otio ancilla; meas, ideo 
vadunt perquirere ossa mortua; nescio cujusdam 



Krat omnein domura ejus perqiiirere, et substantiani ejus 
auferre. Cumque diceret Erclienteus : Noli : domi- 
ne mi, familiiun S. Oppnrtuna' depra;d.iri ; percussit 
eumpriedator telo, quod in manu portabat. Cum- 
que sauguis a capite ejus flueret, et Erchenteus 
auxiliura Domina; nostrte Opportun.ne invocasset, 
dicens ; Sancta Opportuua, si non me adjuveris, de 
cetero servus tuusnon ero, sfatim pnedator caecus 
effectus cecidit decaballoin terram.Postea manibus 

fidelium 



pcrttilens 
postea recipU 



alH fiomini 
boves jpsli- 
tuuntur : 



r. 



Parislis 
clamlus 
erigitur.- 



Mulieri cacx 

restiluiiia 

visits 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS, 
fidelium suorum ad ecclesiam deportatus est, et se 
peccasse Immilitei- confessus est. Donavit quoque 
equum suuiii CliTicis ecclesiit et duas libras dena- 
riorum, et Erclienteo, sicut ipse dixit, solidos de- 
cem. Et i)ust puulluluni cum Missa celebraretur, 
subtus allare jaccns visum recepit, adliuc tamen 
virtutem corporis nun recepil. Tamenpostquam pro- 
niisit, quia ab omnibus sociis defcnderet finiiliam 
S. Opportuna!, et de circumpositis villisomnes pra> 
datoresjussit exire ; tota Corjioris virtute reccpla, 
sanus et laitus reversus est ad propria. Faclus est 
itaque fortis-imus defensor ecclesia? S. Opportuna;, 
qui prius cxstiterat pnvdator et afllictor ipsius fa- 
mdiiB, 

10 De parvis eliani rebus dicenda sunt miracula, 
ut de miuimis laudetur divina potentia. Quodam 
tempore furatus est lalro boves bominis cujusdani 
rustici. Cumque rusticus boves suos quM-eret, et 

iuime rejierisset, cuni loris detulit buum juga in 
B. Opportuna' etclesiam. Postquam vero vovit, 
quod si aliquaiido ipsos boves baberet, medietatem 
B. Opportuna; ilaret, et medietatem retiueret ; 
egressus de eccle^iu vidit boves suos accurrere 
cum ruptis viuculis ligneis, unde fuerant ligali : et 
donans qua; promiserat, rever^us e»t kctus sicut de- 
siderabat. 

11 Dicunt etiam, quod si aliquis aliquod ]iecus 
ibi vovisset, illud pecus spoute veuiat fre(|Uenter 
sine ductore ad ecclesiam B. Opportunie. Quibus 
diebus et i^to tempore multi quod per(l'deraut, jiro- 
niissis viitiset equos el boves etvestimenta sua iuve- 
nerunt. Hujus rei gratia multa a fidelibus viris ud 
prajdictum locuin deferebantur muuera. e 

12 Nec illud oporteret silere, qiia; Parisius civi- 
tate per eam Doiuinus dignatus est perpetrare. Erat 
quidam lionio noiuiue Ailalardus, jam per triginta 
auuos claudus eHisctus. Ilic cum fuisset nobilis ge • 
nere longa occujiatus membroruni dcbilitate, pau- 
per efficitur pecuuia'. Cumque Parisiac.i plebs in 
nativitate B. Oiiportunae ad eccle.-.iain ejus de nocte 
conveniret, inter alios prudictus Adalardus adfuit. 
Quein cura multitudo [lopuli non sineret ecclesiam 
ingredi, virtutequa potuit antealtarc pervenit. Qui 
poslquam aliquamdiu oravit, sanus effectus diviiiara 
iu B. Opporluna virtutem collaudavit. Quo vi.-o f 
Ludovicus Rexcuni supra sci"iplis donis pratajuxta 
Monlem-Martyrum et campellos insu|ier prope 
portam ejusdem civitatis, eiclesiaj attribuit. Qiiaj 
suspiciens boua; memoria; Ilildebrandus Sagieusis 
Episcopiis Ecclesia;, qui g eo tempore ecclesiae B. 
Opportuna! Parisiensis regimen babebat, pra;fati 
Regis nutu in sustentamentum Cauonicorum pra;fa- 
tie ecclesia; servientium stabilivit. 

1.3 Revoluto anno cum rurtus nativitas beata; 
Opportuuie Parisius devolissime a fidelibus viris 
coleretur, omnipotens Deus evidens et clarum est 
digiiatus perficere miraculum. Kamque cum cra- 
stiuadie Mi; sa soleunitei' celebraretiir, interplurimos 
infirmorum cuneosqui per merita Beata' Opportuna; 
auxilium divinum exspectabant in recuperanda sa- 
nitate, adstabat ibi qua;dam femina qua; jam lungo 
tempore ocu!or'um lumen ami^erat. Cunique ad.vtan- 
tes boininessecundumconsuetudinem Cliristianitatis 
inter se pacis oscula darent, pra;dicta femina ca;ca 
quemdam hominem, quem palpando jirupius contin- 
gere potuit, osculata est.Postosculum aulem stutim 
visum recepit, et eidera bomini cui osculumdedeiat, 
dixit ; Rursum milii pra;be, fi'ater, quia nunc quan- 
do me osculatus es eram cseca, et modo video per 
B. Opportuna; merita. Quo etiam die multi variis 
infirmitatibus oppressi, adjuvante Domino, sauita- 
tem receperuut. 

14 Quodam igitur die multi congregati defereu- 



71 

tes vota sua, veniebant ad oratorium S. Opportuua;; D 
inter quos pauperrima femina ambulans, cum niliil ""<""'■ 



Al>M.lli;LJfO 



labereiquod secum ud ecclesiam deferret, vidit A- 
viculam numiiie Acredulam, quamvulgus vocavit A- 'Maoirert 



laudam : qu;im videns pleua fide dixit : Doraina 
Opportiuui. si tibi placet, veniat ha;c avis aJ me, 
ut Iialieain qiiod tibi possim deferre. Statim avicu- 
la super cum rcscdit. et ipsa feininaeamsuperaltare 
posuit. 

ANNOTATA. 

a Lmloficiis Ri:i- Gfrmaiiix, Liidovici Pii filiiis, 
moi-liiits iiniio 876, fralmii liabiiil Carolum Ciilinm 
Reijem /■'ruiuix, qni Roma' coronalns esl linjieralor 
amio 875 ejciinle. Ilmc cviilenler coijnosci pularetiir 
tempiis liiijiis tam Traiislalionis quam scriiilinnis, nisi 
mo.r Hiim. b seqiierelur meniio iiruiHionis faelif per 
Boionem el uliiiisiiue tam Lmhvici i/unm Caruli 
Culvi mortem seciilx. lliiqiie omniiio jiidicamus, non 
frater sed puter leiji dclnre. ul inlelliijalur Carollis 
Crii.isiis, lilius Luiliiviri iinrilirli Iiniierutor corimatiis 
aimo 8S0, e! nnuo HH'i faclus Re.r Frum-i.v, qui obiil 
888. 

b Monciacum arbilrumure.ilili.,.u'in illa juirle ditio- 
nis LnUiarii licqis, qiiam a tnorle ejus, in divisione 
anao 870 iuter Luduvicum cl Caroluin illius imlruos 
fiiela, aecei<it Ludvviciis Re.c, qiii lociim donavil, iifi 
iiifrii ilicetur. 

(■ Ilililcbraniliis iulerfuit variis Conciliis ab anno 
8S3 ad anniim 878 luibilis. Consule ,^ammarlbaiios. 

d Ilitc suiil illa temiuira, quaiido, Boso Rex Piovin- 
cia; occupavit Bnrguudiain, et c/i/.s Regem se corouaii 
curaril Lugdiini aniio 879, itie IS Jiinii : sed anno 
881 crpulsus fuil, ct aiiiio 882 coactus se Carolo Crasso 
Iinperatori sulijicere. 

e Addit Gosscliis e.r Irndilioiie, caput S. Opportuiiffi 
ornatuni auro, argento, et geinmis pretiosis, fuisse 
a militibus aut luereticis spidiatum, et supra cam- 
panile ecclnsiie Muutiacensis prujectum, .sed campa- 
nis sonanlibus repcrlum. 

f Ludovicus Bafius, qui patri siio Carolo Calvo suc- 
cessit aiino 877, morluiis anno 879, aul certe liiijus 
fiUus, qiii cum fralre siio Carolomauno regnavit, vita 
funclus anuo 882. 

g Ilitdebraiidiis e Sede sna a Normanuis pulsiis, ac- 
ccpit, teste Gosselo, rcgimcn Itiijus Ecclcst.v allatis eo 
aliquibiis S. Opporluua' reliquiis. 

APPEM)IX II 1 

CultusS. OpporlnHiV in Mmiciaco-mvo elcas- 
tro Siluaneclensi. lieliquix ibidem df.posits, 

X« u(jro Paridemi versus Septcmtrionem est duplex 
Moussiacum. sive Mouciacuin, vetus et novuin vulgo 
Moussy le vieil et Muussy le neuf. In hoc, quud ma- 
gis versus SHvutiectum eU situm, fuUcelebiis eullus S. 
Opportunaj Virginis ; nnde Gossitus et alii opinantur, 
illud esse Monciacum. in t/uo ob Normunnicam perse- 
cutionem fuisset e Monnsteriolo delatum. Sed non vide- 
lur locussutis tutus fuisse ah irrupliune Normunnorum^ 
et quod maxinie obest, dictum Mmssiatum in uijro /'«- 
risiensi non spectavit ad Lndovicum Heijem Germanix, 
scd ad Curolum Cu/vum. Unde Muiiciacurn arbitramur 
fuisse locum tulum, inlcr monles vcrsus Germanium, 



avioilam 
mire captavt. 



Aii Moiaia' 
cuni wmim 
.lil (Hihiutiiiu 
a Momiacol' 



an co co]/iiis 
I ■ . ■ ■ ^ ■"*• 'fppoifitnx 

ubi defuerat liaclenus ecclesia ; sed quia inuptioni Bo- dvlatum ? 

sonis lieijis subjecta fuit, poluit postea corpus delatum 
fuisse Muu&iiiacutn-novuni, el inde refuyii cuusa ad 
castrum Silvanoctense. 

2 Martinus Marrier, in Historia monai.terii Rcgalis 
S. Marlini de Campis Parisiensis, Ordinis Clunia- 
censis, lib. h a pag. 339 dcbcribit Prioratum S. Op crectu;» 

portuna; 



Jfti Prioratus 
Opporluni£ 



72 



DE S. OPPORTUNA ABBATISSA. 



AUCTOnK (i. II 



cr(m nnvtt 
pccksla. 



Silvatiecti 
Corftus S 
Ojiitorlim,r 
cl trvt tiiira- 
culis : 



ulii hi vatii- 
dem blasphe- 
mus 



fractis «*■- 
vicibus 
niontur. 
II 



honatio 
focta 



portunEO (\p Moueiaco iiovo, e doiio ciiju.^idam Altterti 
mitiliy erectutn circa alhiiim MXC, .^iib S. liufjOlir Ab- 
liali' Chiiiiaccim,fx cujiis cliaria ilaiialionin, i.slic rciata, 
dcccr/timiis ist.i : Nutum fieri volnjuus Clirisli fiileli- 
bus ftjturis et prjesentiljus, tiuoi] Alljerlus milesde- 
(lit ecclesiae Clnniaccn.-i ((jua' fundala est in lionore 
Apostnlonim f^etri et Pauli, sul» (lU.i est ecclesia B. 
Mnrtini (|ui dicitur de Canipis) ccclesiam (le Mou- 
ciaco. ([iia; diritur B. Oppoituiia;, cum alrin et ap- 
pendiciis suis, siciit Clcrici haliiicrant, qui in ea 
descrvicrant. Hnc aulem fecit Albcrliis in communi 
Capilnld ciiin filic siio Miigone, coram Domino Ur- 
sione Priorc ct i ongn^gatione , statimque corain 
cuni tis qui adcraiit, donum po«uit super sanctum 
altare. lloc etiam fecit Alberlus ille consilio Do- 
ir.ini Iluginjs Abbatis : nam lilteras ejns libenter 
sii.^-cipicns, (fjusque mandatis obedicns, epistolam 
sibi ab co missam. in supradi^^ta ecclesia S. Martini 
reliquit... Ciililitr S. Hiign Ahhas xxix Aprilis. Idem 
coiiccssit Biircliardus dc Moiitemorenliaco de cujus 
erat bencficio, cl p.Trochia MtiiicHici-iiovi cit cliamitiim 
in Dccanatu Montcmorciitiaco. 

/'ostmoiliim Oiiarinus Episcopus Silvanectensis , 
aunii H.xw conccssit, iiiluitu pictatis , dilectis in 
Cliristo mi.uacliis S. Mnrtini de Campis, apud Mou- 
ciacuin Dco sprvicnlibus, ut ipsi dc quarreria, qu;e 
est interCiipcllamde Sorval et Capcllani do Oriaco, 
ciipianl (|iiandocumqiie voluerinl, quantum habue- 
riiil nc('csse ad a-dificandum suain ecclesiani, quara 
dc iiovo cnnslruunt in nnmine B. Opportuna). E.U 
avlrm quarreria (itl lcc obiter indiccm) lalimiia seu la- 
piciilitia, sic dicla Gallis qiml tiitlc eruanlur laiiide.t 
giiailri, vult/o pierrcs quarrcz, Belgicc kai reel. Deni- 
ipie iii cadeni ccclesia Pricratus S. Oppoituna! de 
Miiiiciaco-iiovo, dinecesis Parisien.sis, fundavit Phi- 
lip|iiis Aliidiiis, aniio McccLxxxvi, sacellnm Deiparae 
Viif^iiiis. Jla-c dc Moiicioco-novo ex quo reliquias 5. 
Oitjiiirtitiiir delaius [ui.iic ail caslrum Silvancciciise sc- 
ijuciis miracutitm, jirion rclalioni Translationis oiim 
anncTUvi, intiuit. 

3 Cuiii jam fincm narrandi facere voltiiinus in sa- 
cra! Viigiuis Opporlumc mirabilibus, a niultis nar- 
rari aiid.vinius, qualiter se vinilicaverit de qucdam 
Prcslivtero, noiuine Aliniaro, spiritu Idaspemiffi re- 
plcln. iii Silvanecteusi castro. Naiu cum per merita 
B. Opportuna' innumeiabilcs inlirmi iii castro Sil- 
vancciico, tempcre Uboldi gloriosi Cnmitis, reci- 
pcrcnt saiiitalcm. omnes Silvauectenses habitatores 
locum.ubi rcquicscebat coipusi.jiis, cujperunt vene- 
rnri. Quod a-grefcrens sacerdos Alimarus, zclo invi- 
dia- sliiuulalus, dixit hoiiiinibus ad eumdcm locum 
vciiicnlilms ; Sciatis, quia in hoc loco nulliim siin- 
clilalis cnrpus Virginibus habelur, sed illusio et 
plianlasnia est hnc quod colitur. Quod audiens Deo 
religiosus et < arus. nuiic factus Episcopus, a Rober- 
tus, dixus Eia iufelix, qnia lemeritate talia dicere 
prffisumpsisti, scias proculdubio, quod in proxirao 
tibi a Di.mino nicnstrabiiur, scilicet quod hoc loco 
vere corpiis Deo amabilis Opportuna' colilur. Ipso 
die secuiidum vciba Diinini Episcopi Rnberfi divina 
iiltio subscciila cst. Nani ciiui isdcm blaspliemator 
quiiiUbim cuuiiiculum vcllct asceiiderc, IVaotis cervi- 
cibus ipso d e cst iiiortuus. Nam spirilum ullimum 
trahens, deporlatus aiite allarc, professus est se 
pripter vcrba bhsphcmia' aiiimam rcddere, ut os- 
tenderetur a Duniino nieritiim S. Opportun». b 

4 Ncc oblivioni tradeudum est ([ualiter auno gra- 
ti» niillesiuio centesimo quiuquagesinio quarto, Lu- 
dovicus Rex Praiu orum Christianissimus, et c Dux 
Aqiiil( nia;, ccclesia; sauclissiiua,' Virgiiiis Opportu- 
uw, in urbe Parisinruin sila>, reiisus, viariam, et 
decimas praturum juxta Montem-Marl.vrum et cara- 
pelloium juxla porUmi ipsius civitatis (quos vulgus 



(/ maresca vocat) ad eumdem dominum perlinentes 
«contiilit; ipsi enim campelli ob aliud insigne, ut 
visum est, ipsi ecclcsise liiecant donati. Quod ita 
coniigisse narratur. Quidam siquidem illis diebus 
percgrinationis causa ad prsesentem ecclesiam si- 
niul veiierant : dum aulem redire ad propria concito 
gressu njitarenf, et breviori via uti quaererenl, per 
Iitca in ipsis campellis seii niarescis Iiominilius invia 
desccndenint. Sed prout scriptum est, cor hominis 
(lisponit viam, doniini autem est dirigere gre?sus; 
cuin breviusitcr qua'rerent, in lonpum incomniodiira 
iiiciderunt : in i[isius namqiie montis declivo obvia- 
verunt f basilisco, qui allerura eorura solo visu, ut 
sua; nalurie congruit, occidit. Qitem ad jam dlctie 
Virginis subsidium deferentes , alque pro eo vota 
cum precibus fundentes , vilara eidem reddi obti- 
nuerunt. Cujus rei rel.atione R('x praifafjs inductus, 
eosdein carapellos ipsi ecclesiue libere possideudos 
dercliquit. 

b Imo liberc possessos permisit alieuari, uti cx iiifra 
scriplis diplomatis apparel qnx Gttssclns in y/aiiota'io- 
nilitts pvoUitcii, ct mirum est non vielius ab co intcllecta 
fnisse. Primuni an. mc.liv ilatiim incipit : In nomine 
saiicta; et individu;e Trinitatis. Ego Ludovicus Dei 
gratia Francorura Rex et Dux Aquitanorum. Regni 
sedes priucipalis civitas Parisiensis, antecessoribus 
nnstris Francnruin Rcgibus seniper grata, quanlo 
nobis est .-icceptior, tanlo ainplius solicitudinem re- 
giam ea, quse ad honorem et suffragia civiura perti- 
iient, decet providcre. Secus eamdem civitatera 
aquosa qua;dam terra est. quain raariscns vocant, in 
usuni conimnnis pascuae conslituta et S. Opporlunaj 
propria. Notum sit igitur tam nalis quam nascituris, 
quod Bostro et venerandi Patris Episcopi j Tlieo- 
baudi nostrnrumque fidelium cnnsilio, Cannnici S. 
Opporttin;e, prnpter ecclesia; pattpertatera et com- 
munem miillorum utilitateni, mariscorum medieta- 
tem culturp' et curticulis faciendis dederunt, habilu- 
ri ccnsum in festo S. Remigii, de singulis videlicet 
agrippennis denarics ditodecim, ex nnstro assensu, 
decimis teri-a; illius el viaria retentis et consignatis 
in jure ejusdem ecclesiae etc. 

Idcm confirmnvit et clurius cxpressit Rex prxili- 
ctiis, ex parlibus transmarini& regressiis, lempore Mau- 
ricii Episcopi, qni circa annum mclx institulus, obiit 
aniio Mcxcvi, Rciji Ludovico pcr annos sedecin superstcs : 
(jiiod Itic nolamns, qnia anniis diptomatis non e.xprimitur 
apiid Gossctiini, quod cst ejusmodi : In noraine san- 
saa et individua; Trinitalis. Araen. Ludovictis Dei 
gratia Francorura Rex. Notum facimus universis, 
priesentibus pariter ac fiiluris, quod Cannnici S, 
Opportunae, propler ec(desi<e suse paupertatem, et 
cnmmunein lntius civitatis utilitatem, raariscum, qui 
jacet intcr Parisios et Montem-Martjrura, et pro- 
tendilur a ponte Petrino, usque siibtus villam, quse 
vocatur Challoel, qui proprius ecclesiae S. Oppor- 
tunse esse dignnscititr, ad excolendum dederunt, in 
festo B. OpportunaB de singtilis li arpentis dunde- 
cira denarins annualim recepturi, decirais marisci 
illius ct I viaria relenlis et assignatis in jure ejus- 
dem ecdesiae. Nos aiitem prsdictse institutioni , 
mandato Domini Papa;, et tara Senonensis Archie- 
piscnpi k Oiiillclmi quam Parisiensis Episcopi Mau- 
ricii, alioriiinquc priidenfura consilio inducti etc. 

7 Caroln qiiiiito Fr.-incnrum Rege, coruscantilms 
in dies sacrae Virginis Opportuna; virlulibus, omnes 
illius opem in infirmitatibus implorabant, sacraque 
pignora ptissidere magis ac magis dcsiderabant. Qua 
piclale duclus vir veueraliilis Hugo de Castro-Gi- 
rardi, cjusdem S. Opporluna' Ecidesia; Parisiis Ca- 
picerius, bracbium illiiis dextrum a / Joanne de 
Puteo Abbale Chiniaccnsi impetravit : quod m .Kt- 
mericus de Magniaco Parisiensis Episcopus e Regis 

basilica 



Prov. m, 9 
ob morluum 
resuscitatum, 

t 



E 

confirmata 

diplomate 



alleroquCt 



Pariiiis 
havhium 
dexlrum 
suscepcujn 



\1GFSIMA SECUNDA APRILIS. 



on. 1371. 



Altis Heliqula 
lanU iii 
locis. 



A basilica seu furrioulis, ut vocant, ubi modo Regalis 
platea visitiir. Rege comitante, solenni supplica- 
tione in ppitfatam ecclesiam, die Diiminica infra Oc- 
tav.im Epiphaniae Doniini anno mccclxxiv, devote 
apportavit : in cnjus memoriam statuit. ut quotan- 
nis dies festus duplex de S. Opportuna Virpine cum 
solenni bracliii suiiplicatione in perpetuuni fieret. 
Sacruni illius caput in Prior.atu de Mom iaco ciuies- 
cit, dempta cranii alir|uantola porlione, quam San- 
ctiraoniales Almaniscas cum bracliio sinistro possi- 
dent. Altera maxilla colitur apml Insnlam Adarai 
in Pi4oratu S. Godogi-andi fratrissui. Lutetia Pari- 
sioruni costam ejus niiraculnsam cum brachio dex- 
tro et alia pnrlione oapsa inclusa veneratur : reli- 
q:ium vero corpus apnd c.astrura Vindocinense in 
S. r,.'orgii sacra a>de quiescit, illuc refugii cansa, 
n Anglis Neustriam devabtantibus, exportatum. 

ANNOTATA. 

a Pvimiis hiijus nomiiiis Siloaiircleiisis Eiiiscopus 
inu-r[iiit Culensi Syiwilo. sive anno 997 siee aiino 1 008 
liuliiU'. Uiide liivc ali aliqiio juuiore Amnnurnsi mljrrla 
viilrnlur.Siiiiiis Inco Koberti subtliluere desiileial Aiit- 
bertum, gui Sijuoilis Prnlioonrnsi et Trecensi interfnil 
anuo 876 el 877, iili insiinwt Mubillon.jirr iios lireliil. 
Eoilrin modo aliquis dicrrrt oliuin luiisr Robertuin, 
sed liaclrnus in Culaloijo Episcoiiornm omissum. 

h Addrliulur consuela forinula lectionum, Tu autem 
Domine, miserere nobis. Qme scquunlur sunl longe 
poslerioris, quidni et auctoriim diversorum. 

c Est liic Ludovicus VII, ni/f/ij Jiinior coffMomma- 
tus, quod simul cum Liidoeico Grosso patre siio rnjna- 
ril. Hic ducla in uxorem Jlienore, filia Guiilelmi ullinii 
Ducis Aqmlania:, euin Ducaliim aiino Wil aeceprrat. 
Conside qrne in Commentario prxvio aiite Filam S. 



73 



Guillelmi eremitx diximiis 10 Frbrunrii $. 3, i el ^. D 

d Gosselus Maresia legit. et in •liploinalis duobus ^lciokb o. b. 
sequenlihiis Marisios: noii dubilamus lamen, quod vidqo 
Maresce dieebalur etiam Marescum Laline scriplum 
fui.m. Siijmficanlur aulcin eo nominc prala palustria, 
a rudicr ni:ir, iner. mour ludus loeus, pro varia vario- 
rum diulerto : poslrrma Flandrorum esl, quibiis prop- 
lerea ejiismodi iirala uligino.ia vocantur, raourasclie. 

e Inio pridem adjus ecclrsix islius pertinentes, per- 
misil alienaii. 

f Diabolico speelro exanimatum Iwminem prorsus 
creda : nam qiwdde basili.<icovulqocredilur, interfabulas 
a nulurie periliorilms nnmeralur. 

g Fuil Theobaldns Episcopus Pa'-isieniis ab anno 
1140, quo Stcphanns dece!,i!or obiit, usque ad annum 
1138. Successit ei Petriis Lombanliis, vulijo diclns 
Miiqisler seiitcntiariim; srd ad brrvr Irmpus, ut iiolat 
Cluudius Rohrrli in sua Galliu Cbrisliana. 

h .\rpennum supra Agripennum, ii|i/,;o Erpan : 
quod licrt liic ad oriijiurm Latinam drtorlum, vere 
loliim Francicum, et Teulonicum esi. comimsilum ab 
ard seu erd terra, et panil, pend, quadrum. 

i Neqiie banc voctm a Latiiia oriijiue esse pula : sed 
csse a Trulonico Weyen, quod siqnilicat pascere, et 
venari, credo autem jus venandi inletliiji -. nam pascen- ^' 
dijus qui pniuisset reservari, cum tcrrx liiijiis alia nulh 
esset uldilas? sit ergo Viaria, quasi Belijicc dicas, 
Weyerye. 

k Crrutus Guilielmvs anno 1IG8 ohiit antc Rrgem. 

I Ahis Jo:innes de Pina dietus, morluus 27 Decem- 
bris anni 1374. 

m Euil hir Cardinalis lilido S. Evsehii, et ej-eculor 
leslimienli Caroli v Regis, mortuus an. 1384. At Rex 
Carolus niorluus est an. 1380. 

n Id brlluin captum esl siib Carolo vi, et fcrc per 
100 annos duravit. 



DE BEATO ADELBEUTO, 

COMITE AUSTROBANDl^ IN BELGIO. 



SrB FINEM 
SEC Vlll. 

B. Adclhcr- 
tus marfus 
S. Reginx, 



pater S. 
Jiugcii/redis, 



honim sacra 
corjiora DO' 
noHii 



m iutrmo 
alluri; 



Amirobaudia,sive AustrovamUa, aut Ostrovan- 
dia , illusiris iHtio , fiuvns Saucto, Scarpo et 
Scnldi, qua illi in hunc ud Buchaiimm t't Mor- 
taignam illabuntur , inclusa , tiomni videlnr 
sortila,quod lirncs fueritjusirasia'^, cujus reijno Camc- 
1 racum cum vicina Hauuonin subjiciebantur. //ujus 
jj ustrobandix Comes hnbctur B. Aldcbertus, cumuxorc 
sua S. Regina, fundator monaslerii Dononiensis ad 
Scofdim, in ditione Au.^itmbandin^ inter Valencenas ct 
Bncliainum ; in quo monaslcrio S. Ragenifrcdis; ea- 
rum ftlia , Sanctimonialibus prxfnU Abbatissa, Arnol- 
dus Ruij.musin Hieiogaiojihijlacio Be/giro pag. '200 de. 
hisce tribusista.scribit. Donoiiii, incelebemnia et nobi- 
lissin;aHenedictiiiarum Abtiatia, prope Valentianas, 
quiescuntcorpora B.AIdeberti ComilisOstrovandia;, 
quiobiitx KalendasMajasB. Regin^ Aldeberti con- 
jugis, liiijus ca^nubiifunilatricis, quce obiit ipsis Ka- 
lendis Sextileis (c^/Myc Quintileis) : B. R;igentVedis 
Abbatissce, Beatorum Aldeberti et Rfgince tiilse, 
qua3 obiit viii Idus Octobi is. Horum tria rorpora in 
summo altari in argenteis feretris quiescunt : S. 
Ragemfredis in medio, B. Albederli in dextero la- 
tere. in sinistrovero B. Rnginse : fitque apud vclatas 
Virgines debistribus Otficium snb ritu duplici. Hu'c 
JRaiissiiis , Henricus Doutrcmannus par. 3 Historix 
falencenian.r caji. 5, irfert origincm solennis /noces- 
sionis, qna; apnd falencianns inslitnta est anno iivni, 
et qnotannis habctur adiiuclis undequaque nicris Reli- 
quiis , quas piout circumlatx fuerunt anno mulxui tale 
Jprilis T. III 



dcscribit , ac »rtrrrt/ Dononin tunc apportatas fiiisse 

quatuor insigne? hierotliecas : quarum prima erat 

S. Aldeberti Comitis Austreliandi:i; ; secunda S. Re- ''"'''"f^Mis 

gina; ejus conjugis, tundatorum ecclesia) et mona- circum.ata ' 

sterii Dnnoniensis, acpareiitum deoem filiarumVir- 

ginuni sanctarum , Tertia iiierolheoa continebat F 

corpus S. Regerafredis, primngenita) dictarum de- 

cem Virginuni, et primse Abbatissje 1'ononiensis. 

Quarta erat instructa varils reliquiis Ursuliuarum 

Virginum. Molanus in Juclario U.mardi posteriaris 

cditionis, ista scribit : In Ilannonia, Donunio mona- 

sterio , obitus S. Aldeberli Comitis Austrovandiai et /tfrmnria in 

Confes^oris , non tnmen canonizati : cujus corpus /asds^ 

quiescit in summo altari in tumba arfzentea, Guliel- 

mns Gnzct m Hisloria Eccli-siastica Belgimpag. 154 

simili encomio cclcbrat S. Aldehertum, Comilem Au- 

strol)andia', maritum S. Regin?e,qui in favorem de- 

cerafiliarum, quas genuerant , construxerunt rno- 

na>(eriura Dononiense , in dicece.-ii Atrebatensi , 

prope Valentianas. ubi corpora eorum sunt elevata. 

Seciiti iiunt pimim recentiores Martyrologi, Saussayus 

/miolius ct alii. 

2 Vilinn aliqnam, ex MS. Passionaii ccenobii Bo- 
deccnsis Canonicornm Rcgularinm Paderbornent-is dios- 
cesis descriptam, .suhmisit nohis Joannes Gamansiiis 
noster. /■'eium mnlta in ea controversa snnt, inlir qux 
est illud , qnvd dicatnr fuisse elecius in Episcopiim 
Cameracensem, in qua dignitate constitutus, uno 
solo anno cum triduo supervixi.sset. Qusr ad hunc 
10 S. Aldebertum 



In VUa .tfs. 
/tic ontisia. 



74 



DE BEATO ADELRERTO. 



A 

AUCTORB ti. H 

dtctlttr R/tts- 
cttpm Camera- 
untts. 



et finfe 
Toniact et 
in Mi.iiti: S. 
Jrlntlattt 
vtxtise. 



Vtlir rpttomc 
r.T offlcto 
proprto. 



Adflberttu et 
Itpfftna eoH' 
jufjcs sahcH, 



S. Al(iel)ertum vitlenlitr Irandatn a S. Abletierfo, 
Eplscopr. C.imeracensi. ciijiis ArttiilfilimiisW Jatiiia- 
rii, ar. iliiimus etim etiam apprlliiri .^ilelbertum, \\- 
bertum, Kmebei^tum. j-llia conlrovrrsia est qiml dica- 
tiirii. Alileberlus Tornaci lonpo temporis rurrieulo 
servivisse cuidam pislori. qui iiisum multum dilexit 
prnpter humile suiim ob^cquium : ilt^iii in monteS. 
Trinitatis in mapna austeritate vila; degi^se. Al 
Molamis ile .S'. Ahlrherlo isla scrihit. Apud Tornaciim 
et Antiiuium cst pagiis S. Aldeberti , qui M.ins- 
Sanctas-lrinilatis vuip> appellatur. Pagum aulem 
Paslor sicvocari asserit, quod S. Aldeliertus Epi- 
scopus Camcracensis ibi hahil-isse creditur. Asse- 
ruit et lestum sua in Erclesia celebrari. Jlxc Mo- 
lamis ail XV Jaimnrii. ILrc aiilem coiilroversa qtiia 
ocnijiiml jirieriptiam ptirlem tliclir Vilx S. Jlilclierli 
Ctmtilis .■/u.\lrtihiititlix. enm omitlimiis ■iiostrn opet i iii- 
seiere , illim major hi.r ahiinile iij]iilqral . ProptKuiiilits 
noslrim iluhilalioiiem ailtliem \i /■'eliiuariiaiUiistoriiim 
transliilioiiis S. Vetlasli, e.r Vita S. Authcrli aiictore 
fnlherlo, nnm scilicet S. EmeherUts Lpisropns Came- 
racensis sit aliiis a S. Ableberto .'■ive Ailelliei'to. quml 
dictinlvr a die dcpositii.nis S. Vedasti, usque ad lem- 
piis li. Auiberli sex fuisse Episcopi , quibus ipse 
seplimus ad Pontificii culmen accessit : qui sex in- 
terpiisili litihcri nequeanl hisi Ablcberlus sive ,\ilelber- 
tus tilitis slalualiir a S. Aincbeito, aiil cerle aliqiiis 
alins iiilerptmaliir. Veriim isle Ablebertus iladistinrliis 
qiiia sepliiiw seculo vixil, ad hunc Adelbprluiu Comi- 
tem .'\ustr(.bandia! , qiii seculo tietnvo ftoruil , nihil 
conferre piilesl . Ko leinpttre pr.rfinl w I^pi.irtipus A\i)e- 
ricus : an ex eo nomine sit foroiandns .\ll.ertus et 
Adalbcrlus, el qu.r hlc dicunlur de S. Adelberto Co- 
mile, possinl tlli Irihui. viris eruililis iii diaresihus Va- 
meiacensi, Atrelialensi et Tornacensi disculienduni re- 
linqitimus. Aliqiii etiam interpoininl S. Thenfriduin, 
ex Abbute Corbcyensi Episcopum Cameracensem , 
qucm alii Arabiauensem, ulii All.igensem dtcunt. 

3 Escitsa sitnl an. mdcxxv ofjieia propria peeulia- 
riuni Sanclorum Abhalinhs Ecclesix Doiitiniensis. iinle 
ejc ctimini.s.sione lipisaipi Alrrhoiensis a Mothin I\'ava'o 
sacrs" Tlieolnrfite Dorlore Dtiiiceiisi appiolitila : inler 
qun' ad hnnc xxii y/prilis propominlur Ires Lectinnes 
de S. Alilelierto ad Maluliniiin in secnndn Noclurno 
recilanda' : quas hic dainus , sed cotlolas cum iis . qnse 
ptiulo uhentis contlnenlur in ,-/nnalihus //t,nnotii;r, 
ej:traclis ej: liliris Jacohi Giiiae , el Irihus voluminihns 
Oolliie aiino mdxxxi excu&is : ubi vohimine ^ fl fotio 
A7 ile monaslerio Doiioniensi agititr : et atiqua liic in 
nolis adjitntjiinlur. 

MTyE COMPENDIUM 

Ex lectionibus Ecclesia; Dononiensis. 

V-(laruit tempore Pipini Regis Francorum , qui pa- 
ter fuit C;irnliM;igiii, iiilcr I^roceresauUc Aldeliertus 
Couics Austrovaiidia' . ex geuere Francoruiu non 
inlinius, opibuset praidiorum copialocupleiissinius : 
nec soluiu uobilitale sanguinis illustrissinuis ; verum 
etiani nuinimodn nioruiu |.robilale et actuuni claris- 
siiuorum splendore omiiibus amabilis. Hic uon luxu- 
Y\is ferveus ardore , sed sobolis procreanda^ prnvo- 
catus amore, neptem dicti Pipini Regis , nomine 
proprio Heginam , iu uxoreni sibi expetiit, et Deo 



donante impetravit. In carifatis itaque copula so- 
ciati. erat eis juxta Apostoli prawptum honorabile 
connubium : in quo invicem ad bene Tivendum co- 
hortantes , rastimonia conjug:di , eleeniosynarum 
affluentia et assidiia erogiitione , divino cnnspectui 
placere studentes, de die in diem devotionis san- 
cfae studium ampliabant : pauperes recreabant , nu- 
dos vesliebant , infirmos visitabant ; et universos 
quos indigenlia angustiabat, et violentoriim praiju- 
(iicia opprimebant, pro posse sibi concesso, eroga- 
tinne siiitstantije et consiliis salularibus, ab inslanti 
miseria sublevabant. Quoniain aiitem universa, quie 
prompta devniinne indigentibus conferehant. Do- 
mino .lesii subniinistrahaut ; henedicti( neui siiperiice 
felicilatis sihi acqiiircha.it, ul reguum Sanctis omni- 
hus a mnndi origine pra;par,atum percipere nie:e- 
reiitur, et in perpetuum hereditate immarcescibili 
remunerarentur. His itaque secundum tiuiorem Dei 
in co|iiila rnnjugii Cnste copulatis , ct per exercitia 
dictaruni virtutuin, maiidatis ccelestibus fideliter et 
assidue ^ervientibus, ut liquido constaret, qnantiis 
et qiKilis fructus ex liac conuexinne resultaret, ex 
benedictinne superuEe virtiitis nata est eis propago 
et sobiles veneranda, a decem videlicet virgines 
sanct», quas parentes secundum legein Domini eru- 
dieruiit, discipliuis (juoque iliber;ilibuset litteraruin 
divinaruin lectionibus institui ciiraverunt. Earum 
noiiiina hscsunt: S. Ragenifredis,Coelestina, Rosa, 
Ambro^ia , Ava , Euplirosyua , Helena , Neptalina, 
P;iuliiia et Carnla. /Edificaverunt eliara ad Scaldiin 
ffuvium in loco dia-cesis >\trel.atensis . qui Dnno- 
niuin dicitur. ccennbium ad linnnrein Dei Genitricis, 
itemque ecclesiam in veneralionein S. M;irtini. In 
eo Inco numerosum sanctimouialiiim niimerum , cui 
B. Ragenifredis filia praefuit, etClericnrum Dei gre- 
gem insfitiierunf , redilibus et praediis decenter ad 
servitulein Dei legafis. Visunfur enrum sepulcra in 
parochiali ecclesia , scd corpora elevata sunt, et in 
inonasterii suniino altari in argenleis feretris qiiie- 
srunf; S. Rageinfredis in medio , B. Aldeberli in 
dextro hitere, iu sinistrovero S. Regiuae. 

ANNOTATA. 

a In tectinnihus S. I^etjina' \ Juiii eliam deceni tiliae 
procrealu' dicunlur,$ed nnmina nnn eirpriniiinlur. 

b Nomiiia in hi£toria monaslica aliquot lomis con- 
scripla a La Barre Aqiiicinchno, sed litictenus inedita, 
tomo 6 pitr. t ita elferiinlur, Ragemfredis, Coelestina, 
Rosa, Arabrosia, Anna sive Ava, Euphrasia, Efaina 
seu Faina, Neptalina, Paiilina et Carola : el cilaban- 
tur suh niiliiim suprn iiithciiti Annales Namioniie iii 
quitins desunt nomina. Seddiciintur hx decem Virgi- 
nes peregrinala? Roinam, ac dein ex iHis quinque 
profectiB Hierosolymam , ubi inter Sancta pietatis 
exercifia evitaexressissent ; uti quatiiorali<eRoma>, 
quando S. Ragemfredis superstes, et in patriam re- 
versa reperit Adelhertiim patremvita functum. Hsec 
ibi,qtiie optareninsantiquiorihus infiiiiimentis confirmari. 
Valde eliam verenuir ne sola S. Ruqemfredis eoruin /J- 
lia fueril : alix auleni novem , primie sociie ejusdem 
sanctx ririjinis , atque adeo dicloriim Coiniliim fihx 
dumta.rat atloplivx , ut sic loquar , qtialenus lota BB. 
AiUtherli el Eetjimc licreitlas in jus monasterii, pro 
ipsis fundati, transieiat. 



D 

Hcbr 13, 4 



dediti eleemo- 
sijnts. 



dicunlur 
lirocieasse 
decem flHat; 



adlflcanint 
iitonaslcrlum 
Donitniense, 
ilitthm qiiie- 
scunl. 



F 

Nomina 10 
pUarvm et 
obitus. 



DE 



ACTA SANCTORUM. 



78 



DE S. SENORINA, VIRGINE, 

ABBATISSA BASTENSI IN PORTUGALLlAOliD. S. BENEDICTI. 



AN DCCCC- 
LXXXII 



S. Senorijm 
ecc'eAia, 



f; 



i'oruif li{ec iiobilissimn et sanctisxima Virgo se- 
iiiloCliristt ilecimn,v(\tn ciiranunum dccccwiv 
mortiia atnw dcccclxxxii, lioc xxii Ai>7-i(is : 
qundie iti Martyrologio Liisitatiico, Covitubric^ 
untio Mnxcii excuso , memortitur liis verbis ; Inter flu- 
vios Durium et IMinium , in ecclesia Pamdiiali S. 
Senorinai de B;isto , ubi autiquitus mnnastfrium 

^eMum, f'Ht, cpleijratur festuui S. SennHna? Virj;inis; qu« 

fiiit geuere nobilis, ac proCevsione Benefiictina, in 
qiiu 01'iiiue vixit annos quin'|uaginia, exemplarma- 

reliquia! : gna^ samtitatis , clara virtute niiraculiuum in vita 
etpostmortem. Siicrumejus corpus servatur in tlicta 
ecclesia ad latus dexirum mnjnris altaris. 

Vitam ejus itt possionus, damus cx nntiijuo MS. Le- 
geiidnrioCotiimbricetisi motuisteriiS. Crucis. Jamantea 

rua sciipta. 7\imoijoSulazar in Marlijroloyio I/ispanico e.rcus<!7n ; 
^ quum Ilispanice edidil Antoniux Yepez l07no 5. Cliro- 
nici Benedictini ad anniitn ncc;ccLXxvii , Lusitanice 
Ludovicus iibAnijeUs in riridario Portugallia'. cap. 55, 
et Georijiiis Cntdoso in Hagiologto Lusitano ad hunc 
diem, sed conn^nctnm . uti lotine exiat in guahior Lcc- 
tiones divtsa m Brcviorio monastiio ordinis S- Bmie- 
cliUi reguotum PoriugalUx Couimbricx excuso anno 
MDCvn, et npud Mennrdum in Notis ad suu7h Marlij- 
rologium ad diem seq7ietite7n, el passimapud alios scri- 
plorcs Lusilnnos, citulos tu7n nb aliis tum n Tomaijo- 
Salaxar quem nihil de suo adiiidisse vcl immutnsse in 
contextu. sed ipsa antiqui LcgendafH verbn invnriatapro- 
postdsse lihetiter credercmus ; nisi cognitmn habcemus 
experimentis quolidianis ex-guam hominislwc in gencre 
fxdem; non quidem mnlam, sed tatnen infirina^n, et no- 
strss scriptionis instilulopafum nccomrnodum ; f/»m q7ue 
vel ab aliis vel a seipso persuasus vera esse crcdidit, 
coiijccluris noviliis imrdificatn , inseruit Vilts, non lan- 
tuni qiins compHavit ex variis; sed iis quoqnc , qiias ex 
antiquis MSS . acccpissese profilelur :ct nntiqua^n pbra- 
si}n plerumqne 7nut>ivit , tili eum nunc quoquc fecisx 
judicabil, qtii ipsum cx suis scriptis nosse didiccnt. Is- 
ttid aulem hic dictum , in iis omnibus valere volumjts, 
qnw ex ipsius opere inseruitnus hnclenus aut insercmus 
nostro : rognmusqne eos pcnes quos ipsa antiqua monti- 
p menta sjtnt, ntea t7'anscribcre nobis vcrbotcnus ac trans- 
mittere cin-enl. fide 7ne!iori danda in lucem. 

VITA 

Edita a Tamuyo Salazar 
t'x MS. Legendario Conimbricensi. 

OenoriiiH ex nobilissimis Sousarura orta natalibus, 
a Ilufiim Hufes, Belfaj^al seu Belfijer Ciimilem , et 
Doniinuin territiiriiile Vieiraetdo Hasto, iuter Minii 
etDuriitIiimiuarj|'accarensi.s(iicecesis,j)atrem h.ibuit, 
etSoerium Relfajal avum : nialremvero Tharasiain, 
sororem Cnmitis Gnnsalvi Soarii strenui mililis. qui 
Regibiis Legionis opem deiulit sa^pe ssepius. E vita 
veroTharasia discessit, relinquens filinra Senorinara 
puerulam fere lacteutem : hinc Hufi patris dolorem 
et conjugis obitus et filit^e orbitas gravissime peran- 
Caclinx g^''*"t. At ut tantis Hufus occurreret infurtuniis, 
Godinara Abbatissam in ctennbio S. Juannis de 
Vieira , ordinis Beiiedictini , puerula; malerferam, 
feminam et prudentine dono illustrem, generisque 
nobilitate conspicuara , et quod fortius est, vitae 
sanctitate sublimem , elegit, ut de Senorinai educa- 



Pareiitilms 

iilmlribits 
prognata, 



iat: 
Abhnlissx nu 
trienda : 



tione tractaref, concnrrenfibus ufriusque sanguinis 
coujunctionis vinculis, et sanctissim» .\bbatissa! ad 
hujusmodi eilucationis pensiim suflragaulibus ofli- 
ciis, etiam in externis virginibiis. Nec elecfio Co- 
mitisanimum decepil, quia B. Godina, accepta pue- 
riila cuin ejus nutrice, sic assistentia! necessaria 
ministravit ulriiiue, ut post tenipus infanliae sacra 
Virgunculasanctissima' .\bliatissa! S"|priiara oinui- 
bus inliienlibus propalaret. Cuin ergo jain ad a^lalem 
discrefii.nis pervenit , ita virgiufm (lodina validis 
virfufuni fiilcris.verbo et i.pei e inl'oriiiare cnnstituif, 
nt saiicli Spirilus tem|dunj mereiviiir haberi, ideo- 
que ad suiiimum , tim..re et nraore D..i proviis, 
perlerlii.nis apicem devenire curavit. Hinc fere to- 
fain lielidomadis p.-irtcm jcjuniis explebat, cilici.i in- 
dnta ti.nera? carnis fomitein , nec non disciplinis 
macerabat, et reliqnuiu tcmporis auf in orationeaut 
in verlionim coolesfium auscultatione excursum fe- 
liciter transigebat. 

2 His sic SenoriiH' virlulum odoribus per illiiis 
regionis terminos diflusis, in aiires ingenui et nobi- 
lis adolescenfis ejus fama pervenit ; qna procaciter 
inescalns juvenis , onineni poni^re operam ciiravit, 
iitad spmiu-issima. virgiiiis aiiililum, ejus fla^rautis 
amoris sciniilla perveniref, ifa ut ilhim sibi in ma- 
trimoniuin conjungeret. Uuuil ut beafa Virgo co- 
gnovif.constaiiti anirco, ut a propusito resiliret. ju- 
veni notificari niandavit Seil cum sit iinmeilicabilis 
amor, ei. ipso quod Virginis contemptiissignificafio- 
nein audivif, vi furnris mullipliiala prolixiiis, iu per- 
vicacem desperati.mis affecfuin, blaiiduui voluutafis 
desideriiim ten.ici apprehensione converfif. Sed qiiia 
frustra lestuantis adolescenUili solicitudo contiiiuum 
temporis lapsum perdebai, sibi cousulcns, (Jomitem 
Hufum, Virgiiiis parenfem, adire compellifur : cui 
oborlis lacr iiiis, ardentibus aflectibus, melcoriris 
precilius et ainantis siispiriis, oninia sui ainoris ac- 
cidenfia patefecif ; ab co flagitans ijt filiain sunimo 
dilectam silii in conjugiiim permitlere liignarelur. 
Coraes nobilissimi juvenis aiigusliani deniirans, et 
illins dotes ab origine illiistres et a natura pra'claras 
confuens, illnm, ut teinpori pausam ihirel, Iienigne 
dimisil ; iiroinitteus se filiam, ut ad c.njugii viiicu- 
lum properaret. bonoaiispice allocuturuin. Abstersit 
strenuus Coraes solamiue prudeuti lacryinas jiivenis 
perturb.iti , qui ejus salufem Coinifi commeudans, 
de ejus prajsentia valde solafus discessit. Tuin Conies 
b in copnobiura conscendens , Senorinain accersiri 
jubens, humauis et siiavibus verbis, Proceris con|u- 
giuiji prnilenti br.?vit;ile pro|jOMiit ; addens iiu;inta 
aniuris a.-fiiatione, quanta sanguinis illustratiriiie, 
eoruni pro.^e'[uerefnr affectiim. Aiidivit sacra Virgo 
p;itris proposituni, cui tali snpra te^atem constautia 
respondit : Ego D. N. Jesum Chrisluni Sponsum 
ai'cepi, qiieni despicere fonduin, cujns ainjili.xus per- 
turbare nefji.dum : ideo, in aiiiinie sponsi distur- 
bium , alium adinitfere , inii|uuin: ifa ut nec pafris 
instaiifia, nec juvenis appetiliis, nec niundi opes, 
nec vana nobilitas poferit me a Christi Sponsi, 
amantis, nobilis, ef divitis separare conjugio. T;icuit 
pater, auditis bealie Virginis verbis, vehementi fer- 
voris spiritu pruhitis : et ut sanctura propositum ad 
perfcctiuiieiij [leriiuceret invitavit; Vii'giiii jiromit- 
tens, ulferius de illo aut alio matrimonio exquireiido, 
se nusquam tracfaturum. 



editcatur 
religiose : 



a nolitU vi- 
rii rtrf j/io- 
Irlnwnlum 
ellgitur : 



n pnlri' jo- 
licUato, 



b 
rofjatur ; 



vincit ipsa : 



16 



EX TAUAVO. 



et habitum 
Ordinls 
smctpit : 



anfielat ad 
marlijrium : 



3 Hanc Hiifi Comitis obseqiielam, qua se cum 
filijt- pl.-icito cdnformavit, sic Virginis Sponsiis gra- 
tam acccpit, quod nocte sequenti resign.itionem Co- 
raitis plaudere sataperet : ideoque illi in somnis 
Angelum (iimisit, qui Numinis asfensum referret, 
elquoil protinus Senorina monasficam religiouem 
acciperet, imperaret. Tantae inspirationis (lecreto 
parens, adveniente <lie Comes monasterium adivit : 
et Godina; Abbatissic necnon filiae Senorinse Doi pla- 
citum recensens, et oraculum An^-elica voce prola- 
tum propalans, illico sifram virginem Penedictini 
Ordinis habilum inducre deslinavit. Quo factu nimia 
oninir.m l«tilia. ad :iratrum Senorina mantim im- 
poneiis, sic in pcrfectione concrevit, nt non solum 
excujplo sed et admirationi omnibus aliis exliterit 



Ordiiiis 
erercitia 
proseijmtur : 



rllijiiiit Ab- 
bilhsa: 



claret iiiita' 
citlts: 



rnnm ora ■ 
tione jitiltt ; 



■\'1TA S. SENORIN^ A-IRGINIS. 

S Erat ergo sacrae Virgini carissimus rf B. Rode' 
sindiis, et propter cngnationis vinculum, et ob san- 
ctitudinispiaculum,qiia,' in causa fuere,ut aliquando 
beatus vir Senorinffi frueretur alloquiis. Evenit au- 
tem, ut statuto tenipnre Rodesindus monasterium 
adiret, quatenus sacrain Abbatissam visitando con- 
suleret. et ab ea aliquid consulendo edisceret : ad 
quorum colloquium cum ambo acrederent la'tabuudi, 
et de rebus spiritualibus loquerentur ad invicem; 
duo opifices , qui ccenobii tegumenta verrebant, 
Sanctnrum colloquia in pessimam partem traduxere 
fall.ices. Vix in eorum corde fuit exorta teuierifas, 
quaudo in ipsorum corpore diemonum est ingressa 
caterva, quse miseros opifices pertorquens, e tecto 
in peristylium pra^cipites propulsavit, ita ut in par- 



a S. Rodesln- 
do invisUur : 



morluos re- 
suscitat : 



sanctimonialilius. Exacte Mart.vrum acla legebat, in 
quorum sludio et jn «•leniorum pensilatione crucia- 
tunm diu noctuque percurrebat, lanlo lacrymanim 
imbre. quod et in marlyrii desiderio exardesceret, 
ct in p<i'narum cetornarum diflugio lotis viribus la- 
boniret. Ilac crgo volunlatis ad marlyrium anxietas 
sic corporis altenuavit conipagiueui, eo maxime quia 
clausura' status propositum proliibebat, ut in me- 
lancludicam inciileret a'gritudiueni-. Cujus causam, 
ut agnovit li. Godina illa qua erai pra'dita saiicti- 
tudiiie priideuliali et solcrtia moiiacbali, infirmam 
Virgiueiii visilavil, et ha^c inler alia solaminis vire 
vcrba profatiir : Suror carissinia, nosti'a lia.'c vita 
monaslica, si in ."ua acciiiiaturseverilate, quid aliud 
nisi veruni niartyrium est? Nam si Martyrum res 
gestas perpcndis, in nobis prolixius, quam in iliis 
martyrium inspectabis. llli tempciralem, nos conti- 
nuum agoneni su>cipimus : illoruni aflectus altracti, 
nostrorum pioculdubiovoluntariu resigiiatione oblati 
feliciter. Ergo si inartyrium, filiacarissima, explere 
desideras; in pal^stra es, in pulvere prsesens ago- 
nisla siibjaces, age dum etad satellitum, triuin ani- 
nia< ininiicorum conflicliim, strenua pugil arina de- 
fensionis exerce. Hic criices et stipites invenies, 
quos supercs : hic rolas, trochleas et lorcularia, quaj 
vincas; liic e(|Uuleos, fldiiulas , catastas , quas de- 
prinias ; liic denique alia instrumentorum genera 
crucialuum, (iiui' coiiiprinias, dubio procul rejieries. 
Ergo ut qiiid aliud marlyi iuin anibire praesumis ? 
Dei voluutatem adiniple, et omni ijenedictione frue- 
ris His sacra Virgo suflulta consiliis, la?ta solamine 
et vallata pra;sidio, illud novum agonis piaculum 
variis pu-nilenlia? exerciliis sedula qiiieritabat ; in 
quoruiu contiuualiono sic vita; teriuinum explevit, 
ut aliqrando Martyr reputaretur ubique. 

4 His teinporibus sanrtissima Godina , ccenobii 
Abliatissa, Seiiorinai inalertera, et ejus bona; iiidolis 
magislra, teniporalem exuitvilam, et ajternam vir- 
tulum snrcina oiiusta feliciler adijivenit. In ejus lo- 
cuui et iiierito Senorina, convenientibus sanctiino- 
uialiiim snlVragiis, successit. In liujus officii ouere, 
sic sacra Mater se gessit, ut nec iii minimo apice ab 
anliqua! severitatis pondere deviaret. Euit in illa 
mirabilis griitia niiraculorum ; nain sa^pius aquam 
in viiiuiu vertebat, teiiipestates ex areis depellebat, 
ot alia prodigia suis orationibus perficiebat. Ca>uo- 
biiim ex loco Vioira, nd Dastum transtulit, uhi cum 
panis Virgines lahorarout inopia, interveiiiente san- 
olse Abbatissa; oralioiie, brevi Deus saturavit faiue- 
licas. Quid inagis ? Cuni aliquaiido iter perageret 
Ahbati.^sa juxta Carrazeilum, sociis aliquibus sacrie 
Congregatiouis Virginibiis , et in loco divinum reci- 
tare oniciuin statuisscl amueno, sic a rauco rauaruin 
strepitu ojus fuit impedita devotio, quod in oratione 
nec miuiiuuiu persistere potuerit. Tuno Seiiorina 
garruUuj animalium molestonun voces consopire di- 
sponens, ne in celerum pcrsli eperent imperavit : quod 
evenit, nam ulterius nulluiu bujus geueris in termino 
iUo couspectatur c cutoma. 



tes honiines contusi, miserahililer protinus auiinas 
eructarent. Quod inforlunium Rodesindus et Abba- 
tissa inluentes, utriusque orationibus, et sancti 
Ahbatis nianuum impositione, alter et alter opifex, 
cuni spectanlium admiratione, vitam Dco niiserante 
recepit. 

6 Dennim transactis aliquot annis, cum Senorina 
quadani die cum suis sacris A'irginibus iu clioro 
Conipletorii ofTicium integra devotione persolveiet, 
conceutus dulcissimi in aeris regione ah omnilius 
audili niagna cum animorura fuere la'titia :quos cum 
non ca)ieret \'irginum coetus, ad Matrein jiost abso- 
lutum Ofiii-ium couveuit, ut de psallentium meludia 
caiisaiu cxquireret ab Abbatis^a. Quie illis de ohitu 
e Hodesiiidi in coelura ah Angelorum agniinihus 
translati, rationem felicissimani aperiiit. Tunc sacrte 
Virgines Iioram et dieni signanles, postmodum veri- 
tatis apicem invenerunt. His et aliis Sanctorum 
operuni illustrationibus ad ultimum vifje liniitem 
sanctissima Virgo pervenit. Nam quadam die dum 
in oratione perj-isteret, dulcissimam haiicvocem au- 
divit : Veni electa mea, quia concupivit Rex spe- 
ciem luam. Qua audita protinus se ad viani muuivit, 
et acceptis devote Sacramentis, filiabusque iii Dei 
amore et timore erudilis ille purus spiritiis ad gau- 
dia a'terna placida dormitioue traiiscendit , xxii 
Aprilis, anno Cbristi dcccclxxxii, cum lviii esset 
annorum. Corpus juxta SS. Gervasii et Gojiute 
exuvias iu co?nohii ecclesia sepultum, iuuumera qiio- 
ti^^he patraremiracula novimus : ita ut a<gri salutem, 
Obsessi liherlatem, debiles manus, claiidi pedes, sur- 
di aures, et cffici oculos reportareiit. Quae cum f 
Pelagius Bniccarensis Ecclesia; Pontifex auscultas- 
.set, curiositate perniotus, ad tumulum accedere, 
ejusque sacra pignora intueri proponens, caniohium 
adivit : in cujus prsesertia cum jamjara sarcopha- 
guni aperire (iestinasset , cfficus a nativitate visiviB 
lucis radios Virginis intercessione recepit. Tunc 
Priesul a proposito desistens, et rairacula credens, 
sanctam Virginem in sublimiorem loculum elevavit, 
lioc illi ;; gravans iu marmore Epitapliiiim : 
Hic Senorina jacet Cliristi sponsa et fide pleua, 
QuiE innumeros vivens tunc respiravit odores : 
Et morieus pluriinos quoque nunc perseculaspirat. 
Ha'e fuit illustri (ut meuiorant)de sanguiue creta: 
Sed magis illustris dicta e.st prostamine vitie. 
Illius aguoscens Pelagius aginina Prajsul 
Virlutum, posuitvovens in Tabiilis Alinam ; 
Qui iuscripsit quoque lapidis lioc in legmine nie- 

[trum. 

^RA MCLXVIII. 

Intcr cetera meraorabilium rairaculorum a beata 
Virgiue patratorum, illud ah omuihus celebre repu- 
tatur, qiiod h Sanctius, primus hujus noininis Lusi- 
taniiu Rex, pro salute Alfonsi Primogeiiiti filii obti- 
nuit. Nam cum is in ultimo vitse termiuo coiuputa- 

retur 



E 

obifum S. 
Rodesindi 
coynoscil. 



Mortva, 



ilh/sfratur 
7niraculis : 



( 

F 

corpus ele- 

vatur, 



apjioxito 
epifaphio : 



Saiictis ad- 

scnliilur 
ipsa 



filhis tiCQis 
sanatur. 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS 
A retur a»grotus, Sanctius pater ad coenobinm cnnvenit 
pro saliite Primipis consequenda. Qui cuni noven- 
diale devotus exequeretur votuui, salutem Alfonso 
feliciter impetravii : cujus opis gratificationo inno- 
datus plurima ccenoliio munera obtulit: pr.-estante 
Domino nostro Jesu Clirislo, qui cum Patre et Spi- 
ritu sancto vivit et regnat, per infiuita secula secu- 
lorum. Amen. 



ANSUTATA. 

a Yepe:. el Ludovkus ab Aiujrlis Comitem Adullum 
iipiiellaiit : LeclUmes Bre.viaiii Beiiedicltni, Avulsum. 
Sousarum familia im nomiiiili.r in ^JS. Leijeiidario 
veliementer umHijimus. 

b Hinc liqnerel niiii fimse in ilomo palerna a Godina 
instruciam , uti apud Menariiiim leijilur , si dc fide 
Tamaiji lixc ila vclul ex anliquo MS. tradenlis , non 
dubitarenius. 

c EvTO(ia, insectum Pliijsicus Lalinus dicerel. 

d liic e.st Rtidesindus Episcopus Duraiensis, ciijus 
Vitum illuslrarimus ui/ diem i Miirtii, in qwi niim. 8. 
S. Seiinrina uicilur ip>ius cunsaufiuinea, ac dein ea- 
dem visilalio cunt subsecnto miraculo narratur. 

e Mortiius est S.Rudesindus amto 977, ('( num. \\ 
dieiiur AnijeliK liijmnum, Te Deuui laudamus , can- 
tasse. 

f Pelagius « Roderico a Cnnlia, in IracUitu de Fri- 
malu Bracliarensis Ecclcsiai , luudatur ut acerrimus 
liberlatis Ecclesise defensur , ('( dieitiir sedisse in 
Pontificatu auiios 20, vel circa, obiisse anno 1130 
die 4 Octobris. 

g Sancliiis i reijnurit ab anno 1185 usijue ad 1212, 
qitundu liic memoratus Atfonsus successit. 



77 

h Francice graver est sculpere. Lusilanis multa e.t 
Golibica relinentdius uut ex Francica linijtia mutualis, 
similis vo.r in iisu est. /1 Grxco yoir^uv scribere ncce- 
ptam vocem ple.rtque existimant : pttto propiore.m oriiji- 
ttem esse in liuiiua Teutonica, qiia primi Franci et 
ante occupalam Galliam ei rfiii post usi , qiiieque citm 
veteri Giittltica nonnullam biihet af\initalem. ht ea 
Graven cst fodci-e, idqiie ad metallornm aul lapidunt 
sculpturam melapliorice trunslutiiin , vitletur; quonimlo 
Latini pro scribere usurpnnl exar.ire, quntenus olim 
stijlits faciebat in tiibella cerea, quod aratrum in lerra, 
lineas velut sulcos ditcendo. 

DIPLOMA DO.NATIO.MS S.\NCTII REGIS. 

Xii noraine sancta;, et indiviiUue Trinitatis, Patris 
ct Filii et Spiritus sancti. Ego Rex 1). .''anctius, 
memor liumaua! conditiouis et mortalium casus; pe- 
ragratis quibusdam parlibus rcgni mci cau.^a ora- 
tiouis, veni ad locum uhi corpus beatissima: ^^irginis 
Seiiorime reqiiiescit ; in quo proces nostras prout 
decet Domiiio Deo fundens. ipsain Virgineiii geiiii- 
tilius et suspiriis piilsavi, qii.itcmis ipsa a Doiiiino 
Deo .suo prccilius siiis, salulem filio lueo D Alfnnso 
Regi impetraret. Qua dicla promisi ine erecturiini 
munitionis lapide.^, quns ('■lutum vocant. in circiiitu 
lociSanctissiraa) Virginis, si pelila salus orationem 
secuta foret : iinininebat cniin periculum mortis; sed 
oratioiiibus gloriosie Virginis expulsum est. Igitur 
con.^iderato terinino loci per gyrum , pedibus ineis 
ipsa loca perauibulavi et ut coiupetere vidi, pelras 
erigere jussi per manus D. Gonsalvi Meiiendi, qui 
tum temporis Princeps erat. Primiis lapis erectus 
est, ubi intrat in Basto rivulus ille de Moses. 



D 

EX TiMAYO. 



RfOls SOR- 

aiii PiM- 

ttijium. 



DE BEATO WOLPIIELMO, 

ABBATE BRAWILLERENSI PROPE COLONIAM. 



A.NNO 
MXCXXIl 



Monaslerii 
Braieille- 
reii.sis Ab- 
llas I bvQ, 



11 Teyeno, 



III B. Wol- 
phelmus. 



VUtt hic 
datur. 



Braunwiiler, seu Rrunovillare. insiijne Oriltnis 
Beuedictini monasterium, a Colonia Aijrippma 
"Ctu circiter millibus passuum abest ud oecusunt, 
III citvo silvie itc montiitm, qui vttlijo Filha ap- 
pellantiir; fumlotiimin lionoremS. Nieolai aiina mxxiv, 
ah ExzJiite sive Erenfrido Catnite Palatino, ecclesix 
Coloniensis Vexillifero seu Primipilo, ejusque conjuqe 
Mttthilde, Otlonis II Imperutoris filia. Ilinr primtim 
C Jbhatein Fiionem prirfectl S. Poppo .-Ihbas, utiinejus 
Vita tradil Everhelmus xxv Januarti capiie ix. Fiin- 
datoriim litiu Ricbeiu, 1'iilontx Reijina, Colonite exul 
deijens, dictiim monasteritim plurimis opihus aii.rit, el 
destriicto veleri xdifirio, novum validiorihus fundameiilis 
cotfilruxit : cujus eeclesiam S. .Iitno Coloniensis Ar- 
cltiepiscopus consecravit , aiino mlxi siih Tegenone Ah- 
hate secundo. Tegenoni siiccessit B. //'olphelmtis, .■Ihbas 
teriius: cujtis ad hiinc diern Acla e.didit Laurenlius 
Suritis, a Conrado inonaclto Braivillerensi, ejussubdilo 
et oculato ut plurimum tesle, conscripla, cuin tilulo 
Saitcli, quem etiam iisurpat Geleniiis in Fastis Aijrip- 
pinensiliushis verbis : ItemS.Wolphelrai AbbalisBra- 
vvillerensis juxta Coloniam, et ejusdem Melrn|ioli- 
tana; olira Canonici. Ejusdem meminerunt Canisiiis in 
Mnrtijroloitio Germkiiieo , Molaitus in Jucturio 
Usttardt, irioii , Diirijanius , Meunrdus et Bucelinus 
in m.inasluis Marttjroloijtis. Et qtiia Gladhaci , aijri 
Juliacensis monasterio, Abbatem eijit, priusqtiam ud 
Brwiovillure transferretur, ampltim eidem ex Vila elo- 
gium texuit Tlieodorus Rltay inler Antmns illuslres 
Jiilim, Cliviie.etc, vtiltjatas anno 10C3. His non con- 
tenti ile cultu ejus inquisivimus, lilleris Coloiuam missis 



ad f/ermanniim Criinihacb Siicietatis noslrx viruin 
erudittim, et rerttm Ecclesiuslicartim Cotoniensitim pe- 
rituin : qiii respnndit xxix Muji anni mdclxxi se bis 
convenisse Abhatein dicti ntonusletii, et inteltexisse e\im 
censeri Beatum, non tameii honorari ntllcio aut col- 
lectis propriis, iteqiie Reliqiiias aittiri inipnsitas, quod 
Sauctorum Ctitalogo notidiim sit adscriptiis. Hinc r 
solttm litultim Beati privfiijimus. 

VITA 

.iuclvre Cimrmlf) Monacltn BrciiviUcrensi et 
tesle iil plufiiiiuiii ocultito. 

E.x LaurciilioSurio. 

PROLOGUS. 

Unininici gregis Pastoribusj Rectoribusque vigi- 
lanlissimis, a Everhardo videlicet cosnobii Brauwile- a 

rensis, et d Ilerimanno iu Coloitia B. c Pantaleonis, bc 

Cnnratliis iitrimus omnium sub regulari propnsito, 
cronain vigilaiitibus repositam a Doniino. Ilorta- 
miiii, Patres excellentissiini, nos vitain li. Wol- Aueior ro- 
pltelmi Abbatis scriptis deproraere, secundiim a Deo '"^"^"'"^j. 
vobis cnllatam pricscientiam, non modicam hinc n;. 
fidelibus provileiites 8edificaiionisgr.itiain. Satagitis 
enim, ut virtutuin ejus exetnpla ad notiti;im legen- 
tium litteris doducta.bene vivendi piis menlibiis pa- 
riant iiistituta. Sed quid, patres illustrissimi, id pla- 
cuit injungere nobis, dum nec scientia suppetit, 
iiec facuudia serinonis suppeditaf; Porro iii jtibendo 

vestra 



AVCTORF. 
CO.NRAD0 
bOAVO. 



78 VITA S. WOLPHELMI ABB.\TIS. 

vostra tanta est auctoritas, ut licet quod exigitis 
paveamus; omnino lamen negare vobis nefas esse 



Vnlllai li 
taiuiii saii- 
ctorum. 



duiamus. Liceat auteni suh exemplo rei visibilis, 
pleiiius viibis declarare quasuraus liactenus .-uspensi 
dil.itione. Xostis, quod absquedubio aciesoculorum, 
solis surcuinbat reverberala splendnre ; quanto 
miigis sciiitilla nustr;u scieiitia', si alliora se pr;e- 
suinpsprit atteniare? Verum ne sanctitatis illius 
te^ iinoniuin iliutius dillereiidovideamur subtruliere, 
qii iiivis mole videainur victi succuiiibere, vestris 
ta .leii votis pro viriiim nostrarum farultate slatiii- 
inus obedire. Dat aiisuin etiam vel fiduciam istud 
pnesnniendi, qund quisque pro suo niodulo in Do- 
miiii legitur obtulisse tabernaciilo; alius aurum et 
aiventum, aliu,- purpurani vel coccuin bis tincluni, 
alais pelles ruliricatas arietum. Bene auteiu ai;itur 
iiobiscum, si pilos oblulcrimus capriruin. Haic au- 
teiii oiniiia cuiii all''gorica sint, ut Caibolici Doctores 
tr.i liint, in diversis doiiariis gr;itiaruin geiiera di- 
siiiigueiites, iii piliscaprarum.qiiibusdam locis verba 
e.\|'i'iini voluere laud;itiunuiii. Uiide, quiiiiam per 
sci''nti;L' dunuiii vel aillueiitiain meritorum, perfe- 
ctiiinein illainaltingere nequiiiius, auro iiguratain et 
ar^eiito, piirimra vel cocco bis tiiicto, ceterisque 
donariis; ciipimus s.iltem pilos otlerre capfaiuin, 
quod est, vitulos labioruin nostroruin : qiiatenus in 
tabernaculo Domiui utcumque nns contingat utiles 
inveniri, nevacui prorsus appareauius in conspectu 
Dnniiui. Itaque vir'i'uni illustriuinactibus vel trium- 
pbis ti;iditis litterarum njoiiimeiitis, triidex ines - 
se coiumodum reperilur ntilil;itis, dum studio 
a'niulanda' pietatis tnt pleriqiie iiiodis illoruin infor- 
niantur exemplis. Suut qiiippe instrumenta bunoruin 
operum, erraiitium via. poBniteiitiiim veiiia, jierse- 
vi-iantium spes et coroiia. His tribus generibus dif 
feientiariim vim profecto patitur regnuni coelorura, 
dum errans corrigi, |ia'uitens justiflcari. per.seve- 
riiiis coiileiulit salvari. Laiides eliain diviiue atlol- 
liiiitur, duni ad exenipluiii fideliiini, Sancturiim me- 
riia ad nieinoriam revocantur. Ne vero plura repli- 
caudo fastidium legenti faciain, per hajc oinnia ad 
iliiidtendit oratio, ut doceam Sam torum nierita, re- 
diviva fidelium votis semper accipere incremenia : 
duin supernagratia illurum fuecunditatein mentibus 
pi.estat, et Iruclificaiidi prat.iam siibniinistrat. Igi- 
l'r sancti ac lientissimi Wolplielnii Abbatis vita; 
seriein explicaturi, nil aliud jirnrsus inlendiiuus pro- 
stqui, quain quod ab idoiieis testibus contigit audiri, 
seiiquod aliqiiut aiinis ministraiitibus vel adslaiili- 
bus sibi, diviiia nobis gratia contulit inlueri. De 
■1 qiiibussi ullius hajsitaverit fides. tot iiobisium ex- 
taiil idunei testes, quut ex illiiis teniporis cullegio 
Fiatresnunc usqiie iiianeiit superstites. 

ANNOTATA. 

a Everhardus 4 Jbhas el succi-ssor B. /roliiheliui. 

b Heriinaniius aw Hermannus, e.t Cumiiilms Zut- 
pUjiiix iiriuiidiis, tiiiililur pia-fuisse uniii^ 31), mortuus 
aiino 1121, 2'J Dccembris : ile eo iiifra sirpius aijiiur. 

c Illuslieel auliiiuum moiiasleiium, iit cujus ecclrsia 
noOis corpiis S. PanUilennis osteiisum esl aiino 16G0. 
CoUlurS. Pantaleou 28 Julii. 

CAPUT 1. 



regionis illius. b Wolphelm ilignoscitur appellatus : 
quoniam pro castris Doinini contru iininanissiniura 
hipiim, id est, diaboliim, gulea saliitis muiiilii.s, erat 
congressuriis. Qiind i|uain ellicacitcr, quain strenue 
pro re, pro tempore, nomiiii contendensgestis con- 
gruere, stuiluerit exercere, loco suo lector ple- 
niiis poleiit invenire P;iter vero ipsius, cFriimoldus 
noniiiie. utexiiomiiiis.ejusliquetexpressione. probus 
nioilis umiiibus iloruit actione. Hic genere iiiori- 
busque sibi coiiipetenlem, Evezam nomiiie, sorti- 
tur uxorem : quilnis, juxta Apnstolum, honnrabile 
coniiiibiuin et torus extitit immaculatus ; quoniain 
mairinioniuiii nou contraxere causa expleiidit li- 
bidinis. sed gratia procreanda sobolis. Qui genere 
cbiri, et iiitet' siios i[Uodain iniiocentiKj privilegio in- 
signiti, erant Christiaiite religbinis devotissimi cul- 
tores, fldei dnte pullentes, caritate ferventes, pie- 
tatis amatores, juxta Apostoluin, bonuin operantes 
ad nmnes. Veruiii Doinina Eveza, iit illusirein ex- 
poiiani familiam et alti sanguiuis decus. ex cujus- 
d.iiu illustrissiuii Comitis, Siccunis noniine, stirpe 
descenlerat, quein et ainpla prajdioruin sp.itia, et 
utriiisque sexus numerosa familia, sed et mililaris 
aniini commendabat audacia. 

3 Hic, qiiod opibus et nobilitate sit celsius, jus- 
titiain itquitateinqiie sectatus, qiia Deo nil inveni- 
tur acceptius, tutis elaborabat nisibiis, ut sicut pro- 
paginem magnificentia generis, ita et illustraret 
opi-ribus pietatis. Unde prncul duliio innuitur, hunc 
justuin tamque prajclari meriti viruin, ex modestis 
et piis parentibus ortum : quamquam plerosque 
legamus justorum ex ])areiitibiis editns impiis, ve 
luti rosit gignuntur ex spinis. Geiiitricem veropjus, 
quam exemplo lUulielis. pro fllio doluris ac dex- 
tera;, in benedictione seininis Abraha; hunc coiistai 
peperisse, dubium non est, cuin Anna Samuelis 
inatre, vicem a Deo commodati foenoris meruisse : 
pari quippe voto haic filium iiiTeiiitur obtulisse 
Domino. De qiia eliara plane sentiendum, qiiurl non 
miiius placueiit in tabernaculo Doinini proptercom- 
luerciuin coiijugii, quain si toro miniine fiiissetso- 
ciata virili. Hiiic eienim potitis Iaudise)us videtur 
pmpagari titulus, ipind tain bene redoleiitis floris 
fructuiu ad totiiis Ecclesia; edidit statum, quam 
quod cl irissimum stemmatis ramum, ab anleritate 
digiiosciiur traxisse prioruin. Magisdeniqiie Omni- 
puleus iiiiiusciijus(|ue approbat mentein quain con- 
ditinneni : duin liber ac servus unuin profecto in 
Duniino sumus. Ea vero soliim, pra-ter omnem 
muiidi gluriani, Deo probalur grata libertas, eatn- 
qiie iiobilitatetn non eximet ulla vetiistas, si quid 
boiii, siquid recti aut nos ipsi lecerimus, aut talium 
studiosus successnres habere meruerimus. 

4 Priniain itaque humani inci-ementi B. Wolphel- 
mus ascendens lineain, auspice Deo, de infantia ad 
boiise indolis transiit pueritiam ; in qua aetate et 
liberalium arlium disciplinam est professus, et suo- 
rum instantia, Coloiiia; apud il iedein B. Petri 
Aposlolnruin Priucipis, corpori congregatiniiis so- 
ciatus. (Juo temporis artirulo, post jiiniorem Otto- 
nein, sceptriim Imperii e Henricu secundo feliciter 
adrainistrante, rebus quideni billicis viro poleiitis- 
simo, circa Ec;'Iesiasticas vero disciplinas solertissi- 
mo ; fS. Heribertus, toto jam orbi faina sanctitatis 



Hebr 13, 4 



Giil. 6, 10 



vita: sanclitate 
illuslrior. 



d 

in puprilta 
fit Caiioiiicus 
ecrlesi.i; 
Culhedraiis, 



Itluilrl pro' 
S9pia nolus, 



« . nutissimus, saiictie Coloniensi Ecclesiae prassidebat 

Urtus, sludm, vila ntoimsiica, et prxfectum Episcopus. Qui beatissimus Pomifex, jam ultimffi 

moliasleriuruin. a;tatis senio fessus, famulum Dei Wolphelmura, tara 

Icorpore adhiic quam et malitia parvulum, more sibi 

gitur gloriosus Domini Confessor Wolpbelmus, in Christianai religioiiis oblatura, ut Evangelicum Do- 

a Itibuarensi pago ex illustri prosapia ortus, Dei oiu- minus p;.rvulum in raedio statutum, benedixerat, et 

nemjnsturagratuitoilluminantispnsvenientegratia, per sacri chrismatis unctionem sanctique Spiritus 



Ii!ieamgenerosa;pi'op;iginis ornavittitulo sanctitatis. 
Q'ii nierito juxta etymologiam vel idioma linguae 



invocationem, in filiurum Dei transtulerat sortem. 
Porro ne iuams, aut vacua, vel certe fortuita in illo 

posset 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 

possetaBstimari tantibenedictioviri, sanctiSpiritus sancta definivit andoritas 
attactu>i cnlore, ad contemplalivam vit.im to(n jam 
meiitis (lesiflerio coepprnt anlielare 



79 

niiila argumentatione I) 



Conflrmatur a 
S. Heriberto : 



in vtrfute 
et sclenfia 
egrcgie proflcit 



B 



: satisque fecis 
set volis. si imm:ituritas iti non impedHset Eetatis, 
Verum qiianto naturali processu anpmentum capie- 
bat virium, tanto inilies sancti fervoris illius cre.- 
srebat desideriiim. Fuitaulem nt corpnrecastus, ita 
mente sobrins : tantam possidens firatiam vultus, 
ut quodammodo angelicus ejus putaretur aspectus. 
Pra?ter luBC divina> pietatis indicia, in enidiiione 
Srripliirarum tantam pronjeriiit efricaciam, iit quod 
spinel legendo a.lverteret perpetuo retineret : qiiod 
pleriimiine, iit crediinns, occnlto Dei agebatnr ju- 
dii-io, ne beatissimn viro in aliqiin scientiw deesset 
plenitudo. Igitiir exceptis divinorum voluminnra 
paKinis, ipiidquid poeta cecinit, orator facumlus ilis- 
sernit, phibisophns excogitavit, quadam penna al- 
tioris sensus penetravit. 

5 Quamquamvero tantajnvenis scientia prseditus 

claruerit, numqnam tamen hinc jactantia! vitio ela- 

fus succubuit, meraor dicentis Apo»toli : Nolite se- 

dnci perinanem sapientiam hnjus munrli. Tanla au- 

tem gravitas, tanta monim illi inerat maturitas, ut 

pal.im cunctis daretur intelligi, vas illiim electinnis 

existere. Nullum vero pro carnali ingenuitate. sibi 

paliebatur reverentiam exhdien; niilius censens 

amore Christi se huinilem exhibere personam, qiiam 

animum liab»re degenerem. Ineptas etiam fabnlas 

juvenumque lasciviam declin.djat ; venenatas adiilan- 

■ tiuin linguas abhorrebat : vaniloi|uium, levitalem 

oculnrum, totiusque molus corporis. aucbora cohi- 

bebat gravilatis. Considerans itaque et perpendens 

tnagister scholarnm hunc illius iu omnium virtutiim 

di.scipiinis profectum, gandebat doctrin.ne illi impen- 

disse stndinm, quem perfectionis cernebat .attigisse 

fasiigiiim. Arctius ilaque sibi enmeligens anneclen- 

dum, honorificentiusque servanilum, assnmpsit il- 

lum rnnsortem participemqne laboris, onus cum illo 

partiens regendai disciplinse scholaris. Ferveb.it ita- 

qiie in eo magnifice studiumjugi exerciiatione Scri- 

pturaruni ; et qunniam scientia; illiusthesaurus non 

occiiltab.atnr absconditus, fieb.at ubique, lama vul- 

gantp, celeberrimus. Hmcnon ininor de longinqiio, 

quani ex proximo studiosorum illiim Cleiicorura 

expetebat Irequentia. presenti aiiditu cupientium 

experiri, quanta in iUo veri Salomonis vigeret sa- 

pientia. Verum sicuti nulla eiim argument.itinne 

concludere, sic niilla tam argutae propositionis va- 

lebant documenta proponere, quiE cnncite non sol- 

verentur convenienti liistorica vel allegorica expo- 

sitione. 

6 Itaque novorum iste ac veterum de bono the- 
sauro sui cordis prolator, animaJverlens quantas 
impossibilitatis sit duobus dominis servire; ut uni 
Deo, cui servire regnare est, liberinri animo pos- 
set inhierere, seculo penitus deliberat renuntiare. 
Juxta illud ergo Gregorianum, pedein. queni quasi 
in ingressu mundi posuerat, retraliens ; rujitis ter- 
ai s. Miijcimi- renarum voluptatum catenis, morarum impatiens, 
fugam iniit, latenter disi'essit, Sanctumque Maxi- 
minum in Treverica urbe expetiit, nbi sub venera- 
bilis Patris y Bernardi regiinine amplius et perfe- 
ctius tunc temporis monacliicam vitain fervere co- 
gnovit. Ibi prffioptati diu voti compos efTectus, .se 
monacbum est prnfessus ; senisque cum Seraphim 
alis ainictus, Deum excelsn glorise solio subnixura, 
tranquilla mentis acit fontemplari Ijetatnr. Qiiod ne 
abusive videatur pndatum, noverit lector Romana 
auctoritate decretuiu. illius ordinis habitu signiti- 
cantiam exprimi sex alaruni. Duas alas illo, quo 
tofius corporis velatur altitudo, duas quo bricliio- 
rum tegitur latitudo, duas vero superiores iuvioem 
sibijunctas capitis operimento. Quod quia priorum 



Lib. 2. Dia! 



ttt manachti. 



repenhtr a 



refellere habet posteritas, rnra videatur et cn 
per omnia speciem genereejusilem hahitus inspecta 
qualitas. Quam crucera H. Wolpbelraus, ut alfer 
Panlus vel Antonius, non tantum extenus a-«u- 
mens, sed et inleriori homini indissoluliililer ad- 
stringens, onere seculi expeditus, seqiiehalur Chiisti 
vesfigia. expan^is in sua; exaltationis ligno raanibus 
ad se tralientis omnia. 

7 Colonienses interea, quibus non leviter feren- 
dum videbatur tantae sanctitatis viro carere, ubi 
requisifura, tamlem aiidientes Treveris Angelica) Co oniens7i>m : 
conversationi studere, invicem cnntiilerunt, qnalifer 
euni piissent repetere. Hinc li Heriraannum, illis h 

diebus Cnlnnise currum Dei aurigantem, adeunt ; i 

quid habe.int vnfi, palain ficiiint illi ; et cur :ilio 
translatum insigne urbis su;e non repelaf. pie •■•e- 
vera indignatione in eum conclamant. Krat tiinc 
videre togafffi nrhis primores, iternm Gregorii sui 
discessiira conquerentes : quia non inajnr illo disce- 
denle Roinanorum confusio, quam hnc absenfe Co- 
loniensiiim agit.ib.atur qiiasstio. Nec id injuria. Siciit 
eniin ille, suo nnmini bnnis nperibus cnncirueiido, 
suae et proximorum .«aliiti invigilahat; ita et iste 
fidei opera exequendo, cunctnrum dilectioneet ve- ,, 
neratione digni^simus erat. An'hiepiscopus autem 
jiixtaillnd Sapienfis, Qui a raultis tiraetur, necesse 
est ut multos timeat ; subjectorum impnrtunitatibus 
obfemperire festinat : sed snspicatus Trevirenses 
dilficile reddituros virura tam laudabilis vitoe, .-psfi- 
maviteum repetendum facta in tntius Ecclesi;p au- 
difu vocatione. Emineh:it tunc temporis iuter pra;- 
senfis regni coelnrum majores. k Henricus Abbas k 

mouasterii S. P:intalennis, qui memorati et s;epius 
memorandi viri avunculus erat. Iste carissiini sui 
revocationemgratanter qiiidein suscipiens, .se I illain revncaiiir 
aequanimiter ferrs nequiens, Episcopi prrespriiiain "* "'"'''" 
e.xpetiit; quidfacto opus sentiret, exposuit. Pnntifex °s°"""ot'o • 
sani consilii neglector fugiens apparere, litferas 
Sigilli sui irapressione hullatas, Trevirns maiurat 
dirigere, ad Patrera videlicet Rernardum, nib cii- 
jus conversabafur regimine. Ille perpenieiis niliil 
inferesse, utrum ovem alienam de raanu paslnrissiii 
rapuisset, vel eo invito relinere conteuderet; liumi- 
lem tanta)legationi pnebuit assensum, quamvis non 
sinegravi mcerore tantura gregis amitteret orna- 
mentum. 

8 Talem adnlescens, monasticae vifae dpsideran- 
tissimus, (^oloniensium passus vinlentijun. in sni 
Pontificis dpilucitnr pra^senti:ira : a quo, iit hliiis, F 
debifn paternae dilectionis afleetu recipitfr. et pro- 
pter assuraptum .\ngelicce dignitatis habitiim.Hen- 
rici avunculi sui providentiae commendafiir. Qui 
videns eura assuef^e solitudinis inhaerentem stndio, 
frequentiam andiendi et videndi causa iiiiilii|ne 
concurrentium habere fastidio, urbe eiliictiifn, pra^- 
posuit cuidamsui reginiiuis .\bhatite, noniine /lll.a- / 

dehaco. Ctijus ntilitatibus quam strenuam siia* 
sagacitatis curain imppnderit. nerao eornm. qni 
pra'ce^seriint, credulus dubit;ire poferit. 

9 Interea isdera vir Dei, cujus aniinus tprreno^ 
rum appetitu peregre erat, et siuecorpore velox ad 
supernoniiu civium societatem temlebat , dudum 
pra-conceptara aggressns est peregrinationein ; Ro- 
raamqiie peliit , causa solvendi vota precum apud 
Aposfolorura confessionem. Quia vero in suis pnsi- 
tus, nnitam sahifis nostra? hostiam singulis ilipbus 
assueverat immolare, ab hoc etiam infer euindem 
noluit dpsuescere. Neqne enira gravis videbalur iti- 
neris dilatio. qua' fiebat solo amore pafria? ca-lestis. 
Factum estautem, ut nonnulli peregrin.itionis illius 
comites, humano more ;ul dulcia soli natalis arva 
suspirantes, eo paucis cum necessariis relicto, abi- 

rent, 



pTrPriltir 

nnslerit) 
Gladtfaceilsi : 



pereprinatur 
Romam • 



80 



VITA S. WOLPHELMI ABBATIS. 



AliCTORE 
COMtADO 
COM\0 

Rom. 9, 16 



m 
prxflcilm 
mfinfinlino 
St(fcberg. 



ttem Brtlii' 
vilertmi. 



A rent, qiiasi ex lioc ex|iedifiorem et viam et rerlitum 
habiliiri essent. Seil frustra renisi sunt seulentiae 
Apostiili, qui nnmera [profectum] non volentis neque 
currenlis, sed miserentis ait esse [)ei : ita enim oc- 
cult:i Dei voliinlate prnfecit sanctiviri dilatio, et ita 
illoriim dilata est acceleratin, ut unius hara^ un.i 
oninitim fuerif pervenlio. Nondum enim ilii expediti 
viatores .Aiiostoloruin .subiulrarant Jimina, cum vir 
Dei snbsequeuti gradu pressit eorum vesligia ; non 
tam verliis ostendens quam rebns, non esse in quo- 
quam bominuni viam ejiis. Qui expertam in Iioc re- 
rum eventu Ilei oninipotentiam aJuiirati, transacto 
peregrinaiiouis negotio, in sua sunt reversi ; ex illo 
tempore Dei Iiomiiiem digno reverentiae loco Iia- 
bituri. 

10 Herimanno aiilem, Pelegrini successore, cum 
vita Poulificalus inlulis exuto, pari Coloniensium 
asseu^u substitulus esl diva^ memoriai Archiepisco- 
pus m Auno : qui cum, ut Sacerdos magnus in 
diebus suis, voleus Deo placere, miro religionis fer- 
veret amore; non minimura expeudebat in constru- 
ctione coenobiorum, unde legis Dei semulatores 
aggregans inbabitationi eorura. Cetera igitur pi» 
solicitudinis monimenta « Sigebergensis ccenobii 

g cousiructione decoravit ; viruraque sa-pedictum , 
accepta sanctitatis ejus notitia , loco prseponere 
curavit. Sed studiosum divinae contemplationis ho- 
minem, activa; vita;. talibus initiis pernecessarise, 
videns omnino expertem; eduxit eiim ad locum so- 
litiidini ejus ccmi^-tentiorem : in proxiuio enim Ab- 
batia Bruuwilerensis erat, quae quoniara viduata 
erat Pastore, curani ejus, sancti viri commendavit 
providenlia?, quam siue propositi detrimento facile 
posset explere. 

ANNOTATA. 



1 Gladebacnni, seu GIadl)acum, vionasterinm in 
fifjro Jiiliafiiiisi ciim ojiitiflo aiijiiuclo. cnjiis monnmenta 
MSS. sittiinile citamus : qiix antio U)'i8 itnfiem atttiiic 
cxaminnvimiis, benevole e.tcepti a Sibeno Abbate. 

m Aiino Cliristi lOSC. 

n Sigeburgum prseclarissimum moiuisterium cum 
oppidu niljitncto in Trausrcnniia ilitioiie ct MoiUano 
Dticatu X inillibns passiaini Cohmia liissitum. 

CAPUT II. 
Ilxresis 'Bereinjarii. oppwjnnta. 

.Istis diebus Francia turbabatur per Berengarium 
Turonensem , qui asserebat Eucliaristinm, quam 
snmimus in altari. non esse revera Corpus et San- 
giiinem Christi. Unde rontra eum, et pro eo, mul- 
tum a multis et verbis et scriptis disputatum est. 
Adversus quem etiamexlat liujusbeatissimi viriepi- 
stola, ad quemdam Meginhardum Abbatem Glade- 
bacensem edita, firmiteruudique veritalis assertione 
siibnixa : qui quasi' filius patrem scriplis consuluit 
sujjer hujus qutestionis defiuitione. Quara licet at- 
texere sit longiim, utilitali taiuen pro.^-picientes le- 
gentinm, non iucongruum duxinius pripsenti inserere 
opusculo : iit ad iiotitiam trauslata posteroriim, hinc 
ejus cognita sinceritate fidei, c:iveant fideles ali- 
qu.Tudo hujusiuodi erroribus implicari. Estautemhic 
modus vel textus epistnlae. 

li Dei gratia Wnlphelmus .\bbas, Coabbati Me- 
ginhardo saUitem. Lac doctriuie spirilualis, qiiod a 
nie rngasti, de cffilo tibi fide et humilitate largius 
accnmiilasti fide. qiioniam quod iii me non est, cre- 
dis in me posse Deum oninipotentem operari ; hu- 
militate vero, quia deficientibus meritis et sapientia, 
canitiem et ordinis dignitatem nou abhorres in me 
venerari. qiiam consequens est, ut dum nocet 



late flistenti, eonmquc melropolis el seites refjin erat 
Colotiin, itl fltctiim ail Vitnm S. Sigcherli Reijis Att- 
slrasioritm i Februarii §. i. j4t tiinc Repunrii seii Ri- 
bnnri erniit piipiili ris Rbemini, in ngro polissimum 
Coloniensi eljiilincensi. B.Wnlphelmus cc illustribus 
Ripuariis ro-i'itil)us de Nieb prognatus tlicitur a 
Gclciito, (le Mnijnilniline Cnhnis: jiai/. .1(i3. 

b Wolfbelmus 17110,« i/nlen lupi tlicitur, Wolf, liipus 
et helin gnlen Belgis et Cotuuiensibus esl. 



cujus ebrielatis periculum declinemus, et ad ubera 
vino meliora appropiemus. Ex mnx, ut eam asser- 
tionem juvante Christo possimus destruere, quae 
clausisjanuis eum ad discipulns post resurrertionem 
non intrasse, nititnr adstruere; ex malris Ecclesise 
manans mammis , lactet nos Evangelium Joannis. 
Cum esset, inquiens, sero die illo una s;ibbatorura, 
et fores essent cl."ius;e, ubi erant discipuli congre- 
gati, stetitJesus in medio. Et panlo iuferius : Post 



c Frumoldus, probus, scilicet, quotl From Germa- dies octo ilerum erant discipuli ejus intus, et Tho- 



«w, olde fero autiquus. 

d Hsec est ecclesia Cathedralis Elecloris et Archi- 
r; episcopi. 

e Oilone 3 Imperntore sine prole mortuo in Ttalia, 
succes.\it S. Henricus mortutts atino 1024, 13 Julii. 
Hic ditittir secundus, scilicet Rex Germanise, at pri- 
mtts istius iiominis fuil Imperntor. 

f Yilain S. Herilierti illustravimus ad diem 16 
Marliiim eanntinentur multn de dicliOttmm Z pere- 
grinntione in Itnlinm etejusdem iliidem otiitu. et succes- 
sione S. Henrici. Morluus est S. Heribertus nnno 1022. 

g Bernardus niimerntitr 39 Abbns S . Mn.ximini. di- 
cititrque solum biennio pnrfuisse, et post obitum iterum 
habitissc successoreni S. Poppimem, qui ante prxfuerat, 
et morluus est imno 1048, dic 2B Junuarii. 

h Herimaunus sive Hermanuus , sedit ab nnno 
1036 orf annttm 1055, mortuus 10 Februarii. 

i S. Gregorii Magni fuija cxpltcutur 12 Martii in 
Vita priore cx MSS. ediia num. 12 et in altera Fita 
auctoie Jonniie Dincouo lib. 1 cap. : ad cujus nomen, 
aTO ToO yfr.ynftih vigilando ductum , max alludit 
auctiir. 

k Henricus dicittir frater Sicconis Comitis siipra 
memorali; cicum pr;i-fuisset aiinis 14, morluus anno 
lOGG. Ita Geteniui ciiala pag. 363. 



mas cum eis : et venit Jesus januis claiisis, et stetit 
in medio. Ecce inter Berengarium, quod non intra- 
verit Dnminus j.inuis clausis ; et inter Joannem, 
quod intraveril, cum sit controversia ; superat ille, 
cui, Scimus, inquienti, quia verum e.st testimonium 
ejus, omnis applaudit Ecclesia. Nam si gentilitas, 
dum libms claudit. his quos recipi judicat applaudit; 
multo verius huic Evangelio perliibet Ecclesia te.^ti- 
monium, pro (|uo, priusquara scriberetur, pra;misit 
onitiones etjejunium. Norit igitur Berengarius haec 
sibi sufficere ; quibus, cum a Deo sint, non possit 
homo contradicere. 

13 Itaqnedeincepsadid quoque, Dominojiivante, 
veniara, quod in Eucharistiae sacramento loquitur 
blasphemiam. Sed quia Scriplura docet, stultn juxta 
stultitiam suam esse respoiidendiira ; repressis inte- 
rim ipsis blasphemiai verbis, ad foiitem ejus prae- 
currendum , ut si Dominus dederit nos eum ob- 
struere, desinatiude sauies hiijus blasphemiffiad nos 
defluere. Est i.utem vena hiijus scaturiginis, qund 
non recte sentit de sacrameuto Dominici Corporis 
et Sanguinis : et diim ad aspiciendum in eis panem 
et viuum oculos curpoiis habet; ad perspiciendura 
in eisdein C.arneni et Sanguiiiem, oculos mentis nou 
adhibet. Nos autem ut visum acuamus, et acuendo 

proticiamus. 



Contra Aas- 
resln Be- 
reitijarii 
scrMI, 



quod inebriat, pro remediu desideres quod debriat. 
a Ripuari Franci, olim ad utramque ripam Rlieni Nocet autem qua;d;im ebrietas lueresis Berengarii, 



Joan. 20, 19, 
el U 



rrov. 26, 45 



Corpu^ et 
Snnijuiitent 
Cftristt eise 
tn Euclia- 
nslia. 



de Arte Poet. 



nec a probis 
au( mp'obis 
C(i7}ieitum 
deficere ; 



sed ?ios 
ejus fjratix 
non partici- 
pare. 



H. 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 
proficiamus, quo liaec intuemur, ad obtinendam se- 
Diel acceptam hujus veritatis trailitionem nosniet 
hoc moJocoliortemur ; Si ciui dixit et facta sunt et 
niandavit et iTeata suntomnia; si is, imiuam. dixit 
de hoc pane, Hoc est corpus meum ; et de vino, Hic 
estsanguis meus ; necesse est omnino sic esse. Nam 
hiec sola mjsteria non ab aliis siint separati, quae 
dicente Deo facta sunt vel mandante creata. Est au- 
tem unus atque idem Deus , prirao mundum for- 
mans, deinde hoc, saoramento suam imagiiiem re- 
formans. Sic enim alius faceret honiinem, et alius 
redimeret; redimens plus hcrnoris sibi assumeret : 
atque ita et Deus per se redenipturus erat, et homo 
non nisi per se redimi poterat ; quia videlicet nil 
iinmini jure redimendo proficeret, qiiid(|uid aliud 
quani hominem induendo Dens perficeret; ut ex hoc 
liquido conslet, quod unus atqueidem, Deusptlio.no, 
Redemptor hnminis exlet. Igitur omniiio sic esse 
neresse est, quod, dicente Deo vel mandante, non 
esse non putest. 

1 4 Ei ce novi et veteris Testamenti non hsec aucto- 
ritate probamus ; quibus Berengarius tertium addit, 
qnod non minus, quam tertium de coslo cecidisse 
Catonem , reprobamus. Eia ergo post 'duo Testa- 
nienta, tertium lioc; et ideo tertium, quia ab eis 
alienatur, verbis ipsius auotoris ita Inquitur ; Si 
niiires consecratuni Corpus Christi comederint, non 
ideo Christus in eis. et ipsi in Christo munebunt, 
nec Vitam aeternam habebunt. si nunc apud infe- 
ros tnrtor Horatii desideat, dum hoslem Ecclesise 
hunc verbis his derideat ; 

Parturiunt montes, nascetur ridieulus mus. 

Putavimus hunc inter montesexaltatura, magnum 
quid parturire, dum ecce mures in adjutorium ejus 
conspicimus eum de cavernis accire. Jam autera 
mediam hanc ironiam abrumpentes, contra Berenga- 
rium et pro nobis nosmet cohortemur, ita dicentes : 
Si corpus hoc, unde agitur, ab .'\postolis et ab om- 
nibus electis comestum. qiii soli sic illud comedunt, 
ut Christus in eis maneat et ipsi in Christo ; et non 
Judas et omnes reprobi, ad quod post bucccllam 
panis satanas intrat, et fit longe alia conglutinatio 
intrantis satanae et reproborum, quam ea quae est 
Christi et electorum (Kusquara enim Aiigelos ap- 
prehendit, sed semen Abrahse apprehendil) Si, in- 
quain, hoc Corpus ita ab electis comestum et eis con- 
glutiuatum, illis quoque conglutinatis eisdem, se 
sanum et incolume, vivum et integi'um recepit ad 
Patrem;multo magis aJud:iet reprobi> omnibus plus 
etiara a muribus etabaliismundispurciliis, recolligi- 
tur in regnum suum sine sui dimunitione vel conta- 
minatioiie. Nam et sol hic invisibilis, creatus et non 
oninipotens radios suos in cloacas et aiias mundi 
sordes emissos, rursus retrahit ad se sine aliqua 
polluti('ne. Hoc autem Corpus, post explelam more 
Catholico communionem, sanura et incolume, vivuin 
et iiitegrum se recipit ad Patrem. Sic enim testatur 
ec(de^ia Achaiai B. Andream Apostoliim dicere : 
Postquam omnis populus credentiuni .Agiii Carnes 
coniederit et sanguinem biberit, Agnus, qui .'acriti- 
catus est, integer perseverat et vivus ; et cum vere 
sairificatus sit, et vere Carnes ejus comest» sint a 
populo, et vere Sanguis ejus sit bibitus ; tamen, ut 
dixi, et integer permanet, et immaculatus, et vivus. 
Igitiir Corpus hoc ab his, quibus ille participibus 
particeps est, se vivum et integium et incolurae re- 
cipicns, multo magis ab his [qui ejus cratise non 
participant] colligit in regnum suum. Hoc interim 
caritati tuaj puto sufficere, dura videamus, si sit 
opus his aliquid ailjicere. Verum tamen et quod 
dixi, et si quid dicturussum, tuis oralionibus etom- 
nium pie de me sentientium commendo ; qtioniam 
etsi mortui sunt obtrectatores Hieronymi, auctorem 
Afrilis T. Ill 



81 

obtrectationis hujusmodi vivere perpendo. Taliter 
hic miles emeritus, armis justitiae, fide scilicet, spe 
et caritale raunitus, perfidiara Berengarii, in acie 
Domini constitulus, suo loco expugnavit invictissi- 
mus. Quod quanta fecerit devotione, testanlur, qua-s 
fundebat, orationes et lacrymse ; quatenus seducti 
resipi.scerent, Catliolica fides intemerata consisteret, 
et a recto tr.imite nulla pravitate infecta deviaret. 

CAPUT 111. 
AUodium Clnteno recuperalum. Inimicitim He- 
rimanni Archiepiscopi patienter toteratx. 



ADCTOnE 
CUNHADO 
CO.EVO 



is ita prajlibatis, vertatur styhis ad describen- 
dum, quales pro bono Ecclesiae suK, Cloteno vide- 
licet nomine, pertulit labores, immo, si dici fas est, 
persecutiones ; quod qualiter ecclesia; coll.itura fue- 
rit et ablaliim. paucis videtur intiraandum : quo- 
niam non pleniter advertitur ratio, cujus ignoratur 
origo. Domina Ricbeza, ciijusgenitores Bruwilerense 
afundamentisextruxerunt ccenobium, fidei ac devo- 
tionis illorum aemulatrix existens. terreiiarum pos- 
sessionum suarum ccclesias Dei fecit hercdes, ut 
regiii coelestis ipsa compos effici mereretur et heres. 
Tradidit itaqiie B, Pelro in Colonia ComburgetSa- 
leuelt, cum universis appendiciis suis ; Sancto vero 
Nicolao in Bruwilero villara. quae dicitur Cloteno, 
cum oranibus redditibus suis. Quam traditionem, sub 
miillarum probabilium personarum te^tiraonio fa- 
clara, pi-Ksens Domnus Epi.-copusAnno suaauctori- 
tate corroboravit, auctorizavil, et ut per seiula in- 
couvulsa consisteiet, violatores, raptores, perpetuo 
anathemate damnavit. Solvente vero Domna Riclieza 
Regina mortis n debilum dum deferrelur turaubinda in 
Bruwilereusi coeiiobio, uti ipsa vivens constituerat, 
(nam et locum sibi sepultura? ibidem desigiiaverat) 
jussu prasdicti Arcliiepiscopi .'\nnonis: corpus ejus 
vi retinetur, et in b ecclesi.i, quam ipse in honorem 
heaise Dei Genitricis seraper Virginis Mariae a fun- 
daraentn erexerat, sepelitur. Quo facto, meinoralum 
allodiura Cloteno eidem contulit ecclesije. contradi- 
cenfibus illis, qiilbns ardore juslitiae haec erat ad 
videndum violeutia gravis. Adeo tunc vir prudens 
et solertissimus pravorum fuerat consiliis circura- 
venlus : nec repente poterat animus ab incepto re- 
vocari ; quippe cujus nutu etiam tunc disponebantur 
negotia regni. 

16 His ita patrafis, imminente jam ejus raortis 
arliculo, gravi C(jepit anxiari intirmitatis incommo- 
do. Tunc vir H. Wotphelmus visendi eura gratia 
adiens, inter cnnsolationis verba hujus rei mentio- 
nem ingerens, raonuit eum pia solicitudine hoc pia- 
culum expiare. hanc injustitiam eliminare; addens, 
nisi eraeiulatione mutasset conimissuni, perniciosura 
ejus aniniae imminere periculum. Ciijus ille, ut erat 
vir meiitis ingenuee benigne siiscepla admonitione; 
sciens eum virum justum et sanctum, humiliter ejus 
se commendat orationi, spondens in proximo aut 
idem bonuni redditurum, aut aliud reciprnca vicis- 
siuuline pro eodem restituUirum. His exhilaratus 
proraissionibus, gaudens renieat ad propria Doniini 
servus. Sed, proli dolor, secus quam promiserat, 
accidit : nam immatura c morte pr;cventus obiit, et 
cura vila in raedio, quod proraiserat, imperfectum 
dereliquit. Igitur qua; a inajoribus nostris, corevis 
videlicet vel discipulis beatissiini viri, comperimus, 
fideliter stylo percurrente digessiraus ; nunc quas 
nostris sunt acta temporibus et ipsi vidimus, in ges- 
torura illius ordinera referamus. 

17 Post excessura itaque venerabilis Archiepi- 
scopi Annonis. Dninnus Hildolphus, non absijue 
Colnnicnsium injuria, Pr^esulatiis obtinuit insignia ; 
qui super hac eadem re saepius est coiiventus a ve- 

1 1 iierabUi 



AUodium 
chteno 



(id ecc 'esiam 
B Murix 
trans.atutn, 



F 

repetU aS. 
Aunone xgro. 



ejiisqne suc- 
cvssnie Hil- 
dolpho. 



83 



VITA S. WOLPHELMI ABBATIS. 



ArCTOBI' 
CONRADO 
COiEVO. 



etlam in- 

terpo^ita 

ttm-lorilale 

Btnrici 

Imperaloris 



et S. Gregorii 
■ni Pops;, 



tiiissis ad 
MHilolplium 
Htteris : 



nerabili Patre. Qni pr-aemonitus :i praedieli loci con- 
greeatione, respomlit se imlla ratione id sancta; Dei 
Genitrici ailiraere, quod tanti meriti vir pro sua con- 
tulerit devotione. Tunu vir Doniini apnd Arclii- 
episcopum minime se cernens pi'oficere, per suos 
legatos Regiam nuiRnitirentiam ^tuduit adire.om- 
nemquc gestte rei ordinem inMClainare. Tunc qujir- 
tus il Henricus Ilex, pnslinodum Knmanorum Au- 
gustu-i, i|ui ill" tenipore regni innnarcliiam strenue 
gubernaliat, hujns reicompert.aproi|:imatione. spoii- 
det se omniraudis affuturum juvamine ; factuin i|ui- 
dcm graviter ferre, numqnam vero, qunail viveret, 
permissuriim stabile. .^nimadvertens etiam famain 
bonitatis Domni ArcLiepisco|ii Annonis hao pr*va- 
ricatioiie leguin vel justilia; iion inediocriter posse 
obfuscari, memor VeterisamicitiEe viri (ab itlo q\iippe 
educatus vel nulrilus fuerat) n^andat DomnoHi dol- 
pho, ejiissucces.soriCIotenocelerius restitui cu)nobio 
Brnwilerensi. At ilin nil certi ad lia^c respondente, 
sed potius de die in diem dillerendo tempus redi- 
mente, non ex voto consnlli, sed ipse frustrati, 
rediere legati. Tunc vir Domini, orani liumano de- 
stitutus consilio, quid ageret, quo se verteret, du- 
biiis fluctuabat : sed ah eo sibi opem vel consiliuin 
flagitat, qui isolus novit in periculis et necessitatibus 
subvenire. 

18 Tiinc ejus incidit animo, nil prasstaniius, nil 
consultius fore, quam Pontificem Seciis Apo*tolic:e 
super hac re interpellare. Qua inspiratione anima;- 
quior laclus, destinat velociter legatns ad Apostnh- 
cuni, tunc forte consistentem in coiifinibus Alpium. 
Qiii ulii coram Senalus Primoribus et Romanae Ec- 
clesia! Judicibus ad iiquidum verbis Papae exposiiere 
singula cpia) ab Arc-iiicpiscopo Annone de Cloteno 
sa^piiis niemor.ito gesta fuere; omnitim menies et 
corda stupor apprehendit cuni admiratictne non mo- 
dica. Tunc Domnus Papi Hildebrandus, qui et 
Crcgorius. ex auctorilate B. Pelri Apostoli per epi- 
stolas suas denunti;it Domno Hildolpho, ejus suc- 
cessori, ne sub specie pietatis, defensor exi.stens im- 
jiicfatis, Cloteno, Bruwilerensi ec-clesiie violenter 
alil:ilum, diiilius patialur irievocatum. Non eget, 
inquiens, o fili, Deus ofierri quidquam ex iiijustitia 
sibi : quia, ut legimns, sic ei fiunt victima; ex ra- 
pina, qimniodo si maclet quis filiuin in palris pra'- 
sentia. Patralorem quiclem multorum bc.noruniagno- 
viinus fratreni nostrum Annoiiem Archiepiscopum : 
sed tamen in liac parte miniine defeiidendus est non 
errasse, dum quod B. Nicolao pra^ripuit saucta; Ge- 
nilrici Dei gralum holocaustura ;ostiniavit, dicente 
Domino per Proplietam : Quia ego Dominus dili- 
gelisjudicium, etodio habeiis rapiuam in holocausto. 
Nec- fas est a fidelibus credi, matrem discrepare a 



voliiiitate filii ; dum id 



prorsus constet uirisque 



incurrit 
Viajorem fn- 
(lirjtiatiaiieiii 



]in.prium atqiie commune, e:idem velle et eadem 
nulle. At tu, ne defendendo in|ustitiam videaris of- 
fendere Deum, toUe de niedio: quod, alias licet 
bonus, hic niale cousultus commisit Episcopatus 
Anno : ne et illius detrimentum sit coronse, et tibi 
occasio culpae. 

1!) Hujusmodi paternis admoiiitionibus a Sedis 
Apostulica' auctoritale susceptis, prajdicti Pontifiois 
llildolphi magis in furorem versus est animus, quam 
ad justiiiam vel misericordiam provocatus. Denique 
convocatecclesiaj Coloniensis Primores, sediffama- 
tuin et accusiitum per virum Dei conquerens apud 
Apostolicum. Tunc vir mitissimus, liis humiliter 
reniteiis objectionibus ; Proferatur, inquit, o Do- 
minein mcdium.si pl:icet,accusationistestimonium ; 
si nequeo ine excusare, de quibus criminor a te, 
lunc demum digne convincar oflensam meruisse 
Episcopus itaque Domni Apostolici epistolam tenens 
priE manibus, legeiidam tradit in publico, ajstimans 



per ejus relationem cunotos in servi Dei armari 
conlr.idictioiiem. Qiia n^citata, plures assensere nil 
actum dignuiu oftensione. Quidam vero IJezelinus, 
domus li. Petri Apostoli custos, cum aliis, quibus 
eratanimiis rem putius perturbare, quain ex ajquo 
deteruiinare ; cuin aliud non iiivenirent quud oblen- 
derent, noii absque suo consultu Papain super liac 
re asserunt licuisse expetere. Dum facili respon- 
sione lianc Domini fiiinulus objectiunem quivisset 
relellere, Episcopi niagis furentis odio, quam justo 
judicio, injuriatur, calumniatur ; convitiis quoque et 
coutumeliis, sccus quam pati digniim fuerat tantffi 
reveivnti.tvirum.attrectato, postremoetiam terribi- 
libus sacramentispastoralis curEebaculum ademptu- 
rum minatur. Tuiic vir beatus, in injurii:. patientis- 
simus, virtute constantia; roboratus, tiinore nudus, 
adversariorum conalibus respondit iiitrepidus (Ne- 
sciebatquippe niens justi p.ivere, quiu iiulla torque- 
batur conscientia culpu') Divina nos comitante 
clementia, non hic hodie praejudiciuin veremur 
incurrere, purara gerentes couscientiam , totius 
prorsus criminationis innoxiani. Hic serrao videtur 
conplelus, ubi dicitur, ut leo, confidere justus. 

21) Dum li:ec et his similia vir Deo plenus effica- 
cissinie loqueretur, oris gratiam mentisque con- 
stantiam omnes aemuli mirabantur, et veluti nox 
qua-clara et tenebrae mentibus eorum sunt infusie. 
Qiiid agereiit, quo se verterent, dubii mutabaiit; 
dolentes se casso consuniptos labure, uon invenien- 
tes, qua pi.ite eum ciipeivnt in opere et sermone. 
In his pertui iiationuin :iiigiistiaruinc]ue pressuris ex 
primoribus piaecipue favebant beato viro, Bertiil- 
plius, vir iirobus, ecclesi:o b. Andrea» .Apostoli Pras- 
positus ; et quidam Wigmaiinus de Heversbach, vir 
militaris et nobilis, sed et eloquentia insigiiis. Hi 
duo mediuin habentes euni, ut olim coelitus directi 
Machabajum, pro delensione justitiie non sunt reve- 
riti injustitiam oppugnare; adeo ut nec miuis, iiec 
terroribus coiiculi, nec a proposito possent aliquo 
munere fiaugi. Inslabant igitur viriliter ex Aposto- 
Iica auctoritate, precantes judiciura ecclesiae Bruwi- 
lerensi fieri, justa mandatum et legatioiiem .Apo- 
stolioi. Quorum vocibus et instantia non raediocriter 
exacerbaliis Episcnpus, cum gravi indignalione in- 
quit ; llabetute \obis Cluteiio : lueum erit, tam et 
injuriam meain vindicare, quam et utiliora pro 
Cloieiio data recipere. Itaque raptum ex ore ejus 
verbum, et cum velocitate diriguntur legati, idem 
bonum veudioatiiri. 

21 His ita palratis, jubet Episcopus virura Do- 
miiii apud / Nussiam castrum sibi occurrere, ea om- 
nimodis iiitenUoiie, ut iiuUo ejus obsistenle adjutore 
vel defensure, faciliiis eum valeret pro voto depo- 
nere. Sed uon est s:ipieiitia, non est prudentia, non 
est consilium contra Liominum. Qiiamdiu vero ista 
incubuit adversitas, t.anidiu Fratrum non destitit 
votiva caritas, septem ]isalniorum et lilani« sup]di- 
catione Dominum incessanter exorare, utdenioe. 
rore gaudiiira, de tribulatione lajtitiam cf.ncederet 
invenire. Vir itaque Doraini scieiis tutam defensio- 
nera constaie non posse per hominem, Psalmista di- 
cente, Boiiuni est sperare in Dumiiio, .]uam spera- 
re in principibus; de adjutorio Domini cunHsus, 
hilaris et gaudens iter aggreditur, quo fuerat im- 
peratus. Perveniens igilur ad locura, non modica 
inopuin collecta muUitudine, per opera pietatis et 
misericordi» se Deo coepit attentius commendare. 
Cumque iu solario cujusdara domus resedissent, et 
vir Domini cum suis necessaria ministrans, solioitus 
circuiret, ex improviso solariura corruit, totaque 
illa multitudo cum viro Dei in cellariura subterra- 
neum cadendo devenit. Quos e vestigio pars non 
miuima domus subsequens oppressit : sed e.x Dei 

providentia. 



injinin.s 

fcrt patienter; 



rrov. 58 
E 



recipit Clo- 
ttno : 



ei-ocatur ad 
i\ovesium, 



in ruinam 
domus tt- 
Iwsus cum 
aliis iuvent- 
tur. 



et redlre 
permitiHur : 



1.1 

h 
ab RdTtmanno 
Al> per vi- 
sum monito 



intetlitiit 
cito niori- 
turuin Hit- 
dulp/turn. 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 
proviflentia, sei-vi sni meritis, nulli lajsionem intu- 
lit. Itaqne exciti cives tanti sonitus fragore, ocius 
artvolant undique , et non sine grandi admiratione 
sospites extrahnnt, quos jarajamqne periisse credi- 
derant. Quidara vero pra; ceferis lapsus oppressus- 
qne pericnlosius, dum jam acsi mortuns defleretur 
ab omiiib\is, ednctns nulla reperitur parte corporis 
lasus. Sed et pincerna horainis Dei, Godecho no- 
mine, ipsa hora bina vasa testea vino repleta prie 
ffanibus tenens, cum ruentibus pariter ruit : sed, 
mirura dictu, nec sui vel vasorum vel vini pertnlit 
etrnsionem. Quod factura rairabile idcirco divinaj 
clementia; placuit dcmonstrare, ut panderetur mor- 
talibus, qnanti apud se meriti vir sanctus iste fuerit. 

2:2 At vero Episcopus, qui eo illura advenire com- 
pulerat, diviiiitus, ut creditur, refrienalus, in nullo 
tunc ei valuit esse contrarius. Egit quippe hoc miro 
modo circa fiimulum suum divina provisio, ue mor- 
talis hominis premeretur jndicio, quem tanto ma- 
gnificare disposuit prodigio. Hinc non sopitum sed 
acrius accensum est priedicti Episcopi furoris iucen- 
diiim. Nam quamvi.> tunc eum siverit abire, rursus 
tamen Ooloniam statuto die ad se jubet redire. In- 
terea Fratribus, ut supra meininimus, pro eo soli- 
citis in vigiliis et orationibus, adest vir Doraini 
improvisus. Qnis, quajso, fluctus eloquentios, quse 
lingua potest evolvere gaudium tunc fartum in com- 
munet Gloriabatnr qnippe non immerito humilitas 
gregis ex prsesentia sui Pastoris; qnem Dorainus 
glorificaverat adniirandse prntestalione virtutis. 

23 Ea terapestate quiilara <; H.irtmannus, .4bbas 
li Tuitiensis, dum nocte quadara sorano indiilsisset, 
tale vidit somnium, pnesagiiim utique futurcirum. 
Vidit igitur pervisum, virum quemdam fornia egre- 
giura, vultu reverendum, Episcopalibns infulis de- 
centerornatum aliruwilerensi ecclesia prodeuntem, 
et iter CoViniam dirlgentem. Quem prrecedentem, 
B. Wolphelnnim Abbatem cum Fratrum caterva 
cernit evestigio subseqiientem, seplem psalmos cura 
litaniis ssepius raodulatis vocibns iterantes. At ubi 
ad fores perventura est cubiculi Episcopi qu>escen- 
tis fores obserata;, virga pra^cedenlis impnlsjs, dictu 
velocins sunt apertffi. Quibnstiliterintroraissis. dux 
prEevius stratum atiieiis recubaiitis, cum gravi re- 
quirit animndveisione, cur taiit.i contra se temer.i- 
riiis iirapsumpsisset exercere. Expleto sermone, vir- 
ga, qiiam inanu gestabat , ail iiltionem injnrise 
graviter illiira percussit in vertice. Itaque somiio 
excitiis Abbas prie pavore, virum Domini certum 
redditex divina protectione, et B. Nicolai con-ola- 
tione. Nec falsum prorsus somniura extitit vel inane, 
dum, qnod Fratres in psalmis et litaniis constitit 
egisse, hoc illi Dominus per visum dignatiis sit re- 
velare. Adhibet etiam certam tidein visioni exhibitio 
operis : nam uno eoderaqiie moniento, uthicillura 
vidit percuti, sesensit Episcopusmnrbogravari. Tali 
ergo modo diviiiitiis retusa, nisn frnsfrata iUinsad- 
versatrix intentio est : niorbn qiiippe iiivalescente, 
pnst dies p:iucos i obiit, et cathedrara Prjesulatns k 
Segninus vir pius obtinuit. De his ita nieniinisse 
sufficiat : nunc se ad gestorum ejus sequentia de- 
scribenda articuUis vertat. 



egtmfis 



83 

pcitris Henrici, anm 1036 tnortui; et Imperntor m. ah 
annn 1084. 

p Seilit S. Gregnrius vii abannn MYiZ usque adnn. 
1080 mnrluus 2S Maji. 

f Nussia, ahas Novesinm, urbs liitianis Arcliiepi- 
scopalis, in inferioris diacesis parle ; de i 
30 Martii ad Vilam S. Qnintini Martijris, 

gHartmannus, quintus Abbris floruil cirra av . 1077 
ct sequentrs. 

h Tuitium e reijione Colonise. ullra Rlienum, de i;uo 
late eijimus 16 MartU ml Vitam S. Heriberti /un- 
datoris. 

i Anno I079k Aliis Segewinus. 

CAPUT IV. 
Ecclesiaornatti.Lecliii Scripiurx. Eleemosynx 
hospilalitas et alise virtules. 

llic ilaqne Doroini famulus,.''qiia9 retro sunt obli- 
tus. in anteriora .se exlendens totis viribns, exem- 
plo D.ivid Propheiie, diceiitis, Domine, dilexi deco- 
rem domus Iiiae, et locum habitatinnis glnri;e tuae 
domiini Dei aggressiis est adornare omni decoris 
varietate : qund qiiia devotissima mente concepit, 
mirifico efiectn consummavit. Denique. ut breviter 
cuncta perstringam, ejiis inslantia vel tempore, in 
varios ornatus pictiir.-vvel fabricae, seii etianimusivi 
operis decore, intns et extra se staius extulit Bru- 
■wilerensis ecclesiae. Testnm prseferea ciijiisi|ue 
operis ver-ibiis expressit egregiis, ut liquido pateret 
inquireiiti totius plenitudo m;iteriei. 0|ier;e pretium 
est, illud etiam n^n relicere,qiiod .-ingnlis aiinis vir 
Doniininovi ac veterisTestamenti paginas exintenro 
faciebatlegendorevolvi :qn:itnor vero Evangeliorum 
libros, qunniam non eo loco vel ordiiie, quo reliqiios, 
competebat expleri, stalnit qnatuor tenipnribus re- 
cuneiitibiis anni, in qiiatuor plagis claustri, singu 
los a singulis Diacnnibus recitari. Qund cujus fece- 
rit utilitatis intuitn vel devntionis aftectu, ex subjec- 
tis ejiis, super utrumque Testanipntura compositis, 
liquet versibus. In qiiibus singiilis annis ulrisque 
explendis non parvipendendain annectit causam 
ulilitalis, pluriina etiam necessaria tangens. nunc 
persomis snbito decpuier iminutaiis, nunc electorum 
per verbera salut.pm dpniinliaiis, nnnc Scripturarum 
snavpni gustiiin-commendans. posfremo geiuinam in 
Christo naturam generis hiiniani medit inam decla- 
rans. H;pc idrirco pra^Iibaviiiins, ut ciini ad talia 
venium fnerit loca. intrepidiis lector pprcurrere 
possit. quod se jara didicisse meminerit. 



D 

ACCTOnE 

f.oNn\no 
co*vo. 



Ecclesiam 
tjornat : 
K 



Bihlia 
qitfitannts 
ctirat legi, 
Eettngetia 
quater : 



ANNOTATA. 

a Richeza Reginatnortuati-atlituranno\0^1 . Mul- 
tis de ea eijimus inter Prxtennissos ad 19 et^iOMartii. 

b Hxcest Ecclesia B. Muritv adGradiis, quxdici- 
tur eonstrui ctepta ab Herinianno decessore, perfecta a 
S. Annoiie. Consule Gelenium paq. 30S. 

c Mortiiusest?,. Anno au. 1073 die i Decembris et 
Sigebergx sepiiltus. 

i Hic est Henricus, iv Rcj: Germanix, ab ohilu 



Xjate diflusus sic Ecclesiasticus usus 
Se Testamentis pxercet in Oranipotentis, 
Vt legat haicambo, sed et omni coinple;itanno, 
Sicut in hebdoraada Psalmoruni (lauditur oda. 
Ast hinc psallendi cuni stet status, inde legendi, 
Lectio quo prosit, numquain pnefatio desif, 
Quadavi limen patetad quodcumque voluraen : 
Pandat ut adniisso quod cbiinet abvssus abvsso. 
Admitti vero dedit ejus grafia Clero, 
Qni popiilis ipso parat liinc documenta ministro : 
Sed cun'lis seque non detegit intinia quajque. 
Quis tamen interea non abnnit interiora. 
Angelus hinc ensem suspendit ]iercutientem, 
Altius inflicfus non laedit fuliuinis ictus, 
Non i"nis torrens, nnn vultns dajmonis horrens, 
Captivis dira; discedunt sensibus irw. 
Vaslalues morbi, quie sa^pe siipervenit orbi, 
Ant nnn accedit, citiusque precando recedit. 
Excpptos natosqund vnlt p,itpr esse paratos, 
Verberibiis tangi, pcBuisque fugacibus angi, 
Queis absterrendi nocuo sunt fcedere mundi ; 



de utititate 
latis tectlO' 
nts poenia 
componit. 



Sed 



AucTone 

CO\BAD0 
CO^VO. 



Commeniat 
eleemosijnas, 
hospifuli- 
tafem. 



Hebr. 13,2 



et humilita- 
tem. 
lloni 9, IG 



Ifise aliis 
praliicens 
fj enipUi 



84 

\ Sed non dondrum Deus usum subfrahit horum, 
Quiu patrem sese per verbera coraprobat esse. 
Si siteis ritus legalitpr liic stahilitus, 
Ut sic psallatur, ceu diximus, atque legatur, 
Utilitas extra patet hajc, latet allior intra. 
Hucintroductus gustabit muncra fructus. 
Cui donat mentem Dominus, gustare scientem 
Fructus majoris, quam pandat lingua. s^iporis. 
Sed nec erit, gustura qui scriptis exprimat istum : 
Gustans ipse raagis scit, quam sit gratia suavis, 
Quam Scripturarum conservat cella sacrarum, 
Et quas diflundi se vult per cliraata mundi : 
Qui> genus humanura sit in Uoc medicainine sauum. 
Quod naturaruni peragit compago duainira : 
Dum Deus inde pater parit, binc parit innuba ma- 

[ter: 
Nil crelis illinc, nil terris clarius est hinc; 
Qua specie bina componitur hfec medicina. 
Christus patre s.atus Deus i ast homo Virgine na- 

[tus. 
Qui cum Patre Deus. sed et alrao Pneuraate, verus, 
Ad nos indiiltis pandat pia viscera culpis, 
Secla pfr exameu dum juste discutit. Araen. 

26 Hos versiculos beati viri ideo huic operi in- 
serendos utile duxi, ut quoraodo siraplicinres, plane 
curreutis prosaa delectantur pastu ; ita perfectiores, 
enucleatius spiritualiter dicta indagantes. eoriim 
spiritnali gustu pariter reficiantur et fructu. Sa?pius 
autem in conventu Fratrum de salute disputaus et 
suadens animarura, inter mnltiinodas virtutnra pro- 
positiones hoc modo plerumque eleemosynarum vel 
hospitalitatis cominendabat gratiam. Oportet, in- 
quit, utscriptum esi, et testimonium habere bonuin 
ab his, qui foris sunt : et hospitalitatem non obli- 
visci, dum et quosdam placuisse legainus, Angelis 
etiam iiospitio receptis. Unde inagnopere vos, Fra- 
tres, pauperum vel hospitura susceptioni curam 
impendere admoneo : quia prolecto quidquid illis 
fid,*li devotione confertur, Christo nimirura, qui se 
in paupere suscipi, in hospite colligi vult, irapendi- 
tur. Ideoque raaxime necessariam hospitalitatis vel 
eleeraosynarura intuli gratiam; quia nec locum pro- 
pagari perpendo vel inhabitantes, nisi per elesmosy- 
nas et assiduas preces. 

27 Verum, carissimi, dum aliciijus invobisboni 
scintillam videritis ignescere, ne vestris, qu;eso, me- 
ritis velitis adscrihere : quoniam, ut scriptum est, 
Neijne volentis, neque currentis, sed Dei est mise- 
reniis.Omnipotens quippeDeusadspirando nosprse- 

; venit, ut Ijona velimns : et adjuvando subsequit ir, 
ut possiinus. Inanis enim aliter esset coiiatus noster, 
nisi divina cooperaretur et virtus. Taliler autem 
gratia prascurrente, et bona voluntate subsequente, 
quod Conditoris est doni, nostri Ht ineriti. His et 
hujurandi exbortationibus corda Fratrum irrigans 
frequentius, ad sectaudam provocabat piet.atem. Lu- 
cr;indis autem sedulus invigilans anim.bus, satage- 
bat nil proinere verbis, quod non roboraret exem - 
plis, ne vitffi niunditia prorsus discreparet a lingua. 
Hoc ordine nimiruin hypocritarum declinabat con- 
sortium, qui verba quidem Sanrtorum habent, sed 
vitam non habent : et quos sernionihus generant, 
non fovent exemplis : et quos verbis ffidificanl, mo- 
ribus et vita destruunt Namque vir beatus non so- 
lum lingua sua suasit, sed et exeinplis, moribus et 
vita subjectis ostendit, queecnmque fidelibus suis 
omnipotens Deus observanda mandavit. 

28 Pauperura vero illi semper fuerat inaxima cura. 
Unde dispensationeprovida xenodochio superaddidit 
decimas ati|Ue vineta, ut absque pecunia victus eis 
praiherentur necessaria. Jugiter illi adversus vitia 
pngna: quia mens ad virtutes erecla, non erat pro- 
clivis ad vitia. Radicem omniura malorum cupidita- 



VITA S. WOLPHELMI ABBATIS. 

tem vel avaritiam adeo perhorrebat, ut praeter 
conimnnem simplicemque viclum, nil sibi prorsus 
quod speciale foret, assumeret. Pietatis effeotu po- 
tius amari, quam timeri satagetiat : unde jactantiam 
et elationem proculdubin respuebat. Nulli vero de- 
trahere, nullum volens. odire, extinetis facibus irae 
vel invidiEC, elegit oranes fraterna dilectione dilige- 
re; semper hilaris, semper tetus, prEeferens hilari- 
tate vultus, quara sincerus et purus et erga Deum et 
homines ejus esset aftectus. Quamquam vero jugi 
esset contempl.:itione suspensus, er.-it tainen singulis 
compassione proximus, niente mininie deflectens a 
conteinplatione, dum pietas ferveret in opere. Sic 
nimiruin in similitudine cffilestium animalium, ante 
et retro oculatus, utrarumqiie virtutum fiierat eari- 
tate devinctus : ut duracuilibet earum videretur in- 
tentus, proprietate tamen non careret allerius. 

29 Taliter se agebat, qui Deo nil carius possidens 
pra^ferebat, ex omni cordis et anirai affectii diligens 
Deum, nmnem vero Christianum tamquam se ipsum : 
servans in simplicitate innocentiam, in caritate 
concordiam. in humilit.ate modestiam, in disciplinra 
severitate censuram. Erga bene agentes apparere 
Praelatusnoluit, sed iit coffiqualis et socius : adver- 
susverovitia delinquentium.proinotionis suse exer- 
cebat privilegium. Quis autem verbis valeat expri- 
mere, quanta discretione omnia judicia sua studue- 
riti tempiTare, quantave Justitia moderari? Cura 
etenira pro quovis delicto alicui f iret inferenda cor- 



tJflriarum 
virtulum. 



ExcelHt 
caritate 
Det et 
pjoximi : 



E 

lems in 
correctione , 



omnlbus 
succurrit : 



rectin, primitus in se descendens. juxta illud Apo- cal G, il 
stoli, Si prienccupatus fuerit honio in aliquo delicto, 
vus, qiii spirituales estis , instruite hujiismodi in 
spiritu lenitatis, considerans teipsum, ne et tu ten- 
teris; tamquam proprii reatus dehctum deflebat 
aherius. Ita nimirum mens Deo devoti pectoris, 
orani se excoluit genere pietatis, satagens gaudere 
cum g:audentibus, flere cum flentibus, virplane raitis 
et jiistus. sic omnibu.^ omnia factus. Quo enim do- 
lente non condohiit? quis ad ilHus adspectum mcero- 
rem non rantavit in gaudium? qnis ira inflamraatus, 
illius sermone uon est mitigatus? quis iniqua cogi- 
tatione puhatus, non illo est medente curatus? quis 
consolari petiit, et consolationem non invenit? quls 
Tim verborura, quis efiicaciam exprimat sermnnum? 
quis pietatem evolvere, quis caritatem valeatenar- 
rare? in qua adeo radicatus fuerat et fundatus, ut 
licet nullius expers esset virtiiti-^, hujus tamen cul- 
tor existeret specialis. Nnn segniter etiara animo 
retinens, quod quanto subjectis preelatus, tanto curis 
majoribus esset occupatus; studebat nmniraodis Deo 
per conteraplationem placere, exteriorum curas per 
idoneas quasque [persnnas] sobnniter adraiuistrare. 

30 Taliter ex voto liberius vacans Doraino, utro- 
bique providus, gregi prospexit, intus propria vigi- 
lantia, exterius congrua providentia. At quoniam 
fuerat rairse mansuetudinis et discretionis, sclens 
quod districtio, si modura excedit, si^vitiam gignit; 
et nimia nletas dissohitionera discipIinEe parturit : 
tanta inter utrumque usus est dlscretione, nt nec 
indisfret.i districtio subditis, reciisandilaborls fieret 
occasio; nec nimia pietatis exbibltio, dis-iphnaa fo- 
ret imnioderata remissio. Ita nerape exemplo sancto- 
rum Patrum gressus suarum institiiit actioniim, ut 
nullatenus extra hmifem justitlae propriam slneret 
effluere actionem. Hinc profectn felicem ac jure 
beatum talem dixerim virura, qui et ecclesiasticse 
disciplin^e vigorem fortiter tenuit, et tamen matrem 
virtutura discretlonera nuraquara deseruit. 

31 Cujus ut mores vel actus summatiin perstrin- 
gam, fuit vita laudabilis, verbo discretiis et utllis, 
consiiio providus, moribus ornatus, affabilitate mel- 
lifluus, misericors et benignus; pronus ad veniam, 
tardusad iram :perpietatis affectum, oranium con- 

descendens 



]■■ 



magna vsiis 
discrctione, 



in omnl ge- 
nerevirtutum. 



Job. 29, 25 
et 31, 19 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 85 

descendens necessitatibus miserorum, juxta Beatum reliquo vitre suaj tempore longe lateque, ad prome- 

Job, pater erat pauperum, mcerentium consolator, reuda Sanctorum patrocir.ia,se studuit exiliare, uno 

pupillorum adjutor; non despexit inopem, nec di- tantum coutentus servulo comite : cui tamen versa 

m.sit absque openmento pauperem; alios refovens vice, ut alter Martinus. hic SKpius consuevit mini- 

verbo consolationis, al.os ope relevans pietatis. Ab strare. Quod genusdivinae propitiationis illopedibus 

iniantia Deum timere d..l.c.t ; ex ute.-o enim sec.m jugiter esequente nudis, adeo sspius vidimus eum 



I) 

AUCTOnE 
CONn,\D0 

co^vo. 



egi-essa m.seratio, crevit. Arcacordis jugiter referta 
bona voluntate, numqnam vacua manus extitit mu- 
ne.'e. Paiiperun. sibi apud Deum l.ic conciliabat pa- 
trocinia, faciens sibi amicos de iniquo Mammona, 
qui eum quandoque i-eciperent in ajterna tnberna- 



liventes plantas habeie, iit nuUa r.itione calcea- 
menta valeret admittere. Erat etiara ei solennis con- 
suetudo, quamdiu ad divinum in ecclesia assistebat 
ofRcium, onmimodis alicujus vitare colloquiu.n : 
sed stans, vel Uumiprostratus orat.s, tanta lacryma- 



1 Cor. 9, n 



cula. Ne autem mundum plus justo videi'etur diU- rum potiebatur ubeVtate, ut velut imbre perf..sum, 
gere, miindo solnmmodn usus e.st ad necessitatem, madidum reliquerit pavimentum. Hanc corapu.i- 

Nuxias quippe ctionis gratiam per divinam possidenscleraentiara, 
custodem in se reliqiiarum deputavit esse virt.itura : 
quia nuUum peiiitus ei dominari novit delictum, cu- 
jus mens sedulo compungilur ad lamentura. Quis 
bunc fidelissimura Domi.ii dubitaveril ser'vum, cujus 



Berta soror 
scribit VI- 
ttim B. 
Adcllieidis, 
b 



Oswenda 
soror altrra 
eCgTuiii deS' 
peraLum 
sanat : 



Frunioldtis 
fratcr pere- 
grlnatur. 



non ad superfliiara delectationem. 
ab animn excliidens delectationes, ApostoUcas ffimu- 
labatur traditiones, corpus videlicet castigare et in 
servitutera redigere, utextenuatura coelestibus disci 
plini.s, vas aptu.n fiei-et sanctificationis : noverat 
enim in anim.im non posse legitimo iraperio per- 
frui, nisi carnis motus penitusessent subjugati. Hoc 
denique ritu saerificii in sui cordis pei.etralibus 
hostiam vivam, sanctam,Deoque placente.u se exhi- 
buit; dum singulis diebus, cum sacrosanctis Cor- 
poris et Sanguinis Christi mj-.steriis, per coinpun- 
ctionis gi-atiam sese iii holocaustum mactavit. 

CAPUT V. 

Fralrts el sororim ejiis el cujusdam Bw- 
chardi famiUaris virtules. B. Wolphelmi 
miracula in vila. 

Jjxtiterat huic beatissimo viro fr.ater germanus, a 
Fi-i.moldus no.nine, sorores sanctimoniales duse, 
quarum una Osvvenda nomiue, .ni.';e simpUcitatis et 
innocentiiefiiitfemina : altera veroBerta nuncupata, 
litterari.in plurimum emicuit scieniia. Ha;c b Vitam 
B. Adelheidis, primajVilecensis Abbatissa;, eleg.iuti 
satis admodura stylo conscr.p^ic, etpliirimu.u reli- 
gionis vel scienlia; sure fructum in eodem loco de.'e- 
Uquit. De cujus pra^dicta sorore, Doraua videUcet 
Oswenda, nostris temporibus facturn libet referre 
miraculum, o.nni sa.ie laude, memoria, et venca- 
tione dignissi.num. Qiiidam Frater ex cienobio Bru- 
'wilereiisi, Udo nomine, adeo pessima laborabat iuflr- 
mil..t'\ ut onines cogerentur de ejus desperare 
salutc : denique toto miserabiliter iiitumescente cur- 
pore, oninium membrorum amissa sanitate, trunco 
potius, quam huinano corpori, videbatur similis. 
Qi.odque .naxi.ne mortis- indicium snlet existere. 
nullui.i 1'emediiira illi adliibitiim valuit proficere ; 
volente, ut crediraus, Domino demonstrare, quod 
quanto gravior morbiis, tanto pi'tentioi' Omnipotens 
credendns est mediciis. Cumque de solis ejus agere- 
tur exequiis, leiito sopore corripitur, videtque per 
soinnium Doranam Os^wendara, jain iiniuortalitatis 
hice potitam, sibi assistere, compitientisque affectu 
manu totuin corpus permulcendo, vim dol >ris leiiire : 
inde oratorium, jacentis lecto contiguum ingressa, 
tertio flexis genibus adoravit , sicque super tegro- 
tuin signum sanctai Crucis expriinens, disparuit. 
Illico virtus dlvina est subsecuta : uani post paticos 
dies convaluit, integra sospilate recepta. Unde nec 
dubiura extitit, illo visa paiideute, ipsius suftVagan- 
tibus .neritis, erutuin iltura de confinio mortis. 
Fuecat aulera tain immanissimuslanguor. uta planta 
pedum usque ad verticem iu eo noii esset sanitas : 
sed tot;i corporiscute subtracta, acsivetere houiine 
exutus, recenti corio cum salute est superiudutus. 
33 At vern prcedictu^ B. Wolpbelmi germaiius, 
Domnus videlicet Frumoldus, armis terrena; luiliti,® 
exutus, se illis iniplicari recusavit ulterius, ut Deo 
servire posset expeditius. Studiura itaqueperegrina- 
tionis arripieus, ne exul cceleslis fieret patria;, omni 



in mngna 
vitx sancti- 
tale. 



executio mandatorum, tara evidens merilis illius 
prsebet testimonium'? Quamvis atenim in pace pra«- 
ssntis vita consuramaverit cursura, explevit tamen 
martyrium, satagens crucifixum hidjere munduin, 
dum carnem siiam cura vitiis et coucupiscentiis cru- 
cifixit, et Dnrainu.n fideliter seqi.eus. miindo pere- 
grii.us extitit. Hiccu;tibiis ju^torum, ut confidimus, 
conjunctus, iu ecclesia prnpria; possessinnis quie-^cit 
sepultus. Hscpaiica prolatasutficiant ad sauctitatis 
te-~timoni..in beatissimi Patris Wolphelmi et Fru- 
moldi germanoruin, 

34 Erat tum: temporis vir quidam genere nobilis, 
sed moribusnobilior, Burchardus noiniiie. priefecto- 
ria; dignitatis, sed et prsepotens ar.nis, qui gerina- 
niis extitit ilUistrissimi viri c Eraeliardi Wircebur- 
gensis Episcopi. Hic Evangebi non sii.'dus auditor, 
Si vis perfectus esse, vade ; vende omnia quse habes , 
et da jiauperibiis ; et veni, sequere me; relictisom- 
nibus, cu<e teroporaliter videlwti.r possidere. Ka- 
nerberch. c;.stelhim sufe munition.s, Diun.nn conse- 
cra.'i fecit lociim oratinnis. Taliter cuni dives esse 
posset in raundo. pauper elegit esse cura Christo : 
plebeiohabitu am.ctus,S mcfnrum perlustrabat loca, 
servorura Dei solerler requirens aUoqiiia. Unde et 
ad notitiam faiuuli Dei Wolphelmi deductus. maxi- 
m;e ab eo loco venerationis est Iialiitiis : et ut quon- 
dam anima; David colligata est aiiima .Jonathie, sic 
amor Dei confcederavit ufrnsque. Ex liacitaque mu- 
tuae caritatis artectione, frequenter eum solitus invi- 
seve, diilcissimos gaudebat verbi divini favos ex ore 
ejus percipere. Mirabatur aiilem supi'a nioduin t:in- 
tam iUi coelitus concessam divini attliientiam verbi, 
ut quomodj ex siipercresceate fluvio rivus, ita ex 
illius mellito gulture iiiaiiai'et ser.uo divinus. Sed 
quid rairum.qi.odsemperaniiuusfixus incielestibus, 
de divinis tractare valebat subtilius? l't ergo rei 
ordinem prosequamur, volens Domimis pio revelare 
discipulo, quanta perfectio lateret in magistro, talis 
ei nocturno sileutio divinitus declaratur visio. Vidit 
igitur illum, quera tremit tailariis, colit abvssus, 
coelurum adorat exercilus, in qiiein desider;iiit prn ■ 
spicere ordines digiiiiatis .^ngelicie : hunc, inquam, 
vidit balueoirapositiim, raai.iliusef officio beatissiini 
A^^olphelmi revereuter fovcri, ablui et detergi :" ubi 
etiamcircuinstantesduodecira Apostoli, adniiniculum 
ferre videbantur ministrauti. Ille igitur vir praecla- 
ri>siraus CLcIitus sibi osten^ain visinnein per quem- 
dam, Meginliarduin noiuiue, mniiachiim, rratrein 
sibi satisfamiliarem.adviriDeiproperavittransferre 
notitiam. Qui sagaci .animo viin somnii discutiens, 
co?pit diligenter investigare, quid visio ha3C videre- 
tur portendere. Intellexit itique patenter, se com- 
moneri, vigilanter boni serv;ire lenorem proposili ; 
Christo in suis omniraodis membris minislr:iri, juxta 
ipsius dicentis voceiu : Quod uui ex minimis meis 

fecistis. 



Burchardus 
rir nobittor, 
Mall. 19, '21 



instruilur a 
s. IVolpkel- 



al> eoqiie 
riikt cltri- 
sttliil foveri 



AlXTOnK 
CONRAPO 
C0«\0 

Matl 25. f^b 



ab eodrM 

illuiiilnatur 

ca^ca. 



Ipse asjiirat 
ad culum : 



Phil, 3, 50 
Hcb. 13, 14 



e penciilo 
submasionis. 



86 ^'ITA S. WOLPH 

L fecistis, milii fecistis. Oaudebatautem vir Deo araa- 
bilis, sumraoelectorum capiti se operibus placuisse 
pietatis : sed seriem actibus exerjui cupiens visionis. 
vioe Domini b:ilneum pra^paratur egenli, in ciijus 
singuia perapuntur obseqiiio, quse visionis poposce- 
ratordo. Qtiiimsrite completis, toto corporemiinrltis 
et sanus egressus, ex integro novis est vestibus or- 
natus. \ qiio tempore tantam gratiam meruit obti- 
nere, ut rniraliilium quoque patrator operum mere- 
rotur existere. 

38 Ipso namque tempore fuit quffidam mulier in 
territorio Bruwilerensi, Golija noniine, qiiai utro- 
runique Itiminum ca-citatein se dohiit in-urrisse. 
Cumqiie omniiim illuminatori placiiisset per famuli 
sui merit.i illi siibvenire, sub nocturno silentio tali 
perfuitur visione. Videbatiir illi leviter dorniienfi, 
viro Dei Wolplielmo, Missarum solennia celebranli, 
assistere; et post expletioneni niauuum ejus ablu- 
tione oculos suos diluere, extersos(|ue fitnbriis ve- 
stiiiientoriim ejus diii ojrtjitunilumen recepisse. Quam 
visionem ad nos perlatam. famulo Dei. ad divina 
nivsteria properanii, huinirter siiggessiinus; et ut 
paupercula! mulieri comp;iteretur, exoravimus. Qui 
nnn assensit, hoc sui non esse referens merili , et 
soinniis sicpe fallentiliiis fidein non leviter adhiben- 
dani : sed si est, inquit, luec visin ex se, secundo 
ac tertio Dominus eam dignetur revelare. Itaque 
corde contrito et humiliato, in jejuniis et orati-ini- 
bus eo cnnstitulo, eadem visio, quie mulieri priino, 
apparuitsecundo ac tertio. Quidplura? Tandem vir 
Domini nostr.i victus est instantia, et secreto ad- 
niitiitur ill.-i, ante fores ecclesiolse jussa consistere ; 
quia non ei usus fuerat facile, nisi certa ex causa 
frequpnti.im mulierum admittere. Itaque rite pera- 
ctisMissartim solenniis, iit docuitvisio, abltiit, exter- 
sit, inox clare videits reineavit. Tiinc vir sanctus, 
nolens virtute facli hujus humanis favoribus attolli, 
menior DoniiniciE, pr.-oreptionis, jtibentis discipulis, 
ne riiioadusque tempiis compleretur resurrectionis, 
ordinemcuilibet pauderentvisionis ; interdixit sum- 
mopore nobis, id illo in vita superstite nulla ratione 
prodere, nulla necesitate detepere. 

3C Vir itaque Doniini, de die in diem v^lntum 
exiiberans copia, indesinenter ad vita: ccelestis su- 
spirabat gaudii, qiia; jain promeruisse gaudet felix 
ejus spiritusin Doniini siii pra.>sentia. Nam quamdiu 
in cnrpore vixit, nuinlum corpore non mente inha- 

; bit.ivit : ibi magis habere fixura appetens aniinum, 
ubigauilium noverat sine fine mansurum. Unde et 
merilodicern valebat ciim Apostolo : Nostra conver- 
satio in coeli.? est. Et illud : Non habemus hic ma- 
nentera civitatem, sed futiir.im iiiquiritnus. CrElestis 
ergopatri.vincessabilifl:igrjnti;imore,interali;iatque 
aliuvirtutumexercitia,tantaeieralor,ilionisinstantia, 
utquamquainoitinibusfloreretvirtutibus.hanctamen 
possidere videreturprincipalius. Ex cujusassiduitate 
ha;c etiam inolevit devotio, ut singulis annis, dum 
more sancta; et universalis Ecclesiae jejtinium obser- 
vareturQuadragesimale, non solum circurajacentia, 
sed et Agrippin.e Colonia; ubhjue Sanctoruinorando 
inviseret loca. 

37 At quoniam hujus rei nunc incidit mentio, 
hbet referre grande pericuhim, immo iniraculum' 
quod nobis contigit redeuntibus Coloniam e Tuitio! 
Beati et gloriosi confessoris Heriberti sepulorura 
oratum petiveramus : redituri, piippiraascendiraus : 
soluti a httore. admoduin prospere navig;ibainus 
Introrsum nos nnd;i jara lougius rapuerat, dum ecce 
repente intolerabili exorta tempestale, rupta quies 
Rheiii ab imis sedibus perturbalur : unda;que in se 
redundaittes, ad instar prominentium rupium, capi- 
tibus imminere virlebantur in navi residentium. Sic- 
que navis huc illucque vagis dilabitur undis et nunc 



ELMI ABB.ATIS. 

summo in fluctu pendens, nunc unda dehiscens ter- 
ram inter fluctus aperit, turbatisque nautis prie pa- 
vore raortis, soniis heesit in gutture vocis. Tant') 
nobis vallatis periculo, virura Doniini, in posteriori 
navis parte residentera, et suo more nescio quld se- 
creti meditantem, et eorura quaj nobis even»rant 
prorsus ignarura, adii, et mortera omnimodis immi- 
nere nuntiavi. Qui protinus ad orationum convtdans 
nota pr^siriia, Sanctorum devotissime implorat 
sutfragia, lifania; supplicatione iniposila. De liinc 
cum crebra sancta; Cru';is objectione, Salvator 
mundi salva nos, copitcanere : qui percrucem, in- 
qiiiens. et sanguinera rederaisli nos, auxiliare. 
Horfatur dehinc, resuraplis viribus constanter remi- 
gare viros, inillo mefti niortis concuti, nullum ex eis 
asserens peiiturum |irovidentia Dei. Hac exhorfa- 
tione animati, et quoiiiain res pro aniina fuerat iliis, 
duin furtiterad iitus feniliint, viriliter a^quoiM scin- 
dunt. Iiiterea miser.ibilis clainor utriusque sexus 
super iittus consistentium attollitur in coeluin, peri- 
culura nostrum eniinus intuentiuiu. Quid mulfis 
morer? Inter confinia positi niortis et vitie, tandein 
periabimur ad locum, ubi multitiido navium latius 
Rheni occupaverat siniim. Quas atfingentes, et ex 
altera in alferam transiiiigranfes, juxta viri Dei vo- 
cem, pra ter spem evnsitnus omnes. Veruintamen ne 
diibitaretur ulio modo, illius nos salvatos merito. 
concite id rabies Rlipui fluminis divino declaravit 
indicio. Deniqiie ut ille beatus pedera extra piippini 
extulit,pauloantedivinitussusppns'sttuctibuspraed<e 
fuit : et quEe prius onusia mergi non potuit, sub- 
sistere tanto viduataP,itroiio nequivit;sHd protinus, 
nobis cernentibus, subraersa dispartiit. Taliter per 
immensi miEroris prajcipitiutn, meritis servi sui, 
raaximi nobis gaudii Dcmintis contulit beneficiura, 
dum et virtutum ejus gratiam extulif, et qiiod vere- 
bamur avertit. 

S8 Per iaem fempusquadain die, ctim secrpforuni 
suorum conseiis, oratorium, ut tuiic falso credeba- 
tur, Bruwilerensis parocbiae, in villa, Kyrchedoro 
nomine, oratus intravit : et ecce solo prostratus, 
carere iocuin Sanctorum patrocinio, Spiritu sancto 
revelanfe, didicit, Qui surgens ab orafione, cum se- 
cum consistentibus accessit ad altare ; et veiamine 
subducto, eum omnia diligeiiti intuitu perlustrasset, 
nihil otnniuo vel sub sigillo, vel rimarum fissuris. 
prajter nidificationes ves|iertiiionum et telas reperit 
aranearum, Uiide nimirum, ut par erat, mente 
consternatus, absquemorarum dilatione Coioniensis 
Ecciesiffi Pra;sulpra adiit; illi, qiite gpsta ftierant, 
ordine exposuit. Cujus mentis dolori ille condolens, 
datis etiam Sanctoruni reliqjiiis, evocatiim ad se di- 
rexit cuin eo quemd^ra Hezpliiium , U Scarnen- 
sis sedis .Antistitem, ut sua vice pra'dictura locum, 
qui Episcopii sui dioecesis erat, Den consecraret ; et 
ejus servitiis manciparet. Qtii iibenti animo pjiis 
obtemperans imperio, congregata inultitudide fide- 
iiura, divina^reiigioni dedicaverunt idem oratorium: 
statuentes ibi duo altaria, superius qiiidem in ho- 
nore Archangeii Micliaelis, iiilerius vero in venera- 
tione habenda B, Martini Clirisfi Confessoris. Hoc 
in facto iiii nimirura cura B. Martino similis extitit 
proportio virtulis, qui p;tri raodo siraiiiter iilustr,atus 
divina revelatione populura absolvit a diaboiicEe 
fraudis seductinne, ara destructalatronis, qiiiin vice 
venerabatur Martyris, His ifa rile celebratis, redie- 
runt utei-que ad propria, Deum collaudantes in iu- 
bilo. 

39 lilud etiara non reticendura arbitror rei gestse 
niiraculum, quod vidiinus fieri sub testiinonio om- 
nium Fratrum, et est, fama vulgante. circuinquaque 
notissimum. Mulier qn»dam, Adelheidis nomine, 
variis omniuin membrorum languoribus oppressa] 

ad 



E 

tilieratur 
ctan suis. 



^ovU in 
spirilu de- 
essr Iteti' 
quias in 
atlart : 



iltudque 
cuiat dedi- 
cuiidum. 



mutier par- 
tlm Impto • 
rato S. mco- 
lao. 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 
ad B. Nicolai in Bruwilerensi ccenobio limina, re- 
cuperanda! salutis gratia, est perlata. Qua; cum 
(lelrinii-iito omnium membrorum, occulti.s etiara 
visceruni doluribus ac non ferendis cruciatibus qua- 
tieliaUir, ila ut omnis generis annonae panem aileo 
fastidiret. ut non solum gustare, seil et vilaret at- 
tingere. Ha;c iiuideni B. Nicolai merili.v celerem 
so.^pitatem recepit in membris ; veruni tanien occulto 
Dei jiidicio, omnimodis, ut prius, panis abstinuit 
edulio. Dum vero post aliquot annns divime cle- 



parttm pane 
a s. »'o/- 
phelmo benc- 
diclo 



87 

parabili lucis splendore emicanlia, totius etiam 
suavitatisodoreredolentia.Ibiostensisillidiversarum 
habitaculis mansionuni, tidelibus nimirum a Domino 
promissarum, tandem in qunddam illuin Angelus 
niagna; venuslatis et prncerilatis introduxit wdifi- 
cium, cujiis intus et e.xtra contempl.iri jubelur 
diligenter ornatum ; hunc sibi raan-;iouis Incum di- 
vinitiis esse pr.enuntians de^tiiiatura : quem, in- 
quieiis, quanto studinsius ac veiiustiiis exornaveris. 



moTtem 
pr.T<nfiil, 



tanto jucundius ac feliciiis in perceptinne illo frueris '!"" ''" """' 
mentiiD ab hac illam placui.-set inHrmitate absol- Taliter Angelico affatu de perennis gloria; felicitate 12"Z1" 



verc ; mtempesta; noctis sileiitio tali perfruitur visu. 
Videbatur illi, beatissimum virum Wolplielraum 
panem benedixisse, et illura susceptum ab ejus ve- 
neiabili roanu se avide comedere. Quaj fldem 
adliibens visioni, sciens per eum his majora posse 
fieri, Hebilibusvocibuspanemsibiabeoobsecratbene- 
dici. Qui reniiens totis viribus, indignura se procla- 
mat ininistrum operis huius. Tunc videres animura 
viri Dei aiixie pertiirbari : velle quidem niisereri, sed 
palam id, propter jactantiam favoremque, nulle fieri. 
Attanien ne diutius viderelur protrahere, quod di- 
vinitas pereum disposuerat adimplere, allatiim pa- 
nem benedixit, mulieri porrexit, priesentibus nobis 
illa comedit. Qua: viri Dei meritis ex integro sani- 
tati reslituta, onini quoad vixit terapore ibidem 
eccle.^ia; usibus tanto coraraodius ac devotius studuit 
deservire, quanio pis aliis mulliplicius ac difleren- 
tius gratias sanitatum meruit obtinere, Vir autein 



Cnnimonitus, evigilans, seorsum qiiibusd.im vi.sum 
indicit Fralribus, aunecten.« procul dubio se quan- 
toi-ius dissolvendiini, Unde miro raodo animo con- 
sternati, ntpotecujus semper fuerant beneficia piela- 
tis experti, de illius raerito amissione intulerabili 
torquebanturafflictione. Verumcerliushinccolligere 
c.ipientes, diem signant, eum cum visione notan- 
tes : quem anni revoluto circulo, ip«a die oarnis 
solvi contigit ergastulo, quo coelitus ei fiierat visio 
oblata. Unde patuit, non phanlastic:im illusionem, 
sed veram fuisse visionera, quaj tam evidenter et 
viri Dei dissolutionem, et coelestem eidesignariraau- 
sinnem. 

41 Per continuum itaque illiusanni spatiuni, non E 
segniler dormiendo, sed solerter bonis operibus in- '"' ""■ " 
vigdando, Domini sui adventurn exp^clabat, atque 
conservis suis talentum sibi cieditura erogabat. 
Tanta autera vis divini anioris cor ejus penetrave- 



pT.rpaTal 
ciilloquio dc 
Deo : 



Domini.quamqiiamtam pra;claris et eximiis polleret rat, ut etiam si nollet de Deo loqui, silere nonpos- 

sef. Cumque id solito instantius atqiie ferventius 
ageret, proinde nonnulli co'peruiit fastidire, minus- 
que libenter audire. Quod ille perpeiidens, non se a 
boiia subtraxit inteniione; sed volens eos resipisce- 
re, illud Apostoli crebra inculcabat repetitione ; Fi- 
liidi mei, quos iteruni parturio, donec forinetur 
Christus in vnbis. Hfec qiiippe diceb.it, qiiia quos 



virtutibus, numiiiiara tanien illius elationisuccubuit 
animus ; non gloriandiiin recolens ex virtute .^igno- 
rum, sed ex consortio collegii electorum. Quisvero 
siiigulalim qucat referre ^anitatum genera, in di- 
ver.sis per illuni languentibus exhibita, miseratione 
divina ? Sspiu.-, enira illo visitante, esf indiilta a?gro- 
tanlibus .^alus ; ijuod tanien ab aliquo sibi iinputari 



prorsus non jiatiebalur. Sufticiant e pluribus ista jam pr;edicandi) pepererat reforraando geniens ite- 



fidelibus, ex illius niemorala virtulibus. Nunc ad 
referendum, qualis ei fuerit de hac vila Irausitus, 
dirigatur articulus. 

ANNOTATA. 

a Fnitni)Uliis ft Osweiula referunlxir lioc die ut Beuti 
in FuMis Culouieitsibua Gelenii. 

b Hane B. .\delheidis Vttam itluttravimus ad dieni 
5 Fehnutni. 

c Emehardus, aliis Aj^nhardus, e Comiiibus Ro~ 
lenburijensibus ad Tubaranit tradilur sedisse ab anito 
li:88 ad an. 1104. 

d Imo Seardensis vel Scardonensis : nam Scarna 
in notitiis antiquorum Episcopatuum nullti est : Scardo, 
aiitcm vel Scardona fuit oUm civila.^ Biiiscopalis in 
Dalmalia sub Arclnrjiisco}jo Spulatensi, a t]uu fiuic Co- 
tonwnsi Cliorepiscopo titulus fuit. 



adliorta ■ 
lur nan. 



CAPUT VI. 

Prxmoniiio et prwporatio adwortem 
obiius et post eiun miracula. 



pms 



Psalni. 41, 3 



vislone ca- 
leslh hulA. 
lationis 



X ost innumera divinse per illura operationis pa- 
trata beneficia, volens pius Dorainus servi sui con- 
solari gemitus et suspiria, crebro dicentis cura Pro - 
pheta : Quando veniam. et appai'ebo ante iaciera 
Dei niei? satiabor, dum manifestabitur gloria ejus; 
placuit ei hoc ordine dissolutionis su.t tempus i-eve- 
lare. Quodam die, tempore meridiano, pro consuetu- 
dine, illo.nonjacendo, sedsedendu dormiente, >-peciu- 
sis>iinus per yisuni juvenis ei adstitit, et ut se 
quantociussequifestinaret, adraonuit. Qui comitatus 
euntera, Angelico ductu ad loca perducitur amce- 
uissiina, oimii decoris varietate vernantia, incora- 



rum parturiebat, illud subjungens, Milii quitlem non 
pigruin, vobis autera necessarium. Dum vero qua- 
dam die paterna se minus cernpret admonitione 
proficere, Spiritum sanctum tota '.-oncipiens mente, 
in hjec verba prorupit Amos Prophet;e; irao, ut 
putius postraodura rerum probavit eventus, ipse 
spiritu tacius prophetiee: Venient, inquit. d!es, 
dicit Dominus, et mittam famem in vos : non famera 
])anis, neque sitim aiiua-, sed audiendi verbum Dei. 
Noverat procul dubic, quod sicuti fames est cariiis, 
subtractum subsidium corpuris ; ita fames e^t men- 
tis, silentium vel anu'ssio divimc collocutifnis. Unde 
futura eis quasi jam prieterita narrans, Noveritis, 
asserebat, quod absque ;Jubio in quibus nunc vubis 
onerosus existo vel tastidium genero. summoeavo- 
bis quandoque, non tamen eflectum habituris, futu 
ra desiderio. Ego enim jara delibor, et tempus reso- 
lutionis raeae instat. Ha-c idcirco non pr^tereunda seabundus. 
putavi, ne incassum prolata IiEec verba credantur 
hominis Dei ; duin orane, quod locutus est, verhum, 
aut iinpletum, aut in futuro non ambigamus iraplen- 
dum. 

4;2 Licet autem jam ultimara duceret a?tntera, 
nullatenns tamen propnsiti sui passiis est infirniari 
rigorem, indulgentius vivendo, laiiore remisso. Exi- 
guum quippe reputabat pra^-entis temporis laborem, 
ad superventurae glorise recompensationera. Qua- 
propler nec longaevitatem tempuris, nec difficulta- 
tem causabatur laboris : sed potius oranimodisap- 
ponens .'abori laborem, Angehcara esequi studebat 
exhortationem. At vero iinminente jam ejus migra- 
tione, ubi se sentit repente viribus destitui, intirmi- 
tate gravari ; evocatum reverendissimura Abbatera 
ccenobii B. Pantaleonis Martyris, nomine Heriman- 
num, totius honestatis et rehgionis virura, olei .*:a- 

craii 



^■}cr iuHHQi' 
tiir ii/i Ahbatt 
s. i\inluUO' 



88 



AUCTOnR 
CONRADO 

CO;EVO 

moTttur 11 
Aprili3 



anno 1091, 



tfpeiituf ab 
Archirpixcopo 
tt Abbatibus. 



facie roteo 
cotore per- 
fusa: 



ctaret mlro- 
culis. 



PaTalytlca 

curaluT : 



crati se fecit liquore perungi. Pauci: 
eviilutis dielins, primo lucis crepusculo, (lecimo 
Calendas Maji, viara universae carnis ingressus 
obiit, et gauiiium Domini sui felix feliciter in- 
troivit. Floruit autem temporibus secundi Henrici 
Imppratfiris, qui monarchiam regni oblinuit post 
decessuni tertii Ottoiiis, tenipore beati Heriberti, 
sanctaj Coli.niensis EcclesiiE Arcbiepiscopi : et vixit 
UKjue ad tricesimumtertium annum quarti Henrici 
Imperatoris, cujus pater extitit tertius Henricus, 
avus Imperator Conradu«. Transiit aulem. plenus 
dierum, omniunique profectilms operum boni.runi, 
anno millesimo nonagesimo primo Dominicae Incar- 
nationis. 

43 Cujus oliitu comperto a Herimannus, tunc 
temporis Archiepiscopus Coloniensis, exequiis ejus 
summopere satagens devotionis obsequium irapen- 
dere, ad sepeliendum eum devotus occurrit. Cujus 
exemplo reiigiosorum virorum etiam turba coiiflu- 
xit, inter quos prascipui et illustriores liabebantur 
b AWmles, Herim;.nniis videlicet, supra raem..rati 
coenobii S. ranlaleonis, et Reginliardus bons me- 
moricB Sigebergensis : qui utrique faraulum Domi- 
ni summu seraper coluere studi.> pietatis. Expletis 
B itiique ab Archiepiscopo pro ejus veneranda raemo- 
ria Missarum solenniis ; ubi sncrosanctum corpuscu- 
luin deponi debuit in sepulcrura, accedens per se. 
aniictum amovit quo saoer ejus velabatur aspectus: 
etecce, rairum dictu ! cum esset jam triduanus mor- 
tuus, apparuit non defuncti more pallidus, sed roseo 
eolore perfusus, gratia plenus, et veluti roscidulis 
guttis sudore i espersus. Quo praeclaro viso miracu- 
lo, plerique flevere prai gaudio. Ad circiimslautes 
vero conversus Episropus, En, inquit, Patres di- 
lectissimi, quam devotus hic fuerit Doraini servus, 
quem tanta ac talis commendat gratia vultus. His a 
Pra?sule peroratis, cum debita veneratione secus B. 
Petri Aposl.ili allare decenter traditur sepultura;. 
llii sufiragantibiis meritis ejus, fidelium exaudiuntur 
vota, infinnis impenduntur beneficia, prasIanteDo- 
raino nostro Jesu Christo, cui una cum Patre et 
Siiiritii sancto est honor, potestas et gloria, per infi- 
nita ."^ecula seculorura. Amen. 

44 Itaque veluti magno mari, emenso prsesentis 
histori» pebigo, jam quasi littus cernenles respira- 
mus, dura quafdam solum de miraculisejus referenda 
superesse videmus. Satagendum est ergo, iit por- 
tum teneamus, cursum com-ummemus : quoniam 
sicuti solent solem obducere nubes, sic pigri deside.s- 
que scriplores utilium rerum sa'pe .'ubtr;iliunt co- 
gnitiones. Aggrediamurilaquereferre miracula. quae 
post obitum ejus divina per eum sunt celebrata vir- 
tute. In territoi'io Bruvvilerensi raulier qua^dam, 
Wazela nomine, dum quadara die ad opus concedis- 
set textile. tam criideli ex iraproviso utrarunique 
manuum torqueri ccepit vexatione. iit clamore dira; 
vocis cives cogeretur excire. Ex cujus immanitate 
di.loris. paraljsis obnoxia ciedebalur passioni : su- 
bito namque adeo inutilis est reddila manibus ut ad 
nullos eas valuerit usus applic;ire Quo magismagis- 
que ingravpscente morlo, prae nimia dolcris contri- 
tione inter manus tenentium olidormivif. et huju.s- 
modi lenis vocis sonum dulciter audit: Quid sopore 
depriraeris? Si priesenti passione carere volueris, 
surge velocius. et cura oblatione cerei Domini Wol- 
pbelmiadito sepulcrum: illius enimmeritises gaudio 
potitura salutis. Qu;e alacri fide promptaquedevotio- 
nejubentisatagensobedire.ardentesepulcruminvisit 
cereo, nec beati Palris diflidens meritis, nec dictis 
credere cunctata monenlis. Qua; ubi ad orationem 
prociibuit, postpusillum sana surrexit; et gratias a- 
gens Deo, sospes ac tota recessit. 
45 Frater quidam ex cosnobio Rruwilerensi, He- 



VITA S. WOLPHELMI ABBATIS. 

dehinc ribertus nomine, post obitum B. Wolphelmi in 



D 



apparente 
S WolpM. 



evitatur 
piralarum 
et lempcstatis 



viisere 
coiUractuSf 



Daciam provinciam fuerat transmissus, cum aliis 
quibusdam Fratribus religionis raonastica; gratia. 
Ubi cum aliquantisper commoratus esset, et jam ~,„' 
rediliim ei persuaderet animus, comitantibus secum 
viris honestis ac religiosis, iter estaggressus. Cum- 
que ad mare pervenissent, piratis insidianlibus, 
et die nocluque maris sinura occupantibus, ferme 
perdies novem negabatur transilus. l'nde nimiacor- 
dis conlrilione omnes pariter afflicti, ut propitius 
adesse dignaretur Dominus se invocantibus, intimis 
precabanlur visceribus. Nec distulit pius Dnminus 
suorum vota fidelium, concite largiendo subsidiun 
Adest naniqiie praditto Fr;it,ri sub noctis silenlio 
B. Wolphehnus per visum. in craslinum jubens ac- periculum: 
celerare transitum ; niare paca'um, hostium denun- 
tians impeliim reframatum ; in meraoriam vero suae 
liberationis ter ternis psalmis cultor ille sanctae 
Trinitatis, Doinino vota persolvi jussit jubilationis. 
Taliter hostiura sublata formidine, non modicura 
gaudium sumpsereex divina revelatione : et niarinis 
se la.ti ingerunt fluctibus. piratis minime nocere va- 
lentibus. H"C ordine per servi sui merita ab immi- 
nenlibiis malorum procellis eruti. divina; gratias 
agunt liberationi. Quod ut ob ipso Fratre, qui per- 
tulit agnovimus, fideli narratione retulimus. 

46 Eodeni tem]iore claudus quidam, Willeman- 
niis noniine. ex villa, loco ' ruwilerensi contigua, 
Polheim videlicet nuncupala, obtenlu B. Wolphel- 
mi, diu negata raembroruin recepit officia. Teinpore 
quippe Quodragesimali ad locum accedens sepulcri , 
quo salutis arderet desiderio, cordis promeb.at ge- 
mitu; quo salutis ducebatur gemilu, cordis illius 
declarabat afflictio. Denique ad Deum tota inteutione 
conversus, lacryniosis precabatur suspiriis, ut servi 
sui meritis sospitalem mererelur in niembris. Nec 
spes fefellit, cui fides incilamentum prajbuit: ci- 
tius enim dictu claruit, cujus sanctit;itis vel meriti 
vir beatus extiterit. Repenle enim diu contracti se 
coeperunt exteiiderenervi, et venarum meatus vita- 
lis sanguinis infusione repleri. et membra prius 
praeraortua in pristinum vigorem restitui. Quid lon- 
giusniorer? Sentiens homo divinam in se operari 
virtutem. lento conamine assurgere nitens, quam- 
quam adbuc nutante gressu, in pedcs constitit, et 
quae circ a se acta fuerant. praesentibus fideliter dis- 
seriiit. Quorum manibus sustentatus, et huc illucque 
deduclus, ut res innotuit Fratribus, magnifice lau- 
datur et gloriflcatur Deus, qui in Sanctis suis mira- 
bilis est et gloriosus, faciens mirabilia solus. Ad 
indicium vero lanti miraculi, snstentatorii illius ba- 
culi, super sepulcrum beatissimi viri, multo tempore 
mansere suspensi. 

47 Alio ferme tempore huic miraculo accidit con- 
simile, quod quando quiiliterve sit factum, libet 
referre. De villa Geroldeshoven mulier omnimodis 
contracta, ;id sjepe memoratum locuin ab amicis est 
deducta. Hac s edulo ibidem incubans precibus, alleri contra- 
templi limina freqiienlabat ;ittentius. Existeute au- 
tem sacratissima B. Pelri Apostolorum Principis so- 
lennitate, et hanc cuin reliqiio vulgo tantis contigit 
interesse solenniis. Quae largiler flens, et longa su- 
spiria trahens,ante sepulcrum beati viri prosterni- 
tur, miseram se ac inf.^licem nimiiim conqueritur, 
cujus nec preces merercntur adniitti, nec corporis 
incommoda solvi. Sed qui quondam raulieris Cha- 
nanaeae, et bujus voluit preres differre; ut iir.portu- 
num illius desiderium, fidei esset experimentuin. At 
vero quoniam beati viri meritis salvari posse non 
ha;sitavit. sed in fide postulans perseveravit, effec- 
tuin meruit: erecta quippe divinitus, exclaraavit, 
omniumque silentiuiu claraoribus rupit. Ubi enim 
ossibus ossa se conjunxere disjuncta, et nervorum 

contractio 



sanilati 
teslttuitur, 



ctx redditur 
saMS : 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS 
A contractio juncturarum fiebat connexio, non est 
mirandura, quod fragilior muliebris sexus expavit 
anirnus. Exurgens itaque a pivimento, recepto 
vigore, incoluniis pr.cvaluit ad propria remeare. 
Taltbus miraculorum effectibus veraciter cura 
Christo se vivere niundo testatur vir iste beatus. 
Amen. 



89 



ANNOTATA. d 

AUCTOnE 

a Isleesl Heriraannus iii. q:u Segewino nnno 1089 conrado 
siiccessit, morliiiis anno 1099, coavo. 

b Reijmhanlus ileesl npud Biicelinum in Calalogo 
Abbatum Sirjebcrgen&iiim. 

c Dtminm inlellirjilejusgue insiilas mari circumsitas- 



DE BEATO FRANCISCO, 

ORDIMS MINORUM, FABRIANl IN PICENO. 



AN\0 
UCCCXXII. 



Antiqux 
Legendx 
ex MSS. 



hactenns 
frustia ex- 
pectatx ; 



pro Hs da- 
tur ipltome. 
ex Waddtngo. 



Vita B. 
Jonnnis de 
Bamlo 
ierranda 
pro siipple- 
mento Martit. 



Sanrtissimi Pntriarcha' Romuuldi corpvs^ ad Fa- 
hriaiienses [ranslafian «Hno McccrLxxxi, occasio- 
iiem nobis dedil vii Februarii, udaijendum plu- 
I ibus de ipso Fahriano. Hujus nunc atiud'deciis 
insigtic. hoc xxii Aprilis commemorandum occurrit, 
Bcalus, mquatn, Franriscvs Fabrianensit,, intra eccle- 
siam siio noviine speciuliter consccratam requiescens, 
idemquc et nunc et olim miraculis celeberrimus : qua 
proptcr jure, si quis alius, meritissimo inscriplus est 
Martyrohfjio Franciscano. De eodem in suis Annali- 
bns eaonvs scribere Luias fVaddincjus ud annum quo 
nalus eU mccli, scriplores enumerat. qui de eo aliquid 
litleris viandarunt : et corum primiis fuit, inqiiit illc, 
Fr. Dominicus, Bonaventurae, Fepsi et JoannLe, 
ipsius B. Pranrisci Fabrianensis sororis, filius ; se- 
cundus Fr. Dominicus Mariani Crisi*i, inTheologia 
Baccalaureus (quorum esse exislinw diias Leqendas 
MSS identidcm in margine ciiatas a Waddintjo) ter- 
tius Andreas Gillius Canonicus S. Venantii I. V. D 
et Iiouiiiticus Scevolinus, Ordine rrtedicatorum 
Theologus. phira de rebus Fabrianensibus conges- 
sit, in quibus prsecipuas resge^tas hujus Sancti viri 
complesus est. Sed et ipse B. Franciscus plura de 
rebus patriis chronologice adnotavit, inter quas 
obiter res proprias admiscuit. 

2 Tot tiimqne iHustribus monumentis cum teMatx fue- 
rint pneclarae hiijus virtulcs alqne insvjnia miracula; 
inlolerabdi prorsus Fabrianensium Fraiiciscanorum so- 
cordia' impntandum est. quod Philippo Ferrario. post 
ediinm, Sanciorum Italiae Cataiogum et preeteriium m 
eo B. Franciscnm, texenti cutalogum Generalem eo~ 
rum qui in Romano Murlijrologio non suut, aut alia 
quaedam opera vulgaturo, nenio curavent indicare no- 
men el snnctitatem B. Francisci. Sinl illi tamcn qua- 
domlenus excvsabUes; si neque Ferrarius nec alius pro 
eo quisquum ipsos reqvisivit: nostri operis Lectoribns, 
monunicnta prvdicta requusiluris, quomodo se potcrunt 
e.rcusnre ? quandoquidem per no.^ros Laureianoi Pa^ni- 
tenliarios, Hccloremab Alhada Belgam, et Christopho- 
rnm Grinvm Anglnm, slrenuam in purtihus Piccni 
atque XJmbriae operam navare nobis sotilos, diu muttum- 
que si^ltcitali, hactenus ncgligunt jusiissimis noslris pro 
ipsorummet honore. et gloria votis facere uliqua saltem 
ex parie salis- inierim diim antiqua illa MSS. in an- 
gvlo quopiam abdita jacent, prteda blattarum el tinca- 
tum : quia, ut ipsimet falentur et hanc negaHE descri- 
plionis cavsnm adferunl, neminem habent qui possit 
legere characlerem, nec tamen volunt permillerc ea 
scriptn aliorum qui leqere pnsscnl manibus. Erit for- 
tasse ex posteris zeloswr aliquis, qui jusfissima huc 
qnereln perlecla, eluct maculum ab atiis contraciam, et 
quidquid supra ex /'f''atldingo est indicafum, pro futuro 
operis supplemenlo, transmitlat: nunc, dum aliud nvn 
licet, vilnm cx Waddingho ctHlectam damus. 

3 Cetenim non est quod nos pceniteat opene, apud 
Fabriauenses Franciscanos fruslra impensa; : linc enim 
occasiune excitatus Reverendissimus D. Silvester Je- 
nantius, Ahhas Cenera.lis Sitvestriiwrum, misit nobis 

Aprilis T. UL 



Vitam S. Jonnnis a Bnculo. e.v originalihus membra- 
nis descriptnm, una cum atiis ad clevationem et cuftum 
spectantibus documentis. Qux tiuoniam ad xxiv Mnrtii 
jam editi speclanf, servarique debentad Snpplementum, 
non nisi post multvs onnos absolvendi opcris, congruum 
fuit hoc loco, ubi de aliorum ientiiudine quenmur, il- 
lius prompliiudini dehilas referre gratia^; eique qui 
suam pro nohis atictoritatem upud Prelatum sibi ami- 
cissimum inlerposuit, Iltuslrissitno et Reverendissimo 
D. Antiocho Honophrio, Patncio Auximano, Civi 
Romano, I. V. D. Protonotario Apostolico, sanclse 
Auximalis Ecclesise Cnnonico Decano, ac sacrosanctx 
Papalis Lateranensis Basilicse in Piceni Provincia 
Ficario, omantissimo quondam hospili nostro. Gratix 
autem iisdem eliam sunt liuhendae,qxwdpro ipsis antiqvis 
B. Francisci aciis adhuc pergant pulsare. Cum enim 
prsemtssa hactenus essent siib prseh, opportune advene- 
runt Laureio litiera^, quibns significatur, iteratis prx- 
fafi Generalis conatibus, et e.rprcssis ah ipsomet Fran- 
ciscanorum Provinciaii mandutis, vidcri frangendam 
Guardiani pertinaciam; ideoque fieri posse, ut qusc de- 
sideramus monumenla perfcrantur ad nos, in fine tomi 
suhjungenda ; interim Guardianum, ne omnia negare 
videretvr, hnnsmiltere retationem Italicam de Vita et 
miracuiis Beati: cnjus toiaferesubstnntia, cum in An- 
nalibus Waddmgi contineatnr, imo ex ipsis recens ex- 
ierpta sil ; apparet bonum Patrem magis ignorare ope- 
rts nostri rationem, tjuam negare auxiiium. 

VITA 

E.xTomo 11 c( III Annalium Francisc. 

CAPUT I. 

Divinilus vocaiHs ad lieliijionem in ea egre- 
gie proficil Franciscus. F 

il_nno MCCLi die ii Septembris natus est B. Fran- 
ciscus Fabrianensis, cogriomento della Libra, lio- PHs^itr.is 
nestis et piis parentibus. i^'ompagno de Veninbene ^"^V^.L"' 
niedico, et Margarita, Fahrianensiinis. Horura vitam 
vable laudant, qui de B. Francisco scripserunt, a 
caritate erga prnximos, a pietate erga pauperes, a 
sacrorum frequentatione niy.<teriorum, a vigiliis et 
poenitentiis, asanctiinonia. Vere arlmrbona Iructum 
bonum fecit ; ciijus fufura raox sanctiias exordium 
habuit a teneris uiiguiculis; atqiie niaiiifeste, sed 
miraculose, iiidicata est intra ipsaclaustra naturse. 
Etenim neque pia genitrix sui uteri pondus sentie- 
bat; neque tacitis increraenlis coalescens fostus, 
dolores aut molestias, pra^gnantibus familiares, ad- 
vexit : per qiiod desigiiabatiir, nuUionerosiim, nulli 
fiire molestuin. Quando oratiira mater pergebat ad 
templum, videbatur sibi geslientem sensisse infan- 
tuluin, in ipso templo liaTenli placidura et suavem 
se praibui^se, sed recedenti aliqiianto graviorem ; 
quasi iii ipso vitie exordio moiistraret, quam assi- 
duas actuius erat in templo vigilias. 

2 E.t utero diHusus iu lucem, non lacrj'mas, sed 
ii risiua 



ej: ufero dat 



90 



VITA B. FRANCISCI FABRIANENSIS. 



ArCTOHK 

wvi)i\r,o 
rirfens neu- 
cifur : 



prxdicitur 
matri futwiis 
Mlnonfa ; 



ad qiiod rfi- 
niiifui vo- 
catits. 



admtssitsque. 



f prrpit jiro- 
/icit. 



risumemisit : nou flevit aliorum more natonim, sed 
.■iinpulnri modo ge^tivit ; ut qiii inox, sordidati ge- 
neris servitute et peccati vinriilis excnssis, ad gra- 
tia'dignilatemet Christi.-mam libertatem erat rena- 
scituiiis. Vel an non oli id fortassis, in mundum 
adveuiens. ridebat; quia quidqiiid in mimdo erat 
irri.sit, et stullitiam esse pra;sensit7 Non dissiniilis 
mirabili ortiii alque infantisB puerilia et adolescen- 
tia : qiiam placide, modeste et pie transegit, huma- 
nioresaiiteilecimum annum plene addiscens litleras, 
rebiis sacris solerter iiiteutus. ^-Egriifaiite puero ad 
moitein. mater vovit seeiim delafurain ad vijitan- 
dum S. Francisci sepulcrum : qiiod duni a T^iceret, 
occiirrit ei B. l/ Angelus Tancredus. oliin S. fran- 
cisri socius fiiiniliaris; qui narratis Margarilaj plu- 
rimisejusdem sancti Iii.stitutnrismirandis operibus, 
ingeniium pueruli atlente contemplatus aspectura, 
asseveriiuter praadixit, siiuiii futnrum consodalem : 
quo nihil jucundiiis genitrici potcrat niirrari, qua; 
cuiii viro .-^uo niiiil tam curabat, quam ut secundum 
Dei legesenutritus adolescentulus, Dei mancipare- 
tur obseqiiio ; huc omnes con.dus, hnc frequenfes 
et rejietilai matris oratiunes tendebant; douec opere 
vidit completuin, quod Angelus priedixerat. 

3 Factum id anno mcclxvii, quando ciplesfi mo- 
nitiis orarulo B. Francisciis, Minorum subiit vitara. 
Nam cum solitarius in cubiculo lectiones philoso- 
pliia; iiatiiridis. a magistro acceplas, serius studeref; 
facta ad euin haec vnx iii Kal. Septembris. Frau- 
cisce, ^iirge, qua:re Fr. Graliam c Ordinis Minorum: 
et qiiidqiiiii tibi prsescripserit protinus exequere. 
Circuiiispiciens, an adesset qui liaec verba piofer- 
ret, neniinem vidit ; sed dum iterum studiis intendit, 
secunilo et tertio ipsa eadeui vox cuilestis intunuit. 
Prudenter judicavit contra sliinulum non esse cal- 
citrandum, sed divinis monitis obtemperaiidum : 
quare confinuopra-dictum adiit Gratiam, Minorum 
tunc Guardianiim. cui reni omnein sincere expandif, 
etvitaj siiiB universain serieni narravit. Prannoni- 
tiis ille ccelitus de siiperventuro adolescente, amice 
excepit : ut sub Miiioritarum instituto sedulo Deo 
iiiserviret, horlatiis est ; et ut in Dei obsequiis viam 
mandatoruni ipsius curreret alacriter, pie consuluit. 
Ad amussim instructorissui, sibi coelitus praescripti, 
consiliii amplexus, valedixit parentibus. initiatus a 
Ministro Provinciiili Fr. Monaldo de S. Elpidio.ita 
ipse sub his vcrbis in suis clironicis Fabrianensilius 
scripiuni reliquit. Anno Domini «iccLXVii Egn Fr. 
Franciscus veni ad Ordineni, receptus a Fr. Monal- 
do a S. Elpidio, virtute et efficaeia orationis matris 
mea;, meritis matris niea;, et instantia precum ea- 
rumdein. 

■i Magihtros habuit in lirocinio ipsum Fr. Gra- 
tiiim et Raynerium, senem tl Plebanum, S. Fran- 
ci-cidiscipulum. Multa etiani didicit virtuiis incre- 
menta, sub ipso iiigressu, a S. Silvestro e Auximensi, 
Sllvestrinai, a suo nomiiie ita dicta^, congregationis 
primicerio, apud Fabrianenses tunc sanctitate ce- 
lebri, qui lioc ip^o anno terrain coelo couimutavit. 
Siib lirociiiii anno missus est A.ssisiuni ad lucrandam 



elinin iii 
lUlcrls. 



ciscus, miraculis elarus. Marco vero Ulisipponensi 
dicitur , homo doctissimus et inagnus priedica- 
tor. 

5 Ultrii piefalem et orafionem, adliibiiif etiam 
litterarum liumanioruin et divinarum slniliura; ad 
mysteria enodamla, ad res docte et profiinde expli- 
eanilas. Neque exiguus ei librorum cumulus ; quippe 
inter monunienta, quas morienfi supererant, h et 
ajmd Minores Fabriauenses servantur, hahetur 
efiain indiculus libroruni, qiios eini fecit pecunia, a 
patre suo ultimis laluilis iii hiinc finem legata. Gi'a- 
vio-es qiiosqiie linbuif ex sanclis Patribiis, priinos 
et noliores oiniies Theologia: i\Iagisfros, oxpositnres 
ufriusque Testanienti, pliilosoplios plures et mathe- 
matico.^, et sui seculi optiinos coiuioiiatores. i ... 
Ulfraconciones, docendo et Icgendo, suo iiistituto et 
urbi nativa; fuit spleiidori. Virfutes omnes continuo 
conaiuasseeutusest, etin Alt;irisminisferio obeundo 
devotioneiniiiiilfametciiraniimpeiidit.Cum;iliquando 
Missam pro defuncfis celeliraret adectuosius, vehe- 
menterque coinpateretur animabus dura forinenta 
patientibiis, et in fine sacruni mysferium clauderet 
illa deprecafiuncula, Ilequiescant in pace; multorum 
exaudita est vox alaeriler respondenfium, Anien : 
quos vel Angelos mini.-frantes sacrificanti, vel ani- 
nias, ad preces siinrfi viri a purgatorii ergastulo 
liber.atas, judicare licebit. 

G Insigni virtufiim pxemplo ad sodalifium allexit 
duos nep"tes,.\nfoiiiumetDominicuin,Boiiaventura; 
de Festo e; Joaiinaj sororis filios ; tcrliuni Peiruc- 
cium, Fredcrici frafris filium. Palrui iinitati sunt 
vestigia, saiicte et liuniililer in Ordine viveutes ; 
Dominicus ceferis celebrior, quippe qui inter Ordinis 
scriptores commuiiiter annunierafur. Porro cres- 
cente quolidie B. Francisci opinione et reverentia, 
oppidani, inito consilio ef rem proinovente D. Maz- 
zocchio nobili Pisano, func ojipidi Pofeslate, sfa- 
tuerunt jam k secuiido tr;insferre aedeni Minorum in 
capacioreni et coinmodioreni locum, juxfa forum et 
palatium pubhcum, et ex piiblico ajr;irio solverunt 
anno mcclxxxii die xx Maji, Tursello, filio quondam 
Bonacursi de Reiiib;ildo niille liras vetusta! moiielffi 
Ravenuatis. pro quadam doino, turre, el horto con- 
tiguis ; remiflenteeodeniTursello, proS. Francisci, 
iiiquif, et Fratrum ejiis amore, alias mille liras, ad 
qiias pretium ascendisse aestimabatur. Doniiiiica 
proxinie sequenfi, numerosa institufa pmce^sione, 
ad illas aedes deducti sunt Fratres, sulennibusque 
sacris iu contiguo sacello decantatis, pripdicavit 
circumstanfi popiilo B. Franciscus, grafiasque red- 
didit protanto beneficio. 

7 Morfuo genitore, facultates suo arbitrio reli- 
cfas, pie in pauperes distribuit : quibiis cilios eini 
quotidie curab&t : ipse vern praeparabat in culina, 
etpropriis inanibus ingenti distribuebat multitudini. 
Bibhnthecam libris instriixit, dicens eam tofius do- 
inicilii opfimam officiuam; in qua ofiositas, animi 
inimica liunesto et utili propellebatur exercitio ; et 
arnia erant in promptu adversus hsereficorum in- 
ulfus et promptuarium aderat, ex quo hauriri po- 



til.rorum 
copiam colte- 
9it : 



pro de/unctls 
impensliis 
oraf : 



des >iepofes 
aii onliiiiiii 
adducit : 



novum Con- 
ventum recipit 



btbioihecam 
inslruit : 



imlulgentiam celebrem Portiuncula; ; ubi familiare ferant populis instruendis documenta salutaria 



h;diuit colloquium cum B. Leone, f S. Francisc 
socio, confessario et seerelario, eirca ejusdemsancti 
viri stigmafa ef nioduin oblenfie liujus Indulgeufia;: 
quoriim ipse tesfimonium perhibet in libello a se 
conscripfo. j de verifafe ef excellentia hiijus sacras 
ludulgentia'. Posfea vitam lianc ef insfitutum pro- 
fessus, addictus est per Sujieriores sacra; Theolo- 
giie studiis : in quibus adeo mirifice profecit, ut ce- 
lebris evaserit priedicator, animabus valdeproficuus, 
proplerea a nostris scripforilius commendatus. Pisa- 
nus ita eum laudat : Custodia ^sina habet locum 
de Fabriano,. in quo jacet prajdicator devotus Fran- 



Cibi et potus non solum gustum, sed et usum sibi 
peuitus interdixit, semel dumfaxat in die panem 
frigida dilutuni admitfeus; aliquando ad pauperum, 
quibus inserviebat, consolationem cum illis mandu- 
cans. Unicaeaquerudiethispidatunica, cilicio liaud 
absimili, carnem operiebat. Duro lecfo paucis cuba- 
bat horis, reliqiiis iii ilivina laude et contemplafione 
consumplis. Creberrimis flagris in se animadverte- 
bat ; praeler ternas in qualibet liebdomada pro sui 
instituti consuetudine, alias secretas usque ad san- 
guiiiis effusionem sumebaf disciplinas. Adeo severe 
secum agebat, et tot verberibus corpus fiagellabat, 

ut 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS 
ut communem hominum fidem suiieraret, et dubita- 
retquidain ejus socius, Fr. Nicolaus de Roocacon- 
trad», ad ea quit de his narrabantur. Sed dum peri- 
culuiLi fecit, secreto se abscondens in angulo, lon - 
gius inimoratus est Francisous in sumendis ver- 
berilius, quam ille potuerit in recensendis vel au- 
diendis. 



91 



Vtrtmque 
mhericortiix 
oj)ert'Ats in- 
tendens. 



sanot mtitam, 



ANNOTATA. 

a Hsec de re ita ipvnel iiotavit iii Chronicis Fa- 
briunenxibus. lu puerili measetate, mater ipsavadens 
ad Assisium, propler votum qund de me fecerat, 
secnm me portari fecit : postea virtute et efficacia 
oi'ationis diotae matris meae, a Deo inspiratus et 
vocatus, recessi a mundo, et veni ad Ordinem B. 
Francisci. 

b Artitrus in Mttrlijrologio tliem xiii 1'ebruarii Fr. 
Angelo Tancredo pro suo arbilrio consignavit : et fuil 
vir eximiii' sanclitulis, unus ex tribus qui S. Fruncisci 
vitam seripsere. 

Qitotl ea tiw leeterentitr ile Fr. Gratia, id Jrturo 
su/fecit, w^eiimBeati Confessoris^iliifoornorrl arf iliem 
2 Auijttsli,a .le de.lcctum : ita more sito Pontificem aijit. 
cuni visum fuerit : iil merito sitbeat mirini, cur non 
etiam Primincialem, a quo mo.c dicitur (i((mi.ssiis Fran- 
cisciis, Bentis adscripserit. 

d De linr iia in snis Cbronicis ipse B. Francisciis, 
Anuo 12()8, c|MaMdn eram iiovitius, obiit Fr. R:iyne- 
rius, qui fuit Plelianus pletjis Civitae (i-s( o/iindum 
Vinltrix et ad nliarum sijnonijniorum disttnclionem di~ 
citur Ciiita ili Casciit) cui S. Franciscus fuit pliiries 
confessus quando erat Plebanus, et dixit sibi in 
spiritu Dei, Fili, tu erisde noslris. Iste fuit sanctus 
homo et verus Frater Minor : propterea adscribtlur 
Seatis Ordinis;et, ne quiil desit, Arturus assiijnal ei 
diem 5 Septembris. 

e Colitur B. SiUvsier de Au.Tiino 30 Xovembris. 

f Inscriptus est hic Fr. Leo Martijrohgio Franci- 
scano 15 Novembris. 

g Hiijiis Hbelli iniliitm et conclttsionem hubes in 
Wiidilimjlio, an. 1267. §.5. 

h In his esl AViiia, in obiln S. Bonnventurx, quam 
idem iraiUiinijlius bubel an. 1279 § 14. 

i Excurril hic /faddinijbtis, ostendendo quam sit 
prxdicutoi ibus neiessaria et paupertatem minimedede- 
cens, libroriim copia. 

k Narrat fJUtddinijhus ad an. 1215 num. 19 habi- 
tasse Fratres Fubnuni itsqite nd an. 1207 extra ]iortam 
eo in loeo, uhi modo est ecclesia S. Anijeli, inde tians- 
latas ad locum, cui quia ntmten eriit Fuilis pnuperculx, 
ibidem puuperculos siios uliquundo asdificaturos prxiti- 
xeriit anle annos dO S. Francisciis. 

CAPUT IL 

Miraciila qux vwcns Franciscus patravit. 
Ejiis iiiiis obitus. 

X 1'oximis juvandis se totum addixit, maxime in 
rebus qiiae ad animiB profectum spectabant, omnes 
exeniplo alliciendn, verbn exhortando. variis raodis 
instriiendo : iusuggestu indefessus, in sacris confes- 
sionihus audiendis assiduus , indicibili ardoreerran- 
tes oves ad verum pastorein reducendo : neque 
quidiiuam arduum aiit lalioriosum praeteribat. quod 
saiuti animariiiu condiicere posset. Opera etiam mi- 
sericordia? corporalia summa exerceliat caritate : 
priEsertim infirmos invisebat libenter, ut ad veram 
conimoveret pGPnitenliam ; et morienlibus assistebat 
amice, ut priemitteret ad gloriam. Hanc ejus cari- 
talem sanctiimqiie subsiditim Deus multis luiraculis 
commendavit. Eleniin bonestam femiuam, Nulam 
nomine, qufe male babebat et per dies octo obmu- 



tuit, dum sua dignaretur praesentia, et manura ori 
apponeret, subito solutum est vinculiim lingua, et 
ex integro convaluit. Altera. Divitia nuncupata, ex 
villa Mascani a ditionis Fabrianensis, multis malis, 
maxiine periculosi cujusdam tumoris mnrbo aggra- 
■vata, rogavit ut se visum veniret B. Franciscus. 
Accessit : sed in ipso ingressu sensit infirma adeo 
mirificum et suavem odorem, ut ultra modum reti- 
ceretur. Siios reatus confitentem absolvit, et impo- 
sitione manuum abomni liheravit infirmitate. 

9 Cassidonii Fabrianensis uxor, foedo etpericu- 
Inso laborans apostemate, ex vicinis civitatibus Pe- 
riisii et Euguhii vocari jussit medicos : qui sinuil 
cum Fabrianensihus dixerunt malum jam esse insa- 
nabile, et redeuntes ad propria admonuerunt ut 
dispnneret domui suie. quia brevi moreretur. At illa 
videns remedia delecis^e humana. se converlit ad 
divina, niisitqueqiii B. Franci.scum accerseret. Nun- 
tium, antequain loqueretur, ille prsevenit, diceus, 
se optiine scire in quo statu laboraret hera, etprop- 
terea iiiissum ut ipsuin vocaret : et subjunxit : Redi 
domum. et dic doininae tiiie ut hono sit animo, qiiia 
exhocmorbo non mnrietur. I pra; : sequar statim. 
Nihil immoratus ahiit : et ad bonum nuntium gau- 
denteni. positis in Criicis modiiin manihus, signavit 
incapite : et confestim ulcus eriipit, et illa lifita- 
bunda e lecto exilivit. 

10 Juvenem uno lalere didentem, membrorura 
motu et sensu carentem, signo Crucis repente sana- 
vit. Vt ivcessit. parentes, multo comtante pnpulo 
et Deum glorific;inte, ad templum S. Fraucisci du- 
xerunt. ^ratias .-icturum Deo et Fr. Francisco s.ini- 
tatis auctori. Ille vero longius fugit, nec voluit per 
dies niultos in puhlicum jirodire, auram fugiens po- 
puUirem, et Deo honorum omnium auctori miracu- 
lum adscrihens. Mit.i, filia Gillioli Benevenisti Fa- 
briancn^is, diixit ad eumdem pueriilum siium filium, 
giitture male habeniem, collo scroHs et glandibus 
tumente : cui dum ille benediceret et partem tesain 
digitis attrectaret, tumor recessit. et ante triduum 
integrEe resti'uti;s est sanilati. Conradutius Conradi 
Fabrianensis, filium siium triennem, nomine Geor- 
giuin, herniosuin. eidem in ulnis materiris prjesen- 
tavit. Vir Dei, oculis in ccelum elevatis. oravit, 
ingeuiuit, Cruce sign.ivit, sanum diniisit. Similiter 
puerum alteriim, eoilem malo afleclum, Tlioma.suc- 
cium nomine, signo Crucifixi, exaltari assumpli et 
puero impositi, benedictum, genitrici incolumera 
restituit. 

1 1 Prajdicti Conradutii uxor Salvitia, filiam enixa 
Oradiaiii, contiuuo capitis tremore laborantem, 
valde dolebat. Accersivit iindique quos poluit raedi- 
cce artis peritos. nec quidquam profecit. Taudem 
recurrit ad henigniPatrispietatera, tribus anteqiiam 
exhac vita discederet mensibus, oravitque ui inisere 
trementeni consolidaret cervicem. Oravit paulisper, 
etsigno Crucis capiti obdiicto, sanam effccit. ft Mar- 
culius Marcatutii uxorem duxit Nutam, qiiani post 
aliquot nienses oilio coepit hahere, cogitahatque 
repudiare. Illa ,id sanctum viruni ahiit, dolorem 
expressit, raiserum in quo remaneret slatum a viro 
rejecta declaravit. et siimmis precibus oravit ut suas 
ille apud Deum interponeref, ne viri privaretur 
consortio. Ille parumper hassif, oculis in coehim 
elevalis ; qiiibus modeste dimissis. blande consolatiis 
est higentcm, jussitque ut bono animo es.set, prasdi- 
cens ei ante duos menses oriundum ex se pulchrum 
pueriilum, cujus aspectu et amore adeo palris oculi 
capcrontur, ut sponsam deinceps impense diligeret. 
Ita evenit; peperit hellura infantuhim. luutui pignus 
amoris : perqiiod patris aninuis ita immutatus est, 
ut ex illo tempore uxorem dehito sit prosecufus 
amore. 

12 



D 

AfCTORB 
VVXDI.NGO. 



pericu'Qsum 
tuiiiQTem, 



firdum aposlt', 
ma. 



E 



paraltjslm. 



scrofulas. 



et tremorem 
capitis, 



prxdicit re- 
idtiii ndum 
iifinti amo* 



Al'CTOPR 
WADISGU. 



kirviidinlbm 
silentium 
indtcil : 



scorpinnem 
er sacTo c(i • 
Hce tiaustum, 



93 VITA B. FRANCISCI 1-ABRIANENSIS. 

12 In oratione assiduus intensissimo in Deum siastici et secularis status, lectulumquotidie circum- 

ferebatur affectu, et Chri.sti Passionem mira con- dahant, audientes ab eo monita salutis, dolentes sibi 

templabutur dulcedine; aliqiiando gratias agens eripi optimum magistrura. Acccssit etiam pridie 

immens:is, prnpter ingentia qu;e ex illa populo Chri- antequam moreretur adolescentuhis, Thomasuccius 

stiano evenerunt henefiria; .iliquando summa tene- nuncupatus, qui in genua procumbens et manum 

ritudine collacrymans, propter Christi dolores, et exosculatus, prolusis lacrymis 



indign.is tot poenarum causas, ingratorum bominum 
peccala. At dum semel ista medilarelur iu ecclesia, 
biruudines mullo parritu mentis turbabanl quietem ; 
jussif ille ut evolarent, neque amplius in templum 
aut domum illam ingrederenfur : prascepto obedien- 
tes, tamquam rationales creafurse, >;talim aljierunt, 
neque per integrum illum annum sunt regressa;. 

13 Dum aliquando in ecclesia S. Francisci Fa- 
briani rem facerct divinam, et Sangninem suniera 
infenlaret; ecce videf in calice aliunde dilapsum 
scori ionem. Ha^ret paulisper, quid agat, conside 



rogavil, ut eum ab 
occult" morbo, quera per annos aliquot patiebalur, 
suis precibus liberaret. Juvenculo compassus, oc-ulis 
in ctBlum elev;Uis, oravit paulisper, mox eum signo 
Crucis benedixit, ef repeiite ab omni malo liberavit. 
beatain aniniam, qua; dum ad cerlamen properat, 
aliis benefacil; et sub mortis agone, alienos mnrbos 
repellit! Pacatissima illa anima non tam res suas 
quam alieuas curabat, pra^scia 1'uturi transitus et 
gloria; supervenfura; : etenim inventa est in cubiculo 
viri saniti Chartula, in qua descripsit revelafionera 
sibi ante aliquot annos faitara, qiio die et liora de- 



Pofuit jiixta regnlas, in his periculis prae- buisset ex hoc mundo fransire ad Patrem. 



opirlo rp 
na vlvtnn 
educit : 



enirt/umeiiavi 
lUieral ; 



Gvariitalnis 
eonslitalm. 



scriplas. inalum averlere : sed dum recordaretur 
Chrisli doctrinaj et dafa; discipulis fidei illis verbis, 
Si mortiferum quid biberint, uon eis nocebif ; absque 
timore et horrore deglulivit animalculuin. Expleto 
sacriHcio jussit ad se vocari qui venam secaret, 
misso nuntio Andrea Andreufii Vanni. Venit ille, 
Angelus nomine, et invenitin choro oranfem atqne 
illa proferentem verba, Auxiliura meum a Domino, 
qui fecit coelum ct terram. In cellam recedenti ve- 
nam ilexteri aperuit brachii, ex qua mirabilifer 
scorpio prodiit vivus, absqiie ullo sancli viri dnlore. 
Ita qui iionorem curant divinum, a cunctis erunnfur 
periculis : et qui quod Dei iu seipsis est honorant, 
etiam illi a Deo facti honorabnnlur a Deo. 

14 Non minorem hahuif potestatem super aereos 
spirifus et rectores fenebrariiiu harum, qiii cni-pora 
cruciant iunuana, quam super infirmos ef languidos. 
Elenim Energnmenam, decem annis oppressam, Fa- 
brianum a Saxo ferrato c deducfam nt Criice persi- 
gnaret, post aliquof diesquibusid facere delreciavit, 
judicans se indignum cui spirifus obedirenf, signo 
Crucis sacravit ef sanavit, recedente conlestim ad 
ejus imperiiim spirifu maligno. Ab omni fastu, su- 
perbia et ambilione alienus, dignitates quasque infra 
et extra siium Ordinem abborruit nec induci pntuit 
ut propler has verbi divini prajdicandi minislerium 
dimitteret. (Iporfuit t:imen Superioribus obedire, in 
.suscipienda cura monasterii suae iiatriae, et Cnsto- 
dem seu Guardianum agere Fabriani per infegrum 
quadricnnium. Quo feinpore, ulfra materiale domi- 
cilii increinentum, raulfa erga Religiosos praestitit 
boni Siiperioris officia ; pietafis, mansuetudinis, hu- dorum quafuor gressus firm-ivH, diiobus surdis au- 



reciptl Fd~ 

biiani Capi- 
tvlutn ivorin- 
cw- : 



el Visitiilor 
eliiiilar : 



rxlremo de- 

curiibtlts 

viurto 



militatis et patieutise in omnibus praebens exempla, 
et disciplina; regulaiis rcnovans in.sfituta. 

15 Sub ultimo aiino su» Prsefecfurae, qui mille- 
simus tercentesimus decimus nonus Christianas cen- 
sebatur salutis, comitia provincialia voluit in sua 
celebrari dorao : quibus abunde in omnibus providit, 
et summocaritafis aflectu fatigatoscx itinere, senes, 
languidos vel male habentes, excepif hospitio. Pie- 
tafi-ef caritati eju.s non defuerunt potestas et consi- 
liuni : et populus Fabrianensis aliarumqiie Religio- 
num Superiores quam plurima ei praest;iterunt sub- 
sidia, el largissimas erogarunf eleemo.~ynas. Patres 
eliam Capitiilares. ejus labovibus et industri» prse- 
iniuiii adhibitiiri, Visitatorem tofius insfituerunt 
Provincia! ; qniim curam renuit accipere, bumiliter 
rogans Superiores. ut alteri conferrent digniori, di- 
cens se nescire quomodo alios visitare audeat, qui 
visitationis munus erga semetipsum non prius exer- 
cuit. 

16 Accedente sua peregrinationis termino. quo 
adpatriumccelestem placuit Altissimo snum famulum 
evocare, lenfa correptus febri, jacuit per dies aliquof 
infirmitate gravatus. Optimi quique proceres, eccle- 



juvenetn 
ob occitlto 
morbo sanat 



17 Adveniente itaque die xxu Aprilis, aniio Mcrc 
XXII, pbicide obdormivit in Doiniuo:efafis sua> ixxi, 
niense vii, die xx, vilse in Religione transitae lv, 
Fratribiis et populo collacrvmantibus. Oporluit per 
triduum coi-pus fideliiim exponere contactui ef vene- 
rationi il qiio tempore niulta patravif miracula, pu- 
blici Notarii testimonio sign:ita. Tridao tran.-.acto 
sanctum corpus, aromatibus condifum, sepulfuin est 
in coucavo chori muro, ex ill i parte qua; vergit ad 
plaleam : iiude posf annos seplemdecini integriira et 
illEesum, tran.sbitum est ad hoiioriHcinn sepnliTum, 
in c-clesia: raedio constructum. Festive colunt Fa- 
brianeuses ejiis diem nafalein. et su:nraa invenera- 
tione hiihent ejus sepulcrum : ail qiiod ex niultis 
urbibus conciirrunt populi, iii suis necessifatibus 
sanctum virum deprecaturi. Episcopi Camertes, in 
quorum diiBcesi situm est Fabrianum, e plures In- 
dulgeutias concesserunt, ejus corpus. quod adhuc 
inlegrum et illa;sura est, visilanfilms. EJus iraagines, 
tamqu:im viri sancfi, ubique circumferuntur et in 
reverentia habentur. Uuiversifas Fahrianensis in 
ejus nafalitiis varia ofllart ex instituto munera, ob 
plurima per ejus merita a Deo recepta beneficia. f 

ANNOTATA. 

a Alipst Fabriann Mascanum atl 4 ritriter m. p. 

b Diimiiiictt.i Sccvoliiiiis iii Hvstnyia Fiibriaticiisi ad 
aii. 1:251 »Hm. 31 bwc vicciitis m:ranita cmimcrat apud 
fyndiliitgnm adan. 132i ntnti. l^. Tribus cjecis vi- 
sum restifuil, paralyticum unum consolidavit, i lau- 



niorlin corpus 
tridite exposi- 
tum : 



E 

natalis festim 
coiitur. 



ditum aperiiit, matrem et filiam a lepra muniiavit, 
et alia pene innumerabilia miracyla in vita perpe- 
travit. 

c Saxum-ferratum Picem oppidnhim distat 8. p. 
m. trnux Senlimaji flnvium. 

d Plenius Domimcus jiriefilus. Posi mortem ad 
ecclesiam S. Francisci iniiLimerus cunciirrebat po- 
pulus, corpiis ejus veneraturns, et neque diebu-^ ne- 
que nfrtilius ah ejus conspcctu voiuit recedere; et 
beatuni felicemquft se jndicalKit, qui manum vel pe- 
dem pos^etattingere ; sed feliciorem se pxislimabat, 
qui vestis exiguum licet segmentum aut niinimani 
posset abscindere particulam. Unusquisque prout 
poiuit pie aliquid decerpsit, ita ut neresse fuerit alias 
vesles corpori contegendo adliibere. 

e dista/is a Gumacino circiler 15 p. m. 

f Hic aitexitiir a Waddingo eloijium B. Francisci, 
ex Domniici pvircitali hisloria, ejns jam partes pnvci- 
puus dediimts : poiius hic aJjungatur ex MS. Epitome 
Italico, qnod Communitas FabrJanen-iis,'! ppo aesti- 
matione expertai ac notte sant-titatis, decrevit cor- 
pus defuncti balsamo condiendum : in eumque finem 
numerandas f ratribus libras quadringentas pmbata? 

monetae 



Concursus 
adejuscorpus. 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 9S 

monetse, quibus balsanium aliaque art rem opportuna largituram . Domum rediit, certo spArans se obten- 

eniprentur : ad ipsum vero nctum depuUtus est ex- turam quod petebat : atque ita fdctum est. ut dum 

pertissimus medicus Mag. Mercatus Caiicelioni cum filia die sequenti e lecto surgit, apparerel tot/i pulcra 

suis filiis Mag. Francisco et Mag. Url>ano : itera' et formr.sa. Cjecilia Frontonis. comitalus Callii, per 

Mag. Thomns de S. Michaele Comitatus Fabrianen- raenses aliquot brachio dolpns sinistro ita ut nioveri 

sis : qui ne indignis maTiibus contrectanmt sacrum nnn pos>et; arl s incii viri sepulcrum orans. repente 

corpus, nuilta spjrituali prsep tratioiie aique oratinne salva facta est. La-titia Petri de Ceneto, magnos per 

apparati, Sacramenta Poenitentiaj et Ku-haristiae annum passadolnres ob immi.^sumcasu auriculjepa- 



Mnrtnus 
stringit 
applicahim 
sibi rosarium 



sanat con- 
tractum. 



et uxorem. 
ejus. 



libcrat eni'i 
gumenam., 



AlinTOBE 
WADINGO 
trachium 
male afleett» 



susceperunt. 

CAPUT \\\. 

Miracula post mortcm et varix corporis 

translaliones. 

J^iximus iiuc usque qna^ ad vitam B. Francisci 

speLtabant, vel quit iUe vivus effecit : nunc adjnn- 

gaui qua^ postinortem, propter iliiusmeritaDommus 

operatus est mirabiHa. Dum jaceret ilhj triduo in 

feretro, iiccessit pia temina, sanftum corpus venera- 

tura, et rosario, utsolet, tactura, liajrentis cingulo 

rosarii partem extremam elevavit, et super sancti 

viri manum collocavit. Cepit ille et manus strinxil, 

du[n mulier, in vultiira ejus intendens, orahat : ut 

recedere voluit, sensit se detineri, rosario a sanclo 

viroapprehenso; etrepeiiteclamavit, muliebri timure 

expavescens ad niotum Liut sensuui viri defunrti. 

Accurrit frequens populi multitudo, viditquepalmara 

coiitractam et fortiter ad^trictum ros:irium : quod 

dura illa post aliquot preces devote petiit dimitti, 

aperta manu restituit, obstupesccntibus omnibus ad 

mnrtui cadaveris motum mir.mdura : quo significa- 

tura voluit, Deo gratuni esse cultura su(a*um servo- 

rum. Eudem tem ore ad feretrum accessit Augusti- 

nus .iEgidius e regione S. Venantii, longo terapore 

contracto dolens bracliio : et osculatus manura viri 

sancti. eam la^s^ admovit piirti. Ad coutactura sta- 

tim ooiivaluif, exilivit, gaudeus domum rediit; nar- 

ravit uxnri, Net^e noraine, quK decem annis in lecto ejus invisurum sepulcrimi, iterqup cnnfecturum nu- 

decurabebat ex gravi infinnitite : .<pe salutis obti- dispedibus.etcereamoblainrura effigiem. Mira res ! 

nendje fecit se in templura veh'. ubi p<ist multas Illiro, ut vuvit, arraa depo^uerunt inimiri, vulnera 

preces tandem impetravit ad feretrumadniitti. multo ligarunt. et multo eniisso sanguine languentera do- 



restituU 
brachium 
aqu,v immis- 
sum 



sanat fcedum 
aposlema. 



xillum, quod nullo modo potuit extrahi ; cnramen- 
davit se >.ancti viri meriti^i ;id ejus sepulcrum ; et 
die sequenli exjiergefacta invenit super cervical li- 
gnum putre.scens et sanguinolentera, ablato etprocul 
factn orani dolore. 

^l Marcutius, Gudielrai ^-^ini filius, obducta 
ooulis nubecula nibil videns, ol)Iatus est a parentibus 
sancti viri pietati, emisso votu de vitando sepulcro 
et ufferenda cerea imagine : patilo post ceciderimt 
sqiianimae de ocuUs ejus, et vidif perfecte; venitque 
Fabrianuracumgetiitoribus.votum reddituriis. Siini- 
liter curatus Joannes, Florutia; comitatu- Fabriani 
filius, restitutu unius oculi, quem dolfibat aspectu. 
Joanna;, Corradutii de Ronaldo, tiliuni, slricto gut- 
ture et apostemute lahorantpm, samivit : quem dein- 
ceps, ail sni benefactoris raenioiiara. vor-arunl Fran- 
ciscum. Pliillippiicciam, Biuiaventurn' Pumi filiam, 
cruriliiis et peddius infirmam, ita ut gressus figere 
nullatpnn-^ posset, ad fHretrura, in qrlo corpus 
jaceb;xt,siraulcura parente Pad"vesa vigilantem, ita 
consolidavit, ut nulio juvante doraum laeta redierit. 

22 Miliitius Guillehnutii. ex Rupe-Fabri comlta- 
tus Assisii, incidit in manus inimi^-orum iractus 
Nucerini ; quibus vii iliter restitit, donec socii om - 
nes, solo relicto, fuger,iat. Non potuit unus ora- 
nium impetus sustinere, quln vulneribus tredecim 
acceptis oportuerit succumbere. Sed neomnino pe- 
riret, autin hostium venirnt potestatera, coinraen- 
davit se obnixe meriiis B. Francisoi, pP-misitque 



oculos squam- 
mis oMuctot, 



guttur 
slrumosum, 



E 

pedes debiles : 



libertU occi • 
dendum at> 
ini»tici5 : 



populo coniprimente. Osculata viri sanuii manum, 
domuni rediit ; ubi paulu post, repfMtin) motu, re- 
cto surrexit.corpore, sanitate restituta. 

1'J Ipso eorteni die quo mortuus est, Joanna de 
Cliiuzzano comitatus a Nncerini, a malignis spiriti- 
bus oi)sessaper integrnm sc[)teanium, cum ceteris ad 
ecclesiam S. Francisci concurrens et corpns attin- 
gens, perfecle et repente liberata est. Alia, noi-te 
sei|uenti, dura Frati-es pulsarent ad Matutinum, 
niiraculose, post niultos dolores et tormenta a mali- 
lignis spiritibus illala, incolumis evasit : acclamante 
ex dffinionibus uno, se a Fr. Francisco depelli. neque 
amplins sibi licere in illud j-eijredi hospitiuni. Ad 
tantum beneficium se gratara ostendit mulier, per 
annos octodecim continuo invisenssancti viri sepul- 
crum, et oleo fovens lampadem appensam. Clarella 
Circuli, Assisias, qme tunc moi'abatur Fabriani, duni 
pannos lavaret et pmpcjaceret infantulus; inimisit 
ille in caccabumaquiB bullientis bracliioliim. Decocta 



tenella carne mater videns vite vel liracliii abvcin 

dendi imminere peiiculum, votumemisit se visnram festive ejus nalalitia celebr.itiiram 

sancti viri sepulcrum, et cereuni bracbium oblatu- 

rara. Reposuit in lectulo flentera, et ad dolores slri- 

dentem; sed somno correptum sereno, dum paulo 

postbracMis excipit, sanum conspicit et incolumem, 

nullo relicto coctnrie vestigio. 

iO Dica, uxor Palamidetis de Conerzato. Biso- 
nosani filiam, apostemate in vultu defnrmem, ad 
sancti \iri feretuimi duxit : corpus veneiata, preces 
effudit, ut deformi illo malo filia liberaretur, promit 



uin suis hiimeris portarunt; neque recessenint, 
donec medici adliibita ope melius coepit habere. 
Convaluit tandem, et votum implevit. 

2.3 Eiidem ann" quoraortuus est vir Dei, Joannes 
Gutius Bonagani Fabrianensis, dum infirniusjace- 
ret in lecfo. rogavil uxureiii ut obtiner^-t a Fra- 
tribus particulam ■■ijiqiiara tunicffi B. Franr-isci : 
obtinuit et languenti imposiiit marito, nec tamen 
illeconvaluit. sedinaligna feliredece-sit. Recurrente 
die festo sancfi viri, abiit cuin reliquo populo ad 
templuin Minorum. ubi venerautibus cetei-is ejus 
sepnlcrum, illa stefit a longe dixitque, nihil se esse 
expertam propter qiiod Sanctum fii^se pnt:iret. Do- 
mum regressa operari ccepit servilia, absque ulla 
diei solennis observaiitia : sed repente tulit suppli- 
ciura. Ctcidit in terrara taiiiquam morfua, absque 
uUomotuautsensu, coloreniulatoet facie deturpata: 
intellexit tainen et sensit an.;;ustias, easqne chitasin 
pcenain su!e incredulitalis judicavit. Oravit itaque 
virnin Dei ut ignosceret, vovitque se iii perpetuum 

ef ali.i in ejus 
honoreni obsequia prestitiiram, si inflictain pipnam 
remitleret. Fecit, et illa qood pr..mivit implevit. 
Sub eodem tempore adolesccntem Fabrianensem, 
n.alfis annis lierniosum, in conspectu oranium ad 
sepiilcriim orantem, et turpein molem osfeiitan- 
tem, sanavit. Et Lu.-iam. filiam Philippi Bartholi 
de Certo duodennem, septem annis fcede claudi- 
cantera, curavit; dumillaa.l ejus sepiilcrum juravit, 

diem natalein celebraturam, et in vigilia solum 



JHirrtCH/i5 

a»i( tietja- 
fienlem punit ; 



pwnitenfera 
snnat : 



ilem her- 
niosiim. 



tens ceream effigiera se daturixra ef per biennium panem et aquam raanducaturara. 
aliquot raodios fruinenti Fratribus iUius ccenohii -24 Auno Mcccxxxv, die . Junii, solei.mter exa- 
' miuatnm 



AVi^lO: i: 
WMIIM O 

duosjue jn* 
/atiltrs im- 
rlbwulos. 



An 1359 
frntn/rrliir 
coriiiis ; 



siiiialHr pc- 
sfik^s opo • 
Mema, 



oulnus tn 
oculo, 



cwvUas 
ilorsi. 



vir mori 
fiundus. 



f/ulfur ex- 
utceratum. 



gravl tapsu 
altrita : 



94 . 

ininalum, approbatum et scriptum a Nofario publi- 
co fuit subsequens miraculum. Frani'iscus, tilius 
Ayne.-uccise Nicolai, infinnabatur ad mnrteiu, non 
maniiucans neque bibensper triduum, Joauna Bar- 
tolina, genilricis amica et viciua, abiit ad sancti 
viri sepulcrura ; oravit pro infirmo. promisitque 
matrem oblaturam simulaerum cereum ad pueruli 
mensuram. D imum regressa, dixit qus fecit : raater 
factum prnbavit, votum firraavit. Accesserunt ad 
lecluiu, infautulum exsuscilaruut, in somno mortis 
laiiguonlem ; qui slatim cibum sumpsit, et paulo 
post integre c-iinvaluit. Simili ferme evenlu curatus 
est infaululus, fllius MitJe et Ragulii de Apiro, qui 
nullum admitlebat cibum aut potnm. 

2S Anno mcccxxxix, die xii Api-ilis, qno natalis 
ejus recurrit dies, ex ductis Assisio egregie dolatis 
1,'ipidil'Us marmoreisetpulcbris columuis, sere com- 
muni Fabrianensis populi emplis. auno decimo se- 
ptirao ab ejus oiiilu, magnifico pr.^eparato mausolaeo 
iu uieilio ecclesiai muro traustulerunt e primo sepiil- 
cro, inchoro (uti diximus) ciinstriiclo, cor|ius san- 
ctissimi viri. et :irca condiderunt marmurea, co- 
luraiiis et crate ferrea circumdata. vario et nobili 
opere exoruata. TranslAti'ini iuterfuerunt mulli 
Pra;lati, viri procert'S,et ingenshnminuin multtludo: 
quilins expnsitum est sacrura pignus, omiiino iiite- 
grum et illajsum. Tunc etiam ad commendandam 
optinii viri sanctitatem operatus est Dominus mira- 
cula, qiiornm periit memoria ; per quiE amplius 
ejus fauia est divulgata. 

5G Posth.inc Translatijnem,Bartolina Bononien- 
sis, uxor Aldobr.uidi Fiibrianensis. gravi febreet 
ppstileuli gutturis .npostemate ad ultinuim vit;e ter- 
iiiinuin dedurta, pTdidit loquelam. In vigilia diei 
fcsli B Francisci, dum pro Vesperis soleniiiter de- 
caiitaudis pulsarentur campanae iu ecclesia Miuo- 
rum, femina' lectum circumdantes, alta voce Bar- 
tolinam evocaruut, dixeruntque profestnm esse B. 
Francisci, miraculisgloriosi ; jara pulsari cainpaiias 
pro Vesperis. et opportunum ess^ teinpus ut vitam 
et aiigiistias suas eiiem commeiidaret. Seusit illa 
moneiites, etex corde rogavit virum Dei, ut suam 
causam ageret iu ccelis. In priina noclis vigilia ap- 
piiruit ei totus gloriosus, jussitque ut os aperirct : 
iminiss-ique Cruce, quara luanu gestabat, ernpit 
apostiMna. Kxpuit illa pns et mircidum sanguinem, 
inaguoqne chnnnre vocavit domeslicos, dicens sibi 
aiqiaruisse H. Franciscum et perfecle sanasse. Ju- 
dicaroiit iUi phreniticam effeclain, et insanae fuisse 
clainores : sed reipsa compeierunt, e periculoso 
[ niorbo et niortis faucibussancti viri meritis liberam 
evasisse. 

27 Liidovicus, Ci^si S:dutii Fabri^inensis et Lio- 
iiorK filiiis, regio laborabat niorbo, announo, mensi- 
bus octu ; neque ulla medicorum ope meruitcurari : 
sed nialre et filio ad sepulcri viri sancli deprecanti- 
bus, inlegrai Veslitutus est sanitati. Quidam inopi- 
iiato iclu in oculo bisus, niulto proflufnte sangui- 
ne, se coinmeudavit sancti viri raeritis : et statim 
sensit semanu blande perlractari. at.|ue nMlum oin- 
nerepelli. Paupcrcula l'eiuinafilioluiii, in dorso fra- 
ctum et incurvatiiin, ad sepulcrum adduxit : eieclura- 
que el saiiuni inox dunuiin reduxit. Divitia Marci, 
ex villa Mascani. oravit proaniico ad mortera regro- 
tante, et emis.so voto ad sancti viri sepulcruni, do- 
muiii regressasauuminvenil.BartuliisFerri Fabria- 
nensis, tribus iilceribus gutlure putref.icto, in va- 
num adliibita plnrimaopera medicorum, landem ad 
viri sancti sepubrum convaluit. Nutia, Marcutii 
uxor, lapsa ex alto inuro; toto confracta corpore, 
medicorum judicio valJe periclitabalur. Oravit B. 
Franciscum ut opein ferret, piomittens plura iu san- 
cti viri ciiltuin et bonorem. Obdormivit paulo post. 



VITA B. FRANCISn FABRIANENSIS. 

et vidit coram stantera ; ampullam oloi m.inu tenen- 
tem, fascias quibus involvebatur dissolventera, et 
lipsas partes ungentem : audivit deinde dicentera, 
ut ex lecto surgeret, et arrepto baculo, quem ipse 
porrexit, per cubiculum deambularet. Ita sibi visa 
est fecisse ; et vere fecit. Nara expergefacta compe- 
rit non in lecto inflrinara se jacuisse ; sed in cubicu- 
lo stantein et baculum habentem, perfecte conva- 
luisse. 

28 Franciscus Anselmi.adoIescensvilK effra^nis, 
propter varia crimina siepins conjeclus in vincula, 
tandem rigoroso carcere et ferreis compedious ob- 
strictus, a parentibus etamicis destitutus, vovitDeo 
et B. Fraucisco se vitam in melius comrautaturuin, 
etsancti viri sepulcrum veneraturum, donis coho- 
nestiturum, et vincula quilius detinebatur appensu- 
ruin, si ab illo liberaretur ergastiibi. Mira res ! ut 
dixit, reserato cstio patefacta estvi:i ad aream exte- 
riorem. Hic viditaliam supei-esse pnrlara : scd solu- 
tis vinculis B. Francisco iteruin se eoraraendavit : 
deiiide iniuimo negotio per muros evasit, sepulcrum 
mox invisit. etmoresfecit meliures. 

29 Ad majorem hiijus saucti viri commendatio- 
nein et lionorem, curavitpopiilus Fabrianensis con- 
secrari ecclesiain Fratrum Miiiorura, in qua sacrae 
ejus reconduntur exnviie. Anno itiqne mcccxcviii. 
die Dorainica aute NativitateniB. Jo:iunis Baptista;, 
seleuniter consecratum est teraplimi, inniiraera 
coucurrente hoininura multitudine,etconvenientibus 
totiiis Marchiae Fratribus ad Coraitia proviucialia ; 
per Episcopos tres, Juannein Olfedanuni, Antistitein 
Nicopolitanum ex Ordine Miiiorum assiimptnra; 
Benedictum, ex Ordine Eremit irum S. .\ngustini, /' 
Asculiiium; etc... Episcopura c S.N;itaria!. .\mplas 
dedit prohacsolennilate ludulgentias Nutius d Epi- 



tif'eratur 
ciiptivus 
eniindatlo- 
nem potti- 
cens : 



E 

ecclesia sub 
B. Frnnci- 
ci jwmme 
dedicalur. 



Sfopiis Camerinas loci dioecesamis, statntis diebns 
quibiis eas iuerari deberent fideles, adjiinctis in fi- 
ne his verbis : Has Indulgentias. nnperno&tra au- 
cforitate concessas, volumus [uppendi^ in sepulcro 
R. P'rancisci de Fabriano, specialiter a septuagesi- 
roa usque ad Octavam Pascli;e annis singulis vali- 
turas. 

30 Mnlta celebrata snnt in hac aede Comitia pro- 
•vineialia, propter majorem reverenfiara sancti cor- 
poris ibi jacentis. Universitas et populns Fabrianen- 
sis, solenni indicta snpplicafione, ad ejus sepulcrum 
recurrit, in summa iiuarlam totius Italiai egestate 
et annonai caritate; seque obstrinxit solenni v oto 
per annos du'idecim. indienatalis ejusdem, eo pro- 
cessionem totlus populi ducere et donaria offerre. 
Illnd peculiare est*quod iii ri->tivitate hujus sancti 
viri, genitrices suos pnrtent iiifantulos in conspectu 
sepulcri, ut meritis ejusdem et magna quam super 
dsemonia vivens ostendit potestate, liherentur illo 
annoabincursibusetinsidiis satanne, quassnlet in illa 
letatula priestruere. In magna habetur veneratio ne 
viri sancti caputium, qnod ad infirmos. partu labo- 
rante^, etvariis calamitatibus oppressos ferunt, non 
absque liicro CfBle-^tis ben'ificii. Quofidiauis favori- 
bus amplius ob>;tricti Fabrianenses, di^creverimt ei 
insigne sacellum extruere, et fecerunt : ad quod 
corpustransferri voluit. Reverendissimus Pater Ja- 
cobus Bagna-caballen-^is, Magister Generalis Ordinis 
Minorum Conventualium, ad quos hic spectat con- 
venfus, dum anno mdcx.iv ibidem visitationis exer- 
ceret offiL-ium : et arcai. qua sanctum deponeretur 
pignns. tres esse voluit claves, quarnm primam 
Guardianus, secundam Syndicus conventus, tertiam 
Fabriani teneret Magistratus. ScripsitB. Franciscus 
inter alia opuscula, trictatulnm deofficio et digni- 
tate Prielati et Sai-erdoti-^ Evangelici, qui manu- 
scriptus exfat in Isidori bibliotheca. c 

ANNOTATA 



tndiitgentix 
concedunttir i 



invocutur 
in carilate ; 



infantes ad 
ejus iumulum 
adducutitur : 



corpus trans' 
ferlur an. 
161 i. 



VIGESIMA SECUNDA APRILIS. 



ANNOTATA. 

a Vv.hrix civilas Nuceriacs/, unde Iransilo Jppen- 
nino dislat I abriannum IG. p. m. circiter. 

b Benedictus primum Acer'iensis, mox Castellena- 
tensis, inquit Ugliellus, an. 13U7 Jsculanus Episco- 
pns faclus esl. anno 1 399 rursus ad ccclesiam Caslel- 
tenalcnscm Tcvcrsns. 

c Nmnen Episcopi fVaddinijlius legere non poluil, 
Episcopntus aulem nomen irque viliose scriplvm apparct 
cum nuUa ejus nominis Snncla, anl cmlus sil,nedum 
Episcopaiis. Suspicorin LegcndaMS. nominalive dici 
quod mlerfiierinl Jo;innes de Otficla Ni.-opolis Bene- 
dictus Asculi, et Joannes Noceria; Episcopi : eraso 
o«(i'm Joannis nomine superfnisset olum , S . quod vi- 
sum iraddinglio sit titulus essc Sanctae, sequenli no- 
miniliaud satis commode scriplo applicanilus . Addit 
uulem idem IFaddinglius,missos fuissc lios Ires Episco- 
pos Fabrianum, ad videndum sepulcrum et corpus 
B. Joannis de Baptista, Abhatis Auximani, condi- 
tum in ecclesia S. Benedicti. voliiil B. Joannera de 
BastHne iradiliniius designare : scd Lugduni impri- 
mentibus tomum 3 Annalium non poluil ila inlemlcre 
absens, e.t non mulla prxlcr ejus menlcm peccarent lij- 
pothetx eorumque pr^fecti. 



93 

d Ughellui m Iwc Epvicopo fVaddinghum cilat, 
quasi ex eo haberetur Nucium de Salimbenis inler- 
fume consecralioni prscfats : sed iipparel hoc loco nil 
lalc ilici. Fuit aulem Niiccius liinc temporis :etale de- 
crepilus et forte eliam cxcus, uipote qui eo litulo jus- 
susfuerit coadjulorrm nccepinrea Bonifucio IX, ut scri- 
bit ipse Vghellus: qui Coarljutorcm desigiiaium cum 
spe futurae sucressionis nominat Gentilem Camerinen- 
sem : sed nihil ampliui de eo repensse ait, successisse 
aulem Nuccio Joannem tiiuc Reclorem ecclcsix S. 
Stcphani. Quid si vel mortuo Genlile vel non admisso, 
receperit idem .\uccius Coadjutorem Joannemf«m(((iifo 
Episcopi Niropolitaui? cerie Nicopolilanus a Waddin- 
gho bic nominalus, quisquis fuil, non alio jme patuit 
primasin consecrationc aut visitatione prxnolutistenerr, 
qunin quod vieesgcrerel ipsius dimcisani Episcopi, non 
viilenlis interesse. 

e Scripsit item Sermones multos, et Artem pras- 
dioantium, de quibus Wadilinghus in Scriplnribus 
Ordinis. 

Item Naeniam in obitu S. Bonavenlmie gu.v m MS. 
Falirianensi eitat, etnobis indc transcripla fiiil pro die 
XIV Julii. 



D 

A UCTOP.n 



XXIII 



XXIII APRILIS. 

SANCTIS OUl IX CALENDAS MAJl COLllNTUR. 



/-->. anctus Fclix Prcsbytcr, 


] 


S 


i^ S. Forfiinatus, 




Diaconi, 




S. 


J^\>. Acliilleus, 








s. 


»<_yMartvrcs, Valen 


liiip in Gallia. 




s. 


S. GEORGIUS Mcgalo- 


Mai 


rtyr Nicomediensis, 


s. 


Lyddc-e seu Diospoli 


iin 


Palaestina. 




s. 


S. Valerius, 








s. 


S. Analolius, 




Marlyres apud 


s. 


S. 1'rotolcon, 




j Griiecos. 




s. 


S. Athanasius, 






s 


S. Olyccrius, 




1 


apud 


s. 


S. Donalus, 




JMartyrcs, 
1 Groecos. 


s. 


S. Tlicrinus, 










S. Calulinus, 








s. 


S. Salurninus, 








s. 


S. Cliorus, 








s. 


S Fcli.x, 










S. Tliconas, 








s. 


S. Tlicodorus, 










S. Viclorinus, 




',Martyres, 




s. 


S. \cnuslus, 










S. Viclurus, 








B 


S. Nahor, 










S. Solutus, 








B. 


S. Plcnus, 










S. Mlvius, 











in Africa. 



Martyres. 
(Romse. 



. Fcli.\,alter, 
Vifalis, 
Thcodora, 
Fausliiuis, 
Salunus, 
Valcrius, 
Ursus, 
Nahor, 
Silvius, 
Vitalis, 
Nonna, 

Pusinna, Virgo, Deo dcvota, Hervordiae 
in Sa.\onia infcriore. 
Marolus, Episc. Mediol. in Ifalia. 
Iharus ICpiscopus Hihcrnus. 
Adalhertus, Episcopus Pragcnsis, Martyr 
in Prussia. 

Gcrardus, Episcopus Tullensis, ad Mo- 
sellam. 

Georgius, Eplscopus Suellensis, in Sardi- 
nia. 

yEgidius Assisias, fcrfius socius S. Fran- 
cisci.Ordinis minorum, Perusii in Umhria 
Ilclena, fcrlii Ordinis ErcmitarumS. Au- 
gustini, Utini in Ducafu Foro-julii. 



PRiETERMlSSl ET IN ALIOS DIES REJECTI. 



Sancti Bernardi, Episoopi Viennensis, hac die 
Translatio facla esl. uti iiximus ad ejtts 
Viuim XXIII Januarii. 

S. P. Gregorii Mngni vomeit liunc dicm occupat 
in Kfilfud,vio Rulhenico opnd Possevinum. Nou est 
credibile S. Georgium Megalomartyrem, omnibus 
aliis Kalendariis communem. Iiuic soli fuisse prsele- 
ritum : ilaqne errorem aiiquem siriploris aul inler- 
jirrlis esse opmamur. Colitur alwqui Sanclus ille 
Poniifex XII Martii, 

Vulfrannus, Episcopus Senonensis, Fontanellae raor- 
tOus, referlur lioc die ab Adone. Nuikero, Mauro- 
hjro, Grereno. et in pluribus MSS. Vilom ejus et 
vario mire.cula iltu.^lravimus. xxMartii. 

S. Repulus Episcopus, Silvanectis castro. memoralur 
lioc die in Usuardi primario MS. el pluribu.i aliis. 
yitam dedimus. xxx Martii. 

S. AlexandraAugusta. uxor Diocleliani memoralur 
in Gijnxceo sacro Arluri de Munstier. Viiam rjus 
dedimns. xxi Aprilis. 

S. Leo, Episcopus Senonensis, indicalur a Bellino, 
Holnno primx edilionis. et Canisio. De eo egi- 
""1»- XXII Aprilis. 

S. Senorina, Virgo et Abbatissa in Lusiiania, 
indicatur a Menardo ei Bncelino. De ea egi- 
""'* XXII Aprilis. 

Nigunda Virgo. in.vripla esl MS. Florario et Aucla- 
rio Greveniad Vsnardum.lSobis liailenusiucoguita. 
Forsanestex Ur.mlanii. 
Ludgeri Episcopi depositio, apud Trajectum infe- 



rius, ciim titulo Sancti inscripla est MS. Florario 
etAuclario Greveni ad Usnardum. qui litulo Con- 
fessorfs qiioqne eum honorat. Ferum de aliquo cnltu 
Ecclfsiaslieo nullum vesligium iu anliquis aut recen- 
tioribus offkiis propriis, Missalibus, Breviartis, aut 
apud Molanum, Mirmum, Bedam, Bekam, aUosqne 
reperimiis. 
Ethelredus, Rex occidentalium Saxonum, u/Sanctus 
et Martyr inscriplus est Marlijrologio Anglicano 
Wil.wni et Ferrorii Calalogo. approbanle Alfordo m 
Annalibus Ecclesix yjnijlicanse adannum S7\ niim. 
24. Allegunlur verba Cambdeni in descnplione Co- 
milalus Dnrcestna:, asserenlis ad ejus tumulum, 
qul non ita pridem restauratus, hanc legi inscri- 
ptionem.Inhc.c loco quiescit corpus S. Etheldredi 
Regis VVestsaxonum Marlyris, qui anno Domini 
Dcccci.xxii per manus Danorum Paganorum occu- 
buit. Qux iiltima videntiir plane conficla. Niim abs- 
que nlla menlione vulneris, traditlir, non diclo anno 
DCCCLXxii, ,vd prxcedenti dccclxxi, ab nuclore 
Chronologix Saxonicx, circa amium millesimum 
scriptie. aisliva luce obiisse, ab ylssero Meuevensi 
et Florentio /figorniensi. viam universitatis adiis- 
se ; a fFilhelmo Malmesburiensi, multis infractus 
laboribus abiisse ; a Simeone Dunelmensi, plenus 
aetate iibstractus ab hi.c seculo ; ab Henrico Hun- 
tindoniensi, Rogerio Hovedeno, Eiheluierdo et Ingul- 
fo, post Pascha obiisse; aut defunctus esse ; a 
Mallheo Wesmonasleriensi, diem clausisse exti-e- 

mum 



PR^TERMISSI. 



mum. Interim quam plnrimi narrantm utrimque m 
pugna Danica cccisi. Unus Joiinnes Bromwn fiij- 
mento Camtideni Ueiiit occasionem, dum ab eo Ethel- 
redus dtcitur in praelio letlialiter vulneratus, post 
muitosagones ix Kalendas Maji obiisse. Seil eslo 
sic vulneratus obierit : non iileo dicendus mor, mar- 
tyr ct Satictus, qnia Iws (itulosa nemine illi datos 
reperimus, neque ulli antiquiori Martyrologw nomen 
insilum. Quod ■.amen al/sque jir.vjnilicio dictum volu- 
mus, optarrmus autem i/isum Martyrologium ffil- 
sani non aliquando nmiis facile secutos nos fuiise, 
priusquam exiguam ejus accuralioiiem experienlia 
cognoveramvs. 

Gerardiis, ex ..\bbate Flo]'iaceno Ordinis Benedicti- 
ni, nionachusCislerciensis in Signiacensi mona- 
sterio, mrmoralur in Kalendai lo Cistrrciensi, Dtvio- 
ne excusn, el in Menologiis Henrique:, Buceiini et 
Cl ahmolicum titulo Beati. Saussaym inter Pios 
collocut. 

Adalbertus, ex Cannnico Slrahoviensi Ordinis Prae- 
monslratensis, Archiepiscopus Salisburgensis, 
refertura Chrysoslomo Vander Sterre in Natalibus 
Snnctorum Ordtnis Frxmonstraieims, cum tilulo 
Sanclae memorise. 

Rogerius, Abbas Trium-Fontium in Gallia, Ordinis 
Cisterciensis, cum titiilo Be'dti mdicntur ab Henri- 
quet; Bucelmo et Clialemoto : mter Pios censelur a 
Saussayo. 

Richardis seu Richarda, Udalrici Dynastae Eber- 
spergensis conjux, admonita a Di^ipara Virgine 
de sua morte, obiit hoc xxiii Aprilis anno Mxni. 
inscripta tonio 2 Bavarise sanclx Rnderi cum insigni 
etogio et tilulo beatae memoria; : quam etiam in- 
scnpsit Gynecxosacro Arturus du Monstier, acBea- 
tam compellat. 

Maria, unte Mlada dicta. Bcleslai Pii Regis Bohe- 
miae filia, memoralur ub Jrturo de Monsiier in Gy- 
necxosacro, cum tilulo Veulie, a quo abstinet Du- 
bravius. lib. 6 Bohemicx hislorix, ubi eam luudat. 

Arnulphus, Patriarcha Hierdsolymitanus, indicatur 
in MS. Bru.Tellensi S. Gudilx. Est is nec satis 
laudatus, de quo agitur ante Tomum primiim Maji. 

Dionysius a Ponte, \Horum duo priores, Ebioicis 

Ludovicus Grippius, ' in Gnllia, ab Hugonottiscrude- 

Franciscus de Linari, Vijsims interfecti anno 1S65, 
sei necdum ab Ecclesia vindicnii ut Marlyres, hodie 
inscribuntur Martyrologio Franciscano : Tertius 
Senis vixit pie subannum I4fiO. 

S. Corona, Martyr Ale.xandria;, indicaturin quatuor 
apographis Martyrotogii Hieronymtuni , et apud 
Notkerum : de ea agimus, ubi iterum cum aliis Mar- 
tyribus Alexandriiiis refertur, xxiv Aprilis. 

S. Fb reberti Episcnpi Translatio apud Leodium, 
indicntur in MS Floruriu. Dies depositionis celebra- 
tur XXV Aprilis. 

Robertus Abbas memoratur in MS. Floiario, videtur 
rssc Abbas CasiE-Dei, qui coittitr xxiv Aprilis. 

S. Artemii, Episcnpi Sennnensis, Ordinatio celebrai- 
tur in MarlyrologioGallicanoSuussayi : et ejiis depo- 
sitio xxvm Aprilis. 

Germanius, Abbas, Marlyr, profertnr m Auctario 



97 



sbyter. 



Murtyr Alexandrix, infra referendus xxix 
Aprilis. 

S. Renobertus, Episcopus Bajocensis inGallia,m- 
ditatur hoc die in MS. Florario, item a Greveno et 
Canisio. Veriim ab aliis xvi Maji. 

S. Guibertus. Abbas et FundatorGemblacensis, la- 
dicatur m MS. Ftorario. Vitam datun sumus 

xxiii Maji. 

S. Victor et Corona, Martyres sub Antonino Princi- 
pp, in JEgy^Xo, memoranturin Martyrologio Flari. 
De hisnor.uulla attingimus sequenti die, el remitti- 
mus ad diem xxiv Maji. 

S. Rirhardi, prirai Andriae Episcopi, Translatio; in- 
scripta est Ferrarn Catalogo generati. At riatatis 
celehrutur m Mnrtyrologio Romnno ix Junii. 

Adelinus Martyr, ut socius S. Kiliani indicatitr in 
Menologio Scotico Cumerarii. DeS. Kilianoetso- 
cus agendum erii viii Julii. 

Jolenta, ViduaBoleslaiPii Ducis Calisiensis, inscri- 
bittir lioc die Marlyrologio Franciscana et Gynecxo 
sacro j^lriuri, ut Beata ; si qutd de ejus cullu iiobis 
constlterit, polerimus de ea agere ad diem quo obtil 
ejus soior B. Kinga, quicumin monaslerwS. Ciarx 
Sandecix vixtt, xxivJulii. 

S. Pantaleemon, seu Pantalimon, memoratur in apo- 
graphis tribus Martyrologii Hteronymiani, et 21 
Aprilisin MS. Regms Suecix dicilur, Pantaleon 
Nicomediae monachus, dicendus medicus, et cati- 
'i"' xxvii Julii. 

S. Lupi, Episcopi Senonensis, Translatio inscripta 
est martyrologto Galiicano Saussayi, ejiis dies natalis 
celebratur iSeptembr. 

S. Agapitus Papa refertur in MS. Usuardi Reginx 

Suecixetapud Maurotycum. In Rom. Muriyrol. 

XX Septembr. 

S. Luttridis Virginis, Essendi», nobili Canonicissa- 
rum ceenobio m Marchia, cultar, nonien ei elogium 
hoc dieponit Theodorus Rhay inter Anintas illustres 
Julix, Ctivise Marcliix excitatis toci ipsius tubvlis : 
celeri referunt ad diem, qtw Fitam dalimus, 
XXII Septembr. 

S. Liberius Papa, in Calalogo Pontificum apud 
Ugltetlum tomo i Italix socvx, dicttur in bona se- 
nectute defunetus sepultu.'que in ccemeterioPrtscil- 
Ix 23 Aprilis, aliisequenti dtereferunt,utidiximus 
in aiitiquo Catalogo Regin^ Suecix Iradt seputtumv 
IJus Septembris, sed tn vetustis Martyrologttsrefetri 
ad diem xxiii Septembr. 

S. Symperti Episcopi Augustani Translatio imttcalur 

a Canisio et FeiTario. Dies nalatis incidil in 

xiii Octobris. 

S. Maximi Dbiconi fit hocdiecommenwratioAquiteix: 
bt festivitas primaria celebratur xjx Octobris. 

S. Responsae et socias, ex Ursulanis, reliquise hono- 
raiitur in Conventu Minoritarum S. Antonii de 
Alcacer do Sal ; tta Cordosits in Hagtologio Lu- 
sitano. Colitur S. Ursula cum stiis xxi Octobris. 

3. Benedictus, Monachi Martyres indicantttr a 

i. Juannes, iDorganio in Kalendano Benedi- 

i. Mathael, , ctino. Horum dies natalis censetur 

5. Isaaciis, 1 xn Novembris. 



Greveni ad Usiiardum. Forsan est Germanus Pre- S. Christinus, 



Aprtlis T. III 



13 DE 



98 



ACTA SANTORUM. 



DE S. FELICE PRESBYTERO, 

FORTUNATO ET ACHILLEO DIACONIS, 

MARTYRIBUS VALENTI^ IN GALLIA. 



crncA AN 

CCXIl 



Acfa mnr/ijii 
ab nucfore 
Coa-vo : 



MartttTOlngia 
avtiqiia ods- 
cribitut Valni' 
lt.r in Gat.ia, 



ttem Vsuar- 
dus. 



Ado. 



Hispnma: 
oflinijiniluv 
<i l'i-tro de 
I\'afa lOtts 

et in Chionico 
Bcj^lri. 



Vn/rntia, antiqua Golliarum vrbs. R/mlonn 
/Jnniini posi Isa/ae anuiis cun/lnvinm imposifa, 
fidei Christinmt' pra^nmes. ensquc ant pri^nns 
aul inler primos, afjnoscit SS. FVliccm Pre- 
sbytpruni, Fortunatiim et Acliilleum Dinctinos, a S. 
Lrn.rn Episcopo Lugdunnisi covmsos. Acfa missiunis 
et mavtyrii eruditc conscripta sunl nh eo, qui a sc potias 
conteTniilata evidenli iide pra-feiTe, quam auditn et 
anihipua agnilione recipere, suh iniiivm uitcstatur. 
Ediditea Laurciitius Surius ad Ininc diem, qust nos 
insupcr damus ex antiquo codiee IVevirensi h/iperialis 
monastrrii S. Maximini. 

2 Proloijus. quem pra^ft.rnm fuissc indicut uutiuni 
Jc:ovum n voee Igitur incipicnlium, ut alias s;rpc, 
omissus a librariis, Lcqendnria seu Passtonalia conipi- 
lantibus, hartenus dcsiden.tur. yJctis, qiioad locum 
Passinnis, conscntmnt antiqui^sinia qu.rqne Mariijroln- 
gia. Qiiod S. Hicrouijmo trihuilur, iu fjunfnor apvijra- 
phis i\lit lialct : Valpnlia civitate in G;iliia, Feiicis 
Pres.byteri. Forlunati D-aconi, Achillei Diaconi. 
Eadcm, scd Aeliilieo aniissn, leguuiur in MSS. Ri- 
chcnovicnsi, vt altero Scrcinssimip Christin^ Rcginx 
Suecur. In M.S. Roniano Cardinnlis Barbcrini isla 
trailuutur : In Gallia SS. F^elicis Pre&byieri. Fortu- 
naii et Acliillei Diacnnorum. Cuni elogio ex Aciis de~ 
su/nplo iia scrihit Usuardus : In (Jalliis civitate Va- 
lentia, nitalis SS. Felicis Pre?:byten, Fortunati et 
Acliillpi Diaconorum ; qui cum maximam partera 
supratli'-t;e uHtis ad fidem Cbristi convertist^eut, a 
Duce Cornelio in ciircerem trusi sunt : deinde diu- 
tissime verberati, cruribu^qne coufractis circa ver- 
tiginem rotarum a^tricti. fnmum quoque in eculei 
stispon^ione perpessi, ad extremum ^ladio cunsum- 
mali sunt. Adoeliam aliqunuto lalnis eade/n d^scribit , 
qua' liibrt nddcrc. In tialliis, inquit, civitate Valentia, 
naialis SS. Felicis Prebyteri, Fortuuati et Achillei 
Diaconorum, qui a B. Irena-o, Lugduneusi Epi- 
scopo et Martyre, ad pra^dicanduni verbum Dei missi, 
cum maximam partem supradictae urbis ad fideni 
Chrisii eonvertissent, a Duce Cornelio in carcerein 
trusi : dein durissima nervorum flagellatione diu- 
ti^sime verberati, post eliam revinctis post terga 
inanibus, cruribusque confractis, cirea rotarum ver- 
tifiinem adstricti, fumi quoqueaniaritudinesupposita, 
(lie ac nocte conlinuata eculei cxlensione su^pensi, 
ad extremum gladio consumn ati sunt. Hiecibi: 
quibua similia hulenl, er Valentia- in Cialliis passos 
traduut passim om/im Murtgrologia MSS. cvm tnque 
Aolkerus, auctor Martyrologti siib nomuie Bedat eititi, 
Belli/ius, Maurutyctis, Oalesinius, Cnnisiiis, Molanus, 
Grcvcnus, et alii lum hodicrnu Mariijrologio Ro- 
mino. 

3 V/iam mira/nur oscitantiavi Petn de Nntnlihiis, 
qut lib. 4 Catalotji cnp. 83. clngnnn horum Marlyrum 
C.I Adune [tit atias sa'pisstnic) accc}>it, suisquc vcrbis 
htuc inde dilaluvit, el Valentiam civilatem Hi:-pauia3 
scnpsit ; fursan inscius cxlare in Oallits aliam urheni, 
etia/n \ alentiam dictam. Hac occasione usus, qui nu~ 
pcr confin.iit Chro/ncon suh vo/nine Flavii Dextri, ad 
annum 255 num. 5 tsla cxcogilavit .- In Lusitania, 
urbe Vectunum Valentia. passi sunt sancti Chnsti 
Martyres, Felix. Fortunatus et Achill^us, a S. Ire- 
lliKO missi ad praedicaudum cuntra liffirelicos Gno- 



sticos xxHiAprilis. Ea moxvt certissi/na, arripuerunt 
Tmwujus Sahnar, Rudericu-: Cnrus, Pranciscus Biva- 
rius, el nlii. /'cnim nliqui. [igmcnto Dcxtri nntiquio- 
rcs, oh vcrba Pctridc yotalihus, attrihncrinil Vnlcntise, 
in Hispauin Tanrhoncusi rcijni Valcnlini /nctropoli : 
sed an in istis pnrtibus cnnstifucrint etiam Vcsinitionen- 
sc/n urhcm, uudc SS. Fcrrcolus et Ferrutia ad S. Fe- 
licem ct socios miseru.it vnntium. nccdum leijimus. 
Thcophilus Rainaudus in iudiculo Sanctorum Lugdu- 
nensium primo loco de S. Achiilco ejusquc sociis agens, 
^grc fcrt convelli ant etiam in dubium verti, quze 
apud Valenlinos in Gallia rata siint et luce clariora. 

4 Jonuncs Colmnbus, lih. t dc. Rchus gcslis Valen- 
tinornm Episcoporum, asscrit, eo loco hos Martyres 
gladio cjesos, ubi deinde fuit Pricratns S. Felicis ; 
dici-^ue, Remegarinm corpora transtulisse in tem- 
plnm, sanciis Martyribus Cornelio et Cypriano di- 
caium, ijuod nuni- est Princeps urbis ei-clesia, ab S. 
Apollmari nlim Antistiteappellala.Sf/Trf.sfjf/wsiftMn;-- 
ttjroloqio Gallicano, post lougum cx Aclis enco/niuni, 
addit ista : Quoruni cnrporum portio non modica, 
Valentia denium Arehitum translata, atque omni 
reverentiie testificatione a Juanne Arcliiepiscopo 
snscepta, in a^de sanctissimiE Trinitatis, ordinis 
Redempiionis captivorura, eximio cultu collncata 
est •- unde contigit ut Martyres isti inter Arelaten - 
sis eiiam dioecesis Tutelares connumerentur : iisque 
debitus hodie, celebris Liturgi* in niatrice ipsa ec- 
clesia peractione, et gloriosi natalitii sacropertotam 
dicpcesim anniversario, veiierationis cultus repen- 
datur. Hsec ibi. Quin vcro Airlatcuscs .\ub /ilu dupUci 
ad dici/iwui .■Jprilis cclchrnnt fcsiu/n S. GenrqiiMar- 
tyris, in secunais Vcspcris ftl officium a capilulo de 
SS. Felice, Fortunato et Achilieo Marfyribus, quo- 
ru/n festum suh ritu ctinm duplici cclebrant xxiv Apri- 
lis, et ad Lccttones secundi Norfurni, cx Actis de- 
sumplns, ista ex Chavtulario Jrelatcnsi adduntur : 
QuEe sunt Arelate horum sanctorum Martyrum re- 
liqiiia', illustris Comes Walfridus Mengrius. Mare- 
scallus Francias, a ('lero Valentino in Gallia acce- 
ptas, Joanni Archiepiscopo Arelatensi in -eede san- 
ctis^ima; Trinitatis, Ordinis Redemptionis captivo- 
rura, obtulit collocandas. Utenim dotalium bonorum 
Xenodochio (quod ipsi (oiitiguum inslituii) sic sacri 
hnjus muneris accessionem, ecclesi;e fieri voluit. 

5 Sauclus Davila, Episcopjts Gicn/iensis lib. 3 de 
Veneralione sacrarnm Rcliquiarum cap. 8, tradit in 
ecclesia majore Valentina asservari corpus S. Lu- 
dovici Episcopi Tulosani in Francia, et S. Felicis 
Pi-esbyteri ejusque Diaconorum S. Fortunati et S. 
Arquilogi, aliis Achillei Martyrum. Corpus S. Ludo- 
vici, e.rpugnata ct dircpfa Massilia, yjlphonsus Rex 
Araqimiie ei Ncapolitantis surripuit et Vulcnliam de- 
tulit. De aliis vidctur Davila credidisse, quod ibidem 
pnssos opiuarclur. Veram quia Alphonsus Solorianus 
iu Sacrario ecclcsise Valcntinai, et Gaspar Escolanus 
tn suts decadibus, non mcmincriuit S. FcUcis et socio- 
rum, id quod de eorum Rcliquiis, ut ibi cxtslentibus 
dicitur, mcrilo rcjicit Tamayus Salnzar. Antonius de 
Ycpez, Cenluriu 6 Chronici Bencdiclini ad an. 1052 
cap. 10 osscrit, apud Navarrain in ca/iobio S. Georgii 
Azuele/isi asservari caput S. Georgii, et quatuor 
corpf ?a sanctorum Martyrum Eulogii, Felicis, For- 

tunati 



Corpora trana- 
lata nd xdem 
tnajorein : 

E 



a iqua portio 
lala .-treatum 



ubi cc 'e 

branturl^ 

A/)ri'is. 



An a iqux 
re iqiiuv 
sint \'aen- 
tise In Hispa' 
nia ? 



an in cn-nobio 
S. Geonjii in 
!S'avayra? 



illsii a S. 
Irenxo Epi- 
scopo : 



post obitum 
Stvni, 



B 

sub Antovino 
Caracu la dlc- 
lo Attre.lo, 



occisicircaan. 
212. 



VIGESIMA TERTIA APRIIJS 
tunati et Acliillei : duabus arcis artiftciose elaho- 
ratis inclus.n, una cum instrumentis martyrii, et 
linteis quibus fuerunt involuta, Vbi iinHqm monu- 
meiilael lexUmonia, cjusmodi Irnmlnlioiiem eoitfirmnn- 
tia, si e.rtiiiil aliquii, prmlncta Itierinl, Itislorix huic 
forsan lux clariov alJnlfieint. 

6 Tempns qno Sancli lii mnrlyrinm jtassi sunl, 
hac ratinne vitlelnr posse inveslinari. Primo misit eos 
Valenlitim S. Irenseus, Kpisonpus Lugdunensis, con- 
ser|uenti tempore Marlyr. Hic S. Plwtiiio, marlyrw 
cnronato aiino CLxxvii, snbroijnliui, pra-fuit dictx Ec- 
clesix Mqtte ad annum ccii, lunc xxvni Junti in perse- 
culione Seceri marliini laureatn ndeplns. Seciimlo fue- 
runl Ires Marliires aliquamdiu Valenliie, uipiite qui 
tertiaiu fere partem pnpuli ad cultum Christi tra- 
xerunt. Tertio miralur Dii.r Cornelius, post Severi 
Principis severam Lugdunensium trucidationem in 
his Incis, adro scilicel vicints, Christianitatis aliqua 
indicia remansisse.£'.r/iis!Hrf(f;!sco//(;/;niKs, Severuin 
Imperntorevi titnc mortnum fnisse, quod eonligit anno 
ccxi, ilie IV Fehrnarii. reliclis duolius filiis, Sepltmio 
Geta Cxsare et Antonino a posleris Carncnlla cognomi- 
uato, pari jtire ad Imperittm evectis; sed Geta, anno 
proxime sequenle, in sinu malris oecisits est a fratre 
Anlonino.viro trnctileuto el nimio fu rore preecipili. Ceesa 
poslen itd plnrainltlia inqens mntliludoftiutorum Geta'. 
et 111 hiscelelins Jtiriconsntttts Pnpiniitntis. Ergo soltim 
reqnulmt Anloniutis, qnem tesle /Elio Spnrliano, pa- 
rens Severus in snninis vider.it sibi successurum. 
Qu;ire statim ad niilires processit. et Bas.sianum fl- 
liiim natu majorem M. Aurelium Antonium appel- 
lavit : deinde ul idem erplicjl, ciiin iret Severus con- 
tra Albinum in itinere apud Viminatium, filiiira 
siuiin majorem Bassianum, apposito Aurelii Anlo- 
nini noinine Csesarem appellavit. Hine nnn ditbita- 
mus, qnin in Actis Aurelii Priiicipis persecutio intel- 
tifjatnr a Severo pntre mnla, snh filin M. Aurelio Anto- 
jtiito CarncnUa continnala, etsic hi Marttjres passi vide- 
rentur circaanuum ccxii. 



90 



A S. Ircvxo 
Va entiam 
wissi, 



clareiit mira- 
racuiis. 



Tugurlum 
exatant : 



ACTA VJT^ ET MiRTYRII 

AUCTORE CO.EVO. 

Ex MS. Trevirensi S. Mitximini, collato ciim 
edilioiie Siirii . 

J.gitur bcatissimus Iren.-eus, Lugdunensis nrbis 
Episcopus, consequenti teinpore Martyr, in qiio, 
dispo^iiione divina, instituendae fldei fiindamenta 
miiabili locata tirmitate coiistabaiit ; Felicem Pre- 
sbvteriiin, tiim convers:Atioiie qiiara nomine dictum, 
Fortunatum, in quo consummationis divitias adfu- 
turas reijani vocabuliini promittebat; et Achilleum 
Diaoniium. Valeutinae urbi, pro imbuenda" pra?dica- 
tionis seiniiiario, destinavit. Quns il'ic geiitiliura 
posita multitiido spiritalis grati* suscepit studio, 
rair;il)ili excoluithonore, veneratinnisdilexitaflectu. 
rbi dum iinpositi tam nneris quam honoris raunia 
teri-eno labore, coelesti militia exercere jufjiler desi- 
derareiit; tanta in eis brevi terapore miraculnrum 
emicuit fortitudo, ut qunsqiie spiritalis iiequitia; in- 
festalione vexatos, a membroruin enormitale com- 
pressns, varianim aegritiidinum dehilitate prfflmor- 
tuns supernae opitiilationis arinati potentia, pristino 
vigori mentis et corptu-is viribus restaurarent. Quee 
cuncta signoriim virtutibus, tam gratiaruin quara 
prfpcoiiinrum suftragiis. dilata nequeunt suHicienter 
n.irrationis tramite reserari : cum potius dignura 
sit, conteinplata, evidenti fide prasferre, quamaudita 
et ambigua agnitione recipere. 

2 Krgo menuu-ati viri, jain ex magnis ad meliora 
tendenles, haud procul a Valentina civit;ite ad 
Orientem, scilicet eam partem, quae divinitus evo- 



cati venerant, elegenint exiguum tiigiirinm. per 
quod essent coeleste habitaculiim consecuturi ; et 
humili sedulitate, sed devotione suhlimissima se 
locaverunt. Ihiqiie jiigiter continuata psalmorum 
modulatione instructi, vigiliarum labnribus rauniti, 
jejuniorum parsimonia pasti, maxirae a Domino ro- 
borati, Gentilium mullitudinera ;id baplisraatis gra- 
tiara exhortationis ar fidei pialaudabilique violentia 
rapiehant. 

3 Succedente itaque tempore, cum S. Felixartus, 
excubiarum assiduilate defessos. aliquanluliim in 
sopore quie.scere permisisset, visionem, ccelestis 
indicii a.ssignatione raonstratam, fratrihus en.arra- 
vit, dicens : Vidi h-cum, siderei splendoris coru- 
scatione raicantera, inettabiliura florum diversitate 
vernantem, fragrintihus qiioque aroraalibus redo- 
lentem: tahernacula etiam steflantihus gemmis insi- 
gnia. fiilgentis ,auri decore radiaiitia : in quibus 
quinque agni, niveo candore nitentes, albentium 
foliorum flnres depicfos croco. pastu deleclati invi- 
tante insigni amoenitate carpebant. Quae dura ma- 
gnitudinisimmensilate perterritus, et virtutis iulrai- 
ratione gavisus, inteiiderem; audivi haic dicere, 
divime vocis reseralione prol.ita : Eiige servi. fidei 
devotione probati, Irena^i famuli raei discipuli, qui 
talenta exigua, miiliiplici locuplelalioiie arapliata, 
paraslis ; infrnite in gaudiiim Domini vestri, qun vos 
ficiet perpetuas laetitia; exultatione gaiidere, fratrum 
vesfrorum societati conjunctos. Diiin ergo hujus 
deleclabili narralione fruuntur, Fortiin.atus ef 
Achdleus, spiritalisgratiae ardore succensi, aiunt : 
Gloria tibi coeli fdiricafor, raundi condifor. inefla- 
bilium munerum tunriim osfensa largitale promis- 
sor, quia perfaiMulum tuum Felicem, nobis indignis 
iniraereutihusque coslestium fhesaurorura arcana 
demonstras, ac nns c proprije vocis adhortalione 
solicifas tanfaeqiie remiinerationis invifatione corro- 
boras ; annue, ut contra imminentem adversarii 
inresfationem protectionis tu^ aiixdiaiinue rauniti, 
ejus ssvientis furoris jaciila cnntemnere, et ad 
consummatffi passinnis coronam, te in uobis vin- 
cente, pervenire suflragii tui munimine mereamur : 
quia cum tuum sif, quod pro piefate niens huinana 
superare aggreditur. ipsius tamen ficis esse pro 
retrihutione, in concertatione quod gesserit. 

4 Hujusmodi itaque orafione completa, quidam 
frater ciira litteris adfuit, a SS. Ferrenlo et Ferrii- 
tioiie directus.quos memoratus beatissimus Antistes 
destinaverat ad Vesiintionensis civitatis ecclesiani d 
iiistriieiidam. Qiiae litierae hujusmodi scripti seriem 
cnnfiiieh.ant : Dnininis piissimis, in Christo frafri- 
bus, Felici, Fortunafo et AchiUeo, Ferreolus et 
Ferrutio in Domino saluteni. Seculorum raoderator, 
aniniariimque Redemptor, Cnnfessnruraqiie suorum 
uherrima largifate reinunerafor. quagdain niilii fa- 
mulo suo arcanorura suortira occulla dignafus est 
reseranfis visionis declaratione monstrare. qiiae 
etiam festino desiderio studui ad sauctae traterni- 
tafis vestrae notifiam pervenire. Ctim ego, trausactis 
vigiliarum exciibiisquieturicorpiisculi memfira, so- 
pore paululura reparanda laxiirem ; vidi pate acta 
coeli corapagine, Aiigelicis manibus, pr.TfeiifoCrucis 
vexillo, quinque coronas prolafas, auri splendore 
fulgentes, ac gemmarum coruscatione micantes. 
Audivi eti;im vocem, tam mirahili stiiporeterribilem, 
quam ainbiendie invitationis poIlij'itafinne jucunilam, 
ita dicentera : Irena»! discipuli, qui ejus suscepitis 
prompta devotinne pr.TCeptum, percipite cojlestis 
glori« regniira. niea reinuneratione proraissum. 
Credo ifaque. s.ancfissiini fr.atres, quod liiijus visio- 
nis miraculum vos ad marfyrii solioifet triumpliiim. 
Et quia fortior dehet semper prieparari animus, 
ubi altioris decertationis e speratur evenfus, divins 

opitalationis 



D 



ArCTORE 
CO^VO. 
t S MS: 



muttns eon- 
vertunt. 



vislone .S. 
FelicU : 



invilantur 
fid caleste 
f)uudium : 



laudant 
Deum. 



Cnrrobaran- 
ittr litteris 
ss. Ferreoli 
et FtrrtUionis, 
f 

d 



et alia vi» 
siime ad 
ntartijnum 
lirovocantur i 



100 



AUCTORK 
CO«AO 
EX USS 



psalwis et 
hymuis se 
prapaTunt 

f 

avdtfi a 
I/uce Cor- 
niUo, 



miffunfttr 
in custo- 
(ham, nb- 
jtmjanfur 
a jndice : 



k opitulafinnis suffrngio, no«mutuEeexhortation's mu- 
nimine roboremiis : quatenns cum ingruentis perse- 
cutionis lentamenta advenerint, paratam valeannis 
habere atl siippliciorum cruciatus fidem, si vohimus 
adept.p exuKalionis nhtinere victoriam. Hic rursum 
B. Felix, qiiie ei fuerant revelala, f|U«que frafribus 
suis Fortunato et Achilleo fideli rei:itione patefece- 
rat. Ferreolo et Ferrutioni scriptorum pagilia de- 
claravit. 
5 Tum vero viri, qnos manifesta praemia accen 



ciinsftihter 
lesjiondcnt. 



iom expo- 
nunt : 



PASSIO SS. FELICIS, FORTUNATI, AnHILLEI. 

tudinis siiae procreatione plasmafum, sibi prspcepit 
Aimulari. Idcirco inditrnum est. nt creatura, crea- 
turae serviens, proprium ignoret auclorem. Quem si 
plena fidei niente receperis, numinum tuorum irri- 
denda veneratione neglecta, facile poteris iEternsB 
"vita; praemia promereri, atque ad cctlestis habi- 
tationis ineffabilium raunerum beatitudinem perve- 
nireJ ' - 

8 Ad hjEC Cornelius in pertinacis perditionis de- 
liberatione persisteus, ait : Salulirius namque debe- 



derant, ad tanti triumphi insipnia capessenda, jugi- retis haljere consilium, ut auri ,irgentique talentis 
ter psalmis hymnisque, continuata modulatione re- liberaliiatis me.^p perceptis largitate. salutis vos 
plicatis. aninvs praeparabant. Igitur eo tempore/' securitas vendicaret: quam pro tanti sceleris faci- 



Aurelii Principis, persecutionis furore saeviente, 
Dux Cnrnelius Valentinam ingreditur civitatem. 
Unde cnm jacfandi gratia. polentias dilatatione su- 
blimis, arropanlia" tumore terribilis, populi copia 
circumseptusprnrederpt; audivit SS. Felicem, For- 
tun.itum et Achilleum assuefse deprec.itionis invoca- 
tione psallenfes. Quorum voces audientes quosqne 
tant^ dulcedinis nblecfatione mulcebanf, nt qnasi 
Angelicis choris conciuentibus, inlonare randulntitme 
canora clarissima organa crederentur. Lncus vero 
Psalnii bic erat : Omnis terra adoret te Deus, et 
psallat fibi, psalnnim dicat nomini tuo Altissime, 
allchiia. Cornelius ha>c anditu denunfian*e cogno- 
scens, tam stupore atlonitus, quam dira; mentis fu- 



nore perpefrato, multiplicinm suppliciorum poena 
consuraeret, ef nec corpnra ■^'esti-a ad si.Iitam vel 
communem perven'ant sepiilturnm. Felix, Fortnna- 
tus ef Achilleus dixerunt : Qui Christi potentiam 
almegare proditione damnata perseverant, aeferni 
interitus mancipatinne peribunt. Nns vern nec // 
credula piefatis tua? pollicitatin oblatasolicitat, nec 
pa'uarnm cruciatio interiniuafa conturbat : quia 
Dens nnster semper servis suis pra^stat in congres- 
sinne fidem, in decerfalione virtiitem, in consum- 
matir.ne vicforiam. Gloriosius namque esf. a^tPrn<ne 
beatitudiuis vitam perpetuam oblinpre, qu^im diabo- 
licaj persuasionis errori mortifera credulit.ite siic- 
ciimbcre : quia quisqiiis recti cursns gnberuaculum 



/. 
conteinnunt 
finrntcm 
icqnr alque 
btadmenlem : 



rore succensus, aif : Quisnamsonus auriiim mparum derelinquit, merito in scopnlos naufr.agii illisus col- 

secreta percussit'? Numquid post Severi Principis labitnr. 

severam laudabilemqup Lugdunensium triicid:itio- !' Tnnc Cornplius virosa aninii indignationo suc- 

nem, in liis locis Christianitatis aliqua indicia re- census, nervnrum durissima flagellatione cos prse- 

manserunf, qu» et saciilege numin:i despiciant, et cepit lictoriim inslantia verberari. Qui inter ipsa 

audacter P]'incipum decreta conteranant ? Cui beafa supplicia pro]iheticne lectionis instriicfione 



pra^eunfes milites dixerunf : Sunt hic tres viri, su- 
bliniissimi seductnres, qui fj tertiam fere partera 
populi ad cultum Clirisii sua iiidesineufis alloculio- 
nis persnasinne traxeritnt, deorum qnoque no'-tro- 
riim fjiiKi, antiqua nperosifate subliraia, ef ceremo- 
niarum uoslrarum religione sanctissima, profan<e 
aucforiiatis viribus subveiferunt. 

6 Tunc Cornplius, diabolicae vesani<e aesfuatione 
inflauimatus, pr<ecepit eos ardui claustris carceris 
raanriiiari. Qui etiain, cum redeunti fuissent custo- 
dum officiis prEesentati, dixit eis : Non reliquorum, 
qui se Christianae religionis superstitione jactabant, 
vos exempla deterrenf, qui ut Deum cnlere praesu- 
mebant euin, quem constat Juda>orum stirpe pro- 
genitum, atque eorum justo urgente furore, verbe- 
ribus flagellatuin, patibiiln affixum, mortis ullioue 
daraiiatum, humana vel communi conditione sepul- 
tuin ? Et adhuc reverenda deorum numina, profana 
abusione ilespicitis, simul et invictissimnruin Prin- 
cipuni deci-Pta conlumaci protervia contemnilis ; ac 



psallebanf : Confundantur superbi, quia injnste ini- 
quitatem fecerunt iu nos : nos autem exerccbiinur 
in mandafis tuis Corutflius vero ait : Ecce dii no- 
sfri,quosadorareprnfana rpsiiIlafionecnnfein]isistis, 
ultricis in vos ir:p sua; supplicia intendiinf. Ubi jam 
est Chrislus vester, qui vos non aut virtutis suae 
praesidio adjuvat laborantes. aut pnfenti» su.-b mu- 
niraine eripit liberatns ? S. Felix ita respondit : Si 
menfpra fuain non leliferi erroris cscifas detineret, 
cerneres quod nos, quos credis flagellorum tiiorum 
dilaceratione sulcatos, nec irapressa; vibicis vestigia 
designatacoinniaculant.Cornelius prffisentis virtutis 
admiratione confusus. ait. Quia / vos fot flagello- 
rum cruciatibus afllicti, diis nostris invictissimis non 
cessatis convitiari, peritura corpora veslra feterri- 
rai carcerisclaustra suscipient, posfmnduin tr.actafus 
mei deliberatione librante, severiori ultione infente 
trucidanda. 

10 Itaqiie beafis viris intra ferales carcpiis tpne- 
bras constitulis, et solitae inodiilalionis exult:itione 



cirdiintur 
nervis im- 
maniter, 

l's. 118, 78 



setl manent 
ittiisi ; 



popiilum, priscis teinporum cereinoniis famulantera, roborante concinentibus; medio fere noctis tempore 



novi erroris subversione disperditis? 

7 Felix vero, auctoritate snsceptae confessinnis 
armiitus, conslanti fidp etinente respondil: Npfand<e 
porsuasinnis sensus, dolenda perditione damnatos, 
iden profunda? ignnranfia; error obtenpbrat, quia 
cu,'lpstium mysteria non rpci])iunt :ircanonim, nec 
cosdem ullius verilatis sideiidor illnminat. Rese- 
randa est ergo jiolius cnnleuqibitio aniiiiaruni fidei 
elaritate, quam corporuin : et iulelligeuduin, deos 
islos, quos tanto praacnuio ei assprtionc fal-iiatis 
extollis, omnino deos non possp dici. qiiijqie i|ni 
fabricali manuiim vestnruin eflrigiatioiie noscuutur. 
Dic milii, quodnam valebnnt iirccantibus inedebp 
adhilipie pra.'sidiiiin, a quibus snmpsisse ]irobanlnr 
exord:uin '! Et cuiu aucfores porum, mnrtis assidua- 
fragilitali siiccumliant, ipsi cujus deitafis ietcrnitate 
subsistuut >. E't enim Deus, oinuipoteus, pra?terito- 
rum initiator, prffisentium recfor, fufurornmque 
dispositor : qui humanum genus, imaginis et siinili- 



Angpliis adfuit, extprrilisqiie cusfodibus, muuitissi- 
mse objectionis claustra perfringens, et multiplicium 
tenehrarum tetra obscuritate condensa, ardentis lu- 
minis cnruscalione, diruinpens, aif eis ; Ile nunc 
fideles confessoreS Dei, hon terrenae protectioiiis de- 
fensati sciito aiit galea. sed divinic vii'futis armati 
fiducia : et muta simiilacra, perdifinnis arle effl- 
gianfp compnsita, subversa vel cnmminula. flde uon 
ficta citn disjiergiie. Qiii raaturanles devota mente 
cadestia cnnqilere ]iriece]5la. tenqilorum nbslaciila 
reserautes, Jovis slatuam, elec.lri preli»isitate ful- 
genteni, in pulverem arrejito fabrili malleo redege- 
ruut ; siniiliter Mercurii et Satiirni sf-itnas confre- 
gpriiut. 

1 1 Quaprnpfpr Cnrupliu'^ nimis ir;iti!s, jus-it nii- 
lites Christi iteruni.cnra]irebcudi, et in eis omne 
genus tormenforiim impendi. .\d quos ad se adductos 
dixit : /i Dicite raihi virtutem Cbristi vesfri, in quo 
tautam fidnciam liahetis, ut deos nostros confringore 

iion 



ab Annelo 
educli, 



stalufix tlro- 
rinn confrin- 
(/itill : 



errificant 
Diici Clirhti 
virtittcni : 



VIGESIMA TERTIA APRILIS. 



101 



nin diibifarofis, Marfyres Dei. qiiasi ex nno ore 
respondentes, dixeriint : QiMnivis iiKlignii.s sis aii- 
dire mysterium Deititis ; lamen propter popiilmn 
fideliter astantemad Dei prisdicationem, de Ciirisli), 
qui estveritas, proferemus seriiionem. Cliristiis Dei 
filius, Dei est virtus, et Dei sapientia; per qiien 



cryiieHssime 
torquenlur ; 



constanier 
perseVLi-antes 



CcorcH 
aitln^ iih 
Ecrle^la 
Hoiiiiina 
Jirnhfifiis : 



laxari : qiiibus ait ; Saerifirate dii», qnos confrin- 
gendo audacter teraera.stis : forsitan eoriim indnl- 
{.'enliam oljtinebitis, ut collato medicorum studio ad 
incolumilatem pristinam pervenire po^sitis. At illi 
responderunt dicentes : Si in diis istis aliquid exi- 
stere no.^ceres, sibimefipsis protoctinnis necessariae 



AUCTORE 
CO.KVO. 
EX MSS. 



facta sunt omnia, et sine quo fiictuni est iiiliil : q.ii juvamina praibiiissent; et crederentur ma{rni cen 



fantuin cond<.liiit super iina ove perdita, iit eam in 
desertn qiiEereret, et inventam in humeris suis im- 
pnneret, etadgregem reportaret, et dicpret i:audens 
ad amicos et vicino« : Congrafiilaniini milii, qiiia 
inveni ovem meam quam perdideram. Tu vero, si 
volueris in eum credere, poleris virtutera ejus anira- 
advertere : qiii probatur tani;e poleiitiw liabuisse 
virtiitem, ut Ijazarum, qnatridiianiB sepulliirie jam 
fffitore torpentem, ad spiriimen pristinaj vifse revo- 
carit : raaria quoqiie super ambnlarit sicco vcNfigio; 
quinque etiam inillia mortaliiim ex qiiinque tantum 
panibus geminisque pi^cibus, iminort ilibiis pastos 
epulis saturarit; sievienfium ventoriiin fempe^tates 
imperantis verbi tranquillitate fivcnarit. Hic nainque 
merito taiitorum signoruin iniraculis adoralur, qui 
aurium meatu«, crussitiulinis damnatinne obstructos, 
priecepit sna mi lela prisco reformari auditu ; ciBco- 
rum oculos, infiictae obduritioni* niihe conelusis, 
reseratiE novje lucis fruendis usibiis restitiiit : pe- 
dum gressus, debilititis confritotione sublatos, divi- 
nae auxiliationis misericordia reformivit : leprae 
etiam squilore perfu>ns, computresceiitis sqiiama 
tabe delersa, jussit rediviv.e c irnis r.?paratinne ni- 
tes.'ere. Hic namque l)eu< digne et divinitaiis su.o 
et maje-ifatis solus creditur, et cunctis aflectilius 
cordis et viribus corporis diligitur,.ef insignium mi- 
raculoriim testimnniis formidatur. 

1:2 Tunc Cornelius, veritatis serie superafus, at 
que ob linc magis magisqiie succensiis. jussit eos 
revincti^ postfergum minibus, renibus cruribu^que 
confra''tis circa vertiginem rotariim iidstrictos, fiimi 
quoque amaritudine vel nube suppo-ita, die ac nocfe 
contiiiuafa eculei exfensione su^pendi. Quos etiam, 
vesana urgente crudelit:ite. lirtores increpabant, 
dicentes : Qui deos comininuere prm^iici tcinjritnte 
praesumiint, tahbus debent suiipliciis nefaiidatu 
amittere vifam. Si famen Cliristus ille liac deitaie 
poliet, qua vos eum nominis siii mai*nitudine jacta- 
tis, viriute sua vos eripiat, torinpnta sulnnoveaf, 
vincul:' dirumpat. 

13 Sequenti vero die Cornelius jiissit eos a liga- 
minuin nesibus, pauliiliiin inijiertita absolutione, 



sendi remedio alieno, si / agniti fuissent interilu 
sese liberasse proprio. Satius itaque diicimus aeter- 
nae vitje praemia merraturi pro Dei nostri confes- 
sione succumbere. quam perdilionis ve^trie ceremo- 
niis deservire. Tunc iraininenfe jam gloriosioris 
cerfiiminis vicloriali triumplio, jussit eos Cornelius 
gladii olitruiicatione percelli. Qiii a ministris juxtJ 
piwcepfa Diicis extra civifatem educti. et fainen 
circiiuifiKa* popiilnriim miiltitudini pra;dicantes, in 
locn nrationis, quem silji condidera.it, et qui perse- 
cutorum fiierat infc^tatione m teineratiis, con<um- 
mati m:irt_vrii sunt priciniuni asseciiti: nocfiirnoque 
teinpore, ('hrisfi:inorum fide vel studio, digna sunt 
celebrit.ate sepulti : ubi divinaa remuneiMtionis te- 
stimoiiio assidue existcre rairacula comprobantur. 
Ibidein flctuum nostrorum exoratione olitinenlc. di- 
gneniur, nobis superno adminiculantc sufiVagio, ur 
beiu propriiim protegere, indigos miscricordiieauxi- 
lio rolinrare, populi qunque niiiltipliciiim delictorura 
viiiciila adslrii-ta laxare, annuente Doniino nostro 
Jesu Christn, cui est honor, potentia et virtu^, cura 
Patrc et Spirifii Sancto, n in Trinitate perfecta, in 
secuia seculorum. Amen. 

ANNOTATA. 

a Siiriifs, morborum b Iiti'm, allienfia lilia flore 
depicfa crocpo, pastu delectabili invitantp. 

c Iii'in, piie, d Iilem, instrunndi fiindaininis con- 
strucfione locandam. ^lilnu, super:itur. 

f Hiinri-ssif M. .■jnirliitm Aiilountum Caraciliam 
siifirft tir(itiin<imus. 

g IJMinritus e.l Ailo tiabrut raaximam partem. 

b Suriufi, crudelis. 

i MS. Trerir. Qiiia vos aliquid obtinere non Dei 
vestri virtute convincitis, sed potius m;igicis artibus 
npprohatis. 

k Plurimn e.t sequcnlibiis desunt a}ittd Snritim. 

I Sttriu.t, ufi crederenfur tunc pnsse subvenire 
aliorum supplicio, si ipsi sua pofentia sese de pro- 
prio libera^sput. m Llem, cremiifiis. 

II Forsni siiiittes cliinsulx a pnsteris ailjuuctiv suilt. 



fflndlo ob' 
truncantur : 



seputti cta' 
rent inira- 
cutis. 

E 

Inrocan'ur 
a scriptore. 



DE S. GEORGIO MEGAEO-MAUTYRE, 



LYDD^ SEU DlOSPOLl IN PAL/ESTINA. 

Commcnlarius prscvius. 

§ I Acta S. Gcorgii voiusliofa ; Lallna apocryplia Givwa (idei iiiclioris. 



AMMADV. 
PAP 4 



Mi 



-nfini tiujns Mnrtyris rl loto Ctirisliano orlie 
relelterrimi memoriim. art /iiincxsill Aiirilis 
,)iem refrr.ens Usttardtisiu .mnMarliirottiiiio, 

^lirudeiiter admmet, quod, eisi ge>,ta Pas- 
sionis ejus inter apncryphas connumfrentur scrj- 
pliiras: taineu illuslrissinuim ejus martyrium inter 
cornnas Marlyriiin Ecclesia Dci yeuerabililcr bono- 
r:it. Jituc Ecetesix. prtrseriim Rfimaivt sensutn jirx- 
rlftre eirpre.f.til S. Oelnsins Paittt : qul riim suti annum 
ccccxciv m Rtimaiw Omcilin i, corfim seiitnagmta 
Eiiiscnjinrutu ra'fu, lil^ros saeros et atfllieutfcns ali apti- 
ertjpliis ftiscreturus, po.tl dtrinas Srripluras. (,'oncilia, 



Palres, alqne Poifli/icuiif decrefales epistoliis vene- 
rabjliler reciiiiendas, pi;itno loeo ;w.-iii.wc( Oesfa san- 
otorum Martyrum, ijiii.multiplicibiis torinentnrum 
cr^cialibus,ei niirabilibus confpssinnum triinnphis 
ipradiant : euiuque mlfihmiutis aildidtsset. qund eoruin 
aliqiia se,i,'uiidum antiquaiii consneludiuein singulari .,,1^,.^^^,^ 
caulela iu sancta Rninaiia Ecclesia nnu legautur, ^cia Pas- 
quin eteoiuiuqui cousrripscre nomina poiiitus igiio- ''ottis 
rantiir ; el ali iiifidulibiis vel idinfis supertliia aut 
uiiiius apta.qiiainrci ordo rueril.scripta esse putan 
tur; sicut ciijiisibiii Cyrici et Julift.a', sicut Georgii 
iilioniiiiquo hujus inoiji Passiones, qua> ab hicrciicis 

perhibentur 



«6'2 



DE S. GEORGIO MEGALO-MARTYRE. 



A perhibentur conscriptse ; Aa-c. inqnam cum momiinset ideoijiie nou pauca>i tormcntorum, mortium nc portentn- D 



AiicToRE D, p. Gehsius, patilo po^t .wbfnngil .- Nos tamen ciim pr;R- 
dicta erclpsia omnes Martyres. et eorum gloriosos 
agones(qui Deo magis quam hciniinibiis noti sunt) 
omni (levotione veneramur. 

2 QuRnnm illa sit Passio Georfrii apocrypha, qna^ 
qnia al/ lnrreticis pfrliiheanlurconscripln, Nolitije libro- 
rum apocryphoriim qui non recipiuntur inseritur a 
Gelasio, operose indagavit Baroiiius, tanrlemqne inve- 
nisse sese arbilratnr in sna falliccUana Bibliothera, 
in aiiliquissimo ae pene vetustate con-^umpto cociioe 
pagina 159, multis procnl ilubio refeifam mendaciis. 
Ibi, inquit ipse in suis nd Romnnum Martyrologiim 
Annntnlinvibiis, portento.^^a quEedam et ab omni mi- 
racujnnim rafione aliena referuntur, qua; quidtm 



referia fi 



rnm species trnmeunte. Finguntur anfem omnia geri 
si(6 Daciano Imperatore, utique Persarnm ; afquein 
ipsn Perside sive Annenia miiwre. Persico imperio 
fuiilima ac sxpe subjee.ta, qus& et Cappadocix nomine 
continetur; idque Melitemr, Sancti patrin, ad Enphru- 
tem sita, in conjinio Mesopotamix. Daciani nomen 
suggerere potuit crndelis ille Prseses, Christianorum 
laniena infamis in Hispnnia GalUisqne, endem ferrne 
tenipore, qno passufi, ut infra diremus, Niconiedise est 
S. Georgius, initio persecutionis ultimx a Diocletiano 
et Mnximinno suscitalir. Neqiie magnum est visum 
septunqinln dnos Reges subjicere tnnti Imperii domino, 
qnando snlius Chananex Rex Adnnibex-ec lib. \ . Jud\- 
ciim. glnrialur habiiisse seplnaginta Reqes sub mensa 



{ut sextR? Synndi verbis ular) non ad pietatem le- sua, cnlUgentes cibnrum reliqnias. Si autem fabulatori 



gentes, sed ad infidelitatem addncant... Leguntur in 
iisdeni alia nonnulla indigna Martyre. ut suspectum 
cnntnberiiium vidiia^, ars dolosa ejusdem ad per- 
dendos gentilium magos atqne enecandos gentiles 
quosque, innumera pr?eterea formentorum genera, 
quibiis agitatus Georgius nec mori potuit ; ut, prse- 
ter equiileos, ungulas ferreas, crates ignitas, ro- 
tamque niucronibus nndique prsefixam, calceosque 
arnialos clavis (quos et in alils leguntur Actis) etiam 
arca ferrea, clavornm cuspidibns intus ad feriendnm 
aptata, pra^cipitium, contusiones malleis feireis 
iterafse, columna ingentis pomleris super eum po- 
sita, ingenti--que molis saxum snper caput revolu- 
tum,ferreum ignitum sfratum, liquen-^ plumbum su- 
pereffu.^^um, mersio in puteum, quadraginta igniti 
clavi quibusest confossus, a?neus bos candens, mer- 
sio in puteum, ponderis ingentis saxo ad collum 
alligato, Ad hEec fingitur ibi Dacianus quidam Im- 
perator, qui Persis dominetur, et spptuaginta quin- 
qne Rogibus imperet. sub quo Georgius pa^^sus sit ; 
et alia multa, quse pot'us delirantium somnia quam 
sinceram hisforiam Martyrls pra^seferant. Ilnctenns 
ille. 



illi cordi fuisset alicujns Persiei Regis verum nomen ex 
hisloria discere, potnisset nominasse Narselem, Diocfe- 
tinni coa^vnm, partaquc de Romanis vtcloria et clade ab 
iisdein recepla nntuni. 

5 Finit fnbulosa istxc Leqemla in nostro MS. et 
qnaai obsignalur bnc notnbiH clausnhi. Ego Passecras, 
servus Domini mei Georgii, qui in omni passione 
:sua annissepfem prsesensfui, in qnibus judicalus est 
al) Imperatore Daciano et septuaginta dunbus Rpgi- 
bus, per singulos annos et menses et dies excepj qu;e 
passu.-^ e.=;t, et scripsi omnia pHi' ordinein quae gesta 
sunt cum Domino Genrgio. Nnvif Domiiius ccEli et 
terree qui judicaturus est vivos et mortuos, neque 
apposui neque subtraxi de pa>sione ejus: sedquo- 
modo passus est ita soripsi. Complevit autem mar- 
tyrium suum S. Georgius vni Kalendas Maji, sexta 
feria, in bona confesslone : omnes etiam qui credi- 
derunt per S. Georgium in Christum Jesum Domi- 
num nostrum, et est numerus eorum quadragima 
millia nongenti, coronati sunt in nomine Patris et 
Filii etSpiritussancti ; et Regina Alexandra, qu£E a 
Deo coronata est; cui est honnr. perpetuitas et laus 
et magnificentia et victoria in secula seculorum. 



abotids ta- 
meii ils 
gux hxresim 
sopiebant. 



gmnm 
epitume in 
Sis. ralli- 
cetlano, 



3 Nos quoque in dicta bibliolheca tomo ac folio citalo Amen. Hactenus fnbnln, quam tamen ne in nostvo qiii 



reperimus eadem Acla, charnclerilnis cxarata longubar 
dicis, nt .•ie.Tcentnrum et nmplins annorum codex videri 
posset, qunles in Bibliolhera Cassinensi, plurimi ; et 
censunv Bnrnniana-memores, fransscribenda curavimus, 
ad niaturius ceriiusque de illis judicandum: est autem 
eorum lioc principinm : Regnante impiissuuo Daoiano 
Imperatore cive Persaruin, et ipse prseerat super 
quatuor seculi partes, quia prior erat super omnes 
Reges Gra^ciee etc. Siint ea suve non tantum fule, sed 
etiam lectione tmlignissima ; venim, quantum possumus 
dijudirare ex .^tylo eerbisque aelaiis longe postt-rioris et 
verKdius snb fhiem iusertis, ipsius in quo descriptn snnt 
coihdn ivdiiem liaud patuitaucior excessisse. Cnienimt 
quaintumcuinque riiliculu f,ibulatori,secu!o iv aut v {qiio 
ista debuissent fni.^^seab hirreticis ut prwsumiturconftcta) 
potui.^isent vel per somnium incidere septuaginta quin- 
que Reges Gra>ciae, inlelligendo per Gra^ciae numen 
vel Rumonum Imperium universum.vei illi 
Orientalem 



!ins porlionem 



dem M.S. haberi inlegram eo persundeor, qnnd inter 
tam mhlta absurdn niliil reperiam nnde eornm anctor 
hyereseos debcat hnberi suspectus. Quod igiturde pariler 
rejectis a Gclasio Cijrici et Juiiltm Arlis, etinm deistis 
melius pronuntinsset Baronius, intercidisse : sirut inter- 
cideuint ant potius pio Catholicorum studio abnlita 
fuerunt , omnia fere Fvangelia suppositilia ; Actus 
Aposlolorum ; Ubri de Qhristo, de Deipara, de Pa- 
triarchis fabulosi ; opusciila pseudepigrnpha aut hseretica , 
quee in sat longo Apocrijphorum a Dnmiiso rejectortim 
cutalngo confinentur, quxqiie in rerum natura fuisse 
nesciremus, nisi ibi legerentur nominata. 

6 f^erum quia venerntio S. Georgii, a primis 
Chrisfiiin^ pnris iniliis, eliam Rom^ suscepta, indeque 
per Occidenfnn dijfusa, pro fundamentu habebnl cerlis- 
simum. magni Martijris in Pnlsestina cultum : ideo per 
Actorum istorum fabulosorum in Latina Ecclesia dnm~ 
nntionem, non modo non refrixil fidelinm Christinnoriim 



ptenior con- 
tfxtus in 
JitS. Aostro, 



rga eumdemveneratio, .^ed efferbnit magis; rumpassim 
4 Quusquisergo ith scripsll versibus et stijlo seculi T^o-Ky.Lomooc seu Victoriarum hrgiior ^audiret. Igitur 

Ecclesiae plencqve Lntinx, quibns consuetudo rrat 
Gesia Martijrnm in .mcris legere, ne niliil haberent 
quod de tam antiquo ac celebri Martyre popnlis reeita- 
vetar, prxdiclam passionem expurgnndam denuoque 
scribendam curavere : qna in re alii quidem simpUciores 
sic i^ersnii sunt, ut sola puncta hteresim redolentia 
expunijerent vel mntarent, ut fnrtnm in nostro MS. 
quale secufus est Vallicellnni MS. compilalor : alii 
prudentiores, ex longa illa tormenlornm miraculorum- 
que Iliade ea sula relinuere, quse de S. Georgio cre- 
debantur legebanturqne upud Grxcos , quos merito 
judicabnnl cerliorem habere nofitiam Sancfi in Oriente 
passi : itaque hnec fere sola, sed ipsis plerumque apocrxj- 

phae 



XII, prse oculis habuit alinm lomje vetustiorem Legea 
dam.rujns e.remplar vitlemur nobis habe^e in auti luis- 
.smio codire Gollicnno, nnnorum, ut minimum, nongen- 
toriim },oc prinapio : In illotempore arripuif diabolus 
Regem Persarum, regem super quatuor cedros 
seculi, qui priur erat superomnes Reges terrse -. et 
misit edictum ut universi Reges convenirent in 
unum : et dum congregafi fuissent numero sepfua- 
gintaduo Reges. Seqnuntur cetera eodem ordine, sed 
verbis svbinde anliquioribns quam in MS. Vnllicellano, 
inquo prxlereamulta conlracta, multa eliam omissa 
deprehendimns; ipso sciliret scriptore rrcenliori ad 
tantam rerum incredibitium farraginem nauseabundo. 



Dclnde ad 

exemplar 
decvrtata 
Lalina sunt ; 



et sic iti 
varlis MSS. 
extant. 



. VIGESIMA TERTU APRILIS. 

A fhse Uliiis Legendxrerbis^inveniinns in plnribus MSS. 

quorutn noumiUorum habemus fcgiapha ; videlicet e.c 

J\^S. S. Salcutoris U/trnJvclino , e.v Trevirensi S. 

Marlini collaiu tnvi Codicc 482 Reijinx Suecix ; ex 

vcluslissimo MSS. Ma>ci Vehoi, collaio cum .MSS. 

Duaccnsi, Marchianensi el Sun-maximianino. Eudem 

Uabemus in Mnnxi. nostn MSS. membranaccisiribus, 

unoqac chartaceo, vano nonniinl principio, sed verbis 

pene per coiitejtum similibus, re autem omniiio eaJem 

cuni Aclis Grncis, dc qiubus infra, niu, quod pleraque 

. / «, « retiiieunt lm^Qi-3.iwQm Daciaiuim; ci Melitonae- «(/- 

sine moribus, scribant, non solum suncli ^atalem in terris, sed eliam 

gloriosiorem illuni quo cadis nattis Mariyr est. 

7 Ad Ducianuiv qnodutlinet. in hoc circumspectiores 
quiOam agnovere errorem, eumque solum fecere Pr^si- 
demt ad Chrisltanos persequendos ub Imperoionbus 
Dioclelianoel Mu.rimiano consiiiutum; et dubu non- 
nulli quid ngerenl de Alexandra, Imperatricemne eim 
facerenl an Daciani Prxsidis uxorem , tolam ejus 
hibtoiiam re.secuerunl : abslinuerunt ctiam o numinando 
loco marttjru. Iia pussio S. Geonjii apud nos tst in 
vetusli.ssimis membrunis, a Domino Gaule CanceUurio 
Geldriat donatis, it coUalis cum cod. 81 Rcginn Sue- 
cicif, alioijue receniiori ucceplu a Corneiio Duijnio. 
B Amslcitniimensi, hoc /iW/ic^yj/o; Tempore qiio Diocle- 
tianus Roniani orbis tiubernandum s-uscepit Im|je- 
rium, cum uudique respublicu mullis ac diversis 
quateretur incoramodis. yi»/, cnumeralis lioslibus per 
vurias regiones e.cortis, qtiorum causa Ma^rimiuno 
IlercuUo communicandum Imperium Diocletianiis cen- 
suertt, et qnomodo Daciauo furrit commi\sum ub iis 
Chrislianilaiis ejlerminium, taiidem sic incipil ipsa de 
Georgio nurraiio: Contigit eodem tempore illuc ad- 
venisse de puitibus CappadoLia- quemdam viruin 
iilustrem, nomine Georgium, qui in sua civitate 
aliquant£e dignitatis honore potiebatur : cxpositisque 
tormcntis pio fide lolcralis, uliqnanlo pUiribus quam 
Grxci recitaitt, et muityrii per gludiitm consummuli 
triumpho, eadem MSS. futinul cnm supplicio ip&ius 
Daciaui, quem, una cum suis ad amphiiheuirum aheun- 
tem, igneus luibo involvcrit abstulenlque, quod alibi 
nusquum reperUur. Tale MS. Iiahuil secntusque est 
scculo xni exeunte Jacobus de Vorayine, Jnmiensis 
Episcopus in suis sauctorum Legcyxdis : ubi post aliunde 
acceplayn fabulum de Libtjco dracone, sic vcn Geoigu 
exordiiur hisioriam : Eo tenipore, Imperantibus 
Diocletiano et Maximiano, sub Prseside Daciano 
tanta persecutio Christianorum fuit, utinfraunum 
ment>em sedecim millia martyrio coronarentur. 
^ Cetcrum tam h'C anclur quam omnia pr^dicla MSS. 
■^ sic reciiant ordinem passionis, ut viiUuintur tolum 
S. Gcorgii ugonem sputio seplem aut oclo dierum cir- 
cmnscnbere, ubi Pseudo-Passecras stve Pustcrntes sc- 
ptennium finyit. 

8 Nos onmsis his omnibns, qu£e ex impurissimo 
hausla fonte numquani salis defsecari potuere nec pote- 
runl , sequemur coiisitium S.Andreie Cretensis, datum 
in lUuslri S. Gcorgii encomio : Si quis, inqnit ille, 
cupit omniaGeorgii beatissimi viri factu cognoscere, 
historiam de martyrlo scriptam iegat, et ex illa 
ediscat cerlaminum magnitudinera, et iUius optirai 
bellatoris altum aniinum. Quamnam uulcm Ulam? 
Eum utique quam secutus ipsc in omnibus invenUur; 
qnaque lunc passitn nota Gra'Coruin eccU'siis, maleriam 
priebuil odis, contacus, elogiis coucuiandis, qnaiia nnnc 
m Menxis et Synadariis alii.'>que riiualibus Grxcorum 
libris, aut ttjpis cicusa aut manu e.varala legunlur, 
etiamqne in Menologio Basilu Impcrutoris. ^'''loruit S. 
Andreas Cretensts circa fincm septimt et inittum uctavi 
seculi : luide conlkias htstoriam iUam censeri posse 
composilum quinto sextove seculo,idque vel ex succin- 
ctiori commcntario per qucmdam sancti Martyrts famu- 
ium conscripio, sutsque Diospolilants ctvtbns ad mcino- 



Puriora 
sunt \cta 
Ontca, 



S. Aiidrea: 
Cietensis f. 
tala. 



m 

riam reliclo (si verum est quod in nonaullis exempiari- D 

bus addiltu- num. 21 tale quid a famulo esse factum) al-ctore d. p. 

vtl ex bola Dios}>oUlanorum civium, a famiUis quasi 

per munus occipicnliitm continnata tradUione: proinde- 

qui: in ca non lam sunt consideramla verba singula, 

qtiatn rei substantia. Cerfe longum illud procemiiun. de 

perscculionis decimac acerbitute, non ex aiitiquis de S. 

Georgio mcmbrunis acceptum, sed cx uucloris imjenio 

totum sumptum vidctur. Etsi enim non dubiiejmis, 

sttque apud omnes tcsialissimum, quod persccutio iUa 

fueritomuium acerbissima ; non lamen lalis fuit statim 

a primissn^ irulictionisdiehas. Conslul enim ex Eusebii 

histona Ecciesiusticu, primnm ndversiis Chnntianos ^**^^' "'" 
. ' omnino ac- 

aecrclnm, quvd universx eorum religtoni e.tlirpandas curatissima, 
sulfcciurnm sperubulur, non fuisse de tormentis ipsaqne 
morte iufcreiida cous!ttnltbus in fide: sed de cvcrtendis 
ecclesits omnibus, libns sucris comburendis, ct Chrislia- 
nis qui nollenl idoUs immolare, ant honore muldaudis, 
si nohiles forent ; uut liberlale, si plebei. Atquiex ipsis 
Actis conslut, S. Geoigium, primo statira dle quo pu- 
bUce u{]\Tum pepcndit ilecrctum, concepisse animo mar • 
tyru expcrinndi voiiintutem. Igilur promiscua illa 
Chrislianorian lanicnu, qua; in exordio e.ragqcrniur 
nondiim excrcen cccpla eral quundo pro fide ccrtavit afjhrevtaia, 
Gcorgius; sed ejus passioncm est subsecula, et quidem E 
mcnsiiimaiiqiioi iniervaUu . Impoi lunius uccidit ,quod hxc 
qualiucumque Acla uon omntno iniegra ad nos pervcne- 
rint, sed miUila iusignibus plnrium Martynun, tuitc 
ponter pussorum, confe.^sionibuSf quas lamcn in Geor- 
giana hisioria a se leclas indicut S. Andreas Cretcftsis, 
dum eniimeratis nominatim praicipuis, qtiorum nomiita 
et mortes in jJctis adhuc legiintnr, dtun iuqnam sic 
conclndtl : Missos facio singulo.^, qiios Cliristl miles 
ad ejusdemcertaminis rationem adduxit. cumquibus 
et Regimtra Alexandrara. Atqtu eorum plnres nami- 
nalun proluUmus exMcmeis ud xx ct xxi hujus mcnsis 
diem : quod sanc fieri iion poltu>set, ntsi Acla magis 
quum iios iulcgra habuissent clogiorum islorum, qux 
Memcis inserla sunl, composUorcs. 

9 }\oiL est igilii.r liistovta illa, ut modo extat, nume- 
raudaintcr prim^ itolx, authcnticas. Quia tumen erruta 
ipsiiis puuca siuU, et ibidcm continetur tola Gcorgianx 
Passionis substnulia; jndicamus ipsam csse tuiem qme dan/ur ea 
mereatur ab oninibus rccipi, tt propter prxrogutivam ^^ ^'pomano, 
antiqnitatis ac sincentalis majoris ceteris louge prxfcrri. 
Eam crgo htc damus, qualem Aloysius Lipoinanus in 
probalissimo Curdinulis Bcssarionis codice VenetUs 
rcpertt, et a I^rancisco Zino Lalinitati dandam curavit. 
Bubuit hi£C Acta, et purtim L.itine reddidit parlim 
puruphra^lice ampUficavit, sciulo xi monachus Aqni- I' 
cuictinus m Bclitio , occusiimc dclaUtrum ad suum P'^^^'''-^ 

7-1 , o /-i > i . vetiistion 

monasteriiun HcUquiarum o. Georgu, sub Aynu-nco sed taxtori 

Abhiite ei Ruberto FUindrix Comite, sic incipicns. vcrnonv. 

Cura Diocletianus Roraani culmen iraperti nullis 

virtutura arripuisset, meritis, nec parum ^ub immo- 

dico depressus oiiere ac pene succurabens, tribus in 

amicoruiu nuraero praicipuis, ad sustentationem 

oneris in honoris cousortiura vocatis, eonstructara 

undequaque utilijiriedecessorumlaboreraDnarchiara, 

in polyarrhicira destructionis raatreni relaxare non 

timuit. Tuicm versionem non censcmus opcn huic 

nostro adjungendam, stricttoris autem iitlcrprclationis 

curatori Lipomuno iguostimns. quod ex suo ncscio unde 

accepto pncjudicio, qtudquid fere Grxcarnin /'itarum 

rcpcricbat Meluphrasli adscnbeus, Gcurgianam etiam 

Passioitcm eidcm iribucrtt: cum tlla tribus ut mininmm 

secidis anle Mctuphraslcn sic lccta fucrit in ecclesUs, Alia scripcu 

quulem ipsi Florenitx ex Gracco Codice Mediaeo " '^etopfnw 

descripsimus, et ad hujus lomifinem dattu-i .mmits. A'oh 

ta^nen nihil pnvstilU tu hoc argumeuto Melaphrastes, 

scdut alias pliurs aniiquas Snnclorum hisloras, minus 

ad gustiun secuU sui scriptas, uovo e.cornavU stylo, sic 

ccorsus : "iipf i tqu tj^^ etooXofjiayta^ vE^oy^ T>i> oiko- 

pivr.v 



104 



DE S. GEORGIO MEGALO-MARTYRE. 



Variorum 
eticomta de 
S. Gforgio, 
dvo htc 
da»(ur. 



gvondo et 

guomodo 

fabricata? 



A [Jii>ry b).Yy ota/aoovToc, Cum idololatriie caligo adhuc 
•■ p' universo terrarura orhi mciimlieret. Hanc Meloplira- 
stis esse judicavit in Diatriba de Simeotiim i^criplis 
pag. S^ Alfafitis, et facHe per&nadcbit ei qui plnrium 
Afflaphrosfis .scriplorum peue simile e.rordiii7n conside- 
Tabii: scd uli ea delilcataut ab yKlaiio visn stl necdum 
potuimus repenre. Porro e.r Aclis jom hiudniis, non 
tatifum stiam composilionem formavit Metapfuastes, sed 
iisf.'em usi sunt omnes u qui scrilfendia Sancforum 
enconiiis stijlum consecrantcs suum, maguihujus Mar- 
tyris laudes atiigerunt. Horum quos qunlem iioverim 
prinius est Audreas Cielensis, cuju.^ quoniam apud 
Lipomanum ac Sutium Latine edita e.rtal oratio .'■atis 
esse putatnus in fnie liujus totni ipsam Grxce dare ex 
MS. Vaticano: liicvero simifi MS. ejusdem Bibliothe' 
(*«*, past Acta Martyrii jnm s.rpe dicta, e.tbibebimus 
encomiutn muilo recentiusauctore Geoviihisive Grfg<irio 
C}'priu. a.^^sump.-iil enim hoc poslerius nomcn, cum anno 
MCCLXXXiii, ita volenie Andronico Impeiatore, faclus 
Cit e liiicotnonachus, e tnonaclio post sorrorum Ordinum 
grudurtutn suscepiiunem tnox cotisecrandus Cutistnntino- 
polilanus Patriarcha : quam tatnen dignitulem abdicavit 
pau/o ante mortem, obitam anno accxc. Plura de eo 
videri possunl in Pachymeris historia nuper vutgata per 
Pobsinum : .satis habemus eetalem ejus nola.^se : ut duo 
B jam dicla tncomta inter se atque cum Actis conferens 
Leclor, certus sit, a seculo \i\ usque ad seculnmxiv, 
eadem el non alia fuissc apud Grsecos credila de S. 
Georgio, quam qux ex Aclis credetida proponimus. 

§ II Acla S. Georgii reccntioraet minussin- 
cera, tam apud Gra^cosquamapud Lati- 
nos. 



E. 



Acta sub 
nonitne Pa- 
sitratis fa- 
fflufi, 



\H et alia apnd Lipomanutn et Surinm S. Georgii 
Passio ex MS. Gr^co, velut ab ipsomet snncli famulo 
concinuata {nam et in printipio ubi nominalur Geor- 
pius. slalim addilur. qui fuit Doniinus meus; et lota 
hisioria sic finitur : Ego vero S. Georgii ^ervus, no- 
mine Pasicrates, secutus Dominurn meum, omnia 
hipc vera in conimenlarios collegi) .'^ed e.rordii for- 
mam aiqtte materiam, et siylum minime slrictuin sim~ 
plicetnque allendenti, nequaqnatn probabile videri potest, 
vere hxc sic scripta esse a fdmulo. Quid enim attwebat 
Diorleiiatii edictum describere iis, qui ipsum nimis qnam 
bene tiorant, et adhuc sub Ulius imtnanitate yetnebant, 
cutn exempla per umnes urbes affi.va identidem renova- 
rentur? Qnis deinde credet lioc Diocleliatii genainutn 
esse edielum, qui nihil ibi legerit de abolendis sacris 
libris, nihil de Episcopis potissimum capiendis: quae 
duo, teste Eusebio, prxcipua fuere capita ediclorum 
conlra Chrislianos snccessive lalorum. Plane igilur opi- 
vamur, eo in scripto historicam qnidem verilatem sub- 
sistere, quoad substanliam rei, utpote ex praelandata 
Passione acceptam, et cnm ea fere convenientem ; quod 
autem ad auclortm perlinct tneram esse fictionem, ei 
sitnilem qua sub numine Chxromeni Syracusani, qui S. 
Niconi ac sociis in curcere serv s.-c prsesumilur, eorum- 
dem Sanctorum Acla habentur xxiii Murlii cdita a 
nobis, non tamen sine animadver.tiuncula nlia, ad num. 
11 Ittt. f unde doceretur leclor, eadem pro interpolatis 
et recentioti stylo exornatis habere. Plures alias San- 
ctorum vitas Grseci in Sicilia monachi, liceniia qnadum 
poetica mV amplificovere, scribentes seculo x aut xii et 
auctorem Sanclis coxvurutn atque fatniliariutn numina 
assumetiles, quif non lam molli ttianu deinceps a tiubis 
tractabuutur. Nunc salis fnc.rit hic indicasse, Pa.Kicra- 
tem islum nou afiunde acceptutn videri qiiam e.z Apo~ 
cryphis Latinis, quibus, ut nimnim fabulosis et honorem 
Sancti haud ieviler ailerenlibus, remedium eredideiim 
paratum ab auclore Grnro, ex iis qiuvfipud Grxcos 
legebantur Actis, idque sub ejusdeni sub quu Latina 
conficta eratit Pasicralis notnine; ut ad verioris historiiB 



cognittonem etiam ii allicerenlur, quibus ocufati testis 
ossumpia auciorilas forte persuaserat, Latina Acta esse 
prseferenda Grsecis. 

11 Habemus tertiam Georgianse Passionis descri- 
plionem Gra^cam, in qua vetusta Gnvca augentur variis 
cirrumslaiiliis, niiraculis atque lonnentis, quai in so/is 
Lnlinis apocrypltis antea lcgebantur, Laliue redditam 
a Fnincisco Humbcrto, nos'rx dum vixit societalis Sa- 
cerdoie Lolltaringo, pnefucente sibiecgrapho, qiiod jum 
olitn Riisiveijdus Parisiis acceperat ex MS. Medicxo 



AHa ex- 



Regis Fraticias niitn. 148 irapa itvopb; cj-t^oTTovo^j y.xi (Q„f („ ^f^ 
mvjp.xzcA.oi}, a viro stiidioso et spirituaii composilam, fiegis Frau' 
ul prn'(erl tilufus, lioc e.rordio : Diocletiano tyranno ^^^ •' 
Romanse urbis sceptra mnderante, et Nicomedise 
impprante Maximiano, Nursaens ille Persarum Dux, 
assidue Nicomedia; fines incursans, atque e Palags- 
tina et Armenia magna vi pcEedas agens, vastata 
etiam Cappadncia, in patriani, niagna sui opinione 
inflatus, se recipiebat; ubi victor iiuignanimus, do- 
mitnrque hosClum invictis.simus proclainabalur. Se- 
mel igitiir iterunique congressus cum ipso Maximi- 
nianus, nuUo alio fructu quam quod aperto marte 
viclus, magno siio cuin dedecore a pugna recesserit, 
in magiias redactus angustias; nec sciens qno se 
verteret, id cepit consilii, ut Dioclelianum sibi tuto- 
rem ascisceret. ^pe Romani exercifus robur ab ipso „ 
in auxilium recipiendi. AL-tutura igitur Romam lit- 
terse ipsius perferuntur, quibus ad ferendas Impe- 
ratori suppetias vocabatur Diocletianns. IUe purtim 
Maximiano gratificaturus, partim Romani imperii 
fa.stigio elatus, quani potuit maximo validissimoque 
coliectu exercitu, Ruraa egressus. Nicoraediam per- 
venit, suam secnin uxorem ducens, Alexandrara 
nomine, ut ambo vid.^licet filiam suara, Maximiani 
conjugem, coram possent aspicere. Adjunxere se 
comites Magnentius, Theognis et Dadianus, nepotes 
Maximiani ac provintiarum P i -se fec ti ; primus qui- 
dem LibytP. secundus -.-Egypti, tertius deniqne Sy- 
riie. Hoc subsidioproprioqueexercitu Maximinianus 
cnnfirmatus, inovet in Narsseura. validaque in Per- 
sarum ditionem facta irruptione , eara vastatam 
siibjugat; Narsaeoque et cunctis ((ui ipsum seque- 
bantur in potestatem redacds, Dio.spohra ad Diocle- 
tianum, quam maxima dici potest animi voluptate 
revertitur : eo enim loco hJc cum copiariim parte 
constiterat, Maximiano, si forte terga verteret, itu- 
rus subsidii». Ipso igitur ingenti cum laetitia excepto, 
daeraonum cultor ille e Palestina Nicomediam, una 
cum eo se recepit, falsorura numinum auxilio vie- 
toriam adscribens etc. F 

12 Ab his ad decretum persequendorum Christiano- 
rum, confessionem Georyii, lolcrnta tormenla, prodigia 
patralu, mortem Nicomedix obitam progredilur auctor, 
pari libertate varias circunislanlias a Lalinui accipiens 
aut ex stio addens ingenio; quod ut me/ius cognoscere- 
tur, proiixum istud exordium proponcre hic voluitnus. 
Etenim si illud conferas cuni Chronographia Theopha- 
iii^, od annum Diacfetiani xvii (qui seeuti Christiani iv 
primus est) describenlis res gestas in Perside a Gaierio /f, ifterpo- 
Maxiir.iano, non Imperatore, sed Cifsare dumlaxat, ^"^'' 
ductaque Diocfetiani fifia Faieria hujus genero; faeite 
agnosces istius Gneci scripti auciorem, neque prorsus 
iinpcritum fuif,se historiie ^■Jugustic, neque e.racla iltius 
cognttione pra-dictum, certis incerta, imo fabidosa mis~ 
cume ; wm lantum quando Roma Diocietianum acccr- 
sit, deducitque Diu.*,pn!im'in Pulxslinam [quetn rmstatf 
et cunt vincerelur el cum vinccret geiier, m Mesopotamia 
egisse) se.d tnaxime quando Diucletiatii nepotes fingit 
tres persuna.s. in tnotu contra Chrislianos perseciUiune 
utcumque futnosos, etnque dislributt Provineias, quas 
nnmquam credibile est gessisse. Si quidetn in Pa/xstina 
tunc agebut Constantinus , Conslantii Cli/uri Cxsniis 
filius, eidemque pnesidebat F/aviattus quidam, ex Eu~ 

sebio 



varie, nec 
saiis jiniden- 



VIGESIMA TERTIA APRILIS. 

sebio iiciliis. Tlientecnus, qid hic viiletiir Tliemines ilici, 
non niagis quom Datimms, quem diximiis in Hispaniis 
GaUiisqiie prxsedisse, ad fannliam pertinebat Impera- 
toriam : sed eiat magiis alque pra-stiqiator, (alsaque 
oracido Galerium Maxiniianum impulerat, ut Diorte- 
' tiano, satis per se contra Chrisliaiios animato, acriores 
stimulos subjiceret ad cieiidum perseculionem. Ma.ien- 
tilis denique, Impcrntoris Maximiaiii flerculii lilius, 
postmodiim Ronix tijrannus ac tertium Cou.nl dictiis, si 
tunc fuerit in Diocletiani comitalu Nicoinedir {non 
enim est incredibile, qiiod eumdein, velut palernir fulei 
pigmis, apud se lionoris caitsa manerc voluerit Inipe- 
raior) paterit is sane uoniine M:ignentii intrlliiii. cui 
onmia S. Georgii Actu dedernil lnciim primum in anii- 
cilia Diocletiani. et lilulum Cnnsulis per prolepsim : sed 



lOS 



seailo La 
limtniis ao- 
nnla quje- 
dnm t.^-tis 
stmlllaf 



a Pelro 
yeapotilano, 



deiiide post 
an. I'i7!i 
eteijanliori 
slijto con- 
tiacta. 



navisse ipsam S. Georgii passionem, qrnc utrobique 
ante dictx Translationis liislnriiim legilur. sub hac 
pra-fatinne : Histonam D. Georgii. licet inter apo- 
crypha.s Palrum decreto sancta Romana ecclesia 
numer-ndara acceperit. Secutus cst aiitem HiUirion 
iste pene in omnibus Pelriim {quem lamen nusquam. 
naininal) et Inciniosum illius contexium eleganlius con- 
strinxit: niultum tamen siio etiam ipse indiilgens genio, 
quoad nrnatiim rheloricum, ex sacra profanaque disci- 
plina arcepluni. Sed qunnd mariyrit loeum, quem Pe- 
trus Melitinam nominaverat , ausus non cst seqnieum- 
dem, contra concordrm sed iiihilo veriorem Latmorum 
Martyrologiorum assertionem , In Perside civilate 
Diospoli Georgii .Miiilyris piissinnem pra-dicanlium. 
PrimUs ita scripirisse videtur Usuardits ; hunc secutus 



D 

AllCTOnE D, 



qui Lihijx Prefeelnram ndem uAsign^werit, vemo qvod Nolkerus, timi ahi aliiquc scriidore.s amnymi, qui vel 
e,/mdrm sciam, fuif hactenus. Atque luec satis sunt nt Bedx murtijrologium supplevermf , vei proprium. ex 



aticloris illivs coijnoacalur mgemnm non nsquequaque 
.^pcrrvmtis certa ab lucertis, mvltaque per proprios 
coujectnras forsitan defivwvtis ut von prorsiis insulse 
viderefur Arfa Graxa e.r Lidinis npocrijphis supplevi.sse. 

13 Ejiisdem cnin pnvcitafa Gnecu^recenfwrU xtutis, 
nec fulei majoris , Lecjendam alinm Grscavi, no'.is 
nccdiim notam pra- ocnlis habnisse videfur Petrus Par- 
tiienopensis Erclesiie Lpvita, qui ante anvnm mccm. 
quo obiit Ncapolitavns Archiepi.-icopus Fetrus de Sur- 
revto, postquum xxxv aniios in eo ijradu persfitis.'iet, 
ejnsdem Archiepiscopi hnrtatn, tum nlins aliornm San- 
cturum historias putn Chriktnphon, Qnirici et Jiilittae, 
cultiori stijh exornavit, tum nomiiiatim B. Georgii 
Marlyris Passionem, a variis translafonbiis vitia- 
tam, eniendare studens, plurimis incongruis ampu- 
t?ttis, :-olicite componere curavit. uli prsfutur in 
Prologo, qui incipit : Plerique illustriura coslestis 
patria; amatnres. De utroque Petro piuribns agii Bar- 
tholomxus ChiorcarcUus, in libro de Episcopis et Ar- 
chiepiscopis Neapolitanis ; etex eo Ferdivandus Ughel- 
lus, tomo 6 Italise sacrs : npud quos leqere esi hnjus- 
modi versns, ad calcem ip^ins Legevdfp descriplos: 

Ha-c tibi gesta dedir, Geori;i, Mart_yr opime, 
Petrus; amore luo senles pellendo malignas, 
Prsesulis egregii Petri prsecepta secutus. 
sequuntnr viox alii versus in enmdnn sensum ad jam 
dictum Archtepiscopum, qiiibus ei o/fertur opus, jussu 
ipsius su.sceptmn. Hobemus ipsum slylo luxuriunti, so - 
Intu ligntaque oratiove, more secnli, compositum, cu- 
ranfe Silvestro Ayossa transcriptnm ex Codice Longo- 
bardico MS. monasterii S. Joannis de Cnpua ; iierum- 
qne, sed absquc Prologo, ex MS. Rebdorjfn, hoc 
principio : Postquam Dominus ac Saivalor ndster, 
sua sancta prajsentia ac gloriosa Incarnatione, inun- 
dum visitare atqne illuminarf^ dignatus est. Idem 
haheri in qnodam Bildiofhecse Maznriviunse Codice si- 
gnijkavit vobis R. P. Franciscus Cojnbefis, censuitqne 
videri Acta luce digna. in ruUcque apucrjpha. Sed 
proferto neqiie opocrijpha hubcri debent, qux Petrns 
resernit, de Athanasii mngi et /Jlexandrx Imperatiicis 
aliorumque m Acfis primis nominatorur,i covversione 
atqne marlyrio; veque von possuvt non accenseri apo- 
cryphis covversio Maynentii, Gvircis omnibus antiquio- 
ribus ignota , et prscsentia Diocleliani Mellinse, seu 
rectius Melitinje in Cappadociii, dhm isttc{nt ex apo- 
cnjphis Lulinis accipitur) Mmtyrio dcfungeretur Geor- 
gius Omilto errorem Chronologicum, quo persei uiionem 
ca-ptiim ponit annn Christi ccxc. et quidem snb Punti- 
ficafu Maicelli, ciim dicfo anvu sedertt Caius, decreta 
aufem promulgala sivt ullimo avvo Marcellint, a non- 
nullis perperam eum surcessore Marccllo confn.H. 

14 Seculis post Petrnm prxnomivafnm duolus, {lo- 
ruit Venetiis In movasterio S. Georgii Htlariov mova- 
chus, et conscripta historia Trunslnforum illuc anno 
MCcccLXXii Reliiptiarum savcli sui Pativvi, qnavi infra 
dabtmns ex duplici MS. videtnr etiam novo stylo exor- 

Aprilis T. III 



Adone, Usuardo et aliis rojicinnaveruvt. 

t5 Nomen DiospolisiH anliquis Apocryphis nusquam 
lcgilur; quia tamen sciebatnr iv ea coli sanctum Mar- 
ttjns sepulcrum. et cx dictvi Apocryphis pas.sim crede- 
bulnr suh Persarnm Jmperatore aiit Rege passns San- 
ctus; hinc sumpfaa Martyrologiis errandi cauka, idque 
jam pndem. Nam in eo qnod Romu mis.\um, Aquileix 
reperit et descripsit Ado Vicnnevsis, ad i\ Kal. Maji 
pr^nufatu verba legebanlur, ipsaque inde in suum 
qnnque Murfyrohgium transtnlit Notkerus, addito pro- 
li.Tnex Apncrypbis elogh: el Usnardi excmplaria, tolo 
pos/modum Oicidente vnlgata, prieferunt initio eadem 
verbn. Qnin ctiam in nonnulHs ef qnidem perqnam ve- 
tustis Hirronymtnvi Martijrotrgii exemplunbus, poU 
aiit infer Marlyres ad \i\ Ualendas relnfos, legebatur, 
In Per.-ida S. Georgii, Ita m suo quo itsus est exem- 
plari invejiissese profifetur Nofkerus, adeumdem diem 
S. Geargii memoriam iferavs. Ita nosquoque repenmus 
iv aniiquissimo Epternocensi. quo nsiun S. Jf^^illibivr- 
dum credimus : sed absnnl ea vejim ab aliis item anti- 
quis exemplaribus, Blnminno, .^cilicet atque Lucensi. 
In Corbeicjisi solum legitur Et Passio S. Georgii. 
Quure nthil dubitamus quin a S. Hieromjmo, Euse- 
iium secntn, pniterjnissns omnino Gcorgius fuerit, et 
iih die, quo tn multis ecdesiis colitnr, fuerit sicudje- 
ctus; additn etiam ab aliqvibus P ers>ide. Sapienlior Beda 
in A«o geiiuiiio Martijrologio soliim scripait, Nutale S. 
Georgii M.irtyris; nec addere quidquam prxsumpsit 
Florns. Eamdejn nioderationem videmus servutam in 
hodierno Romavo, uhi ad vivba Bedx solnm apponitnr 
ex Usnardo, cu)us illustre mariyrium inter coronas 
Martyrum Ecclesia Dei veneratur. 

§ m Pugna cuni Dracone SS- Georgio et 
Tlieodoroafficla, oceusione imaginum.ex- 
prinientium victonam eorum cle diabolo. 

"j^Hie hactenns de omnigenis S. Georgii Jctis Grsecis 
Lntinitque satis operose dcdncta vides, Lector, eo fa- 
ciunt , ut infelligas , mnltis secniis post martyrium 
Snncti fuisse neminem, qui scripfo, tradiderit pugnam, 
quam idejn Sanctus Martyr pugnasse rum dracone di- 
citnr, alque ila regiam virginem lanienx devotajn libe- 
rasse a jnorte. Tot Grara Latinaque MSS. perscrutatit 
non nisi Gnecum ujiicum invenimus Mediulani in 
Bibloliteca Ambro.ua jia, stgjiatum N vum. 158 in folio, 
in quo legvbantur jniracula quitdum in tempiis S. Geor- 
gii nut per ejus invocativnem pnfrala, de qtiibus infra; 
eisque, loco pror.sus non sno, intermiscebafnr comnien- 
fum illud plelcinjH qnod ad iiuiioia properanfe.\ descri- 
bendi.m nobts non putavijniis. Chartaceus erat liber, non 
viembrunaceus; adeoque nec seculis tribus avtiquior, nec 
in Gra:cin scriptus, sed in aliqtio BasiHanornm mo- 
nasterio, forle Italico Sicuhve, cujusmodi Europicomm 
jnonasferinrnm Synuxaria deprehendimus noji csse pure 
ex GrH-cts fonlibus, sed jjtiilta habere Gra;ce irddita ex 
14 Latino: 



non ahsque 
novo errore 
(lc locQ mar- 



qtii ex ApO' 
cryfihis 
Iftiiiiis ac- 
ceptus. 



Fnlmla 
/i.ical)est 
(iricis 
et Lalinis 
.i;as. anli- 
quis ; 



ArCTOnE D. 

videfvrqut 
sec 12 al- 
tala ex Stj- 
rlo. 



et prr ie- 
gtndani 
mirciim fa- 
te (Itffusa ; 



eatn navo 
figtiietilo 
aiiJi' Muu- 
tvainis; 



106 DE S. GEORGIO MEGALO-MARTYRE. 

Latmo: et tnlcm etinm esse arbitramur eollectionem 
miracutorum in tsto Jtnhrosiann MS. inventum, Lati- 
nia certe, ex Syrin in Europnm po.st recuperatiom'" 



Terrif-Snticfse remrntitibux. et Snrinuoriim defirnA nar- 
ratiniicitlas de SS. Genrijio, Cfiristopfioro oliisquc rer- 
nncuUi poesi, more i.stius A'I'1, adorimUibus, adscribi 
deliere, qiiod fnbuln de drncone ito, ffeneinHter fuerit, a 
vultfo per tolnm Europnm receptn, vi.t dubitnmtis. 

17 Quandonam ea primmn en'perit -seriptis trndi, 
diffieile eU indagondoas.Hequi. Atite aniium miUesimuiii 
eenlesimwn, nJiU ejiui fuisse in Europu scilum, probat 
scriptorum omnium antiquiorum sifenlinm. Seculo xiv 
cl deineeps sic iwtu fuU, ut quirumque Gcorgii res at- 
iingebat, nifiil fecisse vidcrctnr, nisi finnc eis gemmam 



plissimo Passionario monasterii S. Meyimlplii in Bo- 
declieini dicecesis Paderbornensis, qund arbitravvur ab 
ipsis Canonieis Regularibus, illuc sub nnnum Mccccvin 
introduclis, eompilalum ex antiiiniorilnis exemplnribus. 
Iia deniquc Jncnbus Tit. S. GenrgiiCardinaUs Steplia- 
nesc-liius, an. jiccc.XLUivita fnnctus^ iii S. Georgii Le~ 
f/endn a sc composita tcste Lanrentio Finiccldaro. Scri- 
bitur aiitem ab his njnnibu.s, iii jom dicta Cappudociae 
provincia fiiisse oivitas qua;t]am nietropolis, dj^cora 
iiiinis et iiinmnerosa popuIoiHim muUitiuline referta, 
et tam sediticiis quaraipsius loci natura munita. no- 
mine Lasia {Lyciam scribii Stepfuniescius) in qua re- 
gnaliat qnidani Rex. nomine Sevins Rcgix Virginis 
nonien ncmo e.rprcisil ; scd viilfjus, more sno cvncta 



ivseieret. Proiixc id fecit Jncolms deVoragine, in siiis pcrmi.scens, S Margaritam nominat ; quia sciUcet huic 

Saneiorum Legendis hoc principio : Georgius Tribunus, Sanctj', ob insiijnes relalas de dxinone vietoiias, druco 

genere Cappadox. pervenit qnadam vice in provin - appingitur; eodein prorsus ratifme, qua S. Georgio 

ciam Lil>vje, in civilaleiu qua.^ dicitiir Silena, juxta appingendum eiimdcm anUqui Chrisiinni inslituerunt, 

quam civllatem eraf slafinnm iii}>ens. in quo draco 20 A<'que fuvc alterutro moilonou tnntum tiadita, sed 

jiestifer latitahat : guod buud dubie tntnm occepit ex a plerisque ctinm credita fuere ; u.-iquedutn aliiid fhigcre 

Qlujiio MS. Mic lihcr cnm suhilo divulgatus esset, et in in mentcm venit Syro-Turcis, hominibu.H indoctissimis 

oninibiis monasleiiis certnlim transseriptus legeretitr ; parifer at: mendacissimis : qui peregrinis, undequnque 

miriim nihil est. si S. Vincentius ferrerius aUique de in Pala'sUiinni advenientibus, pcrlocasacra dcdnccndis 

S. Georgio verha facfuri ad popufum , istam coiitra opernm hcanl; qutque de nntiquitalihiis Tcrrx-sanclx 



a'ii denique 
circa Bery- 
thuin in 
.Syria ; 



Draconem putjiiain attigcrinl, velut passim creditam, 
Eadevi de causn facfum cst, quod plcriqiie de ipsa ege- 
rinf velut gesta in Lybia, monstris generandis infomi, 
idquc juxta urbem Silenam, quod noinen ex antiqua 
Cyrene detnrtum videtur. Inter hos Hilarion pnvme- 
innrafhs vilinn S. Gcorgii sic orditur : Oeor^ius Mcli- 
tina Cappadociai url)e exortus. ex eo pugnatorum 
illii^triiiin ntunero fnisse traditurquos Graeci 'Avtzr^- 
~vjc, Latiiii invincibiles vncant, Hic etiam clarus 
genere et Tribnnitia potestate insi^nitus, Palfesti- 
nam devicit, diaconemque iniuiensie magnitndiiiis 
apnd Silenam Libjje civitalem, Rege et civibus ad 
Demn conversis, iiiterfecit: claruit autera Diocle- 
tiaui et Maximiniani tempnribus; in Perside. civi- 
tale Diospoli, ix Kalend. Majaruni, Martyrio coro- 
natus. 



tayn fideiiler enuntiant, quam Piitcolnni Ulloris plebs 
rustica de Cumano SibyU^ antro aUisque similihus gar- 
rit, nnn sine supercilio, ut si vcrbo intcrpeUnre prsesii- 
vias, pene sucrilcgus videaris. His crediilus Fr. An- 
sclmus Ordinis Miuoriim de observanlia, seciUiwscri- 
ptor apud H-nricum Canisium tomo vi in descriptione 
Terrx sancta- ail : Circa Bervtii S. Georgius circa 
mare fertur occldisse dracnnem : alii dicunt quod 
circa Gporgiam vicinitm Lijdd.r cnstellum, ubi notum 
quoque S. Georgium esse iidem Syro-T^urci volunt; qua 
de causn piitant huic toco nomen factum, ubi lemplum 
cidcm Divo erectuni. Xlt autem ha-c couciUarenfur cnm 
Lcgenda, visinn fuit Coppadociam novam in Phnnicia 
fingerc. Pafct hocex Brcdenhochto, quem sccutusAdri- 
cboniius in Thcatrc Terra'sanctse, sic bqmtur : Hoc 
loco, qui al) iucolis Cappadocia diritur, nou longe i 



18 lisdem vesligiis insisteus Baptistn MatUuanus Beryto. memorant indytum Cliristimilitem D. Geop- 

gium. Regis filiain ab immani-^siino dracone asser- 
vas^e. Simililer Joonnes Ecliius, Inter Baruthetaliam 
qure vocalur Cappadoc-ia, ferunt S. Georgium occi- 
disse Draconem. Gomaga autem in Originibus Fraii- 
ciscnnis, Apud Barutnm, quud Cappadoria dicitnr. 
Ita vidnnus die w MarlU eyissc Manlunnos : qui cuni 
S. Longinum , communi Marnjrolngiorum scntenUa 
Cxsnreie in Cappadncia nesum, viderent difficufterposse 
sn.v nrbi viudicari,in qua corpnsilUusassen^ahanl^ante 
cetitum circiter annos jactare capcrunt, Mantuam an- 
tiquo noniine Cnppadoeiam fuissc appeflatam. Ncque 
hic subsUterunt Syro-Turci, sed peregrinorum pietatl 
vovo fiymenlo illusuii, extra poriam Dtnnnscenx urhis 
cifperuut osteiidcre lapidem, de quo in equum sunm in- 
siliisset Georgius cnnlrn flroconem iturus : qiieni lapidem 
vifle descripium verbiscujnsdam Aquilantis RoccheUz, 
apiid Finicchiurum png. 36. 

^1\ Vcuiumus ftd fnbulx toUus oriijinem, picturam 
sciUcct vcl stalunm S. Getngii; in qun afiquandn pede- 
ster, .'ia^pnis equester conspicitur,glndio aut Inncea dra- 
(onem coiificiens, inspcctanle rcm eminus per.$onn mu- 
liebri, regio hobilu adornata. Ejusmoili iviagincs quin 



Carmelita, ftuud viultnm HUui ionc monacho junior, Ub. 
4 Fnsnn-iim, ila tle S. Gcorgin cecinit : 

In Ldjyain missus renovavit Persea, quando 
Regia ab interitu servala vifgine. monstrum 
Su>tnlit ad trepiila^ slagnnm lugiibre Silenee. 
Sed quonnim vcrsaniur in fibulis. ct rin'sum bic meutio 
ineiuit Pal.vslina\ vetut per S. Georyiuni Romano im- 
perio resUititce; quod nemo hi^lorix Ciesarese vel modi- 
cinn perilus ab^que indignntione leyere pntcrit;vide quo- 
modo Mnntuanus, Pocln mclitir qnam hislorieus, anti- 
quiori fnbula' rcccnliorem inlexuit nUnm, ad commeii- 
duudam sui Oidinis vetustatcm, poema suum sic prose- 
cutus. 

Inde Palsestinam veniens, ea regna Latinis 
Regibns infra-nans.gentemcrudamalquerebellera 
Resiituit : jugaCarnieli coiisreudit, et alto 
Repperit in saltu nostros baliitare Parentes. 
Hi siiasere Duci pnnitus deptmere sumpta 
Arma toga — QuaUautemtfifjni Non snlis e.rpresse 
CarmeUUcam dixeroi; ergo proscquitur, norrans quo- 
mtido Chrisiianorum in tormcntis animandorum causa 
per urbcs Assyiias eireuicrit - VuWo, inquit, u^us 
ainiitu : 



aiiit fahulosi- 
laiis aug- 
Tiiento. 



Qiio viodo 
Constantinm 
M drnconem 
pingi fecit 
suli pedibui 



alU in Li- 

bya, n'ii in 
Capjjado- 
cia rrm tfC- 
stum fitixcre ; 



anUqnissivise sint nolim equidem dubitare : cum ipse 

Quem nostri, posita armorum ferugine, Patres Constantiuus magnus.in tabula, ffuam siibfimem ante 

Iradnlerant. palalii vcstibuln su.spenderat, proul scribit in ejus Vita 

19 Ad drnconcm Georgianum rcdco. Hunc male l,b. Z Euscbius, itaseipsmn ovitnum ocuiisconteniplan- 

ableijalum in Lijbinm crcdentesquidam, tpiod de ea nihil dum proposuerit, ut salutare passiouis insigne supra 

1« xiUis S. GcorgU Actis lcyerelur; Coppiniocis, nntaU caput locatum, inimicamautem l)elliiam, qua? Eccle- 

solo saiicti Martyris, ghriiim fidei post tnle miraculum siam Dei impiorum lyrannide oppiignasset, in altum 

tbidem fundutif malucrunt nitribuere. Ita meminimus demet-sam, draconis specie et figura describendam 

in Mediolaneusi MS. Grxco iios legisse : ita fiabetnar- curarit, et quidcjn tU nwx addilur, sub pedibus suis 

ratto, per nmium scrnwnis ad popnlum, imerta am- concultatam, et medio ventretransfixam. Pra.-m')a( 



VIGESIMA TERTIA APRILIS. 107 

in Apocahipsi sm S. Joannes Evangrli.ta. a quo de- ideatur pvnlUa iHainteffvi capitis (Hgressio dedracone^ 

scrihuur Mulier. Ecdmia- typum gerem, cui paritnne Cerlc in Menm, sic connera legnnlur, ut niliH vide.a- 

tmminehat Draco; Drar-o. inquam ille magnus. ser- tur posse luterjici. Cnrir,iiurnonjudicahimu.s hhrari.m 

pens niitnuns, qui vocatiir diabdus. Quin et ex ,psn Gr.vcnlum, popularis fahell^B imaguie occupntum, totam 

sacra Gene.si, ubi prxd,cat,ir m-penti conculcandnm a illnm laciniam inseruuse Actis istis, nilul pensi haben- 

muUere cnput, su?npscre occasi^jvem Clmaliani, Dei- tem. qunm fmde conterVis divelleretur Quia aulrm hoc 

param Virginem sic depingendi, ut uon modo lunam sub faclum fuit anle seculum xii {nnm Bonitus Diaconm 

pedih,is liahcret, sed etinm contritnm caput serpentis. Latinamsunm versionem t„nc adnrnans, Grxcum fex- 



D 

ADCrORB D. P. 



jta idem piC' 
tm sttb SS. 
Georgio et 
Tlieodoro, 



Qu:v tamen nmnia niliil ad hi.storiam faciunt, nisi cor- 
tinam reducas, et sgmhiilicivexpi-essionis involucmm au- 
feids : el talem esse S. Georgii imnginem omninn cre- 
dimns, cum Eminenlmimo Cardiunb Buronin ac ple- 
Tisqne prudentior ilnis ; ut a,Uem in ea non solus cum 
dracone Sanctusexprimerelur. factum credimusoccasionc 
Alexandrx Imperatricis, adiabolica servitute idolurum, 
exempio S. Georgii meritoque ereptx. 

22 Snne cum non snlus S. Georgius, sed etiam S. 
Theodorus, Miles elinm. ipse et Marhjr celebcrrimus, 
mihlari in Itabitu draconem interfxciens, soteret effingt 
{qunmodo cernere eU in ejus veteri slalua in foro S. 
Marci Venetiis super cohimnam erecta, postquam isluc 
trunslutum fnitsacrum corpus) neccsse fuit dislinctionis 
causa aildi adhuc nliquid, quod ita e.sset S. Geonjio pro- 
prium, ut alteri non t onvenirrt. Sed qun.' addilaesi Ale- 
.Tandrn.encnmJyuh-timednPerseicnllalnJnhenfihuspnn- 



tum non habuitnisi sic interpolatnm} et quiadeS.Geor- 
giosimilis fahuln aliqnanto serius ca-pit juclari; ideo 
s,ispieariqiiis posset, n S. Thendoro adS. Geortfium 
ironsiisse fictionem, propler prsenolutam imaginum si- 
milil,id,nem. 

2i Scimus mnlta de serpentibus narrari a scriptnri- 
bus etbnicis, qiue forte non omnia sunt conficla : scimus 
elinm dinbolum, sive ad tcrrendtim sive ad nocendnm, 
s,rpe nsinn nut veri draconis //^mo a se cnrpore, aut 
adtmhraii aeria specie; ei in enilem a viris sanrtvt non 
raro viclnm arbilrnmur : sed propiereu non ndducimnr^ 
utsnbstralnm 55. Georgio aniTheodoro draconem, cre- 
danns aliten qnnm (iqurate considerandur.i.de/icienti us 
qiue idsuadenntjftis autanliqms sntis aiit fsntis .linceris. 
Ul aiUem hoc persiiiideri nequenmus facitnlin qnnquecon- 
sideratio, videbcet, quod nmnes fere nutiquarum in Ita- 
lia Sedium Episcopi prinii, allitjue ad eihnicns pr.tco- 



fdein in a'lls 
quihmdam Le- 
gendis accldlt. 



occasione») 
dedit pciioni 



latim.secnlis verseque hisloviie memoriatn obhUerantilnis, nes fidei, serpeniem seu draconem aliq,iem rel Critcis 

argumemum prxhnii handabsimitis fictionis. Qttodunlem signo extin.risse. vel alliqnsse vel in mnre fxpuUsse le- 

de S. Theodoro indicatum liice.tt, ne vetnt in transitu gantnr credanturque, propter Jctn ronseripVi per au- 

dictumvideatur,memoresesse Lectores velim, nos Ee- ctores, non coaetnneos ex certa .uientia, sed serulorum 

brunrii die- vn de illo egisse dedisseque Acta, vetut ab ptnrium inlervallo dissitos ex vnlgi fama, seuexpictarum 

Augnro fumitlo conscripia, posteaqne a Metaphraste in- srulptnrumveimaginum monnmentis. Utenm id fnctnm 

terpolata;ac deindein appendicemaqissimplicemeoruin- fuerit aliquantto ub atiquo eo,'um, de tam mnttis ta- 

de?n Actorum versionem, vetuti Melnphmslis icnpto men non videturaliter cretHccepisse, qwim quia eorum 

priorem, edidisse inter addenda ad tiichim diem .- qnse pedibiu appingebntur substrutiin draco, in siinnm itio- 

omnia nunc mutata vellemns. Quod fnmnlorumaliquem l'>latrij' e.rtinctie expulsietpte. Eodem prorsus modo, 

vel in carcere, velinter tormenta alloqui suhinde potue- '7"^ "Ubi diximns de antiquis in Gnllin M^^rtqrihus 

rit Theoilorus, eique Vtnndnre quidpiam, non est nb&i- {quorum omuia fere ^-Jcia temporis longe po.tterim-is 

mile vero : quod antem, tnli famnlo licuerit in pnbtica sunt) ideo plerosque dici rescissnm ab hnmeris capiit 

qua'Stione pnlam crcipere in cndicillos cuncta qu:v gere- tuti.^i.^emanibusadloeum.-ieputtur.r, quiaimaginese.vum, 

bauttir, uljhi snpponitur, prohuri difficutier poteiit in nd exprimentium mortis.seu mniiyrii genus, depinijeban- 

istis circmnslandrs. Idem famulus, Eitchaitns reversus lur nut sculpehnnlur eircto corpore, caput itabenles ante 

cum corpoir. potuit simptici .^lylo notavisse afiqnid reque pectus ; sicut e.iprtmerevolentes S. Anaiham, nnmiflnm 

acpner S. Georgii, tib eoque hreviter narratn vel scripla, ahseissnm Innci impommus ,dnm,isque in manus; nut {ut 

amplificnsse alius. etejns vernant ficto nomine evnlga.^se in re magis sgmholica quam histoi-icae.vemplnmponatur) 

post phiriiim secnloruni derur.<,tm. prout Latine reddita sicnt S. Cxciliam pingimns pufsanlem organa, ad eX' 

nos invenimus in MS. I^eginx Suecix : sed qnod ea primendum quod in ejus Actis fegitnr metapfiorice di- 

versio sil Metapbraste antiquior, non modo nnnc non f/Hw, Venit dies in quo thalainus collocatus est, et 



et aceldet 
saspius. 



Actis a-'ti- 
qui^ infar- 
ciendx. 



credimns; sed ne ea quiitem Grara, qmv in manihns 
sunt, Metapftraslis esse concedit ^■/Itatius, in genuinis 
aucforis istitis scriptis secernendis ocnfatissimus. 

23 Quisquis tamen sit auctor Passiouis isiins, ftoc 
omnino pro certo audemns nffirma'r, narrationem de 
drncone iltic inserlum. velut divcsx omnino textnnv 
assumentum. ipsa commissunv incmigruitate se proilerc 
qnnle sit. Ecce quomndo se partes ulrimqne htibeant. 
Numerus 3, juxta antiquam veisio7iem. sic incipit : 
Tunc nuntiatum est ei [sciftcet Lieinio Imperatori, qui. 
vtihi dicilur, consiliuni liabuit, ut omnes honnr.itus 
seu milites de diversls civitatibus snis, qni is Cliri- 
stum credebant,apprelienderet et cogeretimmnlare) 
nuntiatum tunc. inqnnm, Licinio est de qnodain du- 



cantantibns organis illa in corde siio soli Domino 
decantubat dic&ns : Fiat cor nieiira et corpiis meuin 
immacnlatuin. ut non confiind.ir. 

25 Neque di.rerts omnibus universim Mart,jrihus 
convenire, quod diiibolum in Dracone signalum supera- 
rinf ; nnn omnes tnmen p>nqi cum diaeone sub pedibus, 
imo nutlos pi-a-ter SS. Geurginm ac Theodorum. l/oc 
euim uUimum falsiim esse docebnnt Ma.isitienses, qiii 
suiim S. Victorem .'iiinHiter equilem pingunt, prostrati 
draconis cotla calcontem, nec tamen quidqunm de eo 
narranf qittidvicforinm de rorporeo dracone coniinetU. 
Qnam antiqna consuetudo apitd eos sil ita exprimendi 
S. f^ictorem necdum nof)is vacnvil discere : ita exprimi 
didicimns ex fioiitati Annuiiitm Massifiensitim a Gue- 



si omnes 
Sniictorum 
imniiines xque 
crude acci- 
pmniur. 



ctorenomine Theodoro, qui ninltum piilcher visu et smfo composi!oriim,tahutn,omnes sanctos Mossitiiv Pa- 



vti factum 
in Ac'ls S. 
Theadori 
ostendttui 



velox in sensu factus erat judicatorlmperialisvacan 

tise Suhjunge immediate, atiis omnibus rejectis, bxc 

ve.vha, quiv fiabentur inilio fere numeri 7, Et niisit ad 
eura a Nicomedia in Herailia, ubitnnceratB. Theo- 
dorus.... ut cum honore inagno deducerent enm. At 
illi venieiites Heracliani, festinabant ad B. Tlieodo- 
rum : et ut videruiit enm, dixeruntque ei : Veni, 
Princeps militiie, quia Imperator cupit te videre ; 



trontis r-presentante, qu.r atteri operi nntea serviverat. 
Deinde qnnd mulfa omntbns aitt plerisque Mnrtyribus, 
Confessorilni.'!, Virginibus conimuuia. fncta siut itsu et 
inslilutitme proprin quorumdam, in unat/uoque San to- 
rurn classe singularinm, nppairt in S. Margaritn,{jux 
simililer cum draconepingitnr, quod mutiipticia ditiboti 
tnacbinamenlavirtuie Crncis superarit. Ita S. Catlia- 
rin.v Firginis et Mnrtgiis pedibussubstuifa setnperaspi- 



mnlla enim dictasunt ilii de te. et pulchrifudinera citnr tymnni Imperatnris effigies. cujus blamliliaa mi- 
iy\?^m \Wn-fi (ie&\(\erd.t. Nonne tam aptehicc seiimcem nasqne vicit; et S. Dijmplimv, ob mortem tolerntam 
consequuntur, ut ptane prxter auctoris mentem intrusa pro pudicilia contra incesti paDis iibidinem retvienda, 

suhjicitur 



108 



ArrroBE d i 
l^ion ita eas 
accfjiere 
anttgui. 



. suhjicilur species fa^dixsimi dxmonis. Hoc igitur modo 
Sanctorum isforum cvrtamen coiifra eumdem da^monem 
exprcsserc anliqui. nee alitcr infeUirjivnlncre, qunm in~ 
teHcxcre aucinres (Jra-corum Canoiimn, in eorum festis 
recitandorinn ; qiiornm vnm cum S. Theodornm luudns- 
set in siicltnrio^i, ut qui sua: (brtitudinis ^^en patien- 
tise lancea draconeni inlerfecisset ; in Covtncio prse- 
dicat, qiiod fidem pro thoiMce Iiabens, et Dei verlmm 
pro lancea, inin;icum cnntrivit: Anatnlius vero {Pa- 
triarcha, ul arbitror, CoiWntitinopolilanus) in vno versi- 
culornm de S. Georqio eidemgraluliilur,quod'uw\s\h\- 
lem inmiicun), ut clamat Paulus, lamquam visil.ilera 



Passiis rfl- 
coni edlw 
tTiilio persecu 
tionis 10, 



uiide coijnis 
revvclum 
per viare in 
J'ula:sltiia>n : 



DE S. GEORGIO MEGALO-MARTYRE. 

xaOatftgiti;, fi.r,vQc A-jarpo-j ev y ^i^y.ic. rov TTacixa. Eo 
clesiarum subversin contigit menseDystro, indiebiis 
Paschie; quod auctor Clironici, jmn possim vocaiiAle- 
xandrini, iicct ConstanlinopoUtannm rcverii sit, de 
affixione edictorum intetltqcns, factnm enm nit Mensis 
Dystri vA, id est xxv, in die festivitatis Paschalis. 
^■4u.daci sane ef impenta interpolatione : cnm ncque 
isto^neque nliovicino Dio letinni onno. tali die Pasclia 
fuerit ; sed nec omnino mense Martio, pr^terqiinm 
anno ct;c vulanns ..^rsR, Dioclctiani autem xvi. Eirn- 
vif tqitur in Chronico EuseHus : erravil etiam in Hi- 
slovia Ecclesinsticn lib. 8 cap. 2. uhi inqnit, Nonus 



passus au- 
tem tempo- 
re PaschatL 



fortiter aggressus superarit, et vicerit ejus decejitio- decimus agebatnr annus Imperii Diodetiani, cum 
nes : W alins in priori nliquo stichario, quod thorace mense Dystro (quem Roniani Mnrtium vocaut) ap- 



jion in 
Mai tio , 



fidei, clypeo carifatis, Criifis lancea instruclus et 
advcrsariis in.^uperabilis factus, djEmonnm phalan- 
gas in fugara egerit. Andreas nuleiu Ctrtensis in En- 
comio, Doxter, inquit, Christi miles Georgius, cum 
semel (.ranium hoste.n devicerit, semper vicloriam 
qnani de illti i-pportavit recentem haljet, omnes simul 
da-monum tiirmas Crticis lelo ab human© coetu ex- 
pellens. Non Inmenhicmodus piniicndiSS. Theodoriim 
atquc Georijium ita universulis cst nt non qnauuoi/ue uU- 
ter picli invcnianlur : nam in tubuUs Kulendaru Moscn- 
vilici, ad Conslnnlinopoliianorum Kaleudariorum for- 
nunn fnctis, lidein pingunlur in habitu militiiri, Theo 
doriis dextra gladium, sinistra lunccnm tcncns^ Geor- 
gius vcro dextrn qladium cvaginaium c/ferens, Huislra 
ipsam vagimm cuutinens. 

S IV An S. Gcorgius fucril primus dccimae 
Perscculionis .Martvr ab Eusebio sine no- 
mine commemoralus. 

Xli clusib fabulis, per quas nonien S. Georgii ita ob- 
scuratum fuit, ut, non obstante freqncntatissimo illius 
pnritir et nntiqui simo ciiltu peyuiuvcisam Erclrsiam, 
aliqui pnvfiumpserint in dubiiim revucare, an uilus un- 



sed Aprili, 



K 



petente die festo Dorainicas Pasbionis, proposita 
sunt iibique Imperialia edicta. Sed suum ipsc vidclnr 
agnovisse crrorem, ct propria manu in nliqmbus exem- 
plaribus cojrexisse. Nam Ifenr.cns Vnlcsius. qui e.t 
quntnor Codicibus MSS. Gra^cis ejus Historiam emen- 
davit, Latine vcrtit, et notis illustravit, totum illiim 
locum in nno suontni codicum sic scriplum reperit . "Etoc 
To'jTo y,v eyysaxai^sjtaTov ~r,c, Atoy.Xr.TtayoO ^atjUttac, 
OavOc/i!: fAJOV, d^ Hyoiz' av 'ATroi'X)>ioc y.7.rx Vfh[j.cf.{ojCf 
ev (i), T>5; To'J !^w".r;pt'oii TraOou; EOfjTflc STrtJ.ap.oavouw^, 
y'v£?To p.£v ^5,actavoc ToiJ twv Tlxlixiazcjwj e^vo-jc, r,v:).- 
ci)To ^' i^cow; TTK^TKyoO y^vp.p.y.-:oc. Xanthicus inquit 
eratmensis, q\ii Romanis Aprilis diceretur; qiiando 
instante Dominicffi et salutiferje Passioitis solenni- 
tate, Flavianus quidenfi Paleestiniorunj genfi praj- 
sidebat, edictavero ubique et subito explicuta cer- 
nebantiir. 

28 Sane ilUus unni Pascha, in xvni, Dominidv 
Pussiuiiis dies, in widiclimensis cadchut : ut si hcbdo- feria 6. 
madie Snnctioris Feria ii uut iii cum se Chriitiani nd 
celebrandam Dominicam Passionem pararcnl, pioposi- 
Inm edictum fu il, et terlio post die ipsa mngna Parasceve 
Genrgius coram tyranno stetit, atque post octiduannm 
torturam capitc ple.nis est; plane mors ejus debuivit 
cadere in xxiii Apritis, qui dies leque fuerit sextaferia. 



qvam S. Gcorgiu^ sub Diocletiuno miles el Martyr de "^ habcnl Acia Laliuaapocrijpha : qux sccutiis Gnecus 



diabolo irtumpharit ; fabulis, i'tquam vcteribus recentio- 
ribusque seclusis, non difficile erit statucrc, quid dc S. 
Georgio certo securcque credi possit, aut etiam debfut. 
Fidelicet passum esse iniiio persccutionis, sub Diocle- 
tianoct Ma-iimiatio motie ; idque iion Melitenc in Ar- 
mcniu, q a? perperam in Latinis Acts adscribilur Cap- 
padoitx; sedcn loco, ubi conceptu et publicuta ]>rimim 
fuerc edivta, ubi Scnalus aderat, ubi auinm et uxorem 
Dioclctianus babebat, atqtie adeo Nicomcdix : hsec enim 
omnia coustant ex Actis mox dandis, et confirmantur ex 
situ loeorum. Nam defuncli corpiis, a Nicomcdia Pro- 
ponlidi adsitn, navi devchere pcr medilerraneum mare 
usquc in Joppen, indequead lucumprxscriptumportare, 
erat facillimum : ecuntra autem MclUenc illnc arcedere 
cum sucro dcposilo, tum cum perseeutio ubique snscitn- 
hatur,idiiue itinere lerrestri plusqtiamquinyentnrum mil- 
liarium, unt oninino impvssibitc fiiit, aitt molcslixperi- 
culiquc plrnissimum npus . f^idithoc AciorumGrsecorum, 
qux in MS. Rcyis Francia- bnieri diximus, mictor re- 
centior, atit in Aclis quibusdam anliquioribus perfectio- 
ribusque, necdumaduos peilatis {nam qum hubemus 
nojnen loci non exprimunt) sic forte reper.t; ideoqne ab 
iniiio tyranimm, de persequvndis Cbristianis consitita- 



auctor Actorum Pasicroti adscriptorum, P.irascbven 
dixit, juxta cousuetudinem Grsecorum, Parasceven t'0- 
cantium quamvis ierlam sextam. Qmd si igilur hic 
ille sil egrcgius Murtijv, quem iib. 8, cnp. 5 Inudavit 
Eusebms, nnfe omncs tulisse palmam imperterritx pro 
relifjione liberlatis, hisce vcrbis ejus cenamcn descri- 
/'CH.s? Siniul ac edictum contra ecclesias propositum 
est Nicomedi:p, quidani minin-e obscurus. sed secu- 
luriiim honorum prcvrogativa imprimis conspicuus, 
zelo quodam divinu coramotus et ardore fidei inci- 
tntu-^, edictum illud, in publico et illustri urbis loco 
affixum, detraxit, et tamquam irnpium ac Sfelestum 
manibus suis discerpsit ; idque duobus Iraperatori- 
bus in eadera urbe commorantibns, quoruni allep 
senior Aug-istus (scilicet Diocletianus) piimum inter 
omnes Iinperii gradum ; alter vero (Gulenus Mnxi- 
mianus). quaruim obtfnebat. Hic igitur cum priiiius 
omnium iii ea civifate hujusmodi facinore inclaruis- 
set, statiin,ea supplicia perpessu-^. qu;e posttanfam 
audiciam ei infligenda esse credibile erat, l^titiam 
actranquillitatem aninii u^qiiead ultimiim spirilura 
conservavit. Scio hxc omnin pnssini applicari Jounni 
cuidam, de quo ad vii Septc7nbris ifa loquitur Ado, ut, 



Videlur bic 

iacerassi- 

edicta, 

I-" 



n, rcducit Nicomcdiaiu, euque adducit Geurgium prEClerquam quod Martijris nomen cjprimat, ipsum h- 



pro fxde ccrtaturum; omnemnulem historiam sicconclu- 
dit : Veneranda3 Reliquia^Nicomedia Diospulim, Pa- 
la^irtina; urbem ('juas matri ejus patria fuit) po!>tea 
exiKirtatK suni iii Novembris. Quo anno id fuclum 
vdeatur, diccmus infra. 

27 Ad nienscm et dicni obitai a Georgio mortis quod 
attinet, ipsnmquc iUiua onnuni, Eiise'ius in Chrunico 
ad annum Diocleliani xix, quiest vu Igaris ^rac cccm 
his verbis mtat Persecuiionem decimam ;'ExxV,ci'uv 



cum videatur voluisse copiosiori aliqunnlum pbrasi 
Latinc rcdderei nihil quond sensum vnrifins : sic enim 
loquitur. Natali.s B. Joannis, apud Nicomediara, sub 
Diocletiano Imperalore ; qui de nobilibus ortus, 
bonore et dignitate illustris, iit vidit adversus cul- 
tores Dei in foro orudelia edicta pendere, calore 
nimiofifleiignitus,publice populo inspedanteinjecta 
manu librura iniquit; legis detraxit ac minulatim 
discerp.Mt, Augusto Diocletiano in eadera urbe simul 

cum 



71011 ullUS 

ijHidum 'i 
Siji/ jmssus, 



cui verha 
Eusrbii ppr 
peiani op- 
taCa, 



quee in 
Georgium 
mfilius qua 
drant 



VIGESIMA TERTIA APHILIS. 
A cum Maximiano Ceesare constituto. Ad qnos cum 
rel.ntum es.set religiosi et illi:stris viri fa<tum, cnn- 
tinuo omni in eum frudelitalis genere desa?vipntes, 
ne hoc quidem st.lum efficeie quiveriirit, ut eum 
moesluni aliquis videret in pceni.s : sed lieto atque 
hiliiri vultu. cum jam visc^ra in siippliciis defecis- 
sent, spiriUis tainen l<etal):itur in vultu ■ ex rmo 
tortores sni graviiis '-ruciabanlur, qiiod omnia sup- 
pliciorum genera consumebant in eum, quem ne 
tristem quidem ex his reddere pnterant. Emlem ferc 
hahel Usitardiis, scd rnore suo coiKraclius, nec siiie 
mendo, ciau de ediclis laceralis relatnm ait Diocletiano 
et Maxirdiano Augustis : U.suardi vevba syUabtlim 
fcre releiila sunt in liodienw Marlijrohgio Romann, nd 
qn,T Burniiim notnvit, certnm esse quod de linc Jnanne 
ugnnt Ensehius et ex Eusebio Nicephorns, licet nomen 
non e.Ti>licenl. 

20 Nobis econtra certim est Eusebium agere de edi- 
ctis imminente Pascliali festiritate Intis, et mnx secnlo 
ejus (jui ipsa lacerarnt siippHcio : quod intelligi nequit 
de eo qui hnlum in Scplcmbri mnrlijrium fccerit. Prx~ 
terea snspectus valde est Joannes iste : qnia nullis 



109 

cccxx\\ stnlimpos! Lucinium superaium extinctumque. D 

Nani cap. 9 ct ulliinnlibri 10. in Constuntiiiipntris et auctobe d. 

Ciispi filii landeseffnmiilnr, utquc li.vc inler iilin rjra- 

tuiabundus habct : Et hic quidem, scilicel Licinius, 

ad hunc modnin victus occiibiiit : Constantinus 

vero, omnibus r.digiosisvirtutiltiis ornati:s et victor 

niaximu.s, nna cum fiiio ' ri«po, C:Esare Deo caris- 

.'■imri etpatri nndcqua(|uesimdlimo, Orieritem suum 

recepit. Quod sane non scripsis^el Euscbiua post Crispi 

indignissima^n mortcm., nb ip^^o Constanlino impciatuvi, 

praclexlu fu:dissimi crimiuisel dcteslunihv machinulioim 

advcrsus jialrem. Cavii quippe stwiinsir.i^ime, in iis 

quos poslca scripsit libris, in qnibns mnlta de Crispo q,,^ j^ico- 

dicenda crant, ne ejus nomen Wiurparei, parcens doloi i mediaac- 



aul ignominia' Conslantini . Qiiod igilnr scripsit de prx- 
claru D. Georgii fucinoie Nicomedia-putrato. scripsit ex 
relatu Nicomcdicnsiuin Christianorum.quibus iijnolum 
fuissc. S. Georgii uomen, gcnus, ac palriam {ufpote 
isiic peregrini cl tiinc primnm cnm decretuin n/Jigcre- 
tur adrecli) non mugisest 7niriini,quum cusdcm ignora- 
vissc quid factum essct viclorioso inclijti pui/iliscorpore, 
qnod famuli sui {homincs utiqne adveuXy et Nicumcdien- 



ceperat : 



Grxcorum fustis, nullis antiquioribus Lalinis notns, sibus ivque aut magis ignoti quum domiuus eonnn) 



tncentibus dc co Hicrougmo, Bedn, Floro. Quin eliam 
l^ in siipplcmenlo BcdiC Diviouensi perqunm antiqno, ad 
dictani diem hmc soliim lcgunlur Ef B. .loannis apud 
Nicomediam Diacuni Martyris. Hnic igiiur, nescio 
quo consilio, aptavcr-t uliquis qux apnd Busehinm abs- 
quc nominc lcgcrat, pai um considcrans quamca minime 
in tulem mcnsem convcnicbant : et hoc !>ecutiAdo atque 
Usuardus, uliis occusioncm errandi dederhitt. Inicrnn 
nostram pro Gconjio conjecturain vnlde confirmnnl, 
tum ylcta illius Grsecn, quutenus primo statim die 
martijriciim ardorem divinitus eidcm inspiralum iiidi- 
cant: tum etiam ipsins cullus in ecclesia Orientali, 
non tanlum antiquissinnis , sed eliam pra.' ceterorum 
Mnrtgrum fcstivitatilus celcberrimus, uti apparet ex 
prolLcissimo illius diei officio. circa solum S. Geo>gium 
versantc : tum dcnique Uubricx, lam U-i quum alibi 
legendsE in Menans, ubi prsescribitnr, quomodo fet.tum 
istud agendum sit, si incidat in ijisas Pa.'ichnles fcrias 
vel elium earum Octavam, quxnobis Domiuica in Al- 
bis dicitur tamquam nnum cx maximis et nuUo casu 
dimittmdnm. Prxcipuc autem huc faciunt singularcs 
pivr.^us titnliy quibus luc MeyzJ.o/i/.aptyp condccorutnr, 
insigiwm intcr cunctos alios Mnrlgres prserogatinim 
significuntcs: ut cnm in Stichurio'! vncalur, Tw x^- 
h.zCjv 6 p.iyv.<i Tcttix^yrc, Magnus athleticorum ordi- 
iium ductor. Quis cnim non judicvt Aihtetarum nomine 
desi)narinon secularis mililix professorcs, scd Christu 
*-' anctnintos miUtes, et pro cjus fide multa certaminaex- 
pcrlos? Fin^ ampiins uHqnid clariusquc? Primi Canonis 



ravcrnut furiim terra obruere, ut tcmpiis et occasio- E 
nem nucti,ipsum, absumplis intcrim carnibns, in ossa 
solutwn, sccunus rcfmleyc alque in Pnl.rstinaiu possent 
develiere. 

32 Menxa ad in Novc7nhris nou solum celebrant Ta 
ey/.zt'vta toO ay/oj (ji£ya?.ofAapTupo£ r£w&ytoj vj AiioiSa, 

■/;TOt TO TrKTX^^tTty TO"J iyiryj 'J'^u.'X-r}^ «VTOO, Ut 

dicitur in titulo, Encaenia sive Deposilionem sacri 
c<jr[tovh,scilicct in uovum loculum iocumque dccentio- 
rcm; scd eliam (ut e.st in contcxtu kistoruv) Try 
a.-ja-mix\.tiry Kelationem ejus in Palxstinam. Quid pai.,s/i>ia 
autein si ncqxie post aodicalioncm Dioclctiani ct Mnxi- pencadhuc 
minni, anno posl niortem S. Georga sequcnli, fnctam ^'J"^!^ ^^^^^ 
tcste Idatio ipsis Kalendis Aprt/is, neque annis aliis sancti 
huic prupinqnis, rclatum est iu Pulsbsiinam corpus S. 
Georgii; idqua ob metum Maximini, Chrislianornm 
pcrseculwneni ab islis duobus ca-plnm acerrimc conti- 
nunnlis in Orienlc ? Tunc saue verosimUe forct, famidos 
in Syria7n regrcssos, Domini quidem sui teslanumtnm 
cxeculos essc, ubsiinui.\se aulcm ab ejus corpore reqni- 
rcudo usqhc dum Constantinus, uniiu Chrisiiaux yErx 
cccxii divino fretus auxiiio sicut scribit Theophaues 
el niinub jam Mnximiniim mf^/fJis, collectas sancto- 
rum Martyrum Reli^uias sacrae sepultiirs mandari 
jussit; qiiod cdictum eliam in Pnlsestina inuotuerit, ct 
famulos Snncii admoniierit officii diutis dilnti. Deui- '' 
que rclatnjam ad propria corpore, propter pcrsecutiune^n 
Liciniana7n, pridem formidatam ac dcnique palain 
sentiri c(rptam, debuit inter paucos ant salte^n inter 



Nonu-n ta- 
vieii fjus 
tunc tgnora- 

vU Jiusibius . 



{num pnvtcr morem duos Canones habet Georgius) pri- solos Lyddenscs Christ>anos, factae Iransiutiouis conscios 
mi, inquatn, Cauonis Ode o nppellnt cum, npojt?:?- 
'h-y.^yvj Primuin iuter duces atbleiici agniinis : 
unde et Nicephnrus Callislus 1.7 cnp. V6 vocat Marryrici 
agminis Cnryplia?um. 

30 .Jt inquics, si adeo famosus nc cclcbris Martijr 
Georgius fuil, si Marlyrnm pe7'S'cutioiiis decinur Pri- 
tnipilus; quomodo ejus nonten poluit ignorassc Jiusebius, 
qni magnain vitxparte^n in cadem egit Paltestina ; in 
qua ips.us Eusebii ivtute, sfati^n post rcddittm Ecclcsia.' 
paccm, sicinclarnit S. Gc-orgiinoj7icn 7niraculis atque 
prunig.is, ul in eccksiam cjus honori extructum jn.ita 
Diospolim, iUutum sit corpus ejus, solenniler e.r co 
ubi intebal loco suhlatu7n ? Ccrte ca actio miuime fuit 
olmurn, quunduquidem etinm nunc totu Ecclc.sin Orien- potissimum Inndinnus; qu.rret nliqnis mento. quomodo 



conlinnisse se mngni Ma^-iyris nnlitia ct veneiatio; uec 
ita facilc potuit ud Euscbii aures pcnetrnsse fuma, 
7iecdum crcbrcsceuhbus mirncuHs diiUln. Cwjierint igi- 
tur /i:rc, nncc reddita Chrisliunis pcr Licinii dejrclio 
neni^ priinum in Pnl.r.^iinn clarc.^^ccre ; n?! dcbuil corum 
slalnii nietninisse Euscbius, elia^n piius quain essent 
scripln Mnrlyrii Acin? Alqui hoc solu7n videtur cssc 
factum diu oosl, idqnc ex sola Lyddcusi^m tmdtlioue, 
ea co7ninento7-autium quo' vel oretenus retulerat scrvus, 
Gcovgianx Passionis lestis, vel in pugillaribus scripse- 
7-til, brevitcr ad 7nemoriam, nun vero ad laiidationem 
ditJnse. 

33 Scd qunninm .-/ctu har tnceni id quod hoc luco 



e/ itlius 
Acfa tiec- 
dum con- 
icripta : 



ante an 
3'26 icrtbeus. 



tnlisaununni cjusmemoriam soleuni vnlde 0(ficio ugat, 
dicm Nuvembris. Gnivis objedio, uisi nobis chroiiolo- 
gia succuriut. 

31 Scienduni est igitiir, qiiod Euscbius siws illos 
decent Jlisturuv Ecclcsinslica: bbrus complcveril unte 
sccuiidum pacis ecclesiitstica' annum, qiii fuit Christi 



illa cdicri luccrntio, non u-quc dislincte nc martyrinm 

ipsum, LyiUkc iunotnil pcr famnlos Nicodcmia reversos'? 

Suspicor ego cgregnm pugili m sm .'^oUus perici.lo rem j^, f^-^ ^,,^ 

agcre ruUiisse, ilcoqne famiUnrium nentinem habuisse tiis^imule- 

conscimn aut pra-seutem:ip.<io^ vero cumDumiuum suujn '"'' '""*'"«- 

.... • • ■ . I, • . litm edicta7n } 

te7teri in vinculis atque cruciari tntetle.iisscnt. 7niujis 

soiicilos 



AVCTOBE D. I' 



et guale 
ipsum fiietit 



S. Georglus 
jion iti Pha- 
niela. 



IIQ DE S. GEORGIO MEGALO-MARTYRE. 

solicitos dc fiiga aul hlihults t/uam lequirenda tragedix utisepuHum, sic eliam vatnm S. Georginm fxiisse : in 
toliiis oriinm-, non adeo dislincte coguoscere curaiw, quam e.v Joppe /{ierosohjmum vcrsus progrrdiens 
qnid cijisset antcqunm Tmperatori sistcrctur : aut ^i id /nUehrandus nd Oldcnborgu anno }\cc\\,scribit trans- 
postca iulc/tcxiri} t, dissiyuuhsse tamen opnd suos Lyd- ivi^^se terram, verissimp lactn ct melle manantem, 
denses;w uon fidel causa, scd lxs!v majeslntis crimmc et peragrasse R:im;im {idct reoiuncuhe ct op}>ido tribus 
casum Gcorgium calumniareutur pugam, quorum liand leuas Lijdda di.^sUo nomcn est, Rampieart/H/(/ Joininem 
dul>ic ma.Timus crat Dwspoli numerus, }ira:e.rigux ma- Phoca^, apud Epiphanium //agw})olilamli;unh\a.dicns) 

(ie qua lenipore Gra'Corum, qui tunc terram manu 
tenebant, })agauornm videlieet, B. Georgius (sic c»em 
lcgcndnm, uon ut cdila habent, Gregorius) oriundus 
fuit, unde et Inxlie a Gallicis San-jorgfi de Ramas 
{malc imprcssum Samorge <le raniuus)soletappellari; 
cujus corpus in qudtlam coenoljio Surianorum juxta 
illaui sito requiescit. 

3i) Inter Rnmuiam ncmpc et Diospolim .•ntnm fuit 
illud olim amjjlissimum cclcberrimumquc S. Gcorgii 
tcmplutn , ct a}>ud scriptore>> nunc ab huc nunc ab illa 
coijuomentum aece}>it : sed apud rccenliores ab illafre- 
qtienlius, proplerea qvod sub adventum Latimmm ut 
ail lib. 7 cap. 'H Guilielmus Tyritts, Ramula e.s-se( 
civitas nobilis , n'yj(5 incolx Saraceni , timentes ne 
trabes ecclesia^. ubi egn^gii Martyris Georgii glo- 
riiisum usque hodie sepulrrnm o^tenditur, in quo 
.secundum bominem in Douiinnorediturrequi^isc^re. 
qu;E multa! proreritatiserant, in tormenta et macM- 
nas ad expugnandam urbem vellent nosli'i conver- 
tere , ipsani paulo ante eoriim adveniuni solotenus 
dpjpcerant. Ll cst , titi accuratius explicat antiquior 
nuctar Glaher Rodulphus, lib. 3 cap. 7 circa annum 
Mix, instigahtihus Judans AnrcUanensihus. Scd cum 
nppulsis piist nvniis lxxxvi Lntinis, ct.am sic lociim se 
po.sse Ineri di/fideient , et nrbcm vucuitm reliquissent, 
Latinl, completis dd seimlcrum S. Genrgii oralionilnts, 
accidcntes ad i}i.<amAh\ innmni commoditalrfrumenti 
vinietoleicontinimm triduumexegerunt. Episcopnm 
eidem eccle>i« constiluentes, quenidam Robertum, 
Normannum genere, de Episcopatu Rolhoinagensi ; 
cui utramque iirbem, Liddam videlicet et Rnniulam, 
cum adjacenlibus suburbauis , jure perpeluo pnssi- 
dendani coiitulerunt,-prinii1ias laborumsuorum cum 
omni devotione glorioso Martyri dedicanles. Sx 
hinc resiauratnjn sujicr antiqna fnudamenla templum 
ipsum csl, c.Tornalumque sepulcrum , jn-oul infra in Ana- 
leclis nvm. 88 ('.r relatu Joannis Phodv audiemus, 
quod coUa})sis poslca Liitinorum rebns ver&unt fuit in 
ciiuobium Suri'inoruin ; adeoquc umplnm erct, nt teste 
Joanne Cottovico lih. 2 Ilinerarii pag. 137 lcctorum ac 
ruderujH })ridem lahaniinm }mrs. hodie suffkial Turcis 
ad Mesq-Mtam , ct Culogcris Chri.^iiianis ad habilniio- 
mm atque ccclesium. E' qu-iniquam, inquit , omnia 
nunc fere procumbant; ipse tamen quoe manent Re- 
liquiastam Christianis qiiam Mahometanis niaximae 
veuerationi sunt. Nam quicnmque ex Maliumftanis 
Mecham perpgrinantur , si per Pala-stinam reditus 
sit, devotionis ergo huc vemunt , precibusque Deo 
factit largas erogando eleenio^ynns Martyris sepul- 
crum honorant : qttod ullque ne nunc qnldem , post 
distrnctas in omnem regiuncm Reliquias omniuovacuum 
cssc putatur. 

36 Guilielnnis Tgrius, loco pr.rcilato loquens de hac 
ecclesia, dicit , quvd eam , ad bonorem ejusdem Mar- 
tyris, pius et orthodoxus Princeps Ri.manoriim Au- 
gustus, illtistris memoriaj D. Justinianus , multo 



«« Chri.stianorum. Salis fuil, id qaodAcia non rct cent, 
indica.ssc; quod marlyrii causa fuerit admirahilis qux- 
dom auimi fortitudo, od primu?n edirti conspcctum sti- 
mulata, tertioquc ab cjns affuione die }mlam prohala, 
Rem autemtotamsic gcstam nrbitior. Jf)so a(fixi edicti 
die Nicomediam venerit Georyius. coi}ue consternatos 
videns Chrislianorum animos, pnlchen imum menle 
conce}'eril facinus : ad rujus executioneni }n>ticulis diebus 
se di.ywsuertt, testumcnlum cuiidendo, et facultales qux 
admanxm erant distribuendo in paujieres. Tum sacri- 
legum edictum, quoecclesia? dirui, libri sacricombu- 
li, Clirisliani hoiioratiores nntaiiigui.minia, plebeili- 
bert;.t(' privarijiibe]jantur,/'n/'(m ?(7/j/c«.s(//.sci'ry>«n77; 
nequc c.i}'ectarildum comprcUcndercturu mnmtris,sed 
nllro.se stitcrit hnperatori, coram Senatu traclanti de 
promiilgulionc novi cdicti;qnod non 7nultopo.4 primutn su- 
pcrvenissc ■scribitEusebius, 7nand(inlcDtocleIiono\itvm- 
nesubicumqueEcclesiiiruujqiiideuiAnli-stitesprimum 
conjicerentur in vincula, deiiide vero diis sacrificare 
onmibiisniodiscogeientur. Fortassis lamen prinsquam 
hoc promuigaretur^ murtyrio coronalus fuit Georyius; 
prius ccrte qwnn prowulgarctur edictum tertium, cujus 
idcm Eusrbius tneminit cap. G, quo pra^cipiebatur ut 
carceribus inclusi {luerat aulem cx vi priornm ediclo- 
rum iiiuuroerabilis uljique bominum niultitudo cu- 
stodi;L'maiicipata)siqiiidem sacrificassent.Iiberiabire 
sinereiitur; si vero id renuereut. tornientis gravis- 
simis cru<;iarentur : ex qno tot Marlyics in singults 
provinciis e.sse cmpertint; ut nutnerus iniri jatii atn^jlius 
non }iosset.Quxigitur de }}ersectUionis alroiilatc dicnn- 
tttr in Actis, inlelligcnda sunl ad S. Georgiim non 
aliter pcrtincre, qunm qxiateuus islius inilia suo san- 
gtiine consecravit. Cur utttcm nusquam in iisdem Aclis 
nominattn- Maiimianus Galerius, tuuc pariler, tit 
notavit Eusvbius, Nicomcdix prsescns^. An quia sunm 
ipsc })ropriufn liabcbat in tnbe }jalatium, aul cerlc Iribu- 
nal; ct ininus ad ipsnin hftc causa spcclabat, quia sulo- 
rum Impcraiornmnon clium Civsarim iiomine promul- 
yataerantedicta ? 

§vQiiani nntiqmis e1 sfalim a prinripio la- 
fc (lirftisus ruei-it S. Geor/iii culliis a_Hli- 
■^ ficatione tcmidorum ct Relitiuiaruin cli- 
sliactioiie. 

"^' uidquiil .s/f de conjecturn, supieriori Paragrapho 
ctpeusa ; fuit S. Gcorgius, si mm tcmpore, dignitate 
certe ct Chri.stiani populi veiieratione pritnus eorutn , 
qtios sub iinniani Dioclcticni jiersccutionc marlyriocO' 
roiiatos commcmavatnus. Si vcm essel Surianorutn 
traditio qnod op)>idum Rama sivc Ramula, ab Accone 
seu Ptolemaide sotis qniaque leucis versus Oricntcm 
dissilum, ideo vocetnr Cas;de S. Georgii sive Georgi;i, 
quia Sanctus ibi, non dico nalus sit, quod illi volunl, 
sed&altem materax hirrcditalis fundos habucrit; conse- 
quens foret eam navim, quiv sacrum corpus altutit, 



uIh ampliS' 
simnm ejus 
icclesiam 
.Saracenis 
eveisam. 



restaurave- 
Tunt tatini. 



Ea primmn 
ucH sub Ja- 
sfinUino 
Imperat. 



Ptolcmnidem a}>pulisse; Sanctumque scpnltum fuisse, studio et devotione prompta .cdificari prceceperat. 

I/oc scquens Finichiartis Juslinianum Lyddeinis tetn 



sed in Pa- 
lastina 
nalus et 
sepultus : 



non in Patxslina, scd in Phcenicia : hoc enim no 
mine censclur totus ^natitimus tracttis a Cacsarea 
usque Tri}ioUm. Ast longe vidctur vero similius esse, 
quod tuliu})pfJtiiiioui })rimam dedcrit occasioncmitmyne 
S. Georijii tcmptutn, co loci xdificatum et niiractilis 
iltustralutn, de quo posl Jcta Passionis dicturi .sinnus: 
ct ub hoc factttm qtioqne esse, ut lota vallis S. Georgii 



pli, non (juidcm fnndatorcm prittium, sed restaurato- 
rem et pra-cipuum locuplctatorcm agnoscit. Nobis quam, 
est tnagna auctorilas Guilielmi Tyrii circa res .sui tem- 
poribus, tam cst e.riyua circa aniiquioirs.Procopins Caesa- 
riensis iutcyro sex librorujn Irncliilu, quctn de /Edificiis 
Jtistiniani Impcraturis aiiclur coannis scripstt , libro 2, 



nomitie censeatur. Constanlwr certiorque traditio Dio- ttbi pro}}rius erat locus commemoranda' mngtiificentix 
spolitanorumsivcLyddensiumest,in suascilicelregione, erga S. Gcorgium in Sijria exercilx, tiihil liorum tan- 



VIGFSIMA TERTIA APRILIS 
git : sed Ubro 3, nhi de factis in ArTfenia sermo, Nico- 
poli, iiujuit, Sniir.torum xi,v monastfiHum, et Biza- 
nis Georgio Martyri templiim condidit. Hic locvf^, 
sicvt non nemini dcdil occnsioncm exerramli ,et temphm 
fioc Bijmntio, id est Consttintinnprli triliuendi{qiiia in 
Annotatiouibns Baronianis ad liomannm litijus diei 



111 



sed Consfan- 
tino M. adi- 
ficata fuit. 



et dedUata 
3 ISovemb. 



Videtur 
capiit Ho- 
tnim isstim 
ob Hdcna, 



MaitijroliKjintu, pro hl>ro 3, vivcnerat notntnm Hbrnm 
I, inquode Conslanflnopohtauis temphs affit Procopius, 
sed de Georqianoahquo verhnm niilhim liabel) ita poluit 
ahos decepisse, nt qnod in ArmeniaJiistmianns fecerat, 
fecisse in Paliestina putaretur: ubi liliernlitntis ejux 
etinm vaiia nionumenta extahant. 

37 Nihii sfine esl cnus.r cur Jusliniano in Georqiani 
temjdi amplificatione partem demns aliquam : tutiusque 
crc<lemus Grrerornm Memris , Dedicationem loci ad 
diem iii Novemlms commemorandnm projionenhbus ve~ 
htt snb Consianlino magno lactam, et narrata Martijrii 
hisloria sic porro de famuio , cui ipse Marhjr corporis 
sni curnm mandnverat prosequentibus ; Igitiii' iamuliis 
ifete antea mernoratus . illud maximopnre veneran- 
durn rorpiis S;incti cum ejus testamento suscipiens, 
in Palxstiiiam discessit, nbi Martyricum lioc tal)er- 
nacuinm ipse et alii Chri.stiani rel'giose atque ho- 
norifiee tuiriiilaveriint , et qii;fcumque alia ordlna- 
verat Sariclus prudenter exacteqiie curata sunt. 
Is'on multum temporis inlercessit, quandit efllore- 
cente religione, et Constantino magno multumque 
venerandu et Apostolis comparando C^sare Impe- 
rium adepto, usi occasione aiiiantes fidei Mariyris- 
que cultorps, teinpluni.-^peciosissimLim cii'caLyddam 
exiruxpie S;uiclo, et coi'pus illius tot certaininibus 
pprfunctum, ex ohscuro in quo jacebat loco effcren- 
tes , in aliuin magis i'onspiciiuin transtulere ipsum, 
qiiantre vis lucis clariiaie digni.-simuin. Alque ex 
illo die , qtije fuit iii Novenibris aguiit eiica^nia ex- 
tructi recens ab ipsis feinpii , ubi iudesinenter co- 
ruscant miracula, in favureni omiiiun] illiic cum fide 
accedentiura : qiiia novit Deus liouKrificare eos qni 
se lionorificant. Quin etiam ipsa Dei ectlesia annue 
eamdem diem. Iranslati corporis comniemoiatione, 
jubet haberi feslivam, ad laudem et glnriam Cliristi 
veri Dei nostri et magni ipsius M;irtyris Georgii. Ne 
autemme Juaiiniano detrnhere putet quispinm, et erecti 
pnmum temph lawlem ad Conslantininna tempora re~ 
ferre ex sola Memeorum fidc; non semper mnximi fa- 
cienda quxro utrum credibde sit , alicubi pnns quam 
Lijdda^ extructum csse Sancto Martijri lemphm? At- 
qui ipsemet Constantimis,teste Codiuo, cultnm S. Gcor- 
gii, uti jnm in Puheslinn CKptum , promotnrits etiam 
Omslantinopoh, .Tt/cm cidem dedicnvil in Herteu, an- 
tiquo Junonis templo, ctii insiijniupatatia. Herxn dicta 
adjuurit pos.ea Justiniauu!>. Et hxc forsitan taiisa 
fuerit Tijrio, memoria lapso, Dmpohtani temph fanda- 
torem ipsum faciendi, 

38 Porro sicui credibile est de corpore S. Georyii, 
cnm illud ejbumaretur, servatam seorsim esse pnrlem 
aliquam notabilem ; donandam Snnelorum isfiusmodi 
piijnorum studiosissima' Imperatrtci Helenve, sua pro- 
ciil dubio liberahtate opiis adjuvanti : itu etiam ve.ro 
siinile fit utramque Romam, veterem ac novam, partici- 
passe de hoc thesauro , et hanc fuisse primum causnm 
lemplorum ntmbiqne xdificandoruni . Caput certc Sancli 
quo jnm olim gloriafur Urhs orbis caput. ab antiiiuissi- 
niis omnino temporilnis allatum fuissc oportet al Lale- 
rnnense snnctunnum, ut potuent penitus in obhviouem 
totins Cleri Romani vcnisse , prius qunm Zacharias 
Pontife-x fieret anno dccli. Nec enim uno alterove se- 
ciilo perire solet talium rerum memoria : sic autem scn- 
bit Anastasius Bibholhecnnus : Hujus temporibus 
magnum lliesaurum Doniiuus Deas noster in hac 
Romana urbe ostendere dignatus est {apparet ut de 
re insperata oc nemini tunc nota cum loqui) In venera- 
bili namque Patriarchio sacratissimum H. Georgii 



Martyris, isdem sanctissimus Papa, in capsa recon- 
difum reperit caput : in quo et pictacium invenit 
pariter, litteris exaratum Graecis, ipsum esse signi- 
ficantibus. Qui sanctissimus Papa, omnlno hilaris 
et satisfiictns, illicoaggregatoRomanse iirbis populo, 
cum hyinnis et ciniicis spiritualitius, in veneiabili 



Diaconia ejus nominis sita in hac Rnmana civitnte 
regione secunda, ad Vehim aureum, ilhid deduci 
fecitnbi iminensa miracula et beneficia omnipotens 
Deus. ad laudem nominis siii, per eiimdem sacratis- 
simun-. Martyrem operari dtgnafiir. //oc /jorro Caput 
S. Georgii , ab Urbe a Joannp Epi.scopn translatum 
est anno mdc, concessum a Clement'^ Papa VIII, uti 
sculptum m basi oTgeutei capitis, rui iuchisum, Ferra- 
riae cohtur feste M. Autouio Guarini in Compendio 
hisiorico ecclesiartim Ferrariensinin. Pr^dic.ia vero 
Dinconia Romana auctoremagnoscit S. LeonemPnpam, 
hitjus nominis secundum, de. quo idem ^nnstasius scri- 
bn,qnod ejusjussu eeclesia jnxta Velum aureuin in 
honorem B. Sebastiani Eedificata est, nec non in ho- 
norem Martyris Oeorgii. Sunt qvi exisliment longe 
antiquiorem eam ecclesiam esse nec ego velim ire iuftcias, 
ahqunm ejus nominis Rompe faist-e anle Pnnli/icatwn 
Leonis 11 : nolim tamenid absque tcste asserere, neque 
probare possum, quod quidam ad hac pmt^andum addu- 
cant S. Gregorii Papx EpisUdam 68 lib. 9 . datam 
Mariano Abl)ati . qua coguoscens ecclesiam S. Ceor- 
gii, positam in loco qiii dicitur ad spdem, minorem 
qnam oporteat diligpntiam hahere, eamdem ip.iius et 
auccessorum ejus cunr commitfit • et quia, inqnit, ec- 
clesiam ipsam i'epar;itione certum est indigere, vo- 
lumus ut quidquid ilhic accpdere pofuerit , ipse ac- 
cipere et ad ejus reparationem debe^is erogare. Sed 
beae observat Finicchiarus, nhbi Mariannm dici Ahba- 
tem de Panormo : et sicuti nullus umquam locns fuit 
Romx , qvt sciatur dictui fnisse ad SedeTU ; ita videtur 
quod de ecclesia Romx posita , Abbnti similiier Romx 
degenti. non fuisset sancius Papa per epistolam man- 
daturus. Quandoquid-'m tamcn ecclesia illa , Jam tum, 
id est anno dci, reparntioue egcbat Innla, ut ejus curam 
sibi non uegligendnm ipse Pontifex Rojnanits censeret ; 
vel hinc cognnsci datur. qnod en, ubicumque situ, fuerit 
perqnam autiqua, ac verosimiHter ipso quo S. Georgius 
pasiiis est seculo .rdificnfa. Llem de sua S. Geoigii 
Majorts basilica sentiunt Neapohtani, dum ejus condi- 
torem assentnt fuisse Constantinnm Magnum : sed UfU 
satis probant hanc primam illiu.t appellatiouem fuisie. 
DeS. Seveio.aute nnuos nongentos hnctrnnslato,agens 
Jonnnes Dinconus in Chronico; Pi-ius, iuquil , fu:'is 
urbem jacuit, nunc vero quiescit in ea ipsa ecclesn, 
quam alii Severianam, alii propter oratorium S. 
Georgii ibi factum, S. Georgium vocant : qux nlti- 
ma appellatio eum haclenus perseverarit , indicio nolns 
esl .posterioremipsnm e.^ise : probaf tainen sallema serulo 
VI aut vn, Neapnhtanis in venerotione fuisse Sancfuui. 
38 Verum utcumque se haheant ist.i , extra Ro^uam 
posita ; certum est in ipsa Romana Eccle.tia vetustis^i- 
mam esse, non vcnerafionem tnntum, sed ctiajn fe-^t/vi- 
tatem S. Georgii. Etenim D. Gregorias Magnu>-, in 
cujus Ponfificatufinitur sexlum yErx Christinnx secu- 
lum, in libro Sacrnmcntornm colligcns omncs Orati''nrs, 
per fotum anni cursum ex more Romnuo iuter lilissa- 
rum soiennia rccttandas, eas etinm posuit , quir sunt 
dicendx ad Natale S. Georgii Martyris : quas esse 
genuinas nec ahunde posterius adscitas, judicavil On 
moldits Abbas, qui dictnm Gregoriauum Sacrnmeuta- 
rium accuratissimo .'itudio ad veterum exemplanum fidem 
corre.vil, et quas altunde adsciiasdeprehendit [] vii'gii- 
lis ante positis singulavit, ac dcinde secundum de ea~ 
dem materia librum adjuJi.vit , ipse coxvus, si non e! 
senior Caroto Mngno, cnjus Maijisler Akuinits tcrfiitjn 
de Sacramentis librttm collegisse creditur a Jacvh Pa- 
meUo Liturgicon Latinae ecctesix evutgante tomisduobus. 



AtTCTORP n 



an et (unc 
fundaf.H ec- 
cleMa ia 
Vetabro ? 



alM Pfin- 
nrmi. 



el .\tapoli. 



S. Georgil 
cidftis «n- 
fiqttissimas: 



iM 



DE S. GEORGIO MALEGO-MARTYRE. 



A 

AOCTOnK D. P. 



prrbatvr ex 
Sncrarnenta- 
rlo S. Gre- 
gorii. 



et Ordtnario 
Romano : 



fion frq^iie 
efficaciter 
€X Hfl.ixall 
Mediotanensi , 



uH Prafa- 
tio ftt S. 
Ambrrsio 
von adtcri- 
bendo. 



quorum ]wstremuidicffl.itri's lihros de Sacramenlis com- 
plerlilur , uno cnvi Lcclwnnrio D. Hicrotiymi, Jnti- 
phouario D. Greijorii, et antiguarum Pr^lutionum li- 
heflo : iii qtnbu.^i .':itniliter Antiphonx de S. Georgio et 
Pra-fatio hujtismodi, Oninipotens Kterne Deiis, pro 
ciijii« nominis veneranrla confes.-ionp Beaius Martyr 
Oporgins diver^a snpplicia sustimiif, et ea devincens 
pprpetnitaiis nieruit coronMm, per Clirisinni D N. 
Qv,r licef Patnehiin [] vngulis nolet. velul non cerfo 
Grciji-riano, anliqnisitna lumen essc fnlctur. 

39 JS.vliit pr.vtcrca collcelio opnsculorum variortim, ab 
ontiqiiis Piiiribus scriplorim, de divinisCathoiica.' eccle- 
sin Officiis; ciijuscoltcctionis auclor MclchiorHittorpius, 
agens in pnrfatione dcOtilincRotnnno in froiile posifo, 
osleuilit ciim antiquissimum esse, et ut minimnm !em- 
pore Caroli tnagni sub PontificaiuStephiini I consctiptnm, 
si non {■tmultoietustiorsit,prout ipse conalnr verosimile 
facere. htud porro,vistc ioqunr, Ordinarium lermina- 
tvr ritu, ad armandum Ecvlcsi.v Defcn.^iorcm aiit alium 
Militem institulo, cui iutcr plurcs alius hacc miscetur 
Oratio: DoniineDeus, quicnnteris bella et adjutor et 
protector es nmnium in te sperantium, respicepro- 
pitius invocationem nnsirnm, et pnr merita Sancto- 
rum Marlynmi Hioriim et Milifnm M luritii, Seba- 
stiani.fTeor^ii. prfpstaluiic vin)victr>riam de hoslibus 
suis, et saKa cum tuogratuitd munere, qni dignatns 
est liominfm redimere pretiossimo tuo sanpuine. 

40 Snnt qni ad prolandnm cultns Gcorf/iani vetusta- 
lem'iilU'getit lihrum Prxfationum S .Ambro.-ii, quamvis 
eum cxisiimeni periisse : quorum ueulrum ndmiltimns: 
quascumque enim Prafaliones S. Ambrosinsi omposuit , 
vcl ahaliis antiquioribus compositas in sua Mediolanensi 
ecclesia recilandos collcqit , ese omnes quidem exlant 
in Eccle.^-iiV i.-ytivs MissalibiSy no7t tamen omnes quae 
ibidem suul, ad S. y/mbrosii xlatem possunt assurgere; 
cum sinl mvllir de Sauctis posterioribus successive ad- 
jectx. Quatnvis auiem S. Gcorgius salis a^tiqutts sit 
Siincius, ut ile eo Mcdiolatti coleudo ordinar-sc nllquid 
crcdi dehcat Amhrosius ; agre tawen cuttcesscro ab eo 
e.^se itlair. PnvfQtioucm y cujus nrgvmcntum siimptum 
fnis-^e ex apocryphn Legenda salis npparct , tiim aliis 
argumenlis, tum co quiKl Alexandra pcr S. Gtorgium 
conversa , appctletur Reginam Persarum : ecce ipsvm 
coutcxlum Pra'fnlioiiis, qiinm S. Ainbrosio posterioi^em 
essc, niiliqunm lantcn pudicamus. PerCliristumD.N.qui 
ita humano peneri niysticse sdlutis remedia contulit 
moriendo , ut et totius doli artificem sua passione 
destrueret, et sno exemplo fidehbus suis exemplum 
suo pro nomino tiibueret moriendi : unde et non 
surdus auditor, fidelissimus miles ac testis Christi 
Georgins, duni pene tribus exactis mensibns Chri- 
stianitali!- pn fepsiosilentiotegereturpropliano.solus 
inter Christicolas intrepiiius Dei filium est confes- 
sus : cui et tantam fidei cunstantiam gratia divina 
concessit, ut et tyrannica' potestatis pracepla con- 
temneret.etmniimerabiliuninonformidarettormenta 
pa'iiarnm. felixtt incIytiisDomini prseliator. quem 
non solum tcmpdndis ref^ni blanda non persuasit 



nem, a Notario sanctae Romnnsp Ecclesiaj in eccle- 
sia B. Georgii Clirisfi Martyns , in ejus natali, 
[tamquam fcsio pro.rime pra-cedcuti) in dicm xxv Apri- 
lis Litania Mnjorprirdicari solcbnl,ut habctur exVita 
Leonis III, itidiccndoscilicct locum, tum cutn quo omnis 
Clerus nc pnpufus debcbat conqtegnri, lutn cum quo de- 
bebat Lilania procedcre. Ferdiuaudus Ihjhdlus toin. 2 
ItaliiP col. 54G. et seqq. amplum diplomn rccilnt de 
iu>lttulione Feriariensi'! Episcopntus in ecclesia S. 
Genrgii, idque .sub noiniue Pnpm I^italiani . qul nn. 
DCLV sedete ccepit. Scd lioc quatn merito suppositilinm 
liabini iudical ( ct palet verbn .ungula attendenti , cum 
ibi iu otnnibiis appnreat tundus ei stylus seculi xiii) lam 
merito potcvat duhilare , nn ex vero sibi relntum fuerit, 
civitntetu illnm gloriari integro S. Georgii Protecto- 
ris sui corpore. Noi tale niliil apud Ferrnrtcnscs 
scriptorcs lcgimus : scd lene dc aliqiia parte Rcliquia- 
rutn. Primi atilcm Episcopi Vico habcnlia Fcrrnriolam 
[est ea Fcrrarine Iraus Padum objecta) translati. non 
atttc onniim mwi itivcniuutur seipsos iutilulas.^ic Epi- 
scopos S. Georpii : el civitnte ad Padutn erehrcsccnte 
a-dificata ibi qvoque cst snh anintin Mcxxxv ct nora 
Cnthcdrnlis , sub cjusdcm Sancli uomine : iu catuque 
illntum est ipsivs brnchiutn, qiwd crcduut a Rahcrlo 
Flandrix Conute donatvm fuisse Comilisste Mnthiklx, 
et atino mccclxxxvim fuitnrijenlcohrachioinelusvm pcr 
D. Ti.omam de Mnrca-piscis Ferrariensem Episcnpvm 
ufi docct epigcaphe circutn basim leqeuda , apud Mar- 
cum Anionium Guarini paij. 14, qui ncc ip^e vsquatn 
integri lorpus meutionem fncif. 

4-1 Pro a.^iscrenda autiquitate cnllus S. Georgii in 
Gatlia, i.olumus adduccre lestem yJimoiuum, qiia.si is 
cap. 0. lib. 3 sic scrip.tisset : Beatissimus quoiiue 
Germanus, Pr.-psnl Parrisiac;e urbis ad sancta lora 
Hieri»s"Ivniam pergens, indeque rediens, Jiistinia- 
nuinadiit. aquo ef lionorificeest susceptus : cumque 
enm plurimis vellet lionuiare miineribus. vir Deo 
plenus, auri arfrentique spernens munera, ab ao 
Reliqiiias tantummodo Snnctorum expetiit. Cujus 
devotioni pr^fatus congaudens Princeps. d^ Domini 
nostri Jesu Christi Corona spinea. simulque Reli- 
quius Innocentum, uniquo brachium S. Georgii 
Martyris, pro magno munere contulit :.quEe vir Dei 
gustanter suscipiens ad propria reiliit, et prfpdicta 
sanctf>rum pignora in er-clesia sanct?e CrucisSanrti- 
queVincentti (nunc S. Gcnnani dc pratis dietn) con- 
didit. Elcnim totus hic locus interpolatoris iijnoti csl, et 
abest a siticerioribiis yJimoiui cxempfaribus MSS. cx 
quibus F^raiiciscus dn Chesnc avclorem i.stum inscruit 
tonio 3 Scriplorum H istoriir Fnuiciie : addit Carotus le 
Cointe in Autint-bus ad (tH.odGin antiquis monumen- 
tis nulhim esse vestigium peregrinatioiiis in * h-ten- 
tem aGermano su'cepta?. /'f/rnV hc lamen Hicrosohj- 
matnperegrinatus{utaliifortepiuritnimaguinomiuif.San- 
cti deqitibus id scriberc ticglexcrunt auctorcS Filii',sicnti 
multa ad historiam pcrtinpulia neglcrit is, qui Acta 
S. Germani couscnpsit, totus coacervandis miraculis 
inlentvs) an itide fiet probabile cutndcm circuitu ma 



aut ex in- 
s/ttutinne 
Ei)lsi:opattis 
Ferrarien. 



S. CerTnantts, 
licei non 
priibrtnr 
Parisins 
(uli!<se Re- 
liquias S. 
Georgil, 



prond.'-sio, sed ]ieise(utoredi luso simulacmrum ejus ximo, et peregrinis ejvsmodi prorsus insoliio, excvrrisse 



in ribys.-um portenfa dejtcit. Ob hoc et pentium Re- 
gina Persarum, (rndeli a viro diclala seiitentia, 
rondum baplsmi grnliam con>ccuta, gioriosa' pas- 
sicnis meniit palniam : unde nec diihifare po^sumus, 
quod rosea perlusa sanfiuinis unda, reseratas poli 
januas , priecedens be;itissimuui Christi Martyremi 
Georgium, ingredi meruit, regnumque possidere cce- 
loruu'. Haec luaest. Doinine, bona; voluntatis ope- 
ratio, qui salvas omnes nec pateris ulhim perire, et 
magna cum pietate mirabiliter cuncta disponis. Et 
ideo... //ac isi Prafatio Missnlis yJmbrosiaui, sedvti 
eatn Ambrosii csse iion Itbcntvr admittemvs, ita tibenter 
ctedimvs. nouminus Mediotani cclchratum fuisse Geor- 
gium qtta^n Romx, ubi. secundum oUtanara traditio- 



Couslanlinopoliin? Hoc tanien tieccssarium eis est, qui 
in hoc loco solo fundati, pvtanl tiolnbitem sacri corporis 
partem fuisse ab Jusliniano Imperatorc deveitnm 
Constaulinopolim. Potuit in Syria dicias Rctiquias 
omties accepisse Gcrmanvs, ct qvidem nb ipso Jusliniano; 
si eodcm lempnre ulrumque islic fuisse, votumvs 'ihsqite 
probationibus credcre. 

42 Cerlivs est, quod in Vita S. Droctovci Abhnlis x 
Martti scribit auctor anliqvior Aijmoino. quod idem 
S. Gcrmanus, circaannumDU's.,indedicationepraidictx 
ecclcsix, aram iUam, qu2e ad Occidentem spectai, 
Doininoin Imnorem SS. Gervasii et Protasii et Celsi 
pueri, Sanctique Ge;*rgii consecravit : Additvr in 
diplotnate futidatiouis, quorum Reliquiae sunt ibi cnii- 

secra^ze 



/irobalur 
tanien el 
cousecrasse 
altare. 



mb rjta 
nomlne 
coii'/tta esse 
fnoiinstcrta 
a S. ChltUe, 



VIGESIMA TERTIA APRILIS 
secratse, el speciatilrr Beatissimi Saiicti. cum alii 
simiiliciler mcenlur Saiicti. Os bracliii esse atiiuc ailliiic 
servari Iratlil tlu Breiil in nnnolalionilms nilAimoini lib. % 
cap. 20 cintlipltima istuil iiiseruil inlerpolator. Nos uti 
de Iteliquiis tunc itnimdecumque ltat)itis, nmi nrgiimus; 
ila sicreilimus, non ciednmus ot) fidemhitjusdiplumatis, 
quod supimsitilium esse jam priitem judicamus, el attt)i, 
quuntum satis est demonUromits. Duuhus iit minimum 
secntis, nntfquom ,S. Droctovei Vitu scriberetur scripla 
est Vttu S. Biilliitdis ub aiictore coa^vo, quom \\<i 
Januarii .H'cuiiito locodeitimus. In Itucnnm. 21 tauda- 
tur S. Clotitdis Ileijina, quod cccnnbium in lionore 
S. Gcfirgii sacnirum Virginum in Cala primura con- 
struxit, sed lioc pnstea, quia amliitus ecclesia; stri- 
clior erat ad capiendum pliirimum gregem sancti- 
nicnialium, a Uoniina Bathilde eversum et basilica 
constructa, cujus medium altare in honore sjnctie- 
Crucis, atque illud in parte dexlra in honnre 
S. Georgii, quod vero ad leevam est in veneratione 
S. Stephani ProtomartjM-is titul.ctur consecratum. 
Cttin uuicm primu- eectesiolx constructio necessurio nn~ 
teceKserit mortem Clttodovei, primi inter Fruncos Clirl- 
stiani Reiiis, obilom aiino Dix. {qiiod eniin exinile vtlx 
habuit retiqtutm sancta Regina, Turonibus ad S. Mar- 
tini sepulcruin eqitj apparet /■'raitcos, una cum Chri- 
stiauie lidei rudiiuentis, susceinsse (ultuin S. Georqii, 
tamquom inter Morlijres ceteberrimt. Iitem confirmut 
in Comerurensi et Atrebateitsi Cbronico Bntitri.its, 
Epistopus Noviomensls ac Toruacensis. ttbri 2 Capul ii 
sic ejiordieus, In vico etiam qui Baral.i ab incoiis 
nomen arcepit (est isju.tta Marquion, meilio fere tnter 
Alrebalum et Caineracum itinere po.^itnsj monasterium 
ranonicae Cimgregationis extitit, a Cloiloveo quidem 
Rege, ut fiierunl, conditum, et a B. Vedasto in ho- 
nore S. Georgii consecratum : illic enim brachium 
ejusdem Marlyris liabebatur ; dequo, circa finemse- 
ciiti IX Cameracum pertato, aqetur inferius. Obiit 
autem S. yedositts, ad vi Februarti Contmentario lu- 
culento illttslrntus circa annttm DXL. 

43 Eodein seito seettto /loruit fenantius Fortuna- 



113 



SMonmm 
MoguntiiE 
xdipcnsse 
basilicam, 



S Gregorlum 

Ttironen. 

crutorium. 



Rvliquias 
sn-uln G 
Clorui.ise 
''niraculis. 



tabulis oratorio, Dominum assidue precabantur, 
raansioneni postulant; suscpptiqueVnigne, noctera 
ciini ceteris Fratribus psallendo deducunt : mane 
autem racfo upprehensam capsulam levare penitus 
non valebant. Deni-|ue cum iter agere sine pignore 
sancto nequirent, et eis maximus dolor animi inse- 
disset, intelli<:unt inspirante Deo sibi, aliquid ex 
his in loco relinquere oportere. Tuncinquisitis liga- 
turis divisisque parliculis, Seniori qiii celhilae prce- 
erat largiuntur, rLlinquentes partem patrocinii, 
sumentes facidiatem quo vi)luerantabeundi. Haben- 
tur eliaiu ejus Reliquiae in vico quodam Cenoma- 
nensi, ubi niulta plerumqiie miracula oi,tenduntur : 
naui Cifci, claudi frigoritici. vel reUqui inflrmi, 
sa-pius ibi sanit;iium pratia munerantur. 

45 HacU-nus illu quoi s/ifcliDil ad vi ntrulum /Erx, 
vu/iiaiis. Si'}itinw seculo, Re.r Fraiicorum Ciolharins 
III, pnmis regm sui ub atnio dclvi ca;pti initiis, traiii- 
dit S. Godoberlx (ut ad Vilam ejus xi jjprilis dictum 
cst) cum oratorio S, Georgii, suum quod Noviomi 
liabebat palatiu